No reform, just a poem for Vũ

A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
NO REFORM, JUST A POEM FOR VŨ

1.
the day we sat side by side, a girl dear Vũ
quietly climbed up our fingers
strummed the sorrowful suites
into the chalice of the night, O rivers
dear land, when shall thee come of age!
 
which day… month… year did you leave us forever dearest Vũ
an empty bottle rolling on the window sill
who had placed a flower in it like a dream
a dream in ashes
 
ashes flying endlessly draped
across a girl in mourningel
the garment on her breast indelibly dishevelled 
 
she was destined to fall
in small shimmering droplets like water
on a finger not yellow nor red
the quivering blood of an innocent soul
shattered pieces of light hovering through the night
hurt mother’s eyes
 
as though there were no reason for mother to fall
but the brook painfully stumbled on a reef
not reeds
it was mother’s searching arms
not a door
mother flung open as she dove into the night
 
2.
into the world flew with not a side glance 
at the daily wine chalice offered by a girl with a disapproving look on her face
like a thorn stumbling on a human heart
 
look Vũ,
happiness in small doses
will last longer in life
there’s no need for us to chase it
now and then you could slide it across the water dear Vũ and make these eddies
not structured
like a verdict
when people condemn us
as we pick up the pieces
we will then open our eyes and see that we’re alive
 
time is on our tail like an opportunity
the struggle is merely a swamp, the cause of the ferryman’s breathlessness
paddling with a broken oar
 
people all over
listening, mouths shut waiting, ready for the stampede
the eyesore
 
as though to not fall
but just a little hot and bothered
not yet to the point of melting
the burn blistering
the tumour makes fools of us and like cowards
we deny that death has a hold of us, sprouting
through a pothole on highway PMU18
and a baby is born like a mushroom after it rains
both palms open wide
 
good lord, we’ve seen
on burn after the other
boils after boils
the raw inflammation on burned skin
which craves for the hands which makes snow
touch upon a leaf that’s coughing(its lungs out)
 
a token of water (or blood) which had filled the chalice to the brim that night
there will be eyes
watching you Vũ the colour of crows
the arrow too late, from which direction came the wind? not from the sky
the direct hissing came from life
 
3.
flying isn’t necessary
we don’t want to be birds in the sky trying to escape
hide
death will never be fast enough
 
we fell apart when the priest broke the bread
the day you were baptised Vũ, the day you took on a wife
(how could anyone fall in love
with a woman who day after day chops meat behind a counter of phở
to then rolled up
a fist full of childhood
plumb round and innocent
white and opaque out of nothing at all like Vũ)
 
indelibly shaking
indelibly unable to cover up the thorns in the grass
the chalice of San Lung wine flew, returned like a bird
in the end, we’re nothing but an empty broken bottle
Vũ, your love is a flower on an insubstantial coffin
insubstantially buried in this grave
 
4.
who was blue with anxiety who said the grass was so blue
death is not born from what has been forgotten
as the white candles burned day after day in memorial
and the bells rang dusk after dusk
making a mockery of audible tears
 
death is born from life
the joy of a burial
we tried to look busy in front of the golden statue
forging ourselves or a monolith
forgetting that we’re poor
our children tattered nappies, rags
 
forgetting that on sandy barren land the cactus bloomed
on the humble indiscriminate lips
the brimming chalice of the night
our nation dear god, only yesterday…
 
yesterday footprints had led us towards a path
furnished with consciousness
where we grew up the river ran unceasingly
its water with every care cleansed our life
 
Vũ, how could we forget the sad moments
the mocking laughter burned our eyes
viewing life through rose-coloured glasses
walking through life with our toes exposed in old shoes, agape, gasping
recognized in each other the snobbiness
destroyed each other
 
to then be buried in the warm earth
Vũ, you will then be the deep roots, the nourishment of death
sing an anthem beyond the bloom of dry lips
sing an anthem in the bluest of grass
 
the boredom of being forever immortally blue
thanks to my concrete reforms
sing an anthem of turning back the time
 
an unconscious practice of mistakes and deceit
a painful practice of mistakes and dishonesty
the delineation of achievements even in death
 
5.
soon in the rising sun through the silent fog
stirring, a bit squeaky as we turn the cog on the water well
wash our face with sweat
we knew then, we were alive
after so many tough decades of trying to survive
 
Vũ, what have you inhaled?
you had put up with the endless soot and smoke
as she quietly wraps herself up in a cloak of winter
the philosophies, bitter
no one bothers to give it a second thought…
 
the books and literature like a slap in the face
the inhuman years starving in yellow
What does she know of them?
how do we lie about the years
on the tip of our tongue
afraid of even a glance of her abundant wet lashes, red
hidden cruelty
the prodigal son with his delusion and limited dreams
a living anthem, in praise of life
 
though there’s no place for an outsider
the pity for the child who had learned everything off by heart
whispering darkness
the truth spoken is a sin
Vũ said, not a word
Vũ sat there and listened to the way he would always listen
a pungent alcoholic presence only Vũ possessed
the murmurs of  eloquence
the current reports uttered
the uttered chattering
yes yes exactly
exactly yes yes
precisely yes exactly
oh gosh like tweeting hatchlings
 
a heart scored with blood
Vũ words became the stuff of legend
 
the night pouring and the chalice brimming with water, O country
left on the table when the voice was hoarse
the useless explanation ticking away on the second handle of the clock
echoing the shattering handle in our chest
 
don’t look for the lips of someone else on another
there are only the watery tears in our eyes
in droplets of love and yearning across the sky
 
reincarnation is born from sleep, O country
while you stir inside your coffin what were you thinking about Vũ
Vũ, your child had begun to stir in the womb
the stirring waters in dreams
a woman is a coffin for a child
 
breathless
darkness is a dream
the first-moment life was acquainted with each other
with wine in a storm
both too fast
spent and exhausted
at possibly 3 in the morning
 
3 sinking
9 floating
floating riding on fate
left without hope
 
the milky stuff like puree custard apple ceaselessly pouring
into the chalice of the night in a momentous celebration
knocked on the door of exhaustion
 
Vũ, you tried to sleep
it was hopeless
life was a bluish-grey
a mixture of white and black
like an orange flag
a mixture of red and yellow
a mixture of life and death
 
Vũ, did you get to dream all your dreams?
dead people can not dream
dead people can not love
Vũ, did you get to love all that you could possibly love?
 
Vũ loved all he could possibly
Vũ loved all he could
Vũ loved
Vũ…
-----
April 2022
KHÔNG PHẢI CÁCH TÂN, LÀM BÀI THƠ TẶNG VŨ...
 
1.
ngày tụi mình ngồi với nhau, Vũ ơi có người con gái
lặng lẽ leo lên leo mãi lên những ngón tay
gảy những tổ khúc muộn phiền
vào chiếc ly của đêm toàn nước
đất nước ơi, lớn lên!
 
ngày… tháng… năm nào Vũ bỏ đi xa
một vỏ chai lăn bên khung cửa sổ
ai đã cắm vào đó bông hoa như giấc mơ
một giấc mơ tro bụi
 
tro bụi đã bay lên bay mãi phủ lên
người con gái để tang
ngực áo còn trễ nải
 
nàng phải rơi xuống
từng hạt nhỏ long lanh như nước
trên ngón tay không đỏ không vàng
máu phơ phất oan hồn tinh khiết
vòng quanh đêm những mảnh vụn ánh sáng
làm đau mắt của mẹ
 
giống như mẹ không phải rơi xuống
mà dòng suối vấp phải đá ngầm đau đớn
không phải cỏ dại
mẹ quờ tay trong đêm
không phải cánh cửa
mẹ bật tung lao vào đêm tối
 
2.
bay vào thế giới
không nhìn ly rượu hàng ngày người con gái bê lên nhăn mặt
như chiếc gai dẫm lên trái tim người
 
này Vũ,
hạnh phúc từng ngụm nhỏ
nó lâu hơn cuộc sống của chúng ta
chúng ta không chạy đuổi nó
chỉ thỉnh thoảng Vũ ném nó lên mặt nước tạo những vòng tròn
không có hình thù
như một phán quyết
khi mọi người lên án chúng ta
chúng ta nhặt những mảnh vỡ này
mở mắt biết mình đang sống
 
tháng ngày bám gót như tên cơ hội
vùng vẫy cũng chỉ là vũng lầy, làm người chèo đò
ngạt thở với mái chèo đã gẫy
 
xung quanh toàn người
lúc nào cũng nghe ngóng, câm nín và chờ thời dẫm đạp
làm hai mắt chảy máu
 
giống như không phải rơi xuống
mà hơi nóng mù loà
không phải tan chảy
vết phỏng bây giờ rộp da
một khối u làm ta hèn nhát
không dám tin cái chết nảy mầm
qua một lỗ thủng như ổ gà trên mặt đường PMU18
mọc ra đứa trẻ như nấm sau mưa
xòe hai bàn tay
 
hỡi trời, chúng đã thấy
vết phỏng lại vết phỏng
ung nhọt lại ung nhọt
trên cơn sốt bỏng da
thèm bàn tay làm tuyết
sờ lên trán chiếc lá đang bị ho
 
dấu hiệu của nước (hay là máu) đã đầy chiếc ly đêm ấy
sẽ có một ánh mắt
nhìn Vũ màu bầy quạ
mũi tên muộn màng, gió từ đâu? không phải từ bầu trời
cuộc đời đang phóng ra tiếng rít
 
3.
không cần phải bay
chúng ta không muốn làm chim trời mà cần giải thoát
cần bỏ trốn
cái chết không sao đuổi kịp
 
chúng ta vụn vỡ khi vị linh mục bẻ bánh thánh
ngày Vũ theo đạo để cưới vợ
(mãi không làm sao yêu được
người đàn bà hàng ngày băm thịt sau quầy phở
sau đó cuốn lại
một nắm tay trẻ thơ
xoe tròn ngơ ngác
từ chất liệu không là gì màu trắng đục của Vũ)
 
vẫn còn run rẩy
vẫn chưa phủ lên gai trong bụi cỏ
chén rượu San Lùng bay về như chim chóc
rốt cuộc chúng ta cạn khô chiếc bình vỡ
tình yêu của Vũ như đóa hoa đặt trên áo quan không quá nặng
vùi nhẹ tênh trong nấm mộ này
 
4.
ai nói về cỏ xanh ai xanh màu lo lắng
cái chết sinh ra không phải lãng quên
tụng niệm ngày ngày nến trắng
ngày ngày chuông chiều
lạm phát tiếng khóc
 
cái chết từ sự sống sinh ra
nỗi vui an táng
khi chúng ta loay hoay những bức tượng vàng
đúc ảo tưởng bán thân hay nguyên khối
quên rằng chúng ta nghèo mạt
trẻ con tã rách
 
quên rằng trên cát khô cằn xương rồng vẫn nở hoa
bất kể đôi môi nào cúi xuống
chiếc ly đầy nước của đêm
đất nước ơi, ngày hôm qua…
 
ngày hôm qua dấu chân đưa ta đến con đường
trang hoàng phì nhiêu nhận thức
chúng ta lớn lên dòng sông trôi mãi
nước chắt chiu rửa ráy đời mình
 
Vũ nhớ không đôi khi tụi mình sống thật buồn
tiếng cười châm biếm làm chúng ta cay mắt
nhìn đời qua cặp kính đã hỏng
đi qua cuộc đời trên đôi giày há mõm
nhìn thấu lòng nhau hợm hĩnh
và chúng ta đập vỡ cả nhau
 
sau này vùi trong đất ẩm
Vũ thành chùm rễ sâu nuôi dưỡng cái chết
hát bài ca hơn cả nụ môi khô
hát bài ca màu xanh của cỏ
 
màu xanh phát chán vì phải đóng vai bất tử
nhờ trò cách tân của vôi vữa xi măng
hát bài ca thời gian trở lại
 
lầm lẫn giả dối thành thói quen vô thức
lầm lẫn giả dối thành thói quen đau nhức
báo cáo thành tích cả khi đã chết
 
5.
rồi sớm mai im lặng sương mù
chúng ta thức dậy tiếng cọt kẹt tay quay giếng nước
rửa mặt bằng những giọt mồ hôi
biết mình đang sống
sau mấy mươi năm đời người nặng nhọc
 
Vũ đã thở những gì?
mầy triệu lần sương khói
khi mùa đông em quấn khăn im lặng
những triết thuyết cay đắng
không ai tắm hai lần…
 
những sách vở ta nhìn thẳng mặt
năm tháng phi nhân đói rách màu vàng
điều gì em đã biết?
ta phải chọn cách nào để nói dối
năm tháng trơn môi
không dám nhìn hàng mi em khóc nhiều màu đỏ
ở đó ẩn giấu sự khốn nạn
thằng đàn ông hoang đàng ảo tưởng còm cõi
tụng ca cuộc sống
 
dù vẫn biết không có chỗ cho kẻ ngoài cuộc
tội nghiệp đứa trẻ thuộc bài
thì thầm bóng tối
nói thật là một tội
Vũ không nói một lời
chỉ ngồi nghe bằng cách riêng của Vũ
một kiểu ngồi của rượu giờ không ai ngồi nữa
ngồi thì thầm kề bên hùng biện
thời cuộc lắp bắp lắp bắp
lắp bắp lắp bắp
lắp bắn lắp bắn
lắp bắn lắp bắn
lắp bắn lắp bắn
ôi chao há mỏ chim non
 
trái tim rạch những vết máu
càng ngày Vũ nói càng hay hơn
 
đêm rót đầy ly nước, đất nước ơi
đặt lên bàn khi đã khan giọng nói
những diễn giả vô ích chiếc kim giây đồng hồ
vang dội chiếc kim lồng ngực mình đang vỡ
 
đừng tìm môi trong môi
chỉ nước rơi trong mắt
chảy thương nhớ lên trời
 
nước ơi luân hồi sinh ra từ giấc ngủ
Vũ nghĩ gì khi cựa quậy trong áo quan
đứa trẻ con Vũ bắt đầu cựa quậy trong tử cung
nước cựa quậy trong giấc mơ
người đàn bà là áo quan của đứa trẻ
 
ngộp thở
đêm tối là giấc mộng
ngày đầu tiên sự sống gặp nhau
trong cơn mưa và rượu
cà hai cùng nhanh quá
cùng mệt lả
lúc ấy hình như 3 giờ sáng
 
3 chìm
9 lênh đênh
lênh đênh đang cưỡi lên số phận
không còn hy vọng gì
 
cái thứ đùng đục giống như mãng cầu xay không ngừng đổ vào
cái ly của đêm đầy ắp đại tiệc
gõ lên cánh cửa mệt mỏi
 
Vũ đã cố gắng ngủ
không còn hy vọng gì
cuộc đời này xanh xao màu xám
pha hai màu trắng và đen
như lá cờ màu cam
pha hai màu vàng đỏ
sự sống pha vào cái chết
 
Vũ mơ được nhiều không?
người chết không còn giấc mộng
người chết không còn yêu
Vũ yêu được nhiều không?
 
Vũ yêu được nhiều
Vũ yêu được
Vũ yêu
Vũ…

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: