A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Photography: Nguyễn Thị Phương Trâm
[5th revision; 2019-2022]

that’s where the mountain viewed the sea



that’s where
the mountain viewed the sea
a boy
lay down and listened to
the summer
count the number of death
in the millions
under his breath
amused himself

one ceremony
one crystal chandelier
one unit of soldiers
one face cloth
one tombstone
one box of instant noodles
one basket of medals
one long corridor
and the darkness

one Basin
innumerable corpses
carcasses of artillery
in the Sun(abandoned)


that’s where
the mountain viewed the sea
a boy
lay down and listened to
the summer
count the number of deaths
in the millions
under his breath
amusing himself

the heart of the people

in time
into clouds
a cover for a giant wrestler
even afterlife
liberating sparrows

when liberating the sparrows
one forget the country’s bubbling away
a million people
sound within their groin
the burning love

when possessed is everything
we must pay
exceptions there may
in foreign currencies say

we’re dividing the vernacular amongst ourselves
like dividing a piece of meat
no one believes in pronouns anymore: in hearing “it”
we know that when “it” appears
the Ghost of the Hứa Family

there’s no other way
no obscure metaphor (fitting)
when you’re (an itch)
my cervix

at the stumbling point
no one
bears witness
but they know
“it” is still
right there
the chills
at the back of one’s neck

therein consciousness
everyone tongue is twisted
of a circus

the soldiers
they carry with them not just fearful weapons
they have with them the darkness
the worries
their wives

as they wander in the desert
or jungle
the fight of a bull is of a lion
their eyes
blades of a sword

their breath
through their nostrils
giant bellows of smoking

the dust
their destiny
their nourishment

there’s no chance of sleep
in such sudden death
in the silence of their weapon
a falling photograph of their daughter from his pocket
much they carry with them for amusement
pretty much

searching is still the generals in berets
hence they must
continue to conquer
the eagle, the bull and the lion

continuing like
the national anthem
as they into the distance
leave us behind

one general spent his entire life
pointing one finger
at a map

as people’s feet
pass by

the soldiers
numb, oblivious
to his broken fingernail
due the passionate tirade
shouting, trying to smooth out
the corners of the map

like now
if he wants to open the flood gates
all the soldier need is to harness a cloud
ride it like a horse
up there

if he wants to open the flood gates
all the soldier needs to do is
steep him in tears

if he wants to open the flood gates
all the soldier needs to do is drift along with the river
and head for the sea
allow the vessel to run, sink and burn
on their backs

if he wants to open the flood gates
all the soldier needs to do is carry with them fruit trees
so the baby chicks
won’t sink further
into the earth

if he wants to open the flood gates
all the soldier needs to do is harness the dreams
harness the songs
because the soldier is but
his horse

like a bright smile
in a despicable auditorium
that he and his friends
congregate singing
over the bestrewn
instant prawn noodles and dead bodies

if you are one
then your poem is also one
why is it necessary
to discuss them
in all the places you’re at?

if you are one
then your poem is also one
why is it necessary
to leave an imprint of your face
all over the place?

or do you already know
Are they going to erase everything in your book?
Why do you need to time it by two by three
so that in the end
you infect all of us?

you are me
Why do you need to be we?

with all the deception
that the poem
and you are

When no one cares

a country with so many industrial areas
so many manufacturers of tears

according to the yearly report
the highest productivity
in the manufacture of tears

The Department of Transport thought of all kinds of possible toll rates
The Police Department thought of all kinds of fines
The Department of Finance thought of all kinds of taxes
The manufacturers of tears didn’t give a shit
it was operating overnight
surpassing any sale target void of a funeral

it’s very good at reserving its resources
or has it become an industrial super
it manufactures
the waste of the past
like history
like the 81 days and nights

the images wading
across the river
the images confiscated
still dangling
ever falling
like tears
the workers still collecting their due wages
even when the products are faulty
since the factory owners are aware
that it is no fault of their workers

the errors
caused by loudmouth bosses
throwing their fist around
looking for a pair of balls
not so small
rubbing the crotch of their pants

the vernacular
even our mothers didn’t know how it came about
how it had pulled through
and crawled out into the world

its future
a flimsy thread at the foot of the horizon

they developed in a country that
a car delivered in the middle of the night
and no one saw you

not armed men
or some entity
with a scythe

it’s the vernacular
when its tongue removed
through its eyes communicates
sometimes the eyes removed
it uses its hands
when the hands cut off
it converses via its toes
when the toes battered by bullets
it nods
or shakes its head as signs of life

it crawls and rolls
in attempts to climb back into our mother’s womb
and again

and our Mothers shall once again give birth to it
on a bed the frame at the foot of a breakable horizon
that is the vernacular

it will continue to jump over
that fragile thread
as a physical exercise of a bear
jumping through a hoop of fire
at a circus
in the Sun

or now
it is still
homework for poets

every Monday morning
he’s there
consumed his perfectly fried egg, sunny side up
read the paper

he never swims
but stood by
a boulder deep in the bushes
in the shallow

from afar he
watches through his binoculars
the people leaving
with only swimmers
on their back
the same rendezvous
upon abstraction
holds onto
the bleached white

his tears, fully aware
the length
of time

the pitiful
blood and bone

he’s asleep
after the kind of battles
that excites people
not just
for a few minutes

each morning
wakes up by an alarm
with the urgency of the ambulance sirens
across the city
in the air overwhelming stench of corpses
the injured on stretchers
the millions of raindrops pouring
from Mother’s eyes

after his return to the earth, an excavation
all that was beneath
the pile of mass destruction

the countless questions
forming in the mind of babes
entertainment for the gods
via fireworks
at the very horizon
owe to munition and fire
as red as the colour of the flag

the cause of an exodus of thousand and thousands of families
while the monks and priest
continued to curse
the devil

the war continues to unravel
day and night
inspirations for dictators
relishing in dishing out long

awarding the delusional
and the powerful
becoming primary material for poets
for both those true and charlatans

so that in the history books
the bitterness between
the murderer and the murdered
didn’t just happened
since it ends always
in death

in war
so much in a sudden
to an extent that we’re lost for words

like the uncountable rain storms
long ago
endlessly pouring
from Mother’s eyes

you parade your success so much
that in this world
success is earned

now you lay beneath this rock
a tombstone erected
like all the skid marks
of the moment

sometimes I hate you
though I want you
more than all my dreams

the drunken remark
as you’re busy soaking in a bath of blood
inside a hole some witch had conjured up in your favour
no longer just a grave
but the fortification of a vast emptiness
inside your soul

you will never accept that
in this world
there are things
more powerful than
the effect of you on the wind and rain

hence now the grave
I will dig for you
with the utmost care

the blood baths
will have no reason
to keep you, inside the four walls of this world
full of laughter

as it were long ago Mother had a word to her son
when a horse gallop in a race of inspiration
betrayal is redundant
even for the endless right reasons

heading into the city
your invasion
has turned the entire city into a museum
the labour and glory
and their growth
via the nurture and the cohabitation with
pigs in

then you can in place of the munitions flee
be the refugee
scream all you want
be friendly
because you’re starving
an opening, burning

how much do you reckon
in the three quarters of the tears shed
in the world
how much
of it
is our


the sharpened
in defence

the light
the darkness
in ebony

the claw
after a blood thirst
the unsheathing
of swords
the words
of prayers

– the claw
– the tongue
– the moonlight
– the bloodshed

an incident
in the jungle

the mask
the ghosts
a city

the mountains
the caking dust
Kon Tum
the defeat

a complacent

can’t remain
to love


shall recall
the verb
the past

inside a deceiving

national celebrations
the one
pass through

the song
so where’s
the blood?

the colours
you forgot how we would look up at the rain
and our yearning was in grey

rain, after we finished eating our lunch at
a park in the colours of new leave,
you pulled your skirt up above your knee
thrown aside your sandals
closed your eyes
there’s no colour inside
your eyelid

we would wander the streets together
searching for the end of the horizon
because alone we’re not enough

we reside within th
e sunset
an Eden damp with orange clouds
as though the sea has been rubbed out
the islands
further and further away

the colours are faded
the odd sound of the pinkness of the tongue
the silence
we’re forced to listen

now there’s no sky
in your closed eyes
when you do open them, it’s a monologue in red
the yellow sun the colour of chicken fat and
the blue sky
in a painting we’re quietly contemplating
mixing colours
in a war
steeped in blood

it’s never ending, even after dark
as there’s still black
the fermenting hues
of bitter spirit
the whiteness of
the bones of the people

you’re used to the destruction of the sunset
the light twisted inside a drop
of ink, and in this darkness
the poem was imprisoned

the night then – and its violet edges
falters inside the poem
an ever changing frame

so the poem may not surpass
the height of an apartment building

so the poem may remain penniless
but dared to demand to be fed dinner still

so the poem may be pointless, there sat
a little sad
on a ride across time

the bookworm
will be
gnawing at each word
the way we chew meat

it will forget about the letters
the way a dew drop
will never recall
the bee
drawing up the nectar
from a flower
in the formation of language

the words
deluded in believing
it’s the recollection of memories
while it forgets that
an arrow like
time dear god is despicable

it brings forth
the citizens
the pot and kettle
broil then
boil them
to death

via the tell
tale of eighteen stories
like fairy tales
about the inauguration of a kitchen hand
crowned king

having faith on the crown of a king, you claimed
everything drifts away, leave
except for the golden dais
the resounding echoes
of fake gold?

the crown, it’s like
our final judgement
in the sacrifice of our life

the crown, it’s
the mist

as in the poem
there are words unspoken
crawls into the ears
of those who likes to hear
red fire

crawls into the nostrils
the smoke
not the mist
tons and tons of steel
in a stone age
Who will be the enemy?
Who will do the threatening?
when humanity no longer sustainable
ageing yet still the risk taking

our neck
in everything
except for the grinding
of our teeth
on atomic bombs
there’s nothing left

now as we stare at the king
and his crown
wondering whether
he’s zapped us
into a spasm
for the rest of our life
with nothing
to show
for it in the end

all of us
in shreds
surrendering to
in the middle of the day
a king
that so many
has drawn upon
the dome
the glorious
curves, sheen

the ocean waves:
waves after waves, waves after ever being waves
even the dead weren’t able to catch a glimpse
no one heard their screams

we’re all busy staring at a photograph
forgot about the guy who likes to make fun of poetry: hehe

no one could have heard it
it seemed like they witnessed
the death of words
only the dead could still hear
their screams
like when the poet loses his innocence
on a stage

Come! Come! run run
the country
a pile of devastation
while all we needed was a solemn place
to die
a description of death:
no one left
the stage full of people
busy like the world

ah, you’re a poet
you are our hope
don’t listen to the critics
and lose faith

no one, no one dares to open their mouths any more
(monotonous is the word citizen)
but without the citizens
how could one
describe death?

it’s a scream of despair
the causal of pain
a field of bamboo pikes
the citizens amidst a summer noon
upon a cool quivering breeze
aided by a walking stick pass by
our fight

the screams
so many
millions of people
won’t die
but their corpses
were gone

Tuesday the sixteenth:
God said:
the error of intelligence is always its most evil deeds

hence we shouldn’t question the intelligence of God
perhaps He’s a bit careless
confused by the stage
romance lacking preservation

and, indeed, together with the poets
we’re all inspirations
but the citizens
none were in titillation

as though Friday the thirteenth isn’t a nightmare
a million years later we’ll be a million years old
a million days of reckoning
a million destitute

a nation full of it
treachery and insolence
pretence of change
God won’t cease at reckoning
even as He ban
a million
people from happiness

the product of us
God said: unsuitable
this game of the flesh
we’ll all regret
the pain, the bruises purple and blue

hence when faze
we can put on an act as citizens
do dragon dances in celebrations, He said:
don’t worry, in the end; you’ll find a solution
look for more ways
to live

partnered with the king you formed a company
when the king left
he left you with a giant mausoleum
with that forgettable name
of his

he left behind a huge crown
glued on so hard that
when you removed it stuck to it was the skin on his head
sticky and bloody

when you put the crown down
you realised
you couldn’t survive inside a grave
as blood do not flow through the veins of the dead
brittle bones

you’re lucky to receive such blessings
from biddings
expected acquisitions
on the dotted lines, you noted your name
never outside the lines
your drawn concentric circles

you said:
we’re brothers and sisters
hands in hands, fingers woven together, formation of a horizon
in a poem you had learned off by heart

you gave us your contact number
we did together in reflection
saw a face
distorted making of history

history, an envelope tainted
with the blood of a king
to a room

all we need to do is wait for
who the king chose
to be the lock of the room the king will open
for two nights

then we may together voice
inspiration and joy
but in silent happiness

even though there are empty seats
the company will disappear
as soon as you step out of the car
and forget to bring the lock

the king’s key
opens up
which door for us
which room belongs to only you
when the king
and you
like the dark
slips away

a poet may not have diabetes
yet his pee is just as sweet

certainly, no one leaves a cup
on their lips

when the poems lets go
the cup rolls around on the face
of the earth, no one knows for sure they have a firm grip
of the cup

hence when holding onto an empty cup
and you do feel
rather sweet
the vernacular
the random
spoons of sugar
in promotion
of poetry


when the poem lets go
like when you’re drunk
lounging shouting in Danish

don’t suspect anyone of being crude
the Danish river flows still
in an image of a little boy peeing
at a dream

a flow of pee, not
a long poem that’s putting your body in a twist
the wasteful spoons of sugar
as usual
waste of a night

after the war
the gods
hot inside
a poem
the embodiment of farmers, they lost their land
armed with a bullet

the poem cleans the bullet
like each day it tidies up the vernacular

the poem has to be blind
since witnessing the path of the bullet is unnecessary
the poem has to be deaf
since unheard should be the call of the flesh
only lips are required
for kisses
when she’s upset

they could whistle
as she needs the kindness
to soothe the screams
from those who are hit
drop due to the bullet of a poem

the bullet
a ruthless kiss
keeping us up all night
as she falls asleep
because of a headache

the flying bullet
her breath

it seem I have turned into a poem, though what I have been, was a sheet of paper
the words lie on top of me, they organised all sort of stuff
like a holiday

I can not only write but can also read
knew how to search in encyclopaedias for the Minsky moment
a group of words: “hoàng anh gia lai” oh so familiar
a chain reaction
as devastating situation
the lost of pension funds
a pain in the neck
a headache

please sit back down on my five fingers
and tell me about your desire and dreams


the poem
an existential mirth
incomprehensible innovations
in the dark fast asleep

while in the Oval office, they’re scheming on how to bomb Syria
the cost of so many millions of dollars
so the green colours may fly
wide and far
in the wind
I don’t know what else I should say after that

but the Sun and the wind are searching for my fingers
and the words are searching for my cabin
my laughter
my cries

like a child picking


the poem
it divides the verbs in English
fiddles with test tubes in Chemistry
happiness is a subject of literature
as for maths there’s no
mucking around

no one is better than
the citizens
don’t worry
the nuclear plants
still notes still accountable
just the papers are a mess
after so many years, the long legs
past the armpits to the neck

our very own premise
for everything that
continuously rise forever

when the poet say
we dropped it in a hole
we may expand
as much as we want
the citizens up to their necks
with a giant debt
gosh the fall upon the city

drink Trung Nguyên coffee
not đa nguyên
not careful we be hung dry
upside down in our sleep
like a bat

keep your eyes
on the ball
the citizens goalkeepers
on the offside
became a side subject
government, an indeed sad shot
Who will lose their head?
Who will lose their eyes?

the poem older with the aid of a walking stick
shook searched for a point of view
oh, thank you
ah Mount thái sơn
gosh huge
no kidding
ah the bloodshed
the numbing resentment
yep, the joy
on the winning side

from then on the poem has been printed in bold:
reckless innovations
cunning writers
the teacher serviced by working girls
the lying professors

a number of poems
have reached the heights
ventured beyond our borders
the international fame
on a domestic flight

in the world there’s still
plenty of things that are green
the devastation after a couple hundred million dollars the double bombings
not like a poem
a couple dozen Dong and you want to fall over
(that’s how
we bullshit about
such fearful poetry)

within the light applause
thinner than the genuine article
the whispers
gosh the romance of it all

the hopelessness
of a giant dust storm
across an opening to
the sun

from the foot of the Eastern sky
left the war zone
for the city
after the fireworks and the clearing of the pavements
from the fallen debris
fallen trees

our love unfortunately reserved
for the fornicators

battalions of marching soldiers
now without direction
due to
the agony of

death is found
somewhere in the middle, between a bridge
and a dirty green weeping willow
on the opposite bank

but obstinately we stayed put, taking up space
waiting for what’s left
of the world

no, no don’t, don’t do that
the poem begged
the munitions innocent
who could possibly catch the path of the bullet

no, no, you said
right here
we wept
got a glimpse of
a dream

the fired bullets
in the middle of an office of the Department of Planning

to the very temple gates are the resounding prayers
the Bodhi leaves flying
on the ground shifting

the rows of bullets
the rows of prayer beads
one human to another

leaving behind the slightly weary
fevered children

within learning the vocabulary there’s a period of silence
the images
poetry borrows
a distraction
a mix of mood and rhythm
poetry now and then call upon the names
of not just lovers but nemesis
so they shall ever die

the idea of silence
not all could feel
nor in the days to come
like November twentieth for instance
those who were aware of the origin of death
a kind of freedom that is not real

has to be the ides of poetry
otherwise poetry won’t be celebrated
otherwise poetry will be abandoned in the middle of nowhere
to cry the entire night

it’s a miracle
if the vernacular did not stray too far
if poetry won’t provide it with a bus ticket
poetry opens up with Latin
as she would open the gifts on her wedding day
like the dictionary poetry knows off by heart
saying it out loud, practised the pronunciations

a table is a noun, and the lamp lights up a flat surface
the broken vase mother did sang
a lullaby long ago
picture frames (plural):flickering
like her eyes
bitter in thoughts of poetry’s deceitfulness

the complications
forms an infinite absence
like a flower vase – poetry will never
compromise when it comes to the past, so it may return
to its mother After the silent

in the end, the emptiness
depends on the abstraction of poetry
never stops: to be
or not to be?
never thoughtless
never free from injury

you won’t know if poetry has lost the battle
when nothing is forgotten
poetry knows how it will all unravel
it’s simple, since destiny has been bestowed upon poetry by the all mighty
the vocabulary remaining silent

life has to be more than that
in the discovery of all possible end
if any word in the vocabulary were not learnt off by heart
it’s there in the air
what it wants to say
the words we may
for each other note

a tiger appeared in my dream
I did try to conceal my cowardice
as it quietly
in the middle of the night
What is the meaning of such a vision?

like when you covertly write poetry
kicking at the blanket
crawling to the darkest deepest
defensible spot

once cornered
you can but turn into a tiger
on paper

the seeds
we planted
are now weed

the flowers
no longer bloom

mere dirty
grains of dust

we continue to sing
an anthem
steeped in the king Cobras’ poison

in the Garden of Eden
embrace each other
inside the gut of a snake
in liquor
on a display cabinet



đó là nơi
núi nhìn ra biển
một cậu bé
nằm nghe
mùa hè
triệu triệu người đã chết
thì thầm
làm trò chơi
của riêng mình

một buổi lễ
một chùm đèn pha lê
một đội quân
một chiếc khăn lau mặt
một bia mộ
một thùng mì gói
một rổ huy chương
một hành lang dài
và tối

một lòng chảo
vạn thây
xác pháo


đó là nơi
núi nhìn ra biển
một cậu bé
nằm nghe
mùa hè
triệu triệu người đã chết
thì thầm
làm trò chơi
của riêng mình

lòng dân
dần long

theo thời gian
rơi xuống
thành đám mây
che cho một đô vật khổng lồ
nghỉ ngơi
sau cả đời
giải phóng những con chim sẻ

khi giải phóng những con chim sẻ
bạn quên mất đất nước đang
sôi, nên hình như cả triệu người
bị phỏng

mọi thứ khi bị chiếm hữu
thì ta phải trả tiền
đôi khi có ngoại lệ
nếu ta có ngoại tệ

và chúng ta chia nhau ngôn ngữ
như chia nhau miếng thịt
không ai còn tin đại từ: “nó”, khi nghe
chỉ biết khi “nó” hiện ra
bóng ma nhà họ Hứa

không có cách gì
cũng không được ẩn dụ xa
xôi, khi bạn đang ở trong
cổ tử
cung tôi

tại điểm rơi
nơi mọi người
không thấy
nhưng họ biết
“nó” vẫn đang
bên cạnh
vì nghe hơi lạnh

tự trong ý thức
mọi người uốn lượn cái lưỡi của mình
thành cửa mình
của một diễn viên

những người lính
họ không chỉ mang theo vũ khí đáng sợ
họ có bóng tối
những lo toan
về mấy bà vợ

khi họ lang thang trên sa mạc
hay rừng sâu
trận đấu của bò đực và sư tử
đôi mắt họ như
thanh kiếm

hơi thở của họ
từ lỗ mũi
thở ra cột khói khổng lồ
của đạn pháo

cát bụi là thân phận
và thức ăn
cho họ

họ không kịp ngủ
nếu họ đột nhiên phải chết
đó là khi khẩu súng im lặng
tấm ảnh con gái của họ rơi ra khỏi túi áo
nhiều thứ họ mang theo chỉ để chơi
cũng được tính là

các ông tướng đội mũ dạ vẫn tiếp tục đi tìm
và họ sẽ phải
tiếp tục đánh bại
đại bàng, bò đực và sư tử

tiếp tục như
bài hát quốc ca
lúc họ bỏ chúng ta
đi xa
mãi mãi

một ông tướng trong suốt cuộc đời của mình
ông phải chỉ ngón tay
lên bản đồ

và các đôi chân
chà đạp
sụp đổ
cà nhắc
và lẩy bẩy
trở lại

tê dại
người lính là
cái móng tay của ông bị gãy
lúc ông hăng say
nói và vuốt
mép tấm bản đồ

cũng như bây giờ
khi hoà bình
nếu ông muốn xả lũ
đúng quy trình
người lính sẽ thắng yên cương vào một đám mây
vì họ chỉ còn cách cưỡi ngựa
rong chơi trên đó

nếu ông muốn xả lũ
đúng quy trình
người lính chỉ còn biết
ngâm ông vào nước mắt

nếu ông muốn xả lũ
đúng quy trình
người lính sẽ theo con sông trôi ra biển
để con tàu chạy, chìm và cháy
trên lưng

nếu ông muốn xả lũ
đúng quy trình
người lính sẽ mang theo các loại cây ăn quả
để những chú chim non
không chìm sâu hơn
vào lòng đất

nếu ông muốn xả lũ
đúng quy trình
người lính sẽ thắng yên cương vào giấc mơ
sẽ thắng yên cương vào bài hát
vì người lính chỉ là chú ngựa
của ông

như nụ cười thật tươi
trong hội trường khốn nạn
mà ông và những người bạn
đang hát vang
trên ngổn ngang
mì tôm và những xác người

nếu bạn là một
và bài thơ của bạn cũng là một
tại sao bạn cứ phải kể chúng
ở khắp nơi
bạn đến?

nếu bạn là một
và bài thơ của bạn cũng là một
tại sao bạn cứ phải vẽ mặt mình
ở những nơi
bạn qua?

hay bạn biết người ta
sẽ xoá tất cả những gì trong quyển sách của bạn?
tại sao bạn cứ nhân hai nhân ba
để bạn
lẫn vào thành chúng ta?

bạn là tôi
sao cứ thích chúng ta?

và bạn cứ
ba hoa
là bài thơ
với bạn
lúc nào cũng chỉ là

khi không ai còn nhột

đất nước quá nhiều khu công nghiệp
quá nhiều nhà máy nước mắt

theo báo cáo hàng năm
năng suất cao nhất
đã đạt được
bởi nhà máy nước mắt

khi Bộ Giao Thông Vận Tải nghĩ ra mọi thứ lệ phí
Bộ Công An nghĩ ra mọi mức phạt
Bộ Tài Chính nghĩ ra mọi mức thuế
nhà máy nước mắt vẫn không sợ
nó đang làm việc cả ca đêm
vượt doanh thu mà không cần tang lễ

nó rất tiết kiệm nguyên liệu
hay nó đã thành siêu
công nghệ?
nó tái chế
các chất thải của quá khứ
kỷ niệm
như lịch sử
như 81 ngày đêm

những hình ảnh phải lội
qua sông
những hình ảnh bị-thu-hồi
vẫn lơ lửng
không rơi
như nước mắt
người công nhân vẫn nhận đủ tiền lương
dù những sản phẩm bị lỗi
vì các ông chủ của nhà máy biết
công nhân không có lỗi

lỗi là của
những ông chủ đang nói to
và vung tay chém
để đi tìm bộ phận không nhỏ
đang cọ
vào đáy

ngôn ngữ
thậm chí Mẹ cũng không biết khi nào chúng được sinh ra
làm sao chúng chìa tay
và bò ra ngoài thế giới

tương lai của chúng
một sợi dây mỏng tang của chân trời
xa ngái

chúng lớn lên trong đất nước mà
buổi tối một chiếc xe đến
và không ai nhìn thấy bạn nữa

không phải là những người đàn ông có vũ trang
hay một người lang thang
với lưỡi hái

chúng chỉ là ngôn ngữ
và khi lưỡi bị tháo bỏ
chúng nói bằng đôi mắt
khi đôi mắt bị tháo bỏ
chúng nói bằng tay
khi bàn tay bị cắt đứt
chúng trò chuyện bằng ngón chân
khi bị bắn vào ngón chân
chúng gật đầu
hay lắc đầu báo cho mọi người biết chúng vẫn còn sống

chúng có thể bò hoặc lăn
để chui vào bụng của Mẹ
và ngủ
trở lại

và Mẹ lại sinh chúng ra một lần nữa
trên chiếc giường là đường chân trời mỏng mảnh
đó là số phận
của ngôn ngữ

chúng lại tiếp tục nhảy qua
cái sợi dây mỏng manh
đó, như một bài thể dục
của chú gấu nhảy qua vòng lửa
trong rạp xiếc
mặt trời

hay như bây giờ
chúng vẫn là bài tập
của các nhà thơ

mỗi sáng thứ Hai
ông ở đó
ăn món trứng ốp-la hoàn hảo
đọc vài tờ báo

ông không bao giờ bơi
chỉ đứng
kế bên tảng đá tít trong
rừng, chỗ nước rất nông

lấy ống nhòm
từ xa, nhìn mọi người
chỉ còn bộ đồ tắm
cứ điểm
lao lên
mũi tên
lãng quên
nắm xương
trắng xoá

nước mắt ông, nó cũng biết
chảy xuống
dài theo
thời gian
miên man
suy nghĩ

bố thí
những điều
hơn cả
máu xương

ông ngủ
giấc ngủ sau những cuộc chiến tranh
từng làm nhiều người háo hức
không phải chỉ kéo dài
vài phút

mỗi sáng sớm
nó đánh thức bằng tiếng còi báo động
tiếng hú thảng thốt chuyến xe cứu thương
đến những nơi khác nhau
những xác chết ngập mùi trong không khí
chiếc băng-ca mang những người bị thương
và muôn triệu cơn mưa
từ mắt của mẹ

cuộc khai quật khi ông trở về với đất
đánh bật
nhiều điều
từ dưới đống đổ nát

nó tạo ra muôn vàn câu hỏi
trong tâm trí của trẻ em
và câu chuyện giải trí của các vị thần
bởi pháo hoa tạo ra
từ một bầu trời
của súng và tên lửa
đỏ như màu của
lá cờ

nó làm các gia đình dìu dắt di cư
và các tu sĩ cứ
rủa nguyền
ma quỷ

cuộc chiến tranh vẫn tiếp tục làm việc cả
ngày và đêm
nó truyền cảm hứng cho các bạo chúa
thích phát biểu dài
và dai

giải thưởng cho các ảo tưởng
và vị tướng
thành chủ đề cho các nhà thơ
cả loại thứ thiệt và loại giả vờ

để những cuốn sách lịch sử
không phải tự nhiên
mà thành đắng ngắt
giữa kẻ giết và bị giết
cuối cùng đều là cái

chiến tranh
biết bao nhiêu chuyện tự nhiên
hoá tuyệt vời
tới mức không ai còn đủ lời
ca ngợi

như muôn triệu cơn mưa
từ xưa
mãi mãi rơi
từ mắt mẹ

bạn diễu hành về chiến thắng của bạn nhiều đến mức
bạn quên
trong thế giới này
chiến thắng cũng cần phải học

và bây giờ bạn nằm dưới tảng đá này
ở đây
bia mộ được dựng lên
như vết bánh xe cán
trên thời gian

đôi khi tôi ghét bạn
dù tôi khao khát
bạn, còn hơn những giấc mơ

những lời say rượu của mọi người
khi bạn đang lo tắm
máu,(*) trong cái lỗ mà mụ phù thuỷ moi ra cho bạn
sau này, tức là bây giờ
không chỉ huyệt mộ
nó thành pháo đài cho sự trống rỗng khổng lồ
trong tâm hồn của bạn

bạn không bao giờ
tin rằng, trên thế giới này
vẫn có cái gì đó
nó mạnh hơn sự làm mưa làm gió
của bạn

bây giờ, ngôi mộ
tôi có thể xây nó cho bạn
rất đàng hoàng

những lần tắm máu
nó không có lý do
giữ bạn lại, trong bốn bức tường của thế giới
đầy những nụ cười

như ngày xưa mẹ nói với con trai
một con ngựa phi lên sự sáng tạo
nó không cần bất kỳ sự phản bội nào
dù muôn vàn lý do chính đáng

tiến vào thành phố
sự xâm nhập của bạn
đã biến cả thành phố thành một bảo tàng
lao động là vinh quang
và người ta tăng gia
bằng cách nuôi và sống với
lợn trong khắp các tòa nhà
cao ốc

sau đó bạn tự thay thế băng đạn
bằng chạy nạn
kêu vang
kết bạn
vì đói
bốc lửa
mở cửa

bạn có biết
trong ba phần tư nước mắt của trái đất
chảy ra
có mấy phần
của chúng ta


cây tre
mũi chông
tiến công

ánh sáng
lung linh
ánh trăng
bóng tối
được đúc
đen thui

móng vuốt
đuổi theo
cái lưỡi
khát máu
có tiếng
rút gươm
và lời
cầu nguyện

– móng vuốt
– cái lưỡi
– ánh trăng
-máu chảy

câu chuyện
trong rừng

mùa đông
mặt nạ
cô hồn
thành phố
chết đuối

hận thù
nhầm lẫn

miền núi
phủi bụi
miền xuôi
bại xuội

trên từng
trái đất
tự mãn
than thở
hay khóc
hơi say

không thể
im lặng
tình yêu
ghi nợ

đàn ông
con thú
kiêu ngạo
trần truồng

sẽ nhớ
động từ
quá khứ
tuyệt vọng

ủ tờ
sẽ hít
bóng tối
trong gương
không thật

lễ hội
sau đó
một người
đeo mặt
nạ sẽ
xuyên qua
động mạch
của mình

bài hát
dịu dàng
và máu
ở đâu?

màu sắc
bạn không nhớ chúng ta đã nhìn lên bầu trời
mưa, nỗi nhớ có màu xám

mưa, khi chúng ta ăn trưa trong
công viên màu lá mạ, bạn kéo váy lên quá đầu gối, gạt đôi dép màu nâu sang một bên, nhắm mắt
trong mí mắt của bạn không có màu gì

sau đó
chúng ta lang thang qua các đường phố
tìm kiếm bầu trời
vì một mình chúng ta xanh không đủ

chúng ta ngồi trong hoàng hôn
khu vườn ướt đẫm đám mây màu cam
như biển đã bị mờ
những hòn đảo trở nên
màu xa xa hun hút

cho đến khi
chúng ta phai nhạt tất cả các màu
âm thanh thật kỳ lạ của màu hồng cái lưỡi
sự im lặng
chúng ta phải nghe

bây giờ
không có bầu trời, mắt bạn vẫn còn nhắm, nhưng bạn đã
mở, cuộc độc thoại màu đỏ
mặt trời màu vàng mỡ gà và
bầu trời xanh
trong bức tranh chúng ta vẫn đang lặng
lẽ, pha màu
cuộc chiến tranh
đậm máu

nó không kết thúc, khi trời tối
vì vẫn còn màu đen
màu lên men
của rượu đắng
màu xương trắng
của nhân dân

bạn đã quen với hoàng hôn bị phá hỏng
ánh sáng xoắn vào giữa giọt
mực, mà bài thơ bị nhốt vào
bóng tối

sau đó, đêm – và cái rèm màu tím
phất phơ trong bài thơ
một hình thức phù du

cho bài thơ không thể vượt qua
chiều cao của tòa nhà

cho bài thơ không có tiền
mà cứ đòi ăn tối

cho bài thơ vô ích cứ thích ngồi
nhìn tồi tội
trên chiếc ghế thời gian

mọt sách
nó sẽ là
một cơn đói
nhai con chữ
như ta nhai miếng thịt

nó quên con chữ
chỉ như giọt sương
không nhớ
con ong
làm nên giọt mật
làm ra ngôn ngữ

nó tưởng
như trí nhớ
trong lúc nó quên
mũi tên
thời gian ôi, thật là tàn nhẫn

nên nó mang
nhân dân
nồi da
chết cha
xáo thịt
thin thít

bằng cách kể
mười tám câu
chuyện như cổ tích
của một chàng nấu bếp
làm vua

tin tưởng vào vương miện của ông vua, bạn nói
tất cả chỉ là trôi dạt
duy nhất một ngai vàng
còn lại là tiếng vang
của vàng giả?

vương miện, nó như bản án
của chúng ta
và cuối cùng ai cũng bị thí mạng

vương miện, nó là
một màn sương

như trong bài thơ
những từ không nói ra
nó tự chui vào tai
của người thích nghe
con ve
mùa hè
lửa đỏ

chui vào lỗ mũi
mùi khói
không phải sương mù
hàng vạn tấn sắt thép
thời kỳ đồ đá
ai làm kẻ thù?
ai hay dậm doạ?
nơi con người không còn tồn tại
già mà chơi dại

chúng ta
đổ liều
ngửa cổ
thiếu điều
chỉ còn
nhăn răng
ăn bom
nguyên tử
mới chịu
nát nhừ

bây giờ chúng ta nhìn ông
vua và vương miện
không biết rằng ông đã
chích điện
làm cho chúng ta bị lên đồng
suốt đời
chổng mông
lên trời
đời đời

tơi bời
mọi người
chịu thua
lịch sử
một giấc
ngủ trưa
ông vua
mà nhiều
nhà thơ
vẽ ra
mái vòm
cong cong
lộng lẫy

những con sóng biển:
sóng sau khi là sóng, sóng sau lần làm sóng
người chết không kịp nhìn
tiếng la hét của họ không ai nghe thấy

mọi người lo nhìn vào tấm ảnh
quên mất gã trọc làm thơ cứ thích: hehe

không ai có thể nghe
nhưng họ thấy cái chết
của con chữ
người chết vẫn có thể nghe
tiếng la hét của mình
như nhà thơ mất trinh
trên sân khấu

nào! nào! chạy và chạy
đất nước
một đống đổ nát
trong khi chúng ta cần một nơi tôn nghiêm
để chết

mô tả về cái chết:
không ai ở lại
sân khấu chỉ toàn người
đông y như trái đất

ồ, bạn là một nhà thơ
bạn là niềm hy vọng
đừng nghe những kẻ chế nhạo
mà thất vọng

không ai, còn ai dám nói
(chữ nhân dân dùng hoài cũng nhảm)
nhưng không có nhân dân
làm thế nào
chúng ta mô tả về cái chết?

nó có phải tiếng thét tuyệt vọng
gây ra nỗi đau
của bãi chông tre
khi nhân dân đang trưa hè
gió mát run rẩy
chống gậy đi qua
cuộc chiến chúng ta

cuối cùng
thừa nhận
tiếng kêu
bao nhiêu
triệu người
không chết
mà, tiêu
mất xác

thứ ba ngày mười sáu:
Chúa đã nói:
tội lỗi của sự thông minh luôn luôn là tội ác tồi tệ nhất

nên chúng ta từng hoài nghi về trí thông minh của Chúa
có thể Ngài hơi bất cẩn
sân khấu làm Ngài bối rối
sự lãng mạn hơi thiếu thận trọng
không gây ra cảm xúc

và, tất nhiên, cùng với tất cả nhà thơ
chúng ta còn là cảm hứng
chỉ nhân dân không còn
thấy nứng

có vẻ như thứ sáu ngày mười ba không phải là giấc mơ
một triệu năm sau chúng ta thành người một triệu tuổi
một triệu ngày phán xét
cho một triệu người buồn

đất nước luôn luôn có
những trò
lưu manh hay láu cá
dù giả vờ thay đổi
Chúa vẫn không ngừng kết tội
dù Ngài đã biểu không cho đất nước
một triệu người

các sản phẩm của chúng ta
Chúa nói: không phù hợp
vì nó chơi trò thịt da
làm ai cũng xót xa
đau và bầm tím

nên khi thấy ngượng
chúng ta có thể vào vai nhân dân
múa lân trong nhiều ngày lễ, Ngài nói :
ừ thôi, cuối cùng các người cũng đã tìm ra một giải pháp
bắt đầu kiếm thêm
để ăn
và sống

bạn hùn vốn với vua mở công ty
khi vua ra đi
ông để lại cho bạn một cái lăng khổng lồ
mang cái tên đáng quên
của ổng

ổng để lại vương miện rất to
nó dính chặt đến mức
khi gỡ ra mang theo mảnh da đầu
còn dính máu

tuy nhiên
khi bạn đặt vương miện xuống
bạn biết mình
không thể sống trong nấm mồ
như máu không chảy trong huyết quản người chết
xương cũng khô

bạn may mắn nhận được ân sủng
từ cuộc đấu thầu
những lô hàng dự tính
trên những dòng kẻ chấm, bạn điền tên của mình
không bao giờ sai lệch
bạn vẽ các vòng tròn đồng tâm

bạn nói:
chúng ta là anh em
như những ngón tay đan vào nhau làm nên những chân trời
trong một bài thơ bạn từng học thuộc

khi bạn cho số điện thoại để chúng ta liên lạc
chúng ta đã cùng nhau soi vào một tấm gương
một khuôn mặt
méo mó mà làm nên lịch sử

lịch sử là chiếc phong bì dính máu
ông vua
là chìa khoá
mở cửa căn phòng

chúng ta chỉ cần chờ
vua chọn ai dang chân làm ổ khoá
cửa phòng vua sẽ mở
hai đêm

sau đó chúng ta sẽ đồng thanh
sáng tạo là hạnh phúc
nhưng im lặng còn hạnh phúc hơn

mặc dù vẫn còn ghế trống
nhưng công ty sẽ biến mất
khi bạn xuống xe
quên mang theo ổ khoá

chìa khóa ông vua
mở ra
cánh cửa nào của tất cả chúng ta
cửa phòng nào chỉ dành riêng cho bạn
khi vua
và bạn
như bóng tối
lén lút

một nhà thơ có thể không bị bệnh tiểu đường
mà đái ra vẫn ngọt

dĩ nhiên không ai đặt chiếc cốc
lên môi

khi bài thơ buông tay
cái ly lăn trên mặt
đất, không ai nghĩ mình nắm chặt
cái ly

nên khi cầm chiếc ly rỗng
bạn có cảm thấy
ngọt ngào
thì hãy nhớ
ngôn ngữ
như mấy muổng đường thêm vào
tào lao
khuyến mãi
của thơ


khi bài thơ buông tay
như bạn rượu say
nằm tô hô và nói tiếng Đan Mạch

bạn đừng nghĩ có ai văng tục
dòng sông ở Đan Mạch vẫn chảy
trong hình ảnh bé trai đứng đái
vào giấc mơ

dòng nước đái, chứ không phải
bài thơ thật dài và uốn cong người của bạn
bị mất mấy muổng đường
vẫn thường
tiếc của
văng tục
suốt đêm

sau cuộc chiến tranh
thần thánh
đỏ nòng
bài thơ
thành nông dân mất đất
nó chuẩn bị một viên đạn

bài thơ lau chùi viên đạn
như hàng ngày lau chùi ngôn ngữ
cầu nguyện
với điều bí mật

bài thơ phải mù
vì đường bay viên đạn không cần nhìn thấy
bài thơ phải điếc
vì tiếng kêu xác thịt không cần phải nghe
chỉ cần đôi môi
để hôn
lúc nàng giận dỗi

đôi môi
có thể huýt sáo
nàng cần dịu dàng
để giảm bớt tiếng thét
những kẻ ngã xuống
từ viên đạn của bài thơ

viên đạn
nó là nụ hôn tàn nhẫn
làm mọi người thức suốt đêm
trong khi nàng
nhức đầu và ngủ

viên đạn bay
hơi thở của nàng
âm vang

tôi gần như trở thành một bài thơ, dù đã từng là một tờ giấy
chữ nghĩa nằm bên tôi, chúng sắp xếp mọi thứ
như cuộc du hành

tôi không chỉ biết viết mà còn biết đọc
biết tra từ điển về thời điểm Minsky
cụm danh từ: “Hoành Oan Giai la” đã thành thân thiết
một phản ứng dây chuyền
nghe nói là khủng khiếp
vỡ cả quỹ lương hưu
đầu và trán

vui lòng ngồi ở đây trên năm ngón tay tôi
và cho tôi biết những gì bạn mơ ước


bài thơ
những trò hiện sinh làm hề
cách tân ú ớ
bóng tối ngủ mê

khi trong phòng bầu dục người ta đang tính toán thả bom Syria
hết bao nhiêu triệu đô la
cho màu xanh lá cây bay
lá la
trong gió
tôi không biết viết thêm gì sau đó

nhưng mặt trời và gió tìm kiếm ngón tay tôi
và con chữ tìm đến căn nhà bằng gỗ của tôi
người cười
kẻ khóc

như em bé đang móc


bài thơ
nó chia động từ môn tiếng anh
lanh canh ống nghiệm môn hoá
hạnh phúc với môn văn
môn toán không lăn tăn
gì nữa

không ai có thể làm tốt hơn
nhân dân
đừng lo lắng
nhà máy điện hạt nhân
vẫn tính vào trong sổ
chỉ báo chí sụp đổ
sau mấy năm chân dài
qua nách đến tận cổ

chúng ta đã có một tiền đề
cho tất cả các loại
tiến lên mãi mãi

khi bài thơ nói
chúng ta làm rơi xuống hố
phải hiểu là
chúng ta tha hồ
phát triển các cục nợ tổ bố
nhân dân è cổ
mùa thu qua phố
bao la

cà phê trung nguyên
đừng uống cà phê đa nguyên
nếu huyên thuyên
chúng ta thành con dơi
ngủ còn treo ngược

hãy giữ hai mắt của mình
trên đường bay quả bóng
nhân dân làm thủ môn
đi lộn lề
thành môn lề
chính phủ, một cú sút thần sầu
ai bay đầu?
ai đui mắt?

bài thơ già đi và mang cây gậy
huơ huơ tìm một tầm nhìn
ô, tạ ơn
a thái sơn
ơi bao lơn
ai lơn tơn
ơ máu xương
ê nỗi hờn
ư niềm vui
phe chiến thắng

kể từ đó bài thơ đã được in đậm:
cách tân táo bạo
nhà văn tinh xảo
giáo viên gái bao
giáo sư nói láo

một số bài thơ
đã vươn cao
đi ngoài
ra biên giới
quốc tế vời vợi
bay từ ga quốc nội

thế giới vẫn còn
màu xanh lá cây
xác xơ trận bom 2 đêm giá vài trăm triệu
không như bài thơ
vài chục ngàn đã muốn xỉu
(đó là cách
chúng ta ba hoa
thơ ca sợ hãi)

trong tiếng vỗ tay
nhẹ, mỏng nhưng là hàng chính hãng
whisper thì thầm
nghe thật là lãng mạn

tuyệt vọng
một đám mây bụi khổng lồ
trôi qua trước cửa
mặt trời

từ khi vầng thái dương
rời chiến khu
về thành phố
sau trận pháo dọn đường
đất rơi
cây đổ

tình yêu của mọi người
hoá ra đã dành cho kẻ ngoại tình

những đoàn quân đi
bây giờ không còn định hướng
vì bị vướng
nỗi đau
kẻ ngoại tình phản bội

cái chết được tìm thấy
ở đâu đó giữa cây cầu
và liễu rũ màu xám
trên bờ hồ phía bên đối diện

nhưng chúng ta vẫn cứ ngồi lì, chiếm chỗ
chờ khi phần còn lại của thế giới


không, không thể, không nên như thế
bài thơ nói
súng đạn vốn vô tình
chúng ta không kịp nhìn đường bay viên đạn

không, không, bạn nói
ở đây
ngay đây
chúng ta sẽ khóc
sẽ đòi
và sẽ thấy
một giấc mơ

những phát đạn
giữa văn phòng trung tâm phát triển quỹ đất

những bài kinh vọng về phía cổng chùa
lá bồ đề bay
cũng là là trên đất

tràng đạn
tràng hạt mân côi
người với người

chỉ còn những đứa trẻ con
sốt và hơi mệt

một khoảng im lặng trong lúc học từ vựng
các hình ảnh
thơ vay mượn
chơi trò đánh lừa
bằng cách nhào lộn các giai điệu
đôi khi thơ phải gọi tên
không chỉ người yêu mà cả kẻ thù
để bọn chúng thành bất tử

ý nghĩ im lặng
không phải ai cũng có thể nghe thấy
hôm nay
và những ngày sắp tới
như ngày 20 tháng 11 chẳng hạn
những người hiểu cái chết bắt đầu
từ một thứ tự do không có thật

thời gian
nó phải là một ý tưởng của thơ
không thôi thơ không được hoan nghênh
không thôi thơ lênh đênh
suốt đêm và khóc

đó là phép màu
ngôn ngữ không bao giờ lang thang đi xa
nếu thơ không mua vé tàu cho nó
thơ mở bảng chữ cái la-tinh
như nàng mở gói quà ngày cưới
như quyển từ điển thơ học thuộc
và nói to để tập phát âm

cái bàn là một danh từ, và ánh đèn thì chiếu lên mặt phẳng
chiếc bình vỡ mẹ đã hát
bài hát ru ngày xưa
những khung hình (danh từ số nhiều): nhấp nháy
như ánh mắt nàng
cay đắng vì nghĩ thơ lừa dối

những rắc rối
tạo thành sự vắng mặt vô hạn
như chiếc bình hoa – thơ không bao giờ có thể
thoả thuận với quá khứ để quay về
với mẹ Sau khi đã chờ
đợi rất lặng lẽ

cuối cùng, khoảng không trống rỗng
phụ thuộc vào sự trừu tượng của thơ
không ngừng: tồn tại
hay không tồn tại?
không ngừng suy nghĩ
không ngừng bị thương

bạn sẽ không biết thơ thua cuộc
dù không có gì bị lãng quên
thơ biết những điều sắp xảy ra
rất đơn giản, như Chúa mang cho thơ số phận
những từ vựng im lặng

cuộc sống cần nhiều hơn một chút
để nhận thấy tất cả kết thúc
nếu bất cứ từ vựng nào chưa thuộc
nó ở trên trời
rằng những điều có thể nói
là những từ chúng ta sẽ viết
cho nhau

một con hổ đến trong giấc mơ của tôi
tôi cố che giấu sự kinh hoàng
khi con hổ
lúc nửa đêm
hình ảnh đó có nghĩa là gì nhỉ?

như khi bạn lén lút làm thơ
và bạn phải lật tung tấm chăn
chui vào tận đáy
để tự vệ

và khi không thể
bạn chỉ còn cách hóa thành một con hổ

những hạt giống
chúng ta gieo
đã mọc thành cỏ dại

không còn nở hoa

chỉ còn những hạt bụi
bẩn thỉu

chúng ta tiếp tục ca
bài ca
nọc độc của những con rắn chúa

ở vườn Địa Đàng
bây giờ chỉ còn quấn vào nhau
trong dạ dày con rắn
tủ rượu

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: