A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Photography: Nguyễn Thị Phương Trâm

that’s where the mountain viewed the sea


[5th revision; 2019-2022]


that’s where

the mountain viewed the sea


a boy


lay down and listened to

the summer

count the number of death

in the millions

under his breath 

amused himself





one ceremony

one crystal chandelier

one unit of soldiers

one face cloth

one tombstone

one box of instant noodles

one basket of medals

one long corridor

and the darkness

one Basin

innumerable corpses


carcasses of artillery

in the Sun(abandoned)


that’s where

the mountain viewed the sea


a boy


lay down and listened to

the summer

count the number of deaths

in the millions

under his breath

amusing himself





the heart of the people



in time


into clouds

a cover for a giant wrestler


even afterlife

liberating sparrows




when liberating the sparrows

one forget the country’s bubbling away

a million people 

sound within their groin 

the burning love

when possessed is everything

we must pay

exceptions there may

in foreign currencies say

we’re dividing the vernacular amongst ourselves

like dividing a piece of meat

no one believes in pronouns anymore: in hearing “it”

we know that when “it” appears 

the Ghost of the Hứa Family

there’s no other way

no obscure metaphor (fitting)

when you’re (an itch) 


my cervix

at the stumbling point

no one  

bears witness

but they know

“it” is still

right there

the chills

at the back of one’s neck

therein consciousness

everyone tongue is twisted


of a circus





the soldiers

they carry with them not just fearful weapons

they have with them the darkness

the worries

their wives

as they wander in the desert

or jungle

the fight of a bull is of a lion

their eyes

blades of a sword

their breath

through their nostrils

giant bellows of smoking


the dust 

their destiny

their nourishment

there’s no chance of sleep

in such sudden death

in the silence of their weapon

a falling photograph of their daughter from his pocket

much they carry with them for amusement

pretty much






searching is still the generals in berets 

hence they must

continue to conquer 

the eagle, the bull and the lion

continuing like

the national anthem

as they into the distance

leave us behind





one general spent his entire life

pointing one finger

at a map

as people’s feet


pass by











the soldiers

numb, oblivious

to his broken fingernail

due the passionate tirade

shouting, trying to smooth out

the corners of the map




like now


if he wants to open the flood gates 


all the soldier need is to harness a cloud

ride it like a horse

up there

if he wants to open the flood gates


all the soldier needs to do is

steep him in tears

if he wants to open the flood gates


all the soldier needs to do is drift along with the river 

and head for the sea

allow the vessel to run, sink and burn

on their backs

if he wants to open the flood gates


all the soldier needs to do is carry with them fruit trees

so the baby chicks

won’t sink further

into the earth

if he wants to open the flood gates


all the soldier needs to do is harness the dreams

harness the songs

because the soldier is but

his horse

like a bright smile

in a despicable auditorium

that he and his friends

congregate singing

over the bestrewn

instant prawn noodles and dead bodies




if you are one

then your poem is also one

why is it necessary

to discuss them

in all the places you’re at?

if you are one

then your poem is also one

why is it necessary

to leave an imprint of your face

all over the place?

or do you already know

Are they going to erase everything in your book?

Why do you need to time it by two by three

so that in the end

you infect all of us?

you are me

Why do you need to be we?


with all the deception

that the poem

and you are



When no one cares




a country with so many industrial areas

so many manufacturers of tears

according to the yearly report

the highest productivity


in the manufacture of tears

The Department of Transport thought of all kinds of possible toll rates

The Police Department thought of all kinds of fines

The Department of Finance thought of all kinds of taxes

The manufacturers of tears didn’t give a shit

it was operating overnight

surpassing any sale target void of a funeral

it’s very good at reserving its resources

or has it become an industrial super


it manufactures

the waste of the past



like history

like the 81 days and nights

the images wading 

across the river

the images confiscated

still dangling

ever falling

like tears

the workers still collecting their due wages

even when the products are faulty

since the factory owners are aware

that it is no fault of their workers

the errors

caused by loudmouth bosses

throwing their fist around


looking for a pair of balls 

not so small


rubbing the crotch of their pants



the vernacular

even our mothers didn’t know how it came about

how it had pulled through

and crawled out into the world

its future

a flimsy thread at the foot of the horizon


they developed in a country that

a car delivered in the middle of the night

and no one saw you

not armed men

or some entity 

with a scythe

it’s the vernacular

when its tongue removed

through its eyes communicates

sometimes the eyes removed

it uses its hands

when the hands cut off

it converses via its toes

when the toes battered by bullets

it nods

or shakes its head as signs of life

it crawls and rolls 

in attempts to climb back into our mother’s womb

and again


and our Mothers shall once again give birth to it

on a bed the frame at the foot of a breakable horizon

that is the vernacular


it will continue to jump over

that fragile thread

as a physical exercise of a bear

jumping through a hoop of fire

at a circus

in the Sun

or now

it is still 

homework for poets




every Monday morning 

he’s there

consumed his perfectly fried egg, sunny side up

read the paper

he never swims

but stood by

a boulder deep in the bushes

in the shallow

from afar he

watches through his binoculars

the people leaving 

with only swimmers 

on their back 

the same rendezvous

upon abstraction

holds onto

the bleached white


his tears, fully aware


the length

of time



the pitiful



blood and bone




he’s asleep

after the kind of battles

that excites people

not just

for a few minutes

each morning 

wakes up by an alarm

with the urgency of the ambulance sirens

across the city

in the air  overwhelming stench of corpses

the injured on stretchers

the millions of raindrops pouring

from Mother’s eyes

after his return to the earth, an excavation


all that was beneath

the pile of mass destruction

the countless questions

forming in the mind of babes

entertainment for the gods

via fireworks

at the very horizon

owe to munition and fire

as red as the colour of the flag

the cause of an exodus of thousand and thousands of families

while the monks and priest

continued to curse 

the devil

the war continues to unravel

day and night

inspirations for dictators

relishing in dishing out long 



awarding the delusional

and the powerful

becoming primary material for poets

for both those true and charlatans

so that in the history books

the bitterness between 

the murderer and the murdered

didn’t just happened

since it ends always

in death

in war

so much in a sudden


to an extent that we’re lost for words


like the uncountable rain storms

long ago

endlessly pouring

from Mother’s eyes




you parade your success so much 


that in this world

success is earned

now you lay beneath this rock


a tombstone erected

like all the skid marks

of the moment

sometimes I hate you

though I want you

more than all my dreams

the drunken remark

as you’re busy soaking in a bath of blood

inside a hole some witch had conjured up in your favour


no longer just a grave

but the fortification of a vast emptiness

inside your soul

you will never accept that

in this world

there are things 

more powerful than 

the effect of you on the wind and rain

hence now the grave

I will dig for you

with the utmost care

the blood baths

will have no reason 

to keep you, inside the four walls of this world

full of laughter

as it were long ago Mother had a word to her son

when a horse gallop in a race of inspiration

betrayal is redundant

even for the endless right reasons

heading into the city

your invasion

has turned the entire city into a museum

the labour and glory

and their growth

via the nurture and the cohabitation with

pigs in


then you can in place of the munitions flee

be the refugee

scream all you want

be friendly

because you’re starving


an opening, burning

how much do you reckon 

in the three quarters of the tears shed

in the world

how much

of it 

is our 





the sharpened


in defence

the light



the darkness


in ebony

the claw


after a blood thirst


the unsheathing

of swords

the words

of prayers

– the claw

– the tongue

– the moonlight

– the bloodshed

an incident

in the jungle



the mask

the ghosts

a city




the mountains

the caking dust

Kon Tum

the defeat


a complacent





can’t remain



to love





shall recall

the verb

the past





inside a deceiving


national celebrations


the one



pass through



the song


so where’s

the blood?




the colours

you forgot how we would look up at the rain

and our yearning was in grey

rain, after we finished eating our lunch at

a park in the colours of new leave, 

you pulled your skirt up above your knee

thrown aside your sandals

closed your eyes

there’s no colour inside 

your eyelid


we would wander the streets together

searching for the end of the horizon 

because alone we’re not enough

we reside within the sunset

an Eden damp with orange clouds

as though the sea has been rubbed out

the islands

further and further away


the colours are faded

the odd sound of the pinkness of the tongue

the silence

we’re forced to listen

now there’s no sky

in your closed eyes

when you do open them, it’s a monologue in red

the yellow sun the colour of chicken fat and

the blue sky

in a painting we’re quietly contemplating 

mixing colours

in a war

steeped in blood

it’s never ending, even after dark

as there’s still black

the fermenting hues

of bitter spirit

the whiteness of 

the bones of the people




you’re used to the destruction of the sunset

the light twisted inside a drop

of ink, and in this darkness

the poem was imprisoned

the night then – and its violet edges

falters inside the poem

an ever changing frame

so the poem may not surpass

the height of an apartment building

so the poem may remain penniless

but dared to demand to be fed dinner still

so the poem may be pointless, there sat

a little sad

on a ride across time




the bookworm

will be


gnawing at each word

the way we chew meat

it will forget about the letters

the way a dew drop

will never recall 

the bee

drawing up the nectar

from a flower

in the formation of language

the words

deluded in believing 

it’s the recollection of memories

while it forgets that 

an arrow like

time dear god is despicable 

it brings forth

the citizens

the pot and kettle

broil then

boil them

to death

via the tell 

tale of eighteen stories

like fairy tales

about the inauguration of a kitchen hand 

crowned king




having faith on the crown of a king, you claimed

everything drifts away, leave

except for the golden dais

the resounding echoes

of fake gold?

the crown, it’s like 

our final judgement

in the sacrifice of our life

the crown, it’s

the mist

as in the poem 

there are words unspoken

crawls into the ears 

of those who likes to hear



red fire

crawls into the nostrils

the smoke

not the mist

tons and tons of steel

in a stone age

Who will be the enemy?

Who will do the threatening?

when humanity no longer sustainable

ageing yet still the risk taking



our neck


in everything

except for the grinding

of our teeth

on atomic bombs


there’s nothing left

now as we stare at the king

and his crown

wondering whether

he’s zapped us

into a spasm

for the rest of our life

with nothing

to show

for it in the end

all of us 

in shreds

surrendering to



in the middle of the day

a king

that so many


has drawn upon 

the dome

the glorious

curves, sheen




the ocean waves:

waves after waves, waves after ever being waves

even the dead weren’t able to catch a glimpse

no one heard their screams

we’re all busy staring at a photograph

forgot about the guy who likes to make fun of poetry: hehe


no one could have heard it

it seemed like they witnessed 

the death of words

only the dead could still hear

their screams

like when the poet loses his innocence

on a stage

Come! Come! run run

the country

a pile of devastation

while all we needed was a solemn place

to die

a description of death:

no one left

the stage full of people

busy like the world

ah, you’re a poet

you are our hope

don’t listen to the critics

and lose faith

no one, no one dares to open their mouths any more

(monotonous is the word citizen)

but without the citizens

how could one 

describe death? 

it’s a scream of despair

the causal of pain

a field of bamboo pikes

the citizens amidst a summer noon

upon a cool quivering breeze

aided by a walking stick pass by

our fight



the screams

so many

millions of people

won’t die

but their corpses 

were gone


Tuesday the sixteenth:

God said:

the error of intelligence is always its most evil deeds

hence we shouldn’t question the intelligence of God

perhaps He’s a bit careless

confused by the stage

romance lacking preservation


and, indeed, together with the poets

we’re all inspirations

but the citizens

none were in titillation

as though Friday the thirteenth isn’t a nightmare

a million years later we’ll be a million years old

a million days of reckoning

a million destitute

a nation full of it


treachery and insolence

pretence of change

God won’t cease at reckoning

even as He ban

a million 

people from happiness

the product of us

God said: unsuitable

this game of the flesh

we’ll all regret

the pain, the bruises purple and blue


hence when faze

we can put on an act as citizens

do dragon dances in celebrations, He said:

don’t worry, in the end; you’ll find a solution

look for more ways

to live



partnered with the king you formed a company

when the king left

he left you with a giant mausoleum

with that forgettable name

of his

he left behind a huge crown

glued on so hard that

when you removed it stuck to it was the skin on his head

sticky and bloody


when you put the crown down

you realised

you couldn’t survive inside a grave

as blood do not flow through the veins of the dead

brittle bones

you’re lucky to receive such blessings

from biddings

expected acquisitions

on the dotted lines, you noted your name

never outside the lines

your drawn concentric circles

you said:

we’re brothers and sisters

hands in hands, fingers woven together, formation of a horizon

in a poem you had learned off by heart

you gave us your contact number

we did together in reflection

saw a face 

distorted making of history

history, an envelope tainted 

with the blood of a king


to a room

all we need to do is wait for

who the king chose 

to be the lock of the room the king will open

for two nights

then we may together voice

inspiration and joy

but in silent happiness

even though there are empty seats

the company will disappear

as soon as you step out of the car

and forget to bring the lock

the king’s key

opens up

which door for us 

which room belongs to only you

when the king

and you

like the dark


slips away




a poet may not have diabetes

yet his pee is just as sweet

certainly, no one leaves a cup 

on their lips

when the poems lets go

the cup rolls around on the face

of the earth, no one knows for sure they have a firm grip 

of the cup

hence when holding onto an empty cup

and you do feel 

rather sweet


the vernacular

the random

spoons of sugar

in promotion

of poetry


when the poem lets go

like when you’re drunk

lounging shouting in Danish

don’t suspect anyone of being crude

the Danish river flows still

in an image of a little boy peeing

at a dream

a flow of pee, not

a long poem that’s putting your body in a twist

the wasteful spoons of sugar

as usual 



waste of a night




after the war

the gods

hot inside

a poem 

the embodiment of farmers, they lost their land

armed with a bullet

the poem cleans the bullet

like each day it tidies up the vernacular



the poem has to be blind

since witnessing the path of the bullet is unnecessary 

the poem has to be deaf

since unheard should be the call of the flesh

only lips are required

for kisses

when she’s upset


they could whistle

as she needs the kindness

to soothe the screams

from those who are hit

drop due to the bullet of a poem

the bullet

a ruthless kiss

keeping us up all night

as she falls asleep

because of a headache

the flying bullet

her breath






it seem I have turned into a poem, though what I have been, was a sheet of paper

the words lie on top of me, they organised all sort of stuff

like a holiday

I can not only write but can also read

knew how to search in encyclopaedias for the Minsky moment


a group of words: “hoàng anh gia lai” oh so familiar

a chain reaction

as devastating situation

the lost of pension funds

a pain in the neck 

a headache

please sit back down on my five fingers

and tell me about your desire and dreams


the poem

an existential mirth

incomprehensible innovations

in the dark fast asleep

while in the Oval office, they’re scheming on how to bomb Syria

the cost of so many millions of dollars

so the green colours may fly

wide and far

in the wind

I don’t know what else I should say after that

but the Sun and the wind are searching for my fingers

and the words are searching for my cabin

my laughter

my cries

like a child picking




the poem

it divides the verbs in English

fiddles with test tubes in Chemistry

happiness is a subject of literature

as for maths there’s no

mucking around

no one is better than 

the citizens

don’t worry

the nuclear plants

still notes still accountable

just the papers are a mess

after so many years, the long legs

past the armpits to the neck

our very own premise

for everything that 

continuously rise forever

when the poet say

we dropped it in a hole


we may expand

as much as we want

the citizens up to their necks 

with a giant debt

gosh the fall upon the city

drink Trung Nguyên coffee

not đa nguyên

not careful we be hung dry 

upside down in our sleep

like a bat

keep your eyes

on the ball

the citizens goalkeepers

on the offside

became a side subject

government, an indeed sad shot

Who will lose their head?

Who will lose their eyes?

the poem older with the aid of a walking stick

shook searched for a point of view

oh, thank you

ah Mount thái sơn

gosh huge

no kidding

ah the bloodshed

the numbing resentment

yep, the joy

on the winning side

from then on the poem has been printed in bold:

reckless innovations

cunning writers

the teacher serviced by working girls

the lying professors

a number of poems

have reached the heights

ventured beyond our borders

the international fame

on a domestic flight

in the world there’s still 

plenty of things that are green

the devastation after a couple hundred million dollars the double bombings

not like a poem

a couple dozen Dong and you want to fall over

(that’s how

we bullshit about

such fearful poetry)

within the light applause

thinner than the genuine article

the whispers

gosh the romance of it all




the hopelessness

of a giant dust storm

across an opening to 

the sun

from the foot of the Eastern sky

left the war zone

for the city

after the fireworks and the clearing of the pavements

from the fallen debris

fallen trees

our love unfortunately reserved 

for the fornicators

battalions of marching soldiers

now without direction

due to

the agony of 


death is found

somewhere in the middle, between a bridge

and a dirty green weeping willow 

on the opposite bank 

but obstinately we stayed put, taking up space

waiting for what’s left 

of the world







no, no don’t, don’t do that

the poem begged

the munitions innocent

who could possibly catch the path of the bullet

no, no, you said


right here

we wept


got a glimpse of

a dream

the fired bullets


in the middle of an office of the Department of Planning

to the very temple gates are the resounding prayers

the Bodhi leaves flying

on the ground shifting

the rows of bullets

the rows of prayer beads

one human to another



leaving behind the slightly weary

fevered children




within learning the vocabulary there’s a period of silence 

the images

poetry borrows

a distraction

a mix of mood and rhythm

poetry now and then call upon the names

of not just lovers but nemesis

so they shall ever die

the idea of silence

not all could feel


nor in the days to come

like November twentieth for instance

those who were aware of the origin of death

a kind of freedom that is not real


has to be the ides of poetry

otherwise poetry won’t be celebrated

otherwise poetry will be abandoned in the middle of nowhere

to cry the entire night

it’s a miracle

if the vernacular did not stray too far

if poetry won’t provide it with a bus ticket

poetry opens up with Latin 

as she would open the gifts on her wedding day

like the dictionary poetry knows off by heart

saying it out loud, practised the pronunciations

a table is a noun, and the lamp lights up a flat surface

the broken vase mother did sang

a lullaby long ago

picture frames (plural):flickering

like her eyes

bitter in thoughts of poetry’s deceitfulness

the complications

forms an infinite absence

like a flower vase – poetry will never

compromise when it comes to the past, so it may return

to its mother After the silent


in the end, the emptiness

depends on the abstraction of poetry

never stops: to be

or not to be?

never thoughtless

never free from injury

you won’t know if poetry has lost the battle

when nothing is forgotten

poetry knows how it will all unravel

it’s simple, since destiny has been bestowed upon poetry by the all mighty

the vocabulary remaining silent

life has to be more than that

in the discovery of all possible end 

if any word in the vocabulary were not learnt off by heart

it’s there in the air

what it wants to say

the words we may 

for each other note



a tiger appeared in my dream

I did try to conceal my cowardice

as it quietly


in the middle of the night

What is the meaning of such a vision?

like when you covertly write poetry

kicking at the blanket

crawling to the darkest deepest 

defensible spot

once cornered

you can but turn into a tiger

on paper




the seeds

we planted

are now weed

the flowers

no longer bloom

mere dirty 

grains of dust

we continue to sing

an anthem

steeped in the king Cobras’ poison

in the Garden of Eden

embrace each other

inside the gut of a snake


in liquor

on a display cabinet 






đó là nơi

núi nhìn ra biển


một cậu bé


nằm nghe

mùa hè


triệu triệu người đã chết

thì thầm

làm trò chơi

của riêng mình


một buổi lễ

một chùm đèn pha lê

một đội quân

một chiếc khăn lau mặt

một bia mộ

một thùng mì gói

một rổ huy chương

một hành lang dài

và tối


một lòng chảo

vạn thây


xác pháo





đó là nơi

núi nhìn ra biển


một cậu bé


nằm nghe

mùa hè


triệu triệu người đã chết

thì thầm

làm trò chơi

của riêng mình


lòng dân

dần long



theo thời gian

rơi xuống

thành đám mây

che cho một đô vật khổng lồ

nghỉ ngơi

sau cả đời

giải phóng những con chim sẻ


khi giải phóng những con chim sẻ

bạn quên mất đất nước đang

sôi, nên hình như cả triệu người

bị phỏng



mọi thứ khi bị chiếm hữu

thì ta phải trả tiền

đôi khi có ngoại lệ

nếu ta có ngoại tệ


và chúng ta chia nhau ngôn ngữ

như chia nhau miếng thịt

không ai còn tin đại từ: “nó”, khi nghe

chỉ biết khi “nó” hiện ra

bóng ma nhà họ Hứa


không có cách gì

cũng không được ẩn dụ xa

xôi, khi bạn đang ở trong

cổ tử

cung tôi

tại điểm rơi

nơi mọi người

không thấy

nhưng họ biết

“nó” vẫn đang

bên cạnh

vì nghe hơi lạnh



tự trong ý thức

mọi người uốn lượn cái lưỡi của mình

thành cửa mình

của một diễn viên



những người lính

họ không chỉ mang theo vũ khí đáng sợ

họ có bóng tối

những lo toan

về mấy bà vợ


khi họ lang thang trên sa mạc

hay rừng sâu

trận đấu của bò đực và sư tử

đôi mắt họ như

thanh kiếm


hơi thở của họ

từ lỗ mũi

thở ra cột khói khổng lồ

của đạn pháo


cát bụi là thân phận

và thức ăn

cho họ


họ không kịp ngủ

nếu họ đột nhiên phải chết

đó là khi khẩu súng im lặng

tấm ảnh con gái của họ rơi ra khỏi túi áo

nhiều thứ họ mang theo chỉ để chơi

cũng được tính là







các ông tướng đội mũ dạ vẫn tiếp tục đi tìm

và họ sẽ phải

tiếp tục đánh bại

đại bàng, bò đực và sư tử


tiếp tục như

bài hát quốc ca

lúc họ bỏ chúng ta

đi xa

mãi mãi


một ông tướng trong suốt cuộc đời của mình

ông phải chỉ ngón tay

lên bản đồ


và các đôi chân





chà đạp

sụp đổ


cà nhắc


và lẩy bẩy


trở lại


tê dại

người lính là

cái móng tay của ông bị gãy

lúc ông hăng say

nói và vuốt

mép tấm bản đồ


cũng như bây giờ

khi hoà bình

nếu ông muốn xả lũ

đúng quy trình

người lính sẽ thắng yên cương vào một đám mây

vì họ chỉ còn cách cưỡi ngựa

rong chơi trên đó


nếu ông muốn xả lũ

đúng quy trình

người lính chỉ còn biết

ngâm ông vào nước mắt


nếu ông muốn xả lũ

đúng quy trình

người lính sẽ theo con sông trôi ra biển

để con tàu chạy, chìm và cháy

trên lưng


nếu ông muốn xả lũ

đúng quy trình

người lính sẽ mang theo các loại cây ăn quả

để những chú chim non

không chìm sâu hơn

vào lòng đất


nếu ông muốn xả lũ

đúng quy trình

người lính sẽ thắng yên cương vào giấc mơ

sẽ thắng yên cương vào bài hát

vì người lính chỉ là chú ngựa

của ông


như nụ cười thật tươi

trong hội trường khốn nạn

mà ông và những người bạn

đang hát vang

trên ngổn ngang

mì tôm và những xác người


nếu bạn là một

và bài thơ của bạn cũng là một

tại sao bạn cứ phải kể chúng

ở khắp nơi

bạn đến?


nếu bạn là một

và bài thơ của bạn cũng là một

tại sao bạn cứ phải vẽ mặt mình

ở những nơi

bạn qua?


hay bạn biết người ta

sẽ xoá tất cả những gì trong quyển sách của bạn?

tại sao bạn cứ nhân hai nhân ba

để bạn

lẫn vào thành chúng ta?


bạn là tôi

sao cứ thích chúng ta?


và bạn cứ

ba hoa

là bài thơ

với bạn

lúc nào cũng chỉ là



khi không ai còn nhột


đất nước quá nhiều khu công nghiệp

quá nhiều nhà máy nước mắt


theo báo cáo hàng năm

năng suất cao nhất

đã đạt được

bởi nhà máy nước mắt


khi Bộ Giao Thông Vận Tải nghĩ ra mọi thứ lệ phí

Bộ Công An nghĩ ra mọi mức phạt

Bộ Tài Chính nghĩ ra mọi mức thuế

nhà máy nước mắt vẫn không sợ

nó đang làm việc cả ca đêm

vượt doanh thu mà không cần tang lễ


nó rất tiết kiệm nguyên liệu

hay nó đã thành siêu

công nghệ?

nó tái chế

các chất thải của quá khứ


kỷ niệm

như lịch sử

như 81 ngày đêm


những hình ảnh phải lội

qua sông

những hình ảnh bị-thu-hồi

vẫn lơ lửng

không rơi

như nước mắt

người công nhân vẫn nhận đủ tiền lương

dù những sản phẩm bị lỗi

vì các ông chủ của nhà máy biết

công nhân không có lỗi


lỗi là của

những ông chủ đang nói to

và vung tay chém


để đi tìm bộ phận không nhỏ

đang cọ

vào đáy



ngôn ngữ

thậm chí Mẹ cũng không biết khi nào chúng được sinh ra

làm sao chúng chìa tay

và bò ra ngoài thế giới


tương lai của chúng

một sợi dây mỏng tang của chân trời

xa ngái


chúng lớn lên trong đất nước mà

buổi tối một chiếc xe đến

và không ai nhìn thấy bạn nữa


không phải là những người đàn ông có vũ trang

hay một người lang thang

với lưỡi hái


chúng chỉ là ngôn ngữ

và khi lưỡi bị tháo bỏ

chúng nói bằng đôi mắt

khi đôi mắt bị tháo bỏ

chúng nói bằng tay

khi bàn tay bị cắt đứt

chúng trò chuyện bằng ngón chân

khi bị bắn vào ngón chân

chúng gật đầu

hay lắc đầu báo cho mọi người biết chúng vẫn còn sống


chúng có thể bò hoặc lăn

để chui vào bụng của Mẹ

và ngủ

trở lại


và Mẹ lại sinh chúng ra một lần nữa

trên chiếc giường là đường chân trời mỏng mảnh

đó là số phận

của ngôn ngữ


chúng lại tiếp tục nhảy qua

cái sợi dây mỏng manh

đó, như một bài thể dục

của chú gấu nhảy qua vòng lửa

trong rạp xiếc

mặt trời


hay như bây giờ

chúng vẫn là bài tập

của các nhà thơ


mỗi sáng thứ Hai

ông ở đó

ăn món trứng ốp-la hoàn hảo

đọc vài tờ báo


ông không bao giờ bơi

chỉ đứng

kế bên tảng đá tít trong

rừng, chỗ nước rất nông



lấy ống nhòm

từ xa, nhìn mọi người

chỉ còn bộ đồ tắm

cứ điểm

lao lên

mũi tên

lãng quên

nắm xương

trắng xoá


nước mắt ông, nó cũng biết

chảy xuống

dài theo

thời gian

miên man

suy nghĩ


bố thí

những điều

hơn cả

máu xương


ông ngủ

giấc ngủ sau những cuộc chiến tranh

từng làm nhiều người háo hức

không phải chỉ kéo dài

vài phút


mỗi sáng sớm

nó đánh thức bằng tiếng còi báo động

tiếng hú thảng thốt chuyến xe cứu thương

đến những nơi khác nhau

những xác chết ngập mùi trong không khí

chiếc băng-ca mang những người bị thương

và muôn triệu cơn mưa

từ mắt của mẹ


cuộc khai quật khi ông trở về với đất

đánh bật

nhiều điều

từ dưới đống đổ nát


nó tạo ra muôn vàn câu hỏi

trong tâm trí của trẻ em

và câu chuyện giải trí của các vị thần

bởi pháo hoa tạo ra

từ một bầu trời

của súng và tên lửa

đỏ như màu của

lá cờ


nó làm các gia đình dìu dắt di cư

và các tu sĩ cứ

rủa nguyền

ma quỷ


cuộc chiến tranh vẫn tiếp tục làm việc cả

ngày và đêm

nó truyền cảm hứng cho các bạo chúa

thích phát biểu dài

và dai



giải thưởng cho các ảo tưởng

và vị tướng

thành chủ đề cho các nhà thơ

cả loại thứ thiệt và loại giả vờ


để những cuốn sách lịch sử

không phải tự nhiên

mà thành đắng ngắt

giữa kẻ giết và bị giết

cuối cùng đều là cái



chiến tranh

biết bao nhiêu chuyện tự nhiên

hoá tuyệt vời

tới mức không ai còn đủ lời

ca ngợi

như muôn triệu cơn mưa

từ xưa

mãi mãi rơi

từ mắt mẹ


bạn diễu hành về chiến thắng của bạn nhiều đến mức

bạn quên

trong thế giới này

chiến thắng cũng cần phải học


và bây giờ bạn nằm dưới tảng đá này

ở đây

bia mộ được dựng lên

như vết bánh xe cán

trên thời gian


đôi khi tôi ghét bạn

dù tôi khao khát

bạn, còn hơn những giấc mơ


những lời say rượu của mọi người

khi bạn đang lo tắm

máu,(*) trong cái lỗ mà mụ phù thuỷ moi ra cho bạn

sau này, tức là bây giờ

không chỉ huyệt mộ

nó thành pháo đài cho sự trống rỗng khổng lồ

trong tâm hồn của bạn


bạn không bao giờ

tin rằng, trên thế giới này

vẫn có cái gì đó

nó mạnh hơn sự làm mưa làm gió

của bạn


bây giờ, ngôi mộ

tôi có thể xây nó cho bạn

rất đàng hoàng


những lần tắm máu

nó không có lý do

giữ bạn lại, trong bốn bức tường của thế giới

đầy những nụ cười


như ngày xưa mẹ nói với con trai

một con ngựa phi lên sự sáng tạo

nó không cần bất kỳ sự phản bội nào

dù muôn vàn lý do chính đáng


tiến vào thành phố

sự xâm nhập của bạn

đã biến cả thành phố thành một bảo tàng

lao động là vinh quang

và người ta tăng gia

bằng cách nuôi và sống với

lợn trong khắp các tòa nhà

cao ốc


sau đó bạn tự thay thế băng đạn

bằng chạy nạn

kêu vang

kết bạn

vì đói

bốc lửa

mở cửa


bạn có biết

trong ba phần tư nước mắt của trái đất

chảy ra

có mấy phần

của chúng ta








cây tre

mũi chông

tiến công


ánh sáng

lung linh

ánh trăng

bóng tối

được đúc

đen thui


móng vuốt

đuổi theo

cái lưỡi

khát máu

có tiếng

rút gươm

và lời

cầu nguyện


– móng vuốt

– cái lưỡi

– ánh trăng

-máu chảy


câu chuyện

trong rừng




mùa đông

mặt nạ

cô hồn

thành phố

chết đuối


hận thù

nhầm lẫn

miền núi

phủi bụi

miền xuôi

bại xuội


trên từng

trái đất

tự mãn

than thở

hay khóc

hơi say


không thể

im lặng

tình yêu

ghi nợ


đàn ông

con thú

kiêu ngạo

trần truồng

sẽ nhớ

động từ

quá khứ

tuyệt vọng


ủ tờ

sẽ hít

bóng tối

trong gương

không thật


lễ hội

sau đó

một người

đeo mặt

nạ sẽ

xuyên qua

động mạch

của mình


bài hát

dịu dàng

và máu

ở đâu?


màu sắc

bạn không nhớ chúng ta đã nhìn lên bầu trời

mưa, nỗi nhớ có màu xám


mưa, khi chúng ta ăn trưa trong

công viên màu lá mạ, bạn kéo váy lên quá đầu gối, gạt đôi dép màu nâu sang một bên, nhắm mắt

trong mí mắt của bạn không có màu gì



sau đó

chúng ta lang thang qua các đường phố

tìm kiếm bầu trời

vì một mình chúng ta xanh không đủ


chúng ta ngồi trong hoàng hôn

khu vườn ướt đẫm đám mây màu cam

như biển đã bị mờ

những hòn đảo trở nên

màu xa xa hun hút


cho đến khi

chúng ta phai nhạt tất cả các màu

âm thanh thật kỳ lạ của màu hồng cái lưỡi

sự im lặng

chúng ta phải nghe


bây giờ

không có bầu trời, mắt bạn vẫn còn nhắm, nhưng bạn đã

mở, cuộc độc thoại màu đỏ

mặt trời màu vàng mỡ gà và

bầu trời xanh

trong bức tranh chúng ta vẫn đang lặng

lẽ, pha màu

cuộc chiến tranh

đậm máu

nó không kết thúc, khi trời tối

vì vẫn còn màu đen

màu lên men

của rượu đắng

màu xương trắng

của nhân dân


bạn đã quen với hoàng hôn bị phá hỏng

ánh sáng xoắn vào giữa giọt

mực, mà bài thơ bị nhốt vào

bóng tối


sau đó, đêm – và cái rèm màu tím

phất phơ trong bài thơ

một hình thức phù du


cho bài thơ không thể vượt qua

chiều cao của tòa nhà


cho bài thơ không có tiền

mà cứ đòi ăn tối


cho bài thơ vô ích cứ thích ngồi

nhìn tồi tội

trên chiếc ghế thời gian


mọt sách

nó sẽ là

một cơn đói 

nhai con chữ

như ta nhai miếng thịt


nó quên con chữ

chỉ như giọt sương

không nhớ

con ong

làm nên giọt mật


làm ra ngôn ngữ



nó tưởng

như trí nhớ

trong lúc nó quên

mũi tên

thời gian ôi, thật là tàn nhẫn


nên nó mang

nhân dân

nồi da

chết cha

xáo thịt

thin thít


bằng cách kể

mười tám câu

chuyện như cổ tích

của một chàng nấu bếp

làm vua


tin tưởng vào vương miện của ông vua, bạn nói

tất cả chỉ là trôi dạt

duy nhất một ngai vàng

còn lại là tiếng vang

của vàng giả?

vương miện, nó như bản án

của chúng ta

và cuối cùng ai cũng bị thí mạng


vương miện, nó là

một màn sương


như trong bài thơ

những từ không nói ra

nó tự chui vào tai

của người thích nghe

con ve

mùa hè

lửa đỏ


chui vào lỗ mũi

mùi khói

không phải sương mù

hàng vạn tấn sắt thép

thời kỳ đồ đá

ai làm kẻ thù?

ai hay dậm doạ?

nơi con người không còn tồn tại

già mà chơi dại


chúng ta

đổ liều

ngửa cổ

thiếu điều

chỉ còn

nhăn răng

ăn bom

nguyên tử

mới chịu

nát nhừ


bây giờ chúng ta nhìn ông

vua và vương miện

không biết rằng ông đã

chích điện

làm cho chúng ta bị lên đồng

suốt đời

chổng mông

lên trời

đời đời


tơi bời

mọi người

chịu thua

lịch sử

một giấc

ngủ trưa

ông vua

mà nhiều

nhà thơ

vẽ ra

mái vòm

cong cong

lộng lẫy


những con sóng biển:

sóng sau khi là sóng, sóng sau lần làm sóng

người chết không kịp nhìn

tiếng la hét của họ không ai nghe thấy


mọi người lo nhìn vào tấm ảnh

quên mất gã trọc làm thơ cứ thích: hehe



không ai có thể nghe

nhưng họ thấy cái chết

của con chữ

người chết vẫn có thể nghe

tiếng la hét của mình

như nhà thơ mất trinh

trên sân khấu


nào! nào! chạy và chạy

đất nước

một đống đổ nát

trong khi chúng ta cần một nơi tôn nghiêm

để chết

mô tả về cái chết:

không ai ở lại

sân khấu chỉ toàn người

đông y như trái đất


ồ, bạn là một nhà thơ

bạn là niềm hy vọng

đừng nghe những kẻ chế nhạo

mà thất vọng


không ai, còn ai dám nói

(chữ nhân dân dùng hoài cũng nhảm)

nhưng không có nhân dân

làm thế nào

chúng ta mô tả về cái chết?


nó có phải tiếng thét tuyệt vọng

gây ra nỗi đau

của bãi chông tre

khi nhân dân đang trưa hè

gió mát run rẩy

chống gậy đi qua

cuộc chiến chúng ta

cuối cùng

thừa nhận

tiếng kêu

bao nhiêu

triệu người

không chết

mà, tiêu

mất xác

thứ ba ngày mười sáu:

Chúa đã nói:

tội lỗi của sự thông minh luôn luôn là tội ác tồi tệ nhất


nên chúng ta từng hoài nghi về trí thông minh của Chúa

có thể Ngài hơi bất cẩn

sân khấu làm Ngài bối rối

sự lãng mạn hơi thiếu thận trọng

không gây ra cảm xúc


và, tất nhiên, cùng với tất cả nhà thơ

chúng ta còn là cảm hứng

chỉ nhân dân không còn

thấy nứng

có vẻ như thứ sáu ngày mười ba không phải là giấc mơ

một triệu năm sau chúng ta thành người một triệu tuổi

một triệu ngày phán xét

cho một triệu người buồn


đất nước luôn luôn có

những trò

lưu manh hay láu cá

dù giả vờ thay đổi

Chúa vẫn không ngừng kết tội

dù Ngài đã biểu không cho đất nước

một triệu người


các sản phẩm của chúng ta

Chúa nói: không phù hợp

vì nó chơi trò thịt da

làm ai cũng xót xa

đau và bầm tím


nên khi thấy ngượng

chúng ta có thể vào vai nhân dân

múa lân trong nhiều ngày lễ, Ngài nói :

ừ thôi, cuối cùng các người cũng đã tìm ra một giải pháp

bắt đầu kiếm thêm

để ăn

và sống


bạn hùn vốn với vua mở công ty

khi vua ra đi

ông để lại cho bạn một cái lăng khổng lồ

mang cái tên đáng quên

của ổng


ổng để lại vương miện rất to

nó dính chặt đến mức

khi gỡ ra mang theo mảnh da đầu

còn dính máu


tuy nhiên

khi bạn đặt vương miện xuống

bạn biết mình

không thể sống trong nấm mồ

như máu không chảy trong huyết quản người chết

xương cũng khô


bạn may mắn nhận được ân sủng

từ cuộc đấu thầu

những lô hàng dự tính

trên những dòng kẻ chấm, bạn điền tên của mình

không bao giờ sai lệch

bạn vẽ các vòng tròn đồng tâm


bạn nói:

chúng ta là anh em

như những ngón tay đan vào nhau làm nên những chân trời

trong một bài thơ bạn từng học thuộc

khi bạn cho số điện thoại để chúng ta liên lạc

chúng ta đã cùng nhau soi vào một tấm gương

một khuôn mặt

méo mó mà làm nên lịch sử


lịch sử là chiếc phong bì dính máu

ông vua

là chìa khoá

mở cửa căn phòng


chúng ta chỉ cần chờ

vua chọn ai dang chân làm ổ khoá

cửa phòng vua sẽ mở

hai đêm


sau đó chúng ta sẽ đồng thanh

sáng tạo là hạnh phúc

nhưng im lặng còn hạnh phúc hơn


mặc dù vẫn còn ghế trống

nhưng công ty sẽ biến mất

khi bạn xuống xe

quên mang theo ổ khoá


chìa khóa ông vua

mở ra

cánh cửa nào của tất cả chúng ta

cửa phòng nào chỉ dành riêng cho bạn

khi vua

và bạn

như bóng tối

lén lút



một nhà thơ có thể không bị bệnh tiểu đường

mà đái ra vẫn ngọt


dĩ nhiên không ai đặt chiếc cốc

lên môi


khi bài thơ buông tay

cái ly lăn trên mặt

đất, không ai nghĩ mình nắm chặt

cái ly


nên khi cầm chiếc ly rỗng

bạn có cảm thấy

ngọt ngào

thì hãy nhớ

ngôn ngữ

như mấy muổng đường thêm vào

tào lao

khuyến mãi

của thơ




khi bài thơ buông tay

như bạn rượu say

nằm tô hô và nói tiếng Đan Mạch


bạn đừng nghĩ có ai văng tục

dòng sông ở Đan Mạch vẫn chảy

trong hình ảnh bé trai đứng đái

vào giấc mơ


dòng nước đái, chứ không phải

bài thơ thật dài và uốn cong người của bạn

bị mất mấy muổng đường

vẫn thường

tiếc của

văng tục

suốt đêm


sau cuộc chiến tranh

thần thánh

đỏ nòng

bài thơ

thành nông dân mất đất

nó chuẩn bị một viên đạn


bài thơ lau chùi viên đạn

như hàng ngày lau chùi ngôn ngữ

cầu nguyện

với điều bí mật


bài thơ phải mù

vì đường bay viên đạn không cần nhìn thấy

bài thơ phải điếc

vì tiếng kêu xác thịt không cần phải nghe

chỉ cần đôi môi

để hôn

lúc nàng giận dỗi


đôi môi

có thể huýt sáo

nàng cần dịu dàng

để giảm bớt tiếng thét

những kẻ ngã xuống

từ viên đạn của bài thơ

viên đạn

nó là nụ hôn tàn nhẫn

làm mọi người thức suốt đêm

trong khi nàng

nhức đầu và ngủ


viên đạn bay

hơi thở của nàng


âm vang


tôi gần như trở thành một bài thơ, dù đã từng là một tờ giấy

chữ nghĩa nằm bên tôi, chúng sắp xếp mọi thứ

như cuộc du hành


tôi không chỉ biết viết mà còn biết đọc

biết tra từ điển về thời điểm Minsky


cụm danh từ: “Hoành Oan Giai la” đã thành thân thiết

một phản ứng dây chuyền

nghe nói là khủng khiếp

vỡ cả quỹ lương hưu


đầu và trán


vui lòng ngồi ở đây trên năm ngón tay tôi

và cho tôi biết những gì bạn mơ ước




bài thơ

những trò hiện sinh làm hề

cách tân ú ớ

bóng tối ngủ mê


khi trong phòng bầu dục người ta đang tính toán thả bom Syria

hết bao nhiêu triệu đô la

cho màu xanh lá cây bay

lá la

trong gió

tôi không biết viết thêm gì sau đó


nhưng mặt trời và gió tìm kiếm ngón tay tôi

và con chữ tìm đến căn nhà bằng gỗ của tôi

người cười

kẻ khóc


như em bé đang móc






bài thơ

nó chia động từ môn tiếng anh

lanh canh ống nghiệm môn hoá

hạnh phúc với môn văn

môn toán không lăn tăn

gì nữa


không ai có thể làm tốt hơn

nhân dân

đừng lo lắng

nhà máy điện hạt nhân

vẫn tính vào trong sổ

chỉ báo chí sụp đổ

sau mấy năm chân dài

qua nách đến tận cổ


chúng ta đã có một tiền đề

cho tất cả các loại

tiến lên mãi mãi


khi bài thơ nói

chúng ta làm rơi xuống hố

phải hiểu là

chúng ta tha hồ

phát triển các cục nợ tổ bố

nhân dân è cổ

mùa thu qua phố

bao la


cà phê trung nguyên

đừng uống cà phê đa nguyên

nếu huyên thuyên

chúng ta thành con dơi

ngủ còn treo ngược


hãy giữ hai mắt của mình

trên đường bay quả bóng

nhân dân làm thủ môn

đi lộn lề

thành môn lề

chính phủ, một cú sút thần sầu

ai bay đầu?

ai đui mắt?


bài thơ già đi và mang cây gậy

huơ huơ tìm một tầm nhìn

ô, tạ ơn

a thái sơn

ơi bao lơn

ai lơn tơn

ơ máu xương

ê nỗi hờn

ư niềm vui

phe chiến thắng


kể từ đó bài thơ đã được in đậm:

cách tân táo bạo

nhà văn tinh xảo

giáo viên gái bao

giáo sư nói láo


một số bài thơ

đã vươn cao

đi ngoài

ra biên giới

quốc tế vời vợi

bay từ ga quốc nội


thế giới vẫn còn

màu xanh lá cây

xác xơ trận bom 2 đêm giá vài trăm triệu

không như bài thơ

vài chục ngàn đã muốn xỉu

(đó là cách

chúng ta ba hoa

thơ ca sợ hãi)


trong tiếng vỗ tay

nhẹ, mỏng nhưng là hàng chính hãng

whisper thì thầm

nghe thật là lãng mạn


tuyệt vọng

một đám mây bụi khổng lồ

trôi qua trước cửa

mặt trời


từ khi vầng thái dương

rời chiến khu

về thành phố

sau trận pháo dọn đường

đất rơi

cây đổ


tình yêu của mọi người

hoá ra đã dành cho kẻ ngoại tình


những đoàn quân đi

bây giờ không còn định hướng

vì bị vướng

nỗi đau

kẻ ngoại tình phản bội


cái chết được tìm thấy

ở đâu đó giữa cây cầu

và liễu rũ màu xám

trên bờ hồ phía bên đối diện


nhưng chúng ta vẫn cứ ngồi lì, chiếm chỗ

chờ khi phần còn lại của thế giới





không, không thể, không nên như thế

bài thơ nói

súng đạn vốn vô tình

chúng ta không kịp nhìn đường bay viên đạn


không, không, bạn nói

ở đây

ngay đây

chúng ta sẽ khóc

sẽ đòi

và sẽ thấy

một giấc mơ


những phát đạn


giữa văn phòng trung tâm phát triển quỹ đất


những bài kinh vọng về phía cổng chùa

lá bồ đề bay

cũng là là trên đất


tràng đạn

tràng hạt mân côi

người với người




chỉ còn những đứa trẻ con

sốt và hơi mệt


một khoảng im lặng trong lúc học từ vựng

các hình ảnh

thơ vay mượn

chơi trò đánh lừa

bằng cách nhào lộn các giai điệu

đôi khi thơ phải gọi tên

không chỉ người yêu mà cả kẻ thù

để bọn chúng thành bất tử

ý nghĩ im lặng

không phải ai cũng có thể nghe thấy

hôm nay

và những ngày sắp tới

như ngày 20 tháng 11 chẳng hạn

những người hiểu cái chết bắt đầu

từ một thứ tự do không có thật


thời gian

nó phải là một ý tưởng của thơ

không thôi thơ không được hoan nghênh

không thôi thơ lênh đênh

suốt đêm và khóc


đó là phép màu

ngôn ngữ không bao giờ lang thang đi xa

nếu thơ không mua vé tàu cho nó

thơ mở bảng chữ cái la-tinh

như nàng mở gói quà ngày cưới

như quyển từ điển thơ học thuộc

và nói to để tập phát âm

cái bàn là một danh từ, và ánh đèn thì chiếu lên mặt phẳng

chiếc bình vỡ mẹ đã hát

bài hát ru ngày xưa

những khung hình (danh từ số nhiều): nhấp nháy

như ánh mắt nàng

cay đắng vì nghĩ thơ lừa dối


những rắc rối

tạo thành sự vắng mặt vô hạn

như chiếc bình hoa – thơ không bao giờ có thể

thoả thuận với quá khứ để quay về

với mẹ Sau khi đã chờ

đợi rất lặng lẽ


cuối cùng, khoảng không trống rỗng

phụ thuộc vào sự trừu tượng của thơ

không ngừng: tồn tại

hay không tồn tại?

không ngừng suy nghĩ

không ngừng bị thương

bạn sẽ không biết thơ thua cuộc

dù không có gì bị lãng quên

thơ biết những điều sắp xảy ra

rất đơn giản, như Chúa mang cho thơ số phận

những từ vựng im lặng


cuộc sống cần nhiều hơn một chút

để nhận thấy tất cả kết thúc

nếu bất cứ từ vựng nào chưa thuộc

nó ở trên trời

rằng những điều có thể nói

là những từ chúng ta sẽ viết

cho nhau


một con hổ đến trong giấc mơ của tôi

tôi cố che giấu sự kinh hoàng

khi con hổ


lúc nửa đêm

hình ảnh đó có nghĩa là gì nhỉ?


như khi bạn lén lút làm thơ

và bạn phải lật tung tấm chăn

chui vào tận đáy

để tự vệ


và khi không thể

bạn chỉ còn cách hóa thành một con hổ



những hạt giống

chúng ta gieo

đã mọc thành cỏ dại



không còn nở hoa


chỉ còn những hạt bụi

bẩn thỉu


chúng ta tiếp tục ca

bài ca

nọc độc của những con rắn chúa


ở vườn Địa Đàng

bây giờ chỉ còn quấn vào nhau

trong dạ dày con rắn



tủ rượu

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: