An epic poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Art: Đinh Trường Chinh
[5th revision; 2019-2022]

not a warden


[5th revision; 2019-2022]

poetry is a failure
apologised poetry
in tiring wordless smoke(and mirrors)

we’re sinking
poetry also sinking
by a remaining sail
lingered thoughts of her sheer dress on an autumn day

a little hot
the waves, mountains, valleys
poetry couldn’t but ogle
tried to look away searched then
for the sea

poetry dear god
drove her mad

Not history
(history) (not the past)
(judgement) (without conclusion)

(poetry bid not for such history)

(history) (nothing but the name of a
murderer) (mass; serial)
(enslavement) (born in fear)
(historians) (by)

(history) (aping poetry) (meaningless)
(but if disparate to poetry) (a cruel joke)
(paint peeling) (fading blood stains) (millions of people never coming home)
“dusk upon the small innocence of a farmer(‘s wife) ”

(when history is deliberately meaningless) (poetry explains)
(via the verses)
(tainted) (unclear)

Not a Warden
(a warden) (a temporary defence)
(a domino effect) (already forgotten)
(it’s stored) (somewhere no one knows)

(It’s unacceptable to me) (they’ve even misspelt the title of the book)
(hehe I was in a hurry; hence there’s an extra letter) (their fingerprints all over the place left them shaking in their boots)

(steal it at any given a chance) (not just money)
(don’t be so surprised)

(there’s no one left to resolve such issues) (there’s no concrete evidence)
(I’m hoping for any kind of new developments)
(a variety of possible scenarios)
(with different people)

(the result of the inspection) (& it is after that declassification)
(its effect upon a revolution)
(not any kind of explanation) (or love story)
(prayers of resolution) (at a small price)

(stop) (there’s still flesh for sale)
(like fresh fish)
(remote control to move things around) (the allure of the moon)

(babies with milk-teeth) (we’ve already done enough chewing)
(lips and mouth shrivelling, caving in)

(we’re terrified of only one thing and choose to do only the one thing)
(titillating, plotting, cunning intrigue)

(you’re a cloud) (at the top of Mount Sơn Trà) (about to be Bà Nà)
(remember to make them feel as though a fire scud missile may have a place there at the top) (burning a hole in your pocket)

(we’re motivated) (you shouldn’t be so short-tempered)
(we’re in between everything) (sometimes just there in the brain sack)
(we can’t be seen) (without a white ballot)
(we’re busy) (in a conference with Lao) (just them, no other nation)

(we’ve picked up the small things? tiny things like a snail shell?) (you’re the one)
(who said Lao does not have a sea) (you shouldn’t believe everything you hear)
(we’ve forgotten about the insurance)

(and a free woman) (wants everyone to notice her)
(money laundering that is)
(we hid behind the crowd) (make use of all-around that’s loose)

(with the entire inheritance of poems we leave behind) (someone will buy a car)
(maybe we will fight) (we’re in cool colours)
(we have the right and reasons of those in power)

(keep wearing that red dress)
(keep appearing as though you’re fierce)

(as though it has been in the papers) (nothing but a misunderstanding)
(you will never be allowed to call out our names)
(a social parasite)

(We are adamant when it comes to that)
(like) (how you will never know the result of the inspection)
(we’ve been waiting for an opportunity)
(the things behind a firewall) (obscured)

(now and then we need a little smoke) (you’re choking)
(unlike a flame) (with the night in waiting) (for the morning)
(we’re the crystals in ice water) (in the laboratory)
(a face as cold as ice)

Poetry should be a little hungry…
don’t spoilt poetry with support and supplies

let poetry fail
experience embarrassment

give poetry a little love
quiet encouragement
a casual hand
a touch now and then
in the dark

poetry’s sunset fading
a mini saunter
a bright star
possibly in the West
Poetry swinging
on a rope breaking

poetry shall find its own way
like the tides
makes a sea of red algae

let poetry be a spectre of the wind
the envision of a sunset
or a demon from hell
boiling pot of oil
or be a white swan flying
into an inkpot

at night awake the poet
slipping in puddles of water
chasing after secret terminologies
an emergency
as he leaves poetry
poetry would then wait
always ready for love

Be silent
we know what is unspeakable
to each one of us
drifts endlessly
between the ears and darkness

and we reside amongst all of it
like a letter written in the wind

short(& sweet)
like a shard of glass(Thủy Tinh)
when Sơn Tinh was foraging

the words one thought meant waiting

like a box tightly sealing up
months years
years months
months, years

only the hair
yet grey

like bells ringing
when no one prays

Who will bear
the silence of the body
together with poetry’s spirit
into two
causing her to bleed?

don’t be startled
how could falling
make a sound?

like her
Now, intangible

A dusty dirt road
& everything which has been iced
poetry listens to the parrot in its lungs
screeching figuratively at a grey sky

through the brutal onslaught of noise a revelation
the delusions of a message

a message
Poetry wonders what it means
As the parrot
mimics the tragic call of a waterhen?

S is the shape of the country
V for vẹt(parrot)
C for country
return to where is the call of the waterhen?

in this exhausting postmodern society
poetry’s disintegrating like smoke and ashes
in the dry period

failures at the end of a rainy day
the end of the world war in 1945
and the citizen’s ballots
abundant like grass
poetry counted the winters in 1946

the true action and philosophy of poetry
necessitates murder:
poetry cuts open the blood vessels with a dagger
allows it drips into an S
but the cut was too narrow
that winter the path took poetry into the mountains
the blood drips twists into a V

this morning’s paper in poetry’s tight fist
was mumbling something
like crying
not like the sound of a parrot

poetry is not poetry; poetry is you
we all make mistakes, and poetry is stuck
inside poetry’s body

we were abandoned
by a god
after the Manifesto
was declared by a parrot

A little boy told a fib
he said
there’s a deer
under the bed of poetry

he claimed the door will open
if you add or omit a capital letter not there
to your usual name

hence he’s wrongly copied the title of a book
and the characters
he’s promised gifts
his mind was full of this sort of stuff
like hiding a turtle in the draw

a little boy who does not talk but likes to howl like a hurricane siren
a little boy who enjoys reading picture books in the bathtub
a little boy who likes peeping through keyholes

now for the first time, he’s stepping on an escalator
he’s learning to walk on the clouds
in the wind
only his Mother fell on her butt
in apprehension and embarrassment

I’m so glad
your mouth is still on your face
imagined if it was elsewhere
then we’ll see how truly cruel is the creator

if it was between your toes
you would have but
to eat

if it was on the top of your head
much will be your despair
under a layer of hair
you won’t be able to brush your teeth

if it was in your ears
a tragedy when you cough
the excruciating loud echo
you would have wished that you were deaf

if it was in your brain
the smell of dipping sauce will be all over it

so glad your mouth is still on your face
you can keep shouting:
eat more,
lick ass,
beg, beg some more
There’s never a need to suck on liberty

They say you shouldn’t bite your fingernails,
like you’re gnawing the bones in a broth
it is a Country
ask if you don’t understand
so they can explain it to you

don’t beg
it’s not the breast of a young woman
or a letter
you’re not a beggar

you will be judged

on the accumulation of what you say
you won’t be able to deny it
don’t think adding more rhythms
means you can commit such
verbal crimes

you still have a face
that’s pale and fat

yet all of a sudden, you want a kind face like a pussy cat
don’t go believing you can hide behind a God
even though to most this is unnecessary
since it’s a little bloodthirsty

Had it ever occurred to you
that your voice is more bitter than the sound of exploding artillery?
they’re staring
while you’re acting disappointed
like when you’re an acting accountant
carefully recalculating everything when you’re in a relationship

you make people want to open their mouths
while they’re going crazy
hating artillery

no one wants to use their name
when they meet you

but children are still being born
into a world full of laughter
though we all know you’re allowed to liberally murder
as though you’re starving

The boxing match was scheduled…
the crowd hovered like flies
the stadium rather nice
they hoped
the boxers will slam into each other
make it a tight fight

but only one of the competitor knows
he’s a boxer, not some bullhead hero
hence didn’t know how to wave around the red cloth
he’s left everything
when the bull came at him like the wind

the spectators
fell back feet in the air
rammed and gored a dream into smithereens

Here’s a cool talent
which is destroying you right now
though you will never reveal the secret
everyone will try and guess:

you write like other poets
made lots of people cry
when they read a message like
odd number

though you want to be compared to
Nobel writers
you never get a chance to be ashamed of what you want to hear
since straight after you’re dead
at some celebration

now it’s hard to get you on the phone
not that you’re always shouting: great
you have other moves
there are plenty of more fearful terminologies
like: disruptive innovation
new formalism
central mediation

Who are the people you’re looking for
in our poem?
because we are the words
that you will never be able to end
whatever the poem may give you, that is: it’s
an unavoidable torment of your conscience

you’re prepared to sacrifice everything to get what you want
you’re content
you accept now that everyone has their chin up spitting
and this made you laughed
you enjoy pitying people
because you have a good heart

Yet you’re afraid to ever mention anything about love?
Nor anything to do with fate?
what will pull us closer to each other, will break us
a mumbling something that sounded rather humane
in all of our poems
what it would feel like to truly live

unlike any other
you want to be the supreme leader because of your hard work
take for yourself the power to praise

because you like to jest
you’re unaware that poetry is very dangerous
your true self is within it

like the most pronounced personal pronoun
that you keep saving
your energy
after a class on the colours
you used to rub your face in, every day…

What makes a good poem
deserving of merits and praise?
if everyone is asking this
Who will reply?

How many stars are there in the sky?
How many people are dying from starving?
How many babies turned up in their mother’s womb tonight?
How many goldfish
swimming in folklore a bit out of reach?

How many soldiers returned from the dead?
How many children have gone to school forgetting to bring their pencils?
How many people do not believe in the book The Winning Side?

Do you relish in the study of history?
What was the reason for the Jasmine Revolution in Egypt?
Have you ever seen a terrified ghost in the streets?
How could all these things come to an end?

Are you aware of all the question marks at the end of these sentences?
Or are you too busy with your head in the clouds?
Do you eat then sleep?
Then print your giant face on the back of your published books of poetry
you’re in everyone’s face selling them?

There’s not one curious person
Who might? Who? Who? Who?
may reply with:
What makes a good poem deserving of merits and praise?

all loneliness will turn into indiscretion
poetry will be the crowd in the end

poetry failed
poetry hence, apologetic through the smoke and mirrors

we drown
and poetry will drown
remains is a sail
her rather thin revealing dress on an autumn day

rather hot
the mounts and valleys
and poetry tried then to look away
search elsewhere
for the sea

drove her inherently mad

a green stain
a red drop of blood bled
for the first time

the last curtain call
a falling cicada
a speck of dust a cloud at dusk
a clear drop rolling down someone’s cheek

the age of maturity
a frog croaking way too loud

a pinch of regret
a graze burning on poetry’s face

Poetry likes to wander around
in the cold
the vernacular in songs
burned in ashes
like the way people burned their trash

and the smoke
like a thick fog
is nothing but a chill in the distance
The day poetry broke-up, the summer wept

don’t ask poetry about separation
the night poetry was so drunk
nothing to do with yearning but poetry’s destruction
of a person

as we all do, contribute to procreation

now poetry must work
feed the offsprings, live

people find skeletons in their closets
poetry find garbage instead
poetry gathers them to burn
the leaves in changeable colours
piled in the corner of the yard and a patch of
lonely sky and rising smoke

people say poetry is always spinning between two ends of desire
they couldn’t point out so dire
that, it’s but a tool like a broomstick

The words, the words
in a rush to explain
faster than tears
faster than grass(just mown)
faster than her
sideward glance

when we’re trampled upon
(we forget our name)
surely we’ll recognise each other
by our hat the hair, beard
or the slight grubby thick lips

poetry remain hidden
if dishonoured
poetry will not hesitate when it comes to murder

and just like that the clouds are no longer magical
they’re all over the place like the scattered corpse during the Mậu Thân tet offensive
bodies dragged into the sky by pulleys
left behind nothing but the boot prints of dead soldiers
after their blood have been washed away

no one has lost anything
don’t get your knickers in a knot
they’ve have a paid a fair share
they’ve paid with their life

like poetry at the moment on the carpet
pretending to be: Fast asleep
annoyed that people only knew half of the story
the truth for poetry has to be one hundred percent
like all of poetry’s promises
poetry laughed out loud

Mother has passed away
the bugs long ago on the mourning veil
now are scorpions
one bite
you’re snapped in half

you fell, from the ground,
you look at the sky
the drifting clouds, like people
while they’re blowing smoke up some vip’s ass

“Vietnam’s autumn sky
is gorgeous baby…”

All the pointless efforts have changed poetry
not because of your rejection
or competing acceptance

poetry’s efforts trying to find itself again
within the last dying candle flame

Are you kidding poetry,
in a flame?

poetry’s soul if you want to be the witness
find the truth
Or a game of the flesh and fake goods

The flesh?
Are you kidding poetry,
fake goods?
And you’re aware of this poetry?

poetry heard a young guy
swear under his breath in a dark corner
a sneer on poetry’s lips
poetry is more than aware of the price of an act

hence, poetry plays the victim
poetry like being cut
each morning poetry face the world
allow them to draw what they want:

actor, lover
ôsin, beggar
city folks, farmers
the endless national pride
charismatic gods

poetry hid, under a cover
more true than any
that is the genius of poetry

Can your competence
measures up to poetry’s cunning?
much of poetry’s ability is like that of a Demon
greedy men no longer young
poetry prayed for them

from within its golden light
poetry needs the shimmering elegance
not greed but
to be glorious within the light of a flame

like God
on Christmas Eve

and when He bestowed poetry with eyes
poetry admired the stylish hair and trimmed beard of the fashionable poets
like actors strutting
adores black
and day after day blacker
more bitter, more vindictive

poetry’s point of view

the world stage erected
by poetry
the role of those dissolute, evil, pockmarked, thick skin
the fragile, thin skin of people is scary to poetry
like the flu

poetry despise those who make fun of the old
poor, with nothing to eat, in reconciliation
not a dollar to their name

poetry despise the poets
with self-portraits: of their youth
proud and conceited
and very smart when it comes to pushing in
for a ticket to the dining room

a young man
We all know he will be an old man

What does he want in the new year?
What does he want in the dark?
What should happen?

It seems as soon as poetry turned ten
poetry began to compose poetry
Mother bought pencils
rubbers, and papers
for poetry

poetry knew how to apply the words:
dreams – denoting “curiosity ”
allure – an accumulation of “the gentleness of the wind
and the heartache of being there
two nights in a row…”

silence – is both in “repose and anger ”
a day in spring

flexibility – means “holding on without restriction
right beneath
the knees
of poetry…”

poetry – actually
like “an application of compression and pressure ”
when we bullshit
and it all slowly

exposing the crude
flesh and all
could see

except for
the private part
beneath poetry’s clothes

When a poem has to keep denying
what has been written
at that very moment
its eyes were like flames

don’t pretend
it is beyond you, a godsend
not just some conversation
random rambling

don’t be nasty
weaving intrigue
like a shopping basket
paying for the anecdote

the poem also need to shop
the basket carries
poetry’s bread and dipping sauce

you should try not to get sultanas
mixed up with nipples
stop pushing the point if you don’t know
don’t crawl around under
poetry’s bed

now on the flipside
if the poem speaks up
like a movie about a star
don’t be a pain
pretending there’s nothing to see
then try to be friends

the broadcasts these days
all damp with poetry’s
like blood flowing
along with the scars caused by your damn rambling

you’re like a sloshy
yellow puddle
a crime scene
set up in spring colours

the poem is ancient
while you’re a child still on breastmilk
yet you claim the right to write poetry

Poetry’s entire sleepless night
poured into an empty cup of coffee
the blank page like a meadow
it lines up
so the moon can light up the eyes
behind a mask
a young woman
in the longer than predicted
absence of her husband

he had died young it seemed
his hair smelled like gunpowder

when you relax your finger
the wind is the product of movement
it made the young woman cry
and the light
like a fire under the bed
each night she goes to sleep

don’t worry, she said to poetry
you can not inherit

like her blanket
like the window curtains
like the pillow, she uses to cover her face
like the lost nights

poetry understood but said nothing
resigned to listening
to people talking without knowing
what to say

they scream profanity
like poetry

Veer right up here; veer left down there
you’re on the pavement
can’t feel a thing

you must know
the poem does not care about traffic rules
usually on paper
it’s carved in stone
all around us

the first time poetry remember
driving drunk
a vehicle of poetry

it was clear poetry saw clearly
but after
end up lost in a street
veering out from the tree branches

Sometimes the wind during the dry period in the West Highlands pushes you to the point of tears
neither happy nor sad
it’s like a bell
you and the wind embracing each other
as the Cathedral opened up
in hymns

you found yourself suspended amidst it
even as the abyss is right at the edge of your life

a young woman fingers reaching for the notes on the piano in the distant
as though she’s trying to ignite a fire
like crystal, you trembled
with the scent of her hair
as though from an Eden at the bottom of a lake
you skipped a step
or two

the bar owner fixed you a drink
as soon as you sat down
with a battery-operated butterfly
Made in China
you’re madly preoccupied with it

it’s chilly and quiet
like a whale swimming around everyday blowing water

poetry salvaged a corpse from the garden
like dead leaves
in autumn
It looked like it’s the corpse of a young blind woman
a very old movie

Poetry dreamed it was asleep inside a flower
Lips still sucking on a nipple
sucking up the mist

poetry woke up teary
as a petal fell like razor blade
on a new-born baby’s nappy
a cloak over poetry

poetry was born a boy maybe
since girls get to be the moon and darkness
their tears wet
poetry’s garment

with the same theme as a teardrop
poetry composed a poem that
pierces the heart of the trees
in the pring
poetry finds it’s cold

hopefully, death render poetry useless
old and frail
poetry has no offspring
poetry is alone
dreaming of dying young

sweet things fell into the dusty soil
poetry had nothing for the blooming flower
even at the moment
the moon’s egg drop

Poetry is not the clouds
curled up on the ceiling
it’s not a chill mist
in those girls eyes
like glass marbles

poetry is our

a duck paddling in a gully
like the way we have our foot on the accelerator on the highway
the wind whipping
the foot of the sky

the highland
scented with wild daisies and fertiliser

thoughts of wild daisies and autumn
like her usual confusion
How come she can not understand poetry at all
Why poetry
talk about her so much?

it bothered her
& she wanted it to stop right here

Poetry’s constantly pretending
the mist
constantly pretending to protect the clouds

constantly pretending to protect a pair of tired arms

a couple dollars and cent
constantly pretending to protect a ship that had sailed

and the smoke
constantly pretending to protect its shadow?

all this pretending had indeed
choked us(to death)

hence when poetry is pretending
its lips
had fallen lost somewhere
in the middle of the night


thơ thất bại
lời xin lỗi của thơ bằng khói
nó mệt mỏi

chúng ta chìm xuống
và thơ chìm xuồng
chỉ còn một cánh buồm
lấp ló áo em ngày thu hơi mỏng

hơi nóng
khi núi đồi xuất hiện
và thơ cứ giả vờ căng mắt tìm
một bờ biển

làm nàng muốn điên

Không phải là lịch sử
(lịch sử) (không phải quá khứ)
(sự phán xét) (không có cuối cùng)

(đau khổ) (mỗi người)
(không có ai quan trọng hơn người khác)

(một lịch sử như thế thơ không dám viết)

(lịch sử) (chỉ là tên tội phạm giết
người) (hàng loạt)
(tính nô lệ) (sinh ra trong sợ hãi)
(những sử gia) (ngồi bên)
(vua chúa)
(và rên)

(lịch sử) (cũng bắt chước thơ) (thường vô nghĩa)
(nhưng khác thơ) (nó là trò đùa tàn bạo)
(những mốc son) (mốc máu) (hàng triệu người không về)
“bé bỏng chiều quê ”

(khi lịch sử cố tình vô nghĩa) (thơ giải thích)
(bằng thơ)
(nhiều khi mù mờ) (vệt máu)

Không phải là Quản Giáo…
(chỉ là giàn giáo) (chống đỡ tạm thời)
(hiệu ứng domino) (đã bị lãng quên)
(nó đã được lưu trữ) (không ai biết ở đâu)

(tôi không chấp nhận) (họ đã ghi sai cả tên quyển sách)
(hehe mình vội quá gõ dư một chữ) (họ rùng mình vì để lại dấu tay)

(hở ra là hốt liền) (không phải chỉ là tiền)
(đừng ngạc nhiên)

(không ai có thể giải quyết) (không có bằng chứng nào cụ thể)
(tôi hy vọng có chuyển biến)
(những trò khác nhau)
(đối với những người khác nhau)

(bản kết luận thanh tra) (& sau đó giải mật)
(làm ảnh hưởng đến cách mạng)
(không phải giải trình) (đâu phải chuyện tình)
(cầu cho mọi chuyện suôn sẻ) (với giá rẻ)

(dừng lại) (vẫn có thịt để bán)
(như cá tươi)
(cần một cái remote để điều khiển) (sức hút của mặt trăng)

(em bé đang mọc răng) (chúng tôi đã nhai quá nhiều)
(hai môi và mép bị quăn)

(chúng tôi loại một số và chọn một số)
(mưu mô mưu lược mưu kế)

(bạn là đám mây) (trên đỉnh Sơn Trà) (sắp sửa Bà Nà)
(nhớ làm thế nào cho tụi nó cảm thấy tên lửa Scud có thể đặt trên ngọn núi) (làm bạn cháy túi)

(chúng tôi có động lực) (bạn đừng có bực)
(nếp gấp của chúng tôi ở tất cả các nơi) (không chỉ là vỏ não)
(không thể nhìn thấy chúng tôi) (không có phiếu trắng)
(chúng tôi đang nhiều việc) (giao lưu tại lào) (không có nước nào)

(chúng tôi đã nhặt những vật nhỏ? xíu như vỏ? ốc) (bạn là một)
(ai bảo nước lào không có biển) (bạn đừng tin)
(chúng tôi quên mua bảo hiểm)

(và một phụ nữ tự do) (cô ấy muốn làm mọi người chú ý)
(đó là rửa tiền)
(chúng tôi núp sau đám đông) (sẽ sử dụng tất cả các chất lỏng)

(gia tài thơ của chúng tôi để lại) (một đứa sắp mua xe hơi)
(chúng tôi có thể chiến đấu) (chúng tôi màu xanh)
(chúng tôi có lý của kẻ mạnh)

(bạn cứ mặc váy màu đỏ)
(bạn cứ ra vẻ khủng khiếp)

(như thể nó đã được lên báo) (chỉ là sự hiểu nhầm)
(bạn không bao giờ được gọi tên chúng tôi)
(ký sinh trùng xã hội)

(chúng tôi cảm thấy tốt về điều đó)
(cũng như) (bạn không biết kết quả của thanh tra)
(chúng tôi đã chờ đợi thời cơ)
(những gì sau một bức tường lửa) (mù mờ)

(đôi khi chúng tôi cần một chút khói) (bạn ngộp thở)
(không giống như ngọn lửa) (được buổi tối chờ đợi) (buổi sáng)
(chúng tôi là những tinh thể nước đá) (phòng thí nghiệm)
(mặt lạnh như băng)

Hãy để thơ hơi đói…
đừng đặt hàng hay tài trợ cho thơ

hãy để thơ thất bại
và biết xấu hổ

chỉ cần cho thơ một tình yêu nhỏ
giọng nói thầm thì
một bàn tay lơ ngơ
chạm vào thơ
trong phòng tối

hoàng hôn của thơ làm mờ
một chút lang thang
một ngôi sao sáng
hình như ở hướng Tây
Thơ đu dây
muốn đứt

thơ tự tìm một lực đẩy
như thuỷ triều
làm đại dương tảo đỏ

hãy để thơ làm bóng ma của gió
ngắm hình dạng hoàng hôn
có thể là con quỷ từ địa ngục
với chảo dầu nóng chảy
có thể là thiên nga trắng đang bay
vào lọ mực

mỗi đêm thi sĩ thức
và trượt chân bên vũng nước
khi chạy đi tìm các ngôn từ bí mật
khẩn cấp
lúc em bỏ thơ đi mất
thơ vẫn chờ
và thức giấc
để kịp yêu…

Ðể im lặng…
chúng ta biết rằng sự vô ngôn
trong mỗi chúng ta
luôn luôn trôi
giữa hai tai và bóng tối

và chúng ta sống giữa những điều đó
như lá thư viết ra trong gió

những lá thư
nghiệt ngã
ngắn gọn
như mảnh Thuỷ Tinh
khi Sơn Tinh tìm kiếm

những lời nói tưởng là chờ đợi

im lặng
như một cái hộp đóng kín
tháng năm
năm tháng
tháng năm

chỉ có tóc
là chưa bạc

ngay cả tiếng chuông
cũng vang lên vô ích
khi không ai nguyện cầu

ai sẽ chịu
sự im lặng của cơ thể
cùng tinh thần của thơ
đã vỡ
thành hai mép
làm em chảy máu?

đừng giật mình
làm thế nào ánh sáng
mà gây ra tiếng động?

im lặng
như em
giờ không trọng lượng

Một con đường bụi bẩn
& mọi thứ bị đông lạnh…
thơ nghe con vẹt trong phổi của thơ
kêu to những âm-thanh-tượng-hình trên nền trời màu xám

sau đó, sự tàn bạo của âm thanh
hoang tưởng chúng là một thông điệp

thông điệp
thơ muốn biết nó có nghĩa là gì?
khi con vẹt bây giờ
đang giả vờ kêu tiếng bi thương của con chim Cuốc?

đất nước hình chữ S
con vẹt chữ V
Tổ Quốc chữ Q
chim Cuốc gọi về đâu?

hậu hiện đại có phải là thế giới mà thơ đang mệt mỏi
tan rã như đám bụi khói
mùa khô

những thất bại chiều mưa
từ cuộc chiến tranh thế giới kết thúc năm 1945
và những lá phiếu của nhân dân
nhiều như cỏ
thơ đã đếm mùa đông năm 1946

hành động triết học thực sự của thơ
là có án mạng:
thơ dùng dao lam cắt ngang mạch máu
để nó chảy thành chữ S
nhưng vết cắt quá hẹp
mùa đông ấy con đường dẫn thơ vào khe núi
máu ngoằn ngoèo chữ V

tờ báo sáng nay thơ nắm chặt
nó kêu lên những âm thanh
như khóc
không giống tiếng con vẹt

thơ không phải là thơ, thơ là bạn
ai cũng có sai lầm và thơ bị mắc kẹt
trong cơ thể của thơ

chúng ta bị bỏ rơi
bởi một vị thần
sau khi Tuyên Ngôn
bằng tiếng kêu của vẹt

Một cậu bé đã nói dối…
cậu ấy nói
có một con hươu dưới gầm giường
của thơ

cậu nói rằng cánh cửa sẽ mở
nếu bạn bỏ hay thêm một chữ cái chưa được kể
vào tên thường gọi của mình

nên cậu ta chép sai cả tên quyển sách
và mấy nhân vật
mà cậu hứa sẽ cho quà
cậu cứ nghĩ mọi chuyện
như ngày xưa giấu con rùa trong ngăn kéo

một cậu bé câm và thích hú như cái còi báo bão
một cậu bé thường nằm trong bồn tắm đọc truyện tranh
một cậu bé thích nhìn qua một lỗ khoá

giờ đây cậu lần đầu bước vào thang máy
cậu đang tập đi mây
về gió
chỉ có Mẹ cậu là chổng vó
vì ngượng và lo

Thật vui mừng
khi miệng của bạn vẫn nằm trên mặt bạn…
including the nights
you lay awake
slept in
drooling craving for liberty

hãy tưởng tượng nếu nó nằm ở những nơi khác
mới thấy ông trời chơi thiệt là ác

nếu nó nằm giữa các ngón chân
bạn sẽ phải cạp
mà ăn

nếu nó nằm trên đỉnh đầu của bạn
nó sẽ làm bạn thất vọng
vì bị lấp dưới mái tóc
bạn không nhìn thấy để đánh răng

nếu nó nằm trong tai
một thảm hoạ khi bạn buộc phải ho
nó vang to
đến mức bạn chỉ muốn mình bị điếc

nếu nó nằm trong não
mùi nước chấm sẽ nằm trong đó

thật vui mừng khi miệng của bạn vẫn nằm trên gương mặt
bạn cứ la to:
ăn no,
ba hoa,
quy chế,
gửi lên,
xin cho
không cần ngậm cái tự do

cả những khi bạn nằm
ngủ quên
mỗi đêm
thèm tự do nhỏ dãi

Người ta nhắc bạn không nên mút tay,
đó không phải lúc gặm tô xương xúp…
đó là Tổ Quốc
bạn chưa hiểu cần hỏi thêm
để người ta giải thích

bạn đừng xoè tay
không phải ngực của một cô gái
hay lá thư
bạn không phải ăn xin

bạn sẽ được phán xét

có một sự tích lũy những gì bạn đã nói
sau này bạn không thể chối
bạn đừng tưởng cứ gieo vần
là bạn có quyền giả vờ tần ngần
như vậy

bạn vẫn phải có một khuôn mặt
nó có thể mập và trắng

đột nhiên, bạn muốn có khuôn mặt hiền lành như mèo
bạn đừng nghĩ mình có thể núp sau Thánh Thần
dù với mọi người điều này cũng không cần
vì nó hơi khát máu

bạn đã bao giờ nghĩ
tiếng nói của bạn chát chúa còn hơn tiếng súng?
người ta đang nhìn chằm chằm
dù bạn giả vờ đóng vai bất mãn
cũng như bạn đã làm kế toán
tính kỹ mọi thứ khi yêu

bạn làm cho mọi người phải mở miệng
dù họ muốn điên
và ghét súng đạn

không ai muốn sử dụng tên của họ
khi gặp bạn

nhưng trẻ em vẫn được sinh ra
trái đất luôn đầy ắp tiếng cười
dù ai cũng biết bạn được tự do giết người
nếu như bạn bị đói

Trận đấm bốc đã được chuẩn bị…
đám đông bu đen xung quanh
võ đài khá rộng
người ta hy vọng
hai đấu sĩ đánh nhau
chèm bẹp

nhưng chỉ có một chàng đấu sĩ biết
anh ta là vận động viên quyền anh chứ không phải dũng sĩ đấu bò
nên không biết giăng tấm vải đỏ
anh đã bỏ
chạy lấy người
khi con bò tót lao vào như gió

khán giả
chổng vó
bị húc tan tành cả một giấc mơ

Có một khả năng thú vị
đang tàn phá bạn…
dù bạn không bao giờ hở ra bí mật
mọi người cứ đoán:

bạn viết như các nhà thơ
làm nhiều người đã khóc
khi đọc một tin nhắn
số lạ

mặc dù bạn muốn được so sánh với
những nhà văn Nobel
cái âm thanh bạn thích nghe và không kịp xấu hổ
vì bạn sẽ qua đời ngay sau đó
tại một bữa tiệc

bây giờ không dễ nói chuyện với bạn qua điện thoại
không phải lúc nào bạn cũng thốt lên: tuyệt vời
bạn có chiêu khác
với rất nhiều từ ghê tởm
như: chiêu thức sáng tạo
tân hình thức*
giải trung tâm

con người thật nào bạn đang tìm kiếm
trong bài thơ của chúng tôi?
bởi vì chúng tôi là những ngôn ngữ
mà bạn không thể nào kết thúc
những gì bài thơ mang lại cho bạn, đó là: sự giày vò
lương tâm bạn không thể né tránh

bạn sẵn sàng làm tất cả để có điều bạn muốn
bạn có thể hài lòng
bạn nghĩ mọi người đang ngửa mặt lên trời phun nước bọt
và bạn bật cười
bạn thích thương hại mọi người
do bạn tốt bụng

nhưng sao bạn không bao giờ dám nói về tình yêu?
hoặc thậm chí những gì là số phận?
đã kéo chúng ta lại gần nhau, đẩy chúng ta xa nhau
một giọng nói thì thầm rất con người
trong tất cả các bài thơ của chúng tôi
những gì nó cảm thấy như được sống

không giống như bất cứ ai
bạn muốn làm vua bằng cách cố gắng
giành lấy quyền khen tặng
cho thơ

vì bạn thích đùa
bạn không biết thơ thực ra rất nguy hiểm
con người thực sự của bạn trong nó
sẽ bị lộ ra

như một đại từ nhân xưng mạnh mẽ nhất
mà bạn cứ cất
giả vờ
tận đâu
sau lớp phấn màu
hàng ngày bôi trên gương mặt bạn

* http://tapchisonghuong com vn/tin-tuc/p75/c114/n26123/Tho-Tan-hinh-thuc-Viet-va-ban-tho-tren-the-gioi html

https://poets org/text/brief-guide-new-formalism
https://www poetryfoundation org/harriet/2007/11/why-no-one-wants-to-be-a-new-formalist

Thế nào là bài thơ hay
để được khen thưởng?
ai cũng hỏi
thì ai trả lời?

có bao nhiêu ngôi sao trên bầu trời?
bao nhiêu người đang chết đói?
bao nhiêu bà mẹ đêm nay trở dạ?
bao nhiêu chú cá vàng
đang bơi trong cổ tích hơi xa?

bao nhiêu người lính trở về từ cõi chết?
bao nhiêu trẻ con đi học quên mang theo mẩu bút chì?
bao nhiêu người không tin vào quyển sách Bên Thắng Cuộc?

bạn có thích nghiên cứu lịch sử?
tại sao Cách mạng hoa Nhài xảy ra ở Ai-cập?
bạn đã nhìn thấy bóng ma sợ hãi trên đường phố?
làm thế nào tất cả những điều này kết thúc?

bạn có thấy dấu hỏi ở cuối mỗi câu này?
hay bạn cứ tha hồ mây bay
ăn xong chùi mép?
rồi in hình mình tổ bố lên bìa tập thơ
mang đi rao bán?

vẫn còn lại một người tò mò
không ai? ai? ai? ai?
sẽ phải trả lời:
bài thơ như thế nào thì mọi người khen thưởng?

bất cứ sự cô đơn nào cũng thành tội lỗi
cuối cùng thơ thành một đám đông

thơ thất bại
lời xin lỗi của thơ bằng khói
nó mệt mỏi

chúng ta chìm xuống
và thơ chìm xuồng
chỉ còn một cánh buồm
lấp ló áo em ngày thu hơi mỏng…

hơi nóng
khi núi đồi xuất hiện
và thơ cứ giả vờ căng mắt tìm
một bờ biển

làm nàng muốn điên

một vết nhơ màu xanh lá cây
một vết đỏ như máu chảy
lần đầu tiên

một đêm diễn cuối cùng
một con ve sầu rơi xuống
một hạt bụi một đám mây lúc hoàng hôn
giọt thuỷ tinh lăn trên má

một tuổi già
một con ếch kêu vang to quá

một vỏ trấu xót xa
cháy sém lên gương mặt của thơ

Thơ hay lang thang
khi trời lạnh…
những bài hát của ngôn ngữ
đã cháy thành tro
như người ta đốt rác

và khói
cũng như sương mù
chỉ còn là cái lạnh từ xa
ngày thơ chia tay, mùa hè đã khóc

bạn đừng hỏi thơ về chuyện chia tay
đêm ấy thơ say
không phải nỗi nhớ mà là thơ đã phá vỡ
một con người

như chúng ta ai cũng từng sinh nở

bây giờ thơ đi làm thêm
để nuôi con và sống

ai quét nhà ra ma
thơ quét nhà ra rác
thơ gom lại và đốt
những đám lá đổi màu
cho góc sân và khoảng trời
lên khói bơ vơ

nhiều người giả vờ nói thơ đang loay hoay ở hai đầu nỗi nhớ
họ không nỡ
nói thơ là một cây chổi quét nhà

Những con chữ, những con chữ…
mau mau bày ra
nhanh hơn nước mắt
nhanh hơn cỏ mọc
làm lấp dấu chân em

khi chúng ta bị chà đạp bởi
(thôi khỏi điền tên)
chúng ta sẽ nhận ra nhau
bằng mũ áo tóc râu
cùng đám bụi mù và bẩn

thơ ở ẩn
nên nếu bị xúc phạm
thơ sẽ giết người

và như vậy đám mây
không còn là những hình ảnh ta thường mơ mộng
nó ngổn ngang như những xác chết năm Mậu Thân
được kéo lên trời bằng ròng rọc
còn sót lại những dấu chân
sau khi thơ lau vệt máu

không ai bị mất cắp
bạn đừng rối lên
thơ đã trả tiền sòng phẳng
với từng mạng sống

nên bây giờ thơ nằm trên tấm thảm
với một vai: Ngủ Quên
mắng kẻ khác chỉ biết một nửa
sự thật của thơ phải là một trăm phần trăm
như những lời thơ hứa
thơ cười ha ha

Mẹ đã mất
những con sâu ngày xưa trên khăn tang
giờ đã thành bọ cạp
táp một phát
bạn vỡ đôi

bạn ngã xuống
nằm ngửa nhìn bầu trời
có hình mây bay giống như con người
đang cười
thổi vào ống đu đủ

“trời vào thu
Việt Nam đẹp lắm em ơi ”

Tất cả những nỗ lực nhằm làm thay đổi thơ…
không phải là bạn từ chối
hay tranh nhau nhận

thơ nỗ lực học cách tìm lại bản thân
trong ánh sáng của ngọn nến cuối cùng đang tắt

thơ có đùa không
chỉ với một ngọn nến?

linh hồn của thơ nếu bạn muốn đứng ra làm chứng
tìm ra sự thật
hay chỉ là một trò chơi xác thịt và hàng giả

xác thịt?
thơ có đùa không
hàng giả?
thơ có biết không?

thơ nghe một anh chàng trẻ trung
chửi thầm trong góc tối
nụ cười mỉa mai trên môi của thơ
thơ biết có những chi phí cho sự giả vờ

vì vậy, thơ chơi trò chơi mảnh vỡ
thơ muốn đứt tay
mỗi buổi sáng thơ đưa gương mặt của thơ
cho người ta vẽ:

diễn viên, người yêu
ôsin, người ăn mày
nông dân, thị dân
các tội nhân
yêu nước muôn năm
các vị thần quyến rũ

thơ núp dưới vỏ bọc
thật hơn cả họ
đó chính là thiên tài của thơ

Sự khéo léo của thơ
so với kỹ năng của bạn?
nhiều khả năng thơ là con Quỷ
những người đàn ông tham và không còn trẻ
thơ cầu nguyện cho họ

từ ánh sáng màu vàng của mình
thơ cần long lanh sang trọng
không phải tham lam
mà để vẽ vinh quang trong ánh lửa

như Chúa
đêm Giáng Sinh

và khi Ngài trao cho thơ đôi mắt
thơ ngắm kiểu tóc hoặc râu các nhà thơ bây giờ
như các diễn viên múa
diêm dúa
thích màu đen
và càng ngày càng thâm đen
hơn nữa

đôi mắt của thơ
không bao giờ
thay đổi

thơ tạo ra sân khấu của thế giới
các vai phóng đãng, độc ác, mặt rỗ, mặt dày
làn da mịn màng của người khác
làm thơ sợ như bệnh cúm

thơ ghét ai chế nhạo tuổi già
nghèo, không có gì ăn, đang ăn năn
không một xu dính túi

thơ ghét những nhà thơ
cứ tự vẽ chân dung của gã: khi còn trẻ
tự cao tự đại
và rất thông minh khi chen nhau lấy vé
vào phòng ăn

người đàn ông trẻ
ai cũng biết sau đó anh ta sẽ già

những gì anh ta muốn trong những năm tới?
những gì anh ta làm trong bóng tối?
những gì phải xảy ra?

Đâu hình như lúc lên mười
thơ đã biết làm thơ…
Mẹ mua cho thơ
bút chì, tẩy
và mấy tờ giấy

thơ bắt đầu biết dùng những chữ:
giấc mơ – có “tính năng tò mò”
khiêu dâm – bao gồm “sự dịu dàng của gió
và câu chuyện đau lòng lúc thơ đi ra đó
hai đêm ”

im lặng – là “sự yên tĩnh và nổi nóng”
vào một ngày mùa xuân

sự đàn hồi – là “nắm bắt mà không ràng buộc
ngay bên dưới
hai đầu gối
của thơ ”

thơ – thật ra
như “một ứng dụng của sức nén tạo áp lực”
khi chúng ta nói mớ
mọi chuyện đang dần dần
bóc ra

hở cả thịt da
tanh bành
làm ai cũng thấy

trừ nơi kín
dưới áo của thơ

Khi một bài thơ phải từ chối
những điều viết ra của chính nó…
lúc đó
mắt nó có một tia lửa

bạn đừng có giả vờ
đây là câu chuyện của thánh thần
không phải cuộc trò chuyện
huyên thuyên của bạn

bạn cũng đừng khốn nạn
giả vờ thêu dệt xung quanh
như một cái giỏ đi chợ
mua về giai thoại

dù rằng bài thơ cũng phải đi chợ
với một cái giỏ
đựng bánh mì và nước chấm của thơ

nhưng bạn đừng lầm
nho khô với hai núm vú
bạn không biết thì đừng có cố
chui vào gầm giường
của thơ

mặt khác
khi một bài thơ lên tiếng
như bộ phim của một ngôi sao
bạn đừng làm phiền
giả vờ như không có gì để xem
rồi mân mê làm quen

truyền hình lúc này
đang ướt đẫm câu nói mớ
của thơ
như máu chảy dọc theo
các vết thương do bạn chém gió

bạn giống như một vũng
mềm và màu vàng
mà hiện trường vụ án
dựng lên là màu hoa của mùa xuân

bài thơ rất già và cũ
bạn là đứa con nít còn đang tuổi bú
khi nói rằng bạn đã làm thơ

Thơ đổ cả đêm dài thức trắng của mình
vào ly cà phê trống rỗng…
trang giấy như cánh đồng
nó kẻ dòng
cho mặt trăng toả ánh sáng đôi mắt
của mặt nạ
trên khuôn mặt cô gái
khi chồng vắng mặt
hơi lâu

anh ấy hình như chết trẻ
tóc thơm khói súng

khi bạn thả lỏng ngón tay
gió được tạo ra bởi sự chuyển động
làm cô gái khóc
và ánh sáng
như đám cháy dưới gầm giường
mỗi đêm cô đi ngủ

đừng lo lắng, cô ấy nói với thơ
bạn không thể thừa kế
nỗi buồn

như cái mền cô đắp
như tấm rèm phủ qua cửa sổ
như cái gối cô vẫn thường phủ lên mặt
như chuyến đi trong những đêm đã mất

thơ biết và không nói
đang ngồi nghe
những người nói và không biết
phải nói gì

nên đôi khi người ta hay văng tục
không đúng lúc
như thơ

Rẽ phải lên đó, rẽ trái xuống kia
bạn leo lên những vỉa hè
không còn cảm giác

bạn phải biết
bài thơ không tôn trọng luật giao thông
thường chỉ in trên giấy
nó là nét khắc vào núi đá
vẫn vây quanh chúng ta

thơ nhớ lần đầu tiên
khi mình say rượu
lái chuyến xe thơ

rõ ràng thơ nhìn rất rõ
sau đó
lạc vào một con đường
rẽ ra từ một cành cây

Đôi khi cái gió của mùa khô Tây Nguyên làm bạn muốn khóc
cũng chẳng phải niềm vui hay nỗi đau
nó giống như một chiếc chuông
bạn và gió ôm lấy nhau
khi nhà thờ Chính Toà bắt đầu
tiếng hát

bạn thấy mình lơ lửng ở giữa
mặc dù vực thẳm ở ngay mép cuộc đời bạn

cô gái đang xòe tay trên đàn piano phía xa kia
như xoè tay trên lửa
bạn run rẩy như pha lê
hương vị mái tóc cô gái
như từ một khu rừng chìm sâu dưới nước
bạn hụt bước
mấy lần

người chủ quán đã làm cho bạn một thức uống
khi bạn đến ngồi
với con bướm hai cánh vẫy bằng pin
của Trung Quốc
bạn mân mê như người điên
không biết nhớ

trời giá lạnh bên ngoài
và sự im lặng
như một con cá voi bơi và phun nước mỗi ngày
trong sự cam chịu của chúng ta

thơ nhặt được một xác chết trong vườn
như xác lá
của mùa thu
giống như cô gái mù
một bộ phim đã cũ

Thơ mơ mình ngủ quên trong nhụy hoa…
miệng vẫn còn ngậm núm vú
bú vào sương mù

khi thức dậy thơ suýt khóc
vì những cánh hoa rụng xuống như lưỡi dao
trên chiếc tã sơ sinh như chiếc áo
choàng quanh thơ

thơ sinh ra hình như là con trai
những đứa con gái làm mặt trăng và bóng tối
nước mắt ướt áo

cũng một chủ đề của giọt nước mắt
thơ làm bài thơ xuyên qua trái tim
của những cái cây
mùa xuân này
thơ thấy lạnh

hy vọng cái chết làm thơ vô dụng
già và ốm yếu
thơ không có con
thơ một mình
mơ giấc mơ chết trẻ

ngọt ngào rơi vào bụi đất
thơ không có gì để nở
ngay cả lúc mặt trăng rụng trứng

Thơ không phải là những đám mây
đã cuộn lại trên trần nhà…
nó không phải sương giá
trong đôi mắt của mấy đứa con gái
như hai viên bi ve thuỷ tinh

thơ viết cho chúng ta
những gì chúng ta nhìn thấy

một con vịt trôi lạch bạch trong mương
như chúng ta vẫn đạp ga trên đường cao tốc
gió lốc
nằm ngang
chân trời

cao nguyên
đột nhiên
mùi cúc dại lẫn với mùi phân bón

những ý nghĩ về hoa cúc dại và mùa thu
như nàng vẫn hỏi
vì sao nàng không hiểu nhiều về thơ?
tại sao thơ
lại kể về nàng nhiều như vậy?

nàng áy náy
& câu chuyện về nàng xin chấm dứt ở đây

Thơ hay giả vờ
sương mù
hay giả vờ để bảo vệ một đám mây

những con chim
hay giả vờ để bảo vệ hai cánh tay đã mỏi

vài đồng xu
hay giả vờ bảo vệ vé một chuyến tàu mất hút

và đám khói
hay giả vờ bảo vệ cái bóng của nó?

chắc chắn những sự giả vờ
đã làm chúng ta ngộp thở

vì vậy khi thơ giả vờ
đôi môi của thơ
đã rơi đâu mất
lúc nửa đêm

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

1 comment

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: