A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
[5th revision; 2019-2022]

don’t write sad poetry and yearn for its light



don’t write
sad poetry, and yearn for its light
like the absence of summer
you’re like the shadow of a room
closed up

don’t write

poetry learning how to die
like it should
we shall learn to die
as we would once wish it

though poetry cares for you
you should still pray to God
this sad Christmas

did you that, to hear the words: I love you
poetry must leave you for somewhere far
so its may resound

don’t write poetry
afraid you won’t remember
what you just heard
as you would in haste jot down the love of country
on a T-shirt
the one everyone is wearing this morning

don’t write the forbearing words
as though your voice is spreading widely
on a wall of fire
your lips
kisses, smiles

don’t hate
and don’t write
the things everyone already knows

poetry dear…

1 Operating on the alphabet

H is what?
it’s not something edible or a kind of meat
on the table

it’s something (a grain of dust) in your eyes
in all the sleepless nights

a scorching sunlit courtyard right behind the gate
you stood eavesdropping
it seem they’re dividing
the people

you’re mortified Afraid
cultivated in the act of checking the dictionary
in a pretence of ignorance

E indeed
falls like a tear
an endless sniffle
a young woman next to you at the bus stop
waiting for a night ride
floating away alone

rightly retaliation
your words
bounce off a wall
dumbfound as they got ready for a commemoration

a stroke of blatant

defeated are your friends
too exhausted to embrace you

R again ridiculous
you’re indecent,
you’re cursing
and praying
in every Hail MaRy on the RosaRy
in your hands
but it’s actually in someone else’s pocket

I, meant you running
like you’re running on the highway
you’re arms outstretched flying

K you’re making a joke about steamed radish
stew eggs, sweet and sour fish soup
returning to the spring of your youth
and your life
the very last social events
a shattered glass
soaking your hands in the bloodshed

E cheese
you cross that river
singing and crying
a bowl of bone broth
your bones slowly bubbling away

you know now
it’s delicious
full of complexity
better than “cháo lòng tiết canh”(congee & blood pudding)
and more blood

2 Returning from America

why are you afraid, I asked
– I’m shaking, you said
a shaking puppy surrounded by wolves

why are you afraid, I asked
– I’m afraid, you said
I’m returning from America

but no one returning is shaking like you
are you going anywhere far, I asked
– I’m afraid,
both of the things that aren’t worth the worry makes me afraid, you said
I’m silent in the storeroom
watching the clouds
through the door
the rusting iron roof

even after the clouds part
the sky was no longer blue
its scar in me wet
a storm like a silent movie
though I don’t get it
I find myself laughing
the laughter loud enough to drown out a blind boy
with two callous hands, you cup your face
you’re crying
non-stop talking

now I don’t know any other way
no other way
– but why won’t you find another way?
I don’t know
I’m returning
I afraid to go far
I have a family
I’m afraid

why are you afraid, I asked
– I’m shaking, you said
a shaking puppy surrounded by wolves
right at the front door right by the drifting clouds

3 Raindrop

even with my eyes closed
I’m still aware of you falling

since you are constantly whispering in my ears
– “what are you going to do?”
I don’t know what I’ll do
I can but sit and listen to the rain
each drop of water falling
on my eyelids

a raindrop
a meeting between heaven and earth
forming a sound
like a heartbeat in our chest

though it may
forever remain a secret
like your voice
breathless over the phone
you’re tired perhaps

the rain sounds
like someone
you have tripped over before
and there’ll be time for more

God has also sinned
hence I don’t believe
we’re innocent

innocence is a fairy tale
falling raindrops or tears

should we open our eyes together
would anyone dare open their eyes
till the rain cease
as you have ceased to speak
held your breath
over the phone

4 Suspicion in place of trust

we all have
a mask of hope
we’re all fearful of the future

or nothing at all
thoughts of yesterday
for safety sakes

the knowledge most valuable to have is to
have no knowledge at all
the enemy
is memory

when a country
is serviced
by dangerous men…

5 The Poem, isn’t a gift

on your birthday
say the day zero, month zero zero,
can’t remember the year
you open the gift box
there are all sorts of stuff in it

it’s a surprise possibly
since it wasn’t a watch
the amount of time
you lay in a box

often opening the gift box
you meet a person
who makes you laugh and cry
to death

they’re nothing but toys
hence you may encounter
a prisoner wearing a crown on a throne
while the emperor’s handcuffed

the emperor
like the cards you slam on the table
when you lose
no matter how furious you are the emperor is still the emperor

in the gift box

you may find a history book
blood and bone at the bottom of an inkwell
studies of history
mystique and greed

even hell has sunk to the bottom of the inkwell
hence often at the bottom of the box
you find a card
with a line not yet filled in
your name not filled in

you quietly cry: Mother, please
pray for me
so I may not encounter so much distress

then you place them in a box
wrap it up neatly
before throwing it up in the air

the gift box shall grow wings
fly like a bird
like your destiny
flying to its destination
the days are now sad or happy
may it be
you no longer care

those who want to know
will be too tired
too out of breath
they will want nothing but death

6 At Sunset

the children are rowdy in the garden
they’re busy playing
as the temperature drops

as the sky sashays down to a close
to a point
it covers you entirely

you won’t be able to defend yourself
you will not let slip
the fear
or pointless smile

there’s no escape
like a prisoner
he also seem to be bowing
waving at you
then you will understand regret
and it will corrupt
even the softest of hands

fear isn’t shapeless
it’s a boulder
scattered pieces of a flame
as you quietly face the darkness

during the day
burning into night

ripping apart
your life

full of joy you looked up at the Sun
love your life
even though it’s rather

7 A poet writing in a cafe

people think
he’s writing to his mother
the young women think
perhaps he’s writing a love letter
the children think
he’s writing a picture book
there are also people who think
he’s trying to pay the bill

and a policeman
creeping up
behind him

8 Treaty

a collective declaration
delicate implications
like the apocalypse

the buoyancy
in the words
the art of gold plating
the vernacular

more than any poem

when born of the land
a sleepy man
within the implications of one declaration
reading it downward or across the implications are the same

the kind words
follow each other
like the intangible radio stations
there and then not

our day to day life
like a book of fiction
that can’t be redacted
so we can forget

9 If only there was a bell at the prison door

your hands can’t quite touch the bell

the door
shall gradually
so you may enter

you enter your bedroom
with a bag your wife usually take shopping
with something wrapped up inside for you

you’re awake
sat and watched yourself sleep
in between two dreams
you knocked on all the doors
but in truth, you’ve never knocked

they’re all awake
upon your return

they’re shouting
but their voices inaudible
muted more than silence
even when they hug you
they’ve never touched you

no one could find their voice
nor their warm arms

you walk past them; they walk past you
there’s still darkness in them and you
you will never meet

they ask what you did tonight?
and the physicians will remove blood pressure like
removing a bullet and fear
entirely from your heart?

you’re still afraid
like long ago you’re worried about Miss
staying up all night preparing classwork
for the next day…

or all you want to say is:
I’m awake learning from you
how to be at peace

they say
you say
but you never had a voice
the bell never rang
no one could drop by and visit your small bed

just your neighbours whispering:
– it’s but an illusion
your wife’s bag is still there
it’s full of food
it’s not holey with bullets
like a soldier’s backpack

nor like your school bag long ago
now your children take to school
the yellowing exercise books
tucked away replaced with a new stack

people came not to share their sadness
since sadness has never left your wife
as long ago
your mother has never stopped worrying about you
as you wander the streets after school

they still don’t understand
how could anyone possibly die
consuming food?

and when you return
it seem as though together with your neighbours
strolling in moonlight
watching yourself sleep
all there to attend our dreams
but rather surprised
on how the night could be so long?

10 The knee talking to the elbow

– using freedom of speech
to take the words out of someone else’s mouth!

the elbows’ reply:
– what about those who abuse power
a grovelling opportunist
like you?

Who is wrong here?

the only thing we know for sure
the wrongdoing of a confident man
together with the sneer of a dictator

like the vulgarity in a monk’s preaching
mistakes may be the fuel for inspiration
our spirit shall be like spark flying
a light in the dark

the only thing we know for sure
the grand reasons for the blushing
the small grand reasons
has been disregarded

the only thing we know for sure
the value of someone lost
the loneliness of the victor
no longer repentant

the numbing stupidity
stumbling tenderness
at the doorstep
of heaven

11 The truth is often bitter

but the bitterness is a lesson
you will learn
that the fight is long

soldiers wear masks
only to cover their face
on the verge of tears
on the side of the road
quietly blowing into the harmonica
a song long ago he coveted
now dust
upon blood

singing like birdsongs
whistling baby birds
in a peaceful garden
you hear it
convinced there was no war

you thought the country is at peace
within the soldier’s heart
a song of love
without deceit
only he knows
the truth, taken
after so much bloodshed

you’re possibly embarrassed
as you couldn’t work out why the soldier is playing the harmonica
in the street
in hell

only the soldier is puzzled
over the brush with darkness
couldn’t possibly meant
it’s darker?
it can’t mean that there’s no more moonlight?

the people in his unit
have begun to sing together
not just in the streets
but in the botanical gardens
probably resounding upon balconies
in all those homes
in the city

and from there
you could not think
could not pity
not be wary
upon why the soldiers continued to die
not because the bullet is loaded
and it’s a waste of time you firing it

and you know
around somewhere
there’s a war
in the city

12 I took a good look at myself

I’m nothing but trivial

I don’t have a standout point of view
like Trương Duy Nhất

I’m not at a seminar
no announcements have came to my attention
about bloggers like Phạm Viết Đào

I ironed my shirt
glasses, my smartphone
it’s pretty cool
it’s has a touch screen

I’m nothing but
full of trivia

my tongue’s not running off
not tightly shut
to me, it said: you might in end get me kill
but I forgive you

the televised smiles and TV shows
no longer makes me sick
it no longer affects me
I wonder why
I’m full of such trivia

yesterday, my dream had taken a night bus
I didn’t know how to say goodbye to those who were left behind
the bus rolled down
a treeless valley
(only the driver survived)

I have hope still
through the glorious nightmares
maybe there is something seriously wrong with me

from the moment I was born to now
My Mother’s hopelessness, I could recall
people continued to live after they were dead
the living dead
nothing but trivia

but sometimes
the child in me is rather curious
Why am I Vietnamese?
My Mother cried
we will be Vietnamese
until the day we die

My Mother passed away
and it was
the end of a lifetime

13 I don’t live at a campsite, I live in a house

but inside the house
I erected these camps

there’s one in the bedroom
and I lie amongst them

the camp in the kitchen
stores dry goods

the camp in the lounge
a bookshelf
very peaceful

all as messy and as orderly as each other
as happiness is always somewhere amongst the pain

this morning
the wind flipped over a camp
the canvas was torn
the pegs were thrown around
threadbare, naked across the tiles
scattered like human lives

there’s no other way but to try
re-erect the camp by nightfall
when it’s cold
if needed
I’ll light a fire
sit there inside

what is a home
in the history of storms
if it’s nothing but a campsite?

14 What

what is
very far
what is
very fast

what is something
no one gets a chance to see
except the roguish warden and him in the dark


as if
as soon as he’s up in the morning
grabs his gun
shoot to smithereens the coffee on the table
to after taking his time
enjoy the long yawn

he grabs his gun
shoot his plate of food to pieces
and the fish on the plate is like his body
it’s injured
gasping for air

as if it’s not him but the fish
the pleading slowly fades away
songs outlined in the sky
slowly muted


his old mates
once upon a time
had the time of their life

reminded them of the funeral hearse
choking with floral wreaths
and strange smiles
probably from the warden

the roguish mornings
after we’ve been frightful scared
like when a tiger gnaws a deer

our body is like a long unfinished
we remove the useless words
within the silent poem

poems are not born out of
and sighing
due to fear

everything is coming to a swift end
right by the window
very faraway…

15 I have a dream

witnessed the world falling over
in pieces

at a wedding
the glasses tipping
wine spilling
in the ocean
guns falling

like poems
they fall then they’re flying
drifting gently
in the early morning dreams

as the world falls
some drop like lead
others gently float away
what gets to descend safely?
what has to pay with their life?

suddenly, you’re awkward
your spirit
always pondering the state of the world
slowly twisting
echoing the creams of your aching spirit
like a boiling kettle
a habit like how each morning you would brew tea

16 The screaming cows

the first time I heard it
in a poem by a poet
now still
a notable poet

there’s something
more than moving
from my heart overflowing


years went by
many critics
have forgotten
their screams

but I can recall clearly
the popping veins on its neck
as it screamed

I can recall
the stuff
they regurgitated
then swallowed again

like the earth forever revolving each day
consoling those
still afraid

when the earth sings
all the songs in this world
turns into cows
you can bow all you want
and listen


where were their moos while the country was cut in half
North and South fighting
the people above the land
tearing down the border
to face each other

each exploding bullet, the yawning cries of blood
once more
history forgets the screams of cows

the people need a hot cup of tea
everything settle in its place see
returning home
plant flowers
write books


the screaming cows
seppuku without a knife
displaying love of country
not a lie
yet often subjected to stun guns

consoling for all
the unexpected joy
the meadows
adding more chapters to history

like the present joy
you’re sitting in a cosy cafe
and all that you adore
even if you had to climb through walls of fire
you have still the breezy meadows
more than tears

we circumvented the world
meeting up after many decades
and the grave by the hillside, where you’re sleeping atm
seems like a reunion with your friends
the first time after many decades

you know
we covet too many ideals
hence lying there on the ground
you’re probably still crying

so let us again
pray for you

on this hill here
looking out at the pile of fallen debris there
upon this beloved land here
the scent of your blood
within your endearing birdsongs
beneath the blue sky
ever changing
within all your living moment

nothing but screaming cows
starting very early in the day
resounding still in the meadows

17 Your name turns into a hidden number

like me learning algebra at a young age

the unknown number was a backward variable
as you increase
the people had to decrease

the pebbles I collected from the river bank
left them all over the house
gave everyone a headache
because of the lack of cerebral blood

as though dreams are no more
no one wants to dream

people are like weed at the edge of a valley
where the rocks are rolling
falling like
fateful destiny
nothing left
rolls down
fast asleep
meandering endlessly
the promises
forever in a downpour…

Continuing the poems
in two words…

watch see
the light
the homeland
collapsing falls
the slogans
the joy
smashed pieces
the spirit
bearing punishment
the body
bowing low
too soon
the child
fighting it
tripping in
the fog
icy cold
cigarette smoke
the lies
the consolation

the alcohol
the vodka
replacing the
hell on
the map

the wind
growing angry
red wine
discerning clearly
a language
vicious intent
twisted in
the wind

the trees
docile silent
leaning into
the tents
thin fragile
together us
hovering hanging
not understanding
nothing grabbing
it all
rolling over

sleep, back to being locked up again

the Sun
standing shadow
over head
the barracks
now abandoned
now screaming
the orders
in silence
the soldiers
the injuries
the moaning
the sick

the yard
feral grass
the rookies
shaved heads
blue smooth
the hopelessness

the flag
hot blood
across ran
eroding paths
the wars
the diminished
blood baths
couldn’t bear
staying still

18 Please call me, by my nickname, a name from my childhood

my mother calls me little will
to differentiate me from big will who’s in the army

as I line up to get a voucher for egg noodles
in time before my afternoon classes

don’t pity me
please call me by nickname, a name from my childhood
the name my mother calls me still

call me by my nickname as the wind did long ago
please call me by a nickname from long ago
long ago left a flower in a corner of the backyard
dancing still

call me
as my mother did long ago

19 In the mirror

my laughter was slightly delayed after I laughed
as I tried to sever my ties with the mirror
with a pair of scissors

my lips on the mirror
a cloud
I’m someone else after the extended sigh
an illusion
like a lonely tombstone
alone in the breeze

standing in front of the mirror, I drew my face
just one thin layer and I’m a clown

I drew my face the shape of a tomato
outline my lips like a scratchy megaphone
ears like bat’s wings
I’m wearing a short-sleeve T-shirt
cleanly shaven

not at all menacing
when I’m pretending
to hide a secret like how this land is lost
I played one number in keno
keno the number 00

I sell underwear
to divas
on the runway
me appointing the time and place
no one knows about

I colour in the portraits
start the conference
the mixed up methods and creations
the dumb mixed up minds
the choking corruption

a clown void of envy
jealousy for anyone
on his butt, lazily telling everyone not to
bother with any kind of substantial thoughts
but always and always discrete

when the night sink deep
the clown lies down

about the soon due remuneration

20 Suddenly, I want to live elsewhere

not up in the mountains
digging wells year round to water the budding coffee
high up
in the sky

to be
by myself
waiting for myself
in the end

not to be born
not to die
I’m a suspended fleeting entity in a museum
under a mask
of ancient history

no battle to fight for myself
no scar to unload
no humanity
no smiles

death is tipsy like a couple sips of wine
it’s smiling to itself
in a museum full of wax idols

but when I do love
it’s a moment of madness
because there’s only one way
I will turn my heart like turning the pages of the books from my childhood
though now I’m turning a digital web page
mumbling to myself
at a flat cold screen

21 Even the Sun is not always red

the frightful
yellows and blues

hence often
the sunset would waver
like the vernacular
in every breath changes colour

we been forever gloriously dependent on the jungle
digging the deep tunnels into the mountains
victorious and lonely

why have we decimated the jungle
and the blood out at sea
is but the glorious green of senility?

the angels arrived in time to send flowers
drifting across the sea
within the darkness of our heart
the tears
a place where our ancestors took their vows
the placid crafts
carried by the breeze into dreams
to the bottom

we sensed in the storm
the bloated bodies in the water
we wanted revenge
against the fury of the sea

like now
we soak up the sea
wetting even the hot
and boiling
red sun

the sea
a mess
falling apart



đừng viết

thơ buồn, và muốn ánh sáng của nó
như sự vắng mặt của mùa hè
bạn cũng như bóng tối
của căn phòng
đang đóng cửa

đừng viết

thơ đang học cách chết
như nó có thể
chúng ta sẽ học cách chết
như chúng ta từng mong như thế

dù thơ yêu bạn, nhưng bạn hãy cầu xin Chúa
mùa Giáng Sinh buồn

bạn có biết, để được nghe câu nói: em yêu anh
thơ phải bỏ bạn đi thật xa
để âm thanh vọng về
thật rõ

đừng viết thơ sợ bạn không còn nhớ
âm thanh bạn vừa mới nghe
như bạn vẫn viết vội lòng yêu nước
lên chiếc áo thun
sáng nay mọi người vẫn mặc

đừng viết Những lời nhẹ nhàng
có vẻ như giọng nói của bạn đang lan rộng
trên tường lửa Đôi môi của bạn
như một lần hôn, như một nhoẻn cười

đừng ghét
và đừng viết
những điều ai cũng biết
thơ ơi…

1 Giải phẫu những chữ cái

chữ T là gì?
nó không phải thức ăn hay thịt
đang nằm trên bàn

chữ U
nó là một cái gì đó (như hạt bụi) nằm trong mắt bạn
cho tất cả các đêm mất ngủ

chữ Y
một khoảnh sân nắng cháy da sau cánh cổng
bạn đứng và lắng nghe
hình như người ta đang phân loại
nhân dân

chữ Ê
bạn ghê Và sợ
giả vờ tra từ điển cho thêm uyên bác
bạn giả vờ không biết
không tham gia

lại chữ T
rơi như một giọt nước mắt sụt sịt vĩnh viễn
của cô gái ngồi bên cạnh bạn tại bến xe buýt
chờ chuyến xe đêm
một mình lênh đênh

lại chữ T
như một sự báo thù
những lời nói của bạn
va vào một bức tường
câm lặng như những khi người ta chuẩn bị lễ hội

chữ H
cái ác
trắng trợn

chữ Ư
vòng tay bạn bè không còn đủ sức ôm bạn
mọi người bất lực

chữ C
bạn muốn văng tục
nhưng bạn phải cầu nguyện
bạn lần từng chữ C như lần từng tràng hạt
trong tay bạn
nhưng nó lại phải nằm trong túi người khác

và bạn bỏ chạy hết ga như đường cao tốc
kéo dài tâm trí bạn
đang bay

bạn cưỡi lên những củ cải luộc
trứng kho
canh chua cá lóc
để trở về con sông của tuổi thơ
và cuộc đời bạn
những cuộc liên hoan cuối cùng
với chiếc ly thủy tinh vỡ
hai tay bạn đầy máu

bạn bơi qua con sông ấy
bài hát
tiếng khóc
và một tô xương súp
hầm bằng những khúc xương của bạn

và bạn biết
bây giờ nó mới thật sự ngọt
hơn cháo lòng tiết canh
và máu

2 Trở về từ nước Mỹ

tại sao bạn lại sợ, tôi hỏi
– tôi đang run rẩy, bạn nói
những con sói đang bao vây một chó con run rẩy

tại sao bạn run, tôi hỏi
– tôi sợ, bạn nói
tôi trở về từ nước Mỹ

nhưng mọi người trở về không có ai run rẩy như bạn
bạn có đi đâu xa không, tôi hỏi
– tôi sợ,
ngay cả thứ không đáng sợ cũng làm tôi sợ, bạn nói
tôi nằm im trong nhà kho này
nhìn đám mây
qua một ô cửa sổ
với những mái tôn rỉ sét

ngay cả khi đám mây mở ra
bầu trời của nó không còn màu xanh nữa
vết thương của nó ướt trong tôi
một trận mưa như bộ phim câm ngày xưa
dù không hiểu tôi cứ bật cười
trận cười nhấn chìm cả cậu bé mù
với hai bàn tay chai phồng nhức nhối
bạn khóc và nói,

giờ tôi cũng không biết cách gì khác
không có cách nào khác
– nhưng sao bạn không tìm cách khác?
tôi không biết
tôi trở lại
tôi không dám đi xa
tôi còn có gia đình
tôi sợ

tại sao bạn lại sợ, tôi hỏi
– tôi đang run rẩy, bạn nói
những con sói đang bao vây một chó con run rẩy
bên ngoài ô cửa sổ mây bay…

3 Hạt mưa

thậm chí khi nhắm mắt
tôi biết bạn vẫn đang rơi

vì bạn cứ thì thầm vào tai tôi
– “Bạn đang làm gì?”
tôi không biết phải làm gì
tôi chỉ ngồi nghe mưa
âm thanh của những giọt nước
trên mắt tôi

hạt mưa
cuộc gặp gỡ của trời cao và mặt đất
gây ra tiếng động
như tim đập trong lồng ngực chúng ta

có thể, nhưng
đó mãi mãi là một bí ẩn
như giọng nói của bạn
đứt hơi qua điện thoại
có lẽ bạn đã mệt

tiếng mưa
nghe như tiếng người
đời bạn đã rơi một lần
sẽ còn rơi nhiều lần nữa

Chúa đã từng thọ tội
nên tôi không thể tin
chúng ta vô tội

vô tội là một cổ tích
giọt mưa hay nước mắt rơi

chúng ta cùng mở mắt nhìn
không, sẽ không có ai dám mở mắt
cho đến khi mưa dừng lại
như bạn đã ngừng lời
nín thở
hụt hơi
trong điện thoại…

4 Nghi ngờ thay thế tin cậy

ai cũng có mặt nạ hy vọng
ai cũng sợ hôm nay
điều ngày mai sẽ đến

sớm thôi
hoặc không gì cả
những ý nghĩ ngày hôm qua
đã bị xóa
cho an toàn

sự cần thiết phải biết
là không biết gì cả
kỷ niệm là
kẻ thù

khi sông nước
được điều hành
bởi những người đàn ông nguy hiểm

5 Bài thơ, không phải là món quà cho bạn

vào ngày sinh nhật bạn
ví như ngày zero, tháng không không, năm không không nhớ
bạn mở hộp quà
và thấy rất nhiều thứ

nó có thể làm bạn ngạc nhiên
vì không phải là chiếc đồng hồ
đó là thời gian
bạn đang nằm trong hộp

nhiều khi mở hộp quà
bạn sẽ gặp một người
làm bạn khóc hay cười
đến chết

chỉ là những thứ đồ chơi
nên bạn có thể gặp một tù nhân ngồi trên ngai và đội vương miện
còn ông vua lại bị còng

ông vua
như lá bài bạn vẫn hay đánh phỏm
khi thua
bạn có tức mình lộn ngược đầu thì vua vẫn là vua

trong hộp quà
bạn có khi tìm thấy quyển sách lịch sử
xương máu chìm trong đáy lọ mực
của những sử quan
ăn tham và lãng mạn

địa ngục cũng chìm dưới đáy lọ mực
nên nhiều khi dưới đáy hộp
bạn tìm thấy tấm thẻ bài
với những dòng kẻ chấm chưa kịp điền
tên của bạn còn bỏ trống

bạn chỉ thầm kêu: Mẹ ơi
cầu cho đời con
đừng gặp nhiều rắc rối

và bạn đặt tất cả chúng vào lại trong hộp
gói nó thật kỹ
sau đó ném lên trời

hộp quà sẽ mọc cánh
bay như chim
như số phận của bạn
sẽ bay đi đâu
ngày tháng bây giờ vui tươi hay âu sầu
bạn cũng không còn
muốn biết

vì những kẻ muốn biết
đã bị mệt
hay lê lết
muốn chết

6 Khi mặt trời lặn

những đứa trẻ đang la hét trong khu vườn
chúng mải mê chơi
dù trời đang dần lạnh

khi bầu trời sà xuống thật gần
đến một lúc nào đó
nó sẽ trùm lên bạn

bạn sẽ không còn khả năng tự vệ
bạn cố gắng không để nỗi sợ hãi
hoặc nụ cười vô cớ
lộ ra

bạn hết đường thoát
như một tù nhân
hình như anh ấy cũng đang cúi xuống
vẫy tay chào bạn
lúc đó bạn mới biết sự nuối tiếc
đã ăn mòn cả lòng bàn tay mềm mại
của bạn

sự sợ hãi không phải vô hình
nó là tảng đá
tất cả các vết thương là những mảnh vụn
của ngọn lửa
khi bạn đối mặt âm thầm bóng tối

tự do
máu chảy
cháy vào đêm

niềm vui
chạy thoát
tao tác
đời bạn

bạn thấy mặt trời rất vui
như cuộc đời
dù hơi
khốn nạn

7 Một nhà thơ ngồi viết trong quán cà phê

những người bạn nghĩ
có lẽ anh đang viết thư gửi về cho mẹ
những cô gái nghĩ
hay là anh đang viết thơ tình
những đứa trẻ nghĩ
anh đang vẽ truyện tranh
cũng có người nghĩ
anh đang tính toán các khoản nợ

và một anh cảnh sát
bí mật
chậm rãi
từ từ
tiến lại phía sau anh

8 Hiệp ước

ra tuyên bố chung
ý nghĩa tinh tế
như ngày tận thế

sự bềnh bồng
của ngôn từ
công nghệ mạ vàng
cho ngôn ngữ

còn hơn những bài thơ

khi đất nước sinh ra
một người đàn ông buồn ngủ
tất cả kết thúc
trong ý nghĩa của một lời tuyên bố
đọc ngược hay đọc xuôi đều có nghĩa

sự dịu dàng của con chữ
cứ lần lượt
như các đài phát thanh vô hình
ẩn và xuất hiện

những ngày tháng chúng ta đang sống
như một cuốn tiểu thuyết
không thể nào biên tập
để quên

9 Nếu như nhà tù có gắn chuông ngoài cửa

ngón tay anh gần như không thể chạm vào chuông

cánh cửa
sẽ từ từ
tự mở ra
để anh đi vào

anh đi vào phòng ngủ của mình
với túi xách vợ anh thường đi chợ
gói ghém những gì cho anh

anh thức
và ngồi nhìn mình ngủ
giữa hai giấc mơ
anh gõ cửa tất cả các phòng
nhưng thật ra anh không hề gõ

tất cả họ đều thức dậy
khi anh trở lại

họ kêu la
nhưng tiếng kêu của họ không có âm thanh
nó câm lặng còn hơn sự im lặng
khi họ ôm lấy anh
tay họ cũng không chạm vào anh

không ai có thể tìm thấy tiếng nói
hay vòng tay ôm ấp của họ

anh đi ngang họ, họ ngang qua anh
anh và họ vẫn còn bóng tối
không bao giờ gặp được nhau

họ hỏi anh đã làm gì với bữa tối của mình?
và các bác sĩ có thể lấy ra căn bệnh cao huyết áp như
lấy viên đạn và nỗi sợ hãi
ra khỏi trái tim anh?

anh vẫn còn sợ hãi
như ngày xưa anh sợ cô giáo buồn
thức suốt đêm làm bài tập
sáng mai

hay anh chỉ muốn nói:
tôi thức để biết các bạn
vẫn bình an

họ nói
anh nói
nhưng không bao giờ có tiếng nói
chuông cửa không bao giờ vang lên
không ai có thể ghé thăm cái giường nhỏ của anh

chỉ những người hàng xóm của anh thì thầm:
– đó chỉ là một ảo tưởng
chiếc túi xách của vợ anh vẫn còn đây
nó chứa đầy thức ăn
nó không thủng lỗ chỗ những vết đạn
như ba-lô người lính

hay như chiếc cặp ngày xưa đi học của anh
giờ các con anh vẫn mang đến trường
những quyển vở của anh ố màu
chúng đã cất và thay vào những quyển vở mới

những người đến không để nói lời chia buồn
vì nỗi buồn chưa bao giờ nguôi với vợ anh
như ngày xưa
chưa bao giờ mẹ hết lo cho anh
khi rong chơi sau giờ tan học

họ vẫn chưa hiểu
làm thế nào tự nhiên một người có thể chết
vì miếng ăn?

và khi anh quay trở lại
như thể cùng với những người hàng xóm của anh
đang đi bộ dưới ánh trăng
nhìn mình đang ngủ
tất cả cùng ngồi nhìn vào giấc mơ
và ngạc nhiên
sao đêm dài như vậy?

10 Đầu gối nói với cùi chỏ

– ngươi lợi dụng sự tự do
để loi vào cằm kẻ khác!

cùi chỏ trả lời:
– thế còn kẻ lợi dụng quyền lực
để quỳ không đúng lúc
như ngươi?

ai là người nhầm lẫn?

điều duy nhất chúng ta được biết
là sự nhầm lẫn của một người đàn ông tự tin
với sự nhầm lẫn trong cái nhếch môi cười của bạo chúa

như sự khiêu dâm của các nhà sư khi thuyết giáo
sự nhầm lẫn nhiều khi làm khát khao
linh hồn chúng ta bay như tia lửa
trong bóng đêm phát sáng

điều duy nhất chúng ta được biết
sự hùng vĩ của những điều nhỏ nhặt
sự nhỏ nhặt của những điều hùng vĩ
đã không được chú ý

điều duy nhất chúng ta được biết
phẩm giá của kẻ thua cuộc
sự cô đơn của người chiến thắng
đã không còn ăn năn

sự lạnh lùng ngu ngốc
sự nồng nàn bị vấp

ngay ngưỡng cửa
thiên đường…

11 Sự thật nhiều khi cay đắng

nhưng vị đắng sẽ dạy cho bạn
đây là lúc bạn được học
rằng cuộc chiến rất lâu dài

những người lính đeo mặt nạ
để che gương mặt
sắp khóc
đang ngồi bên vệ đường
lặng lẽ thổi harmonica
bài hát mà ngày xưa anh đã bảo vệ
giờ chỉ còn bụi
phủ lên trên máu

tiếng hát như tiếng hót
chíp chiu chú chim non
trong khu vườn thanh bình
bạn nghe
và sẽ nghĩ không có cuộc chiến tranh nào cả

bạn nghĩ đất nước đang thanh bình
và người lính hát với chính mình
bài hát tình yêu
không gian dối
chỉ người lính biết
sự thật đã bị bắt
và biến mất
sau quá lâu xương máu

trong một khoảnh khắc
bạn có thể xấu hổ
vì không hiểu người lính đang thổi harmonica
bên vỉa hè
trong địa ngục
có nghĩa là gì?

chỉ có người lính đang nghĩ
không lẽ sự gặp gỡ với bóng tối
để sau đó mọi thứ
còn tối thêm nữa?
chẳng lẽ đêm không còn ánh trăng?

những người đồng đội của anh
đã bắt đầu cùng hát
tiếng hát không chỉ ở vỉa hè
ở vườn hoa
nó có thể vang lên từ những ban-công
của tất cả các ngôi nhà
trong phố…

và từ đó
bạn không thể không suy nghĩ
không xót thương
không nghi ngờ
khi những người lính vẫn tiếp tục chết
không phải vì đạn lên nòng
mà bất công đang nhả đạn

và bạn biết
vẫn còn loanh quanh
một cuộc chiến tranh
trên phố

12 Tôi tự ngắm bản thân mình

không có gì trầm trọng

tôi không có góc nhìn khác
như Trương Duy Nhất

tôi không tham gia hội thảo
đọc báo cáo
về những blogger như Phạm Viết Đào

quần áo ủi thẳng
kính đeo mắt, điện thoại có thể hơi hấp dẫn
vì có màn hình cảm ứng

không có vấn đề gì trầm trọng

im lặng
lưỡi của tôi không bị đuổi việc
không bị còng
nó nói với tôi: anh có
thể giết tôi nhưng tôi vẫn tha thứ cho anh

nụ cười trên các chương trình truyền hình
không làm cho tôi bị bệnh nữa
tôi đã quên
đó là lý do tại sao
tôi không có vấn đề gì trầm trọng

hôm qua, giấc mơ của tôi đã lên chuyến tàu đêm
tôi không biết làm sao để nói lời tạm biệt người ở lại
chuyến tàu đã bị rơi
trong một thung lũng cằn cỗi
(chỉ có người lái xe còn sống)

cả những ác mộng tuyệt vời
tôi vẫn nuôi hy vọng
vì thế tôi không có vấn đề gì
trầm trọng

từ lúc được sinh ra cho đến bây giờ
trong nỗi tuyệt vọng của Mẹ, tôi vẫn nhớ
rằng người ta có thể sống sau khi đã chết
chết khi đang sống chỏng gọng
mọi thứ chẳng có gì trầm trọng

nhưng có lần
tuổi thơ tôi thắc mắc
sao con là người Việt Nam?
Mẹ khóc
chúng ta phải là người việt Nam
đến khi chúng ta chết

Mẹ mất
khi hết
một kiếp người

13 không sống trong trại, tôi sống ở nhà…

nhưng ngay trong nhà
tôi đã dựng lên những cái trại

phòng ngủ căng một cái
và tôi nằm giữa chúng

trong cái trại nhà bếp
tôi để những thứ thức ăn khô

trong trại phòng khách
tôi để một kệ sách
nó yên tĩnh

tất cả mọi thứ lộn xộn và thứ tự như nhau
như niềm vui lẫn giữa nỗi đau

sáng nay
có một cái trại bị gió bật
tấm bạt rách
những chiếc cọc chỏng chơ trên nền gạch
rải rác như những mạng người

không có cách nào khác
tôi cố gắng dựng cái trại lên một lần nữa
để đêm xuống
nhiều khi mưa gió
nó trở lạnh
nếu cần tôi sẽ đốt thêm đám lửa
ngồi im bên trong trại

ngôi nhà là gì
trong lịch sử gió mưa
nếu nó không phải là một cái trại?

14 Gì

là những gì
rất xa
là những gì
rất nhanh

những gì
không ai kịp biết
chỉ người quản giáo tinh nghịch cùng chàng trong bóng tối


như thể
khi thức dậy vào buổi sáng
chàng vớ lấy khẩu súng của mình
bắn vỡ tan ly cà phê trên bàn
và từ từ ngáp

buổi trưa
chàng vớ lấy khẩu súng của mình
bắn vỡ tan đĩa cơm
và con cá nằm trên đĩa cơm như bản thân chàng
nó bị thương và
hình như vẫn còn thoi thóp sống

như thể không phải chàng mà con cá
đang ngáp
làm cho tiếng kêu cứu từ từ mờ nhạt
vẽ lên trời những bài hát
thành câm


những người bạn cũ của chàng

một thời gian khủng khiếp

có người nghĩ đến một chiếc xe
quá tải với những vòng hoa
và đã nhận được nụ cười kỳ lạ
hình như cũng của người quản giáo

tuyệt thực
những buổi sáng tinh nghịch
sau khi đã làm chúng ta quá sợ hãi
như có lần con cọp gặp con nai

cơ thể chúng ta là một bản thảo dài
và dang dở
chúng ta gỡ bỏ những chữ nghĩa vô ích ra khỏi bài thơ
im lặng

những bài thơ không thể sinh ra
từ sự cúi đầu
và thở dài
vì sợ

mọi thứ đang cực kỳ nhanh chóng kết thúc, điều đó
gần ngay bên cửa sổ

rất xa

15 Tôi có một giấc mơ

thấy thế giới đang rơi

ở tiệc cưới
những chiếc cốc ngã, rượu chảy tràn ra ngoài
ở biển khơi
những khẩu súng đang rơi
thẳng xuống

nhưng những bài thơ
chúng không rơi mà lại bay
bềnh bồng nhẹ nhàng
trong tinh mơ mỗi sáng

khi thế giới này bị buông rơi
có những thứ lao đầu thẳng xuống
có những thứ bay ngang nhẹ nhàng
bình thản
cái gì được hạ cánh an toàn
cái gì phải trả giá nát tan?

và đột nhiên, bạn cảm thấy hơi bồn chồn
vần ồn
nhưng đó chính là linh hồn của bạn
khi bạn cứ mải suy nghĩ về thế giới
nó từ từ xoắn lại
khi linh hồn bạn bị đau nó sẽ kêu vang
như ấm nước đang sôi trên bếp
sáng nay bạn nấu để pha trà

16 Tiếng bò rống

lần đầu tiên tôi nghe
trong bài thơ của một nhà thơ
bây giờ vẫn là nhà thơ

một cái gì đó
hơn cả xúc động
tràn ra khỏi tim tôi


nhiều năm đã trôi qua
thậm chí nhiều nhà phê bình
đã quên
tiếng kêu của nó

nhưng tôi vẫn nhớ chiếc gân nổi rõ
trên cổ
khi nó kêu

tôi vẫn nhớ
cả những thứ
khi nó ợ lên và nhai

như trái đất vẫn hàng ngày xoay mãi
niềm an ủi cho mọi người
vẫn đang sợ hãi

lúc nó hát
tất cả bài hát trên cõi đời này
thành tiếng bò
bạn tha hồ cúi đầu
ợ lên lại
và nghe


nó kêu ở đâu khi đất nước này chia thành hai miền
Bắc và Nam chiến đấu
người dân trên cùng một đất nước
vạch ra biên giới
đối mặt với nhau

tiếng nổ những viên đạn, tiếng ngáp và tiếng kêu của máu
một lần nữa
tiếng bò rống bị lãng quên trong lịch sử

nhân dân cần một tách trà nóng
và sắp xếp mọi thứ nhanh chóng
trở về nhà
trồng hoa
viết sách


tiếng bò rống
như những người đã mổ bụng mà không cần dao mổ
phơi tình yêu của mình ra với quê hương
không phải lời nói dối
nhưng họ nhiều khi bị chích điện

điều an ủi cho tất cả
làm bạn bất ngờ hạnh phúc
là đồng cỏ đã có
thêm những chương lịch sử

như niềm vui bây giờ
bạn ngồi ở một quán cà phê ấm áp
và những gì bạn yêu
dù phải leo qua hàng rào tường lửa
bạn vẫn còn cánh đồng nhiều gió
hơn nước mắt

chúng ta đã đi vòng quanh trái đất
để gặp nhau sau nhiều thập kỷ
và ngôi mộ sườn đồi, nơi bạn ngủ bây giờ
như thể bạn đang gặp lại những người bạn của bạn
lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ

bạn biết
chúng ta nuôi dưỡng quá nhiều lý tưởng
nên nằm dưới đất
có thể bạn vẫn còn đang khóc

vì vậy hãy để mọi người cầu nguyện cho bạn
thêm một lần nữa

trên ngọn đồi này
nhìn ra đống đổ nát này
trên mảnh đất yêu dấu này
có mùi máu của bạn
trong tiếng hót của những con chim mà bạn vẫn yêu thương tha thiết
dưới bầu trời xanh
đã không thay đổi một chút nào
từ khi bạn còn sống

chỉ tiếng bò rống
mỗi sớm
còn vang trên cánh đồng…

17 Tên của bạn thành một ẩn số

như ngày xưa tôi học giải phương trình

ẩn số đã biến thiên ngược chiều
khi bạn tăng
thì nhân dân phải giảm

những viên sỏi tôi nhặt ở bờ sông
và mang về
làm mọi người ai cũng mắc bệnh nhức đầu
vì thiếu máu não

như giấc mơ cũng không còn
không ai muốn nằm mơ

mọi người như cỏ dại mọc bên bờ thung lũng
lăn xuống những tảng đá
rơi như
số phận
chỉ còn
lăn tròn
u mê
lê thê
lời thề
mưa mãi

Viết tiếp những câu thơ
hai chữ

nhìn đi
ngọn đèn
xứ sở
suy sụp
khẩu hiệu
niềm vui
đánh vỡ
linh hồn
chịu phạt
thể xác
cúi thấp
quá sớm
cậu bé
chống cự
gục ngã
sương mù
lạnh buốt
khói thuốc
dối trá
an ủi

và rượu
thay vào
bản đồ
địa ngục

gió nổi
giận dữ
rượu vang
nghe rõ
ngôn ngữ
chửi rủa
quay cuồng
trong gió

cây cối
ngoan ngoãn
rạp mình
căn lều
mong manh
chúng ta
lơ lửng
không hiểu
gì nhiều
hốt hết
lăn ra

ngủ, và vào tù trở lại

mặt trời
đứng bóng
trên đầu
doanh trại
bỏ hoang
hò hét
mệnh lệnh
im lặng
binh lính
bệnh xá
rên rỉ
bệnh nhân

trong sân
cỏ mọc
tân binh
đầu cạo
xanh nhẵn
tuyệt vọng

ngọn cờ
máu nóng
chạy dọc
lối mòn
chiến tranh
tắt lịm
máu xương
không chịu
nằm im

18 Xin vui lòng gọi tôi, bằng tên thời thơ ấu của tôi

mẹ gọi tôi là cu em
để phân biệt với cu anh đang ra trận

khi tôi xếp hàng mua cho mẹ phiếu mì sợi
trước khi còn kịp chiều đi học

đừng thương hại tôi
cứ gọi tên tôi như thời thơ ấu của tôi
mẹ vẫn gọi

gọi tên của tôi từ ngày xa khi gió thổi
xin vui lòng
gọi tôi ngày xa xôi
ở góc sân nhà còn sót lại một bông hoa
đang nhẹ nhàng nhảy múa

hãy gọi tên tôi
như mẹ gọi tôi…

19 Soi gương

nó cười một lúc sau khi tôi cười
tôi thật khó khi muốn cắt mình ra khỏi gương
với một cái kéo

khi tôi áp đôi môi lên gương soi
một đám mây mù
và tôi tan biến sau tiếng thở dài
một ảo ảnh duy nhất
như tấm bia mộ luôn luôn cô đơn
nơi một mình gió thổi

đứng trước gương, tôi vẽ mặt tôi
bôi một lớp mỏng
thành anh hề

tôi vẽ mũi tôi hình quả cà chua
vẽ miệng tôi chiếc loa rè và rách
tai như cánh dơi
tôi mặc chiếc áo thun cộc tay
và cạo râu thật sạch

không có gì nguy hiểm
khi tôi giả vờ giấu một bí mật
đất nước này đã mất
tôi đánh một lô đề
đề về số 00

tôi bán quần áo lót
cho các nữ hoàng
chỉ đứng trên sàn diễn
tôi chọn thời điểm
không ai biết

tôi tô màu các bức tranh
hội nghị sẽ bắt đầu
các phương pháp nhào lộn và sáng tạo
lộn đầu thành câm
ăn tiền nghẹt họng

một anh hề không còn ghen tị
với bất kỳ ai
đang nằm dài
nhắc mọi người đừng suy nghĩ cụ thể
phải tập trừu tượng

khi đêm chìm sâu
anh hề nằm
mệt mỏi
lo âu

tiền cát-sê còn chưa kịp lãnh

20 Tự dưng tôi muốn sống nơi khác

không phải nơi núi cao
quanh năm khoan giếng lấy nước tưới cà-phê
tít trên mây

và cuối cùng
một mình
đang chờ đợi tôi

không sinh ra
không chết đi
tôi lơ lửng như con phù du trong một viện bảo tàng
đầy quá khứ
mặt nạ
lịch sử

không có cuộc chiến nào chiến đấu cho tôi
không có vết thương không có vũ khí
không có nhân loại
không nước mắt
không có nụ cười

cả cái chết chỉ như rượu ngà ngà say
nhiều khi tự nó mỉm cười
trong viện bảo tàng đầy tượng sáp

và khi tôi yêu
nó chỉ là cơn điên
vì nó chỉ còn cách
tự lật trái tim tôi như ngày xưa tôi lật những trang sách
bây giờ lật qua một trang web
tự mình thì thầm tự mình lầm bầm
với một màn hình
lạnh lùng và phẳng

21 Ngay cả mặt trời, không phải lúc nào cũng đỏ

khi sợ
nó có màu vàng và xanh

nên hoàng hôn
nhiều khi nhập nhoạng
như ngôn ngữ
đổi màu theo hơi thở

chúng ta đã đời đời vinh quang nhờ vào các khu rừng
những hầm hào đào sâu trong núi
chiến thắng và cô đơn

sao bây giờ chúng ta phá hết rừng
và máu đỏ trên biển
chỉ là vinh quang của màu xanh lãng quên?

những thiên thần cuối cùng đã kịp đến để thả hoa
bềnh bồng trên biển
trên bóng tối tâm trí của mọi người
cùng khóc
tại nơi cha ông ngày xưa ăn thề
những con thuyền yên tĩnh
mang gió vào giấc mơ
chìm lỉm
xuống đáy

chúng ta nghe trong gió mưa
người chết bị ngâm trong nước
chúng ta muốn trả thù
biển đã từng nổi nóng

nhưng bây giờ
chúng ta tự ngâm mình trong biển
làm ẩm ướt cả mặt trời
đã từng nóng đỏ
như sôi

đang nhìn
mọi người
như một mớ hỗn độn

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.


Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: