A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Art: Đinh Trường Chinh
[5th revision; 2019-2022]

a pantheon of meaning


the materials for a poem
– a city jail
where a cat
was lost
tried to
snuck in

– tried to
snuck in
the cat
lost on the way
from the jail to the city
so on and so on

you can find
a poem
on any scrap pieces of paper
or document

after the initial selection
you can copy or cut, rearrange
or simply
add a question mark
just like that

the poem dictates a set of specific criteria:
– a hammer to pull out nails, a muddy sickle, for instance
– a book with a black cover (not a black book), the paper soft and thin, use to say wrap food and other stuff
– a rubber, as an eraser and wax, to seal, when the proof is necessary
– you can keep a copy, for future queries of copyright, you accept the money and let everyone know, the poem, it is an original piece of work

The poem does require the knowledge of how it started, but you must know how it ends, oh gosh…

don’t fret, since the most crucial factor for any poetry powerhouse, in the end, are the signatures of the authors when they finally accept the wads of notes or money
not just royalties

your finger will never pierce the poem, upon touching it
but it
by you
a void

grains of dust, stars
orbiting like a dream
you thought: the cosmos was far, but
it’s but four miles on a bike
after your shift
town to home
it’s but four miles on your bike passing
one tolling booth “thu phí”
you smiled
read backward “thi phú”, rich in poetry
thu phí thi phú (a tax for all that poetry)
our country’s
you peddle the bike
starving exhausted

polymer note at the end of the month
shiny like the astrologer’s lens
you can observe the stars as much as you like
yellow, shiny and romantic

you need astrologers
to make a living, but the country is full of writers
and poets
all renowned

in the middle of the night
your universe
when chú Cuội heads for the moon in his imagination
with a rabbit
that you thought was a dog

now (you or the rabbit?)
about like
Nguyễn Chí Thanh
green divider
wild and wide
grass on the side
a dizzying dream
and you’re high

4 poems with something scintillating, like a bite mark
a mosquito bite on an enchanted night
the sheen
of its wings
fluttered, eyes shimmered

the mountain
like church bells
in a chill breeze
a far away display
at a cheap fete
on sale were the white resound of bells

the poem
the (bright)light
in a winter coat

under the poem’s dress
an attire
for a while now
unsuitable for someone
your age

ghost of dead babies
waited patiently to be noticed
while you rub your hands
pondered the rate of vaccines injuries
your discovery
no way near one in a thousand

mother couldn’t possibly grasp
the idea of one in a thousand
since she has only
one child

at the roots of the magnolia
a poem, a single bloom
staring at a pee strewn wall
in the cool hues of rocks

seems like
for the first time
it has
an imagination

it entertains itself
each time you pass by

you laugh
at its wagging tail
until you remember a lecture about a dog
barking on TV
even after the loss of electricity
drove you mad
drove you silly

the day you brought the poem home
like a present
worth about two dollars
(more than forty-thousand dong)
after a long bloody fight
everything shredded into bits
the poem in a million pieces

you taught me that
we should reduce our intake of sadness
take another bite of happiness
don’t dwell
fake it till you make it

afoot, I
kick it aside like a pile of rags
take back
the joy
no matter how

a lesson to remember
in life, even with thoughts of indiscretions

I know what you will give me
hence I’m in halves, allow the one half
to dangle
since you have already crawled in
touching everything, it’s the reason I believe
you allowed my existence

not because
the cracks on the moon were of your making
the tides within our veins
for what?

that’s the reason why the wind
throws us around the entire night
just like

the madness within the light
the poem, it’s
an image of you
a bolt out of the blue
a percentage commission
roses from a ghost, the Hứa family skeleton

flowers, popped up
like candlelight flickering
again and again, you ask:
a percentage commission
in roses…
What’s that?

you’re relaxed because
you’re flying
but there’s no reason for you to fly
or be high
a few more times?

it’s the destiny of words
turning into numbers
going nuts becoming more and more cryptic

you said: we’re

and as I see it, the snowflakes upon the leaves
in Sapa, melts like you

so now:
I’m also like:
– oh, @@@%%%$$$
– if you are here, you would love it
– we are, once more, hehe…

hehe, you ask
what is what? what was it?
or it’s a small leaf
Someone wanted to try it
with Eve?
– yes!
So is it a poet?
– oh, maybe, oh oh yeah yeah, hehe

oh yeah today “hehe” there’s no up sale
child play with sticky candies
like a game we use to play long ago
climbing over each other up a pole
to grab the prize at the top

to whisper into lonely ears
and ahh umm, can you remember
anything? When you say: if not
I happen to like it
since he wants to muck around all night

I remember
the leaves
pretending? perhaps? or maybe
oh okay, why don’t we replace
the grape leaves
with almond leaves
stretched it out
nice and wide

it’s incomprehensible why you continued to stir poetry’s pot
you took an entire ladle
of soup from
the worry pot

the poem said: you should just allow it to simmer

you hate it when the poem gets
mixed up between “land” and “country”
you laughed:
we shouldn’t abuse the word “citizens”
otherwise, the poem is rather confounded
and lame

you put a variety of vegetables into the pot
when people add only a pinch of damp and wet

you seemed idealistic
but at the same like to overindulge
hence everyone had to chop more carrots
vitamin A is good
your eyes might see the light

adding a variety of spices into the pot
means it will take you a long time
to tame
the taste of anger
churning in your stomach
on his skin
in his stomach

a waste of a springtime, but at least there was a breeze
there’s no poem
like a memory
that was lost

surpassing time
an amphetamine tainted sadness
the optimistic
from politicians

the people unaware
that even the sunlight
and fall

in the smuggle of

your dignity is wrapped
in a box
ribboned, and you thought it was a gift

you’re ready
with a sheet of polymer
caressing it
its coolness inside your free fitting “áo dài”
like the madame

then there’s
a person with ears like a rabbit

a pigeon
about everything
that’s coming
from behind

in the end in a tight corner of this big wide world
the poem
met again
faced down on the bed

people say
you’re more beautiful than ever
they even promised
they will love you more than before

in one step
meet, like a bowl of phở, deceit
hot still, blow then eat
you can’t just lie there

you wake up
stay in bed
for a few minutes more
each time you utter a word the poem

the scars
you want to hide them
you have a thousand hand
like Bodhisattva with a thousand eyes
you thought if you prayed
then Guanyin will
take care of
the lies

day after day
your bedsheets are more and more
a mess

you do all you could
to stop yourself
from disappearing

they who
knows nothing
knows nothing
they are the basement
where you hid
avoid the bullets
escape harm
the charm

ask, and you will not receive, starve and you will get even less
always scraping to get by
like the GDP
you’re still about being fair
an elaborate laughable affair
all the cannons have sunk pickled in the sand

made people wait around
in the dark on the sidewalk in the rain
the poem is hungry and cold, waiting

between the quiver of the leaves
everyone learns how to compose a poem full of uncertainty
after a year passes by
ask, and you will not receive
starve and you will get even less
gaunt eye workers going home quietly

steadfast are their
impenetrable heart
you will never be able to take it from them
play with them
in summation
represent them
in your

your mother did not give you a name
she instead tucked away all the rhymes
inside her memory
for you

the poem, you use it
to travel
people may try to bid and bargain

you know that even
rhymes, like the shoes
you wear on the street
after the time you found
customers, those who likes to buy
and sell you
evade taxes

like a tree after a storm
the wind could make you
sick in the stomach

you’ll end up with gastritis
go home
in an ambulance, thus many things may
wet you
no one to check or confiscate

your mother will place a dream in your heart
through mystics slips
once or twice
each night, dreams in a tiny room
causing your chest to shrink
like the rhymes and words
in a poem, consolidated, each and every night

and yet you’re thinking about
how every morning you’re waken
by your children crying

Mothers are the source of life
not just something
one dwell on
someone who vouch for you
when the wind is high
grey skies
and it is wet

the moon
hanging suspended
a flower
gold, unexpected, the entire sky opening-up
to a poem

that night on, the stars were no longer idyllic
lacklustre, less charming
each monthly planting 2 times the light
though you saw the moon grew but once
to after slowly shrinks

you prefer to be lean
and, so you began to measure the three circumferences a couple
more time, until some were quite flustered, your mounts and crevices
you’re breaking
into two

though you never
you provoke
as though, no one dislikes
it, as though the Sun
a blushing red

no one compares
the Sun with the moon
and you like flowers
you lightly blur out the light, as
you sway with a poem
in a breath from noon
till night

then you put on an áo dài in the hues of reeds
bowing, wilting and thought it
now and then
tiny tiny
like the moon
you are the moon
just once
a month

the poem doesn’t understand how
an employee of a bank could “defraud” nearly four thousand million dong
did she not care for her life
like the important men playing politics
where would she find the money to fund it?

the nation starved
a lawless hunger
beyond the satiated parties high on blood

to soothe the hunger
can’t mean
we have to lick a hot wok
with blistered tongues
look at each other and cry
to then
fall into
an endless

those who have tasted the saltiness of the past
the blood, they’re now in the wok
no one
no one
who? No one
will take the responsibility
for a warehouse that could hold four thousand billion
it was just an empty warehouse

these were not just long nights
we have screamed and shout and went to sleep without the need for food

there were many nights like that
the banquets at restaurants
no rice just ceremonies
with bright banners
an execution surpassing
like an old habit
the way she used to shred bullets randomly

she had covered
the hellish starvation
how deep was it, it’s impossible to know for sure
a demonic fights
we fell for the hopeless love affair
waiting endlessly for a heart breaking dream
with her

only because she
she gosh
she was the one

a pantheon of meaning
so sacred that the poem
hid behind a door
had to jump from
the altar

you stared at the accents
in red like the colour of lipstick

before seeing the gods
you will meet
not just the naked words, often
noisy and obvious
and if necessary, write
the threatening letter

you’re late
hence from behind the pantheon door, you couldn’t see
the gods
ready for battle

the wall in the pantheon turns into a mirror
reflecting literature
a chill to the bone
we were the one left naked
cloaks for the gods
even the clouds shuddered at the sight
like the tattered skirt
of a storm

history, with the forehead
of the wind and clouds, with the blood
inside an inkpot, with red
steeped in the pen nib, with the sound
of choking, with animal bones
the making of relics

the same as how we will never understand
the meaning of a white sheet of paper full of shit
binned at the pantheon

the gods have taken the walls, the mirrors, and the white sheet of paper
in a continual embattlement
with an accent red like the colour of a lipstick
not a
but numbers
gosh the maddening numbers
high on the farting smell of jackfruit

here in the poem
and us, at the edge of the world
a journey with the tides
swift, like the flights
smoke-stained and dusty

a world
changing like winter
where the sea and the trees
broke off, perched on cliff sides

where summer
& flowers, the fresh colour
the name of a flight you no longer remember
it was
slightly traumatising

all that you understood about noise
to the day you die, a lie
with the right to govern

while there’s a sound
resounding at the bottom of the sea

while there’s a sound
trembling like the call of the wind

while there are rustling
clouds tugging at each other

the sound pulls
at you, stretching you out
like a bowstring
but always ends up
lax and loose
like the bottom of your pants

a river, a poem, the forest, the night
a poem disguised as a river
so away they can throw
a dead body

your feet wet
after a few days
the corpse became a source of life
when some guy
a PhD professor stuck his butt out
holding up a gyroscope
in the wind, searching for the dream prize

a river never
knows how to walk
on such a path
your tiny limited horizon
which destiny had combed like hair
you swallowed and digested the loneliness
because of the claws
on your feet
helped you grasped the fact that loneliness was a kind of joy
that was

like the poem could never be a thief, the night
eventually consumes even the moon
swallow whole the Sun
in one morning

night, it’s not “hang động” or cave
genial, light like a dream
you and the poem
thought it could not
so you steeped yourself in a soft dark matter
that belongs to everyone and the night
that day

where everyone passed by, right by the entrance into Big C supermarket

busy shopping
you see a forest
a bird flying
its wings drooping (a little heavy)

at the entrance
you sit down
you know for today
it is

– I don’t know
– I might have a fever

a man comes over to check
on you, a woman also comes over
touch you
touch the forest
drifting clouds
they’re shouting
they’re tapping
they’re touching
they didn’t know what to think
what to do next

– I don’t know
– I might have a fever

this new year you’re scattered like dead leaves
on the footpath
the supermarket like a forest changed into golden leaves
as though they are her eyes

you will never
set foot into the supermarket
a pantheon
in gold
like a broken till

and I
fold my arms, look up
at the sky: okay, fine

when it’s the sacred pantheon
turn to summon
my name correctly
missing just a word in the middle

there were times the poem would see a writer
not eating
and it thinks perhaps he’s old and tired

he falls, a pencil still in his hand
that is how a section of the biographical review
describes him

his eyes is on the future
the past is not needed
like a letter, to him
long ago
an insult

he’s not bothered about letters
like the unavoidable spelling mistakes
but if they deliberately try to fix it
his background
like how now if they call the police
it scares him

like when you
wrote to the Chief editor
about the load on writer’s shoulders
not eating
passed away recently

you will get in return a standard reply:
– Dear sir/madam…
the deadline was yesterday
sir/madam you’re late
please keep them for yourself
keep it to yourself
the fanciful ideas
this dance of

you receive the congratulations
like receiving a seasonal poem instead
of the wind
not a leaf to cover your face on Halloween
the wind will be a leaf that staggers
like it has an injured foot

we could
easily surpass
most things in our life
like having a bath
you don’t have to use that much water

we move
like colours changing over the city at dusk
the endless
hence even the clouds pretends to be sad
and breathless

we had
enough time to rest with one sunburnt finger
and the truth is the blistering thought

we pretend
to have children
with those
who likes to shut us up, choke us
to then invite us out for a meal

and we’ll come to admit
the earth is not just three-quarters of tears
but also three-quarters of it are clouds
drifting, dropping cluster bombs on little boys
who knew not how to lie

the clouds
shall be disguised as hair or the beard of those
greedy eyes
chastising us for not being Vietnamese
drink coffee is what we do all day
yet we continue to demand the pride of a nation


nguyên liệu cho một bài thơ
– nhà tù thành phố
nơi một con mèo
đi lạc
cố gắng
chui vào

– cố gắng
chui vào
con mèo
đi lạc
từ nhà tù vào thành phố

bạn có thể tìm thấy
bài thơ
từ bất cứ mảnh giấy vụn
hay văn bản nào

sau hành động ban đầu là lựa chọn
bạn có thể chép hay cắt bỏ, sắp xếp lại
hoặc chỉ đơn giản
thêm vào một câu hỏi
thế cũng được

bài thơ sẽ yêu cầu bạn những việc sau đây:
– một cái búa để bạn nhổ mấy cây đinh, một cái liềm dính sình, chẳng hạn
– quyển sổ bìa đen (không phải sổ đen), giấy mỏng và mềm, có thể gói thức ăn hay đồ vật
– cục tẩy, để xóa và một ít sáp, để niêm phong, khi cần bằng chứng
– bạn có thể lưu một bản sao, để sau này cần cho việc xác nhận bản quyền, bạn nhận tiền và nói cho mọi người biết, bài thơ, nó là một tác phẩm gốc

bài thơ, không cần biết bắt đầu như thế nào, nhưng bạn biết mình sẽ kết thúc như thế nào, ôi dào

bạn đừng mệt mỏi, vì yếu tố quan trọng nhất trong một bài thơ của cường quốc thơ, cuối cùng, đó là chữ ký của tác giả khi nhận xiền, hay tiền
không chỉ là nhuận bút

khi chạm vào bài thơ
ngón tay của bạn không thể xuyên qua
nhưng nó sẽ
và bạn cũng sẽ
thành một không gian
trống rỗng

những hạt bụi làm ngôi sao
bay quanh
quỹ đạo như giấc mộng
bạn nghĩ: vũ trụ rất xa, nhưng thật ra
nó chỉ là 4 cây số bạn đạp xe
tan ca
từ phố về nhà
địa ngục này
cứ bốn cây số bạn đạp xe băng qua
một trạm thu phí
bạn cười
nó nghĩa là trạm thi phú
thu phí thi phú
đất nước
thơ ca
ba hoa
bạn đạp xe
đói bụng mệt chết cha

tờ polymer cuối tháng
óng ánh như kính thiên văn
bạn tha hồ ngắm ngôi sao
vàng và lãng mạn

bạn cần các nhà thiên văn
để kiếm ăn, mà đất nước lại đầy những nhà văn
và nhà thơ

đó là nửa đêm
vũ trụ của bạn
lúc chú Cuội bay lên hoang tưởng
với một con thỏ
nhưng bạn nghĩ nó là con chó

bây giờ (bạn hay con thỏ?)
làm thơ
loanh quanh
mong manh
như anh
chí thanh
phân xanh
hoang hoải
đầy đồng
mùa đông
giấc mộng
lồng lộng
mênh mông

4 bài thơ, có cái gì long lanh
như vết đốt
của con muỗi trong đêm kỳ diệu
màu sắc của hai cánh

vẫy, đôi mắt lấp lánh

rung chuông
như nhà thờ
gió lạnh
trên gian hàng phía xa
hội chợ giá rẻ
bán những tiếng chuông màu trắng

bài thơ
ánh sáng trong chiếc áo lạnh
mùa đông

bên trong váy áo của bài thơ
từ lâu rồi
đã là một thứ trang phục
không phù hợp
với người lớn tuổi như bạn

hồn ma các em bé vẫn nằm
chờ đợi sự chú ý
khi bạn xoa tay
phát hiện ra tỷ lệ tai biến của vaccine bạn vừa tìm thấy
chưa tới một phần ngàn

mẹ không hiểu một phần ngàn
của bạn
vì mẹ
chỉ còn
có một đứa con

nằm dưới gốc cây ngọc lan
bài thơ, một đoá hoa đơn độc
nó chăm chú
nhìn vào bức tường
bãi nước đái rêu xanh màu đá

hình như nó
lần đầu tiên
tưởng tượng

vì vậy
nó tự sướng
mỗi khi bạn bước qua

bạn cười
khi thấy cái đuôi ve vẩy của nó
cho đến lúc nhớ lại
bài giảng về một con chó
vẫn sủa trên tivi
khi cúp điện
nóng muốn điên

ngày bạn mang bài thơ về nhà
như một món quà
giá hình như một hay hai đô-la
(nhiều hơn bốn chục ngàn)
sau một trận tan đàn
xẻ nghé, bài thơ
thành một triệu mảnh vỡ

điều bạn dạy cho tôi
là chúng ta bớt những miếng buồn
cắn thêm miếng vui
đừng ngậm ngùi
cứ làm sương cho sướng

dưới chân tôi, tôi đá
nó sang một bên như mớ giẻ
rách, và lấy lại
niềm vui
dù hơi
nham nhở

một bài học nhớ
đời, mặc dù, đó là suy nghĩ phạm tội
phải không?

tôi biết những gì bạn sẽ cho tôi
nên tôi tách đôi ra, để một nửa
của tôi đong đưa
vì bạn chui vào trong đó
máy mó, tôi nghĩ đó là lý do
bạn cho phép tôi tồn tại

chứ không
bạn tạo ra các đường nứt như mặt trăng
kẽ răng
rồi dâng
như thuỷ triều trong mạch máu
để làm gì?

đó là lý do tại sao gió
hất chúng ta ngã ngửa cả đêm
tênh hênh

sự điên rồ
bên trong ánh sáng
bài thơ, nó
hình thành con người bạn
nó, thích làm chết người vì
phần trăm hoa
hồng của con ma nhà họ Hứa

những đóa hoa, nhú ra
như ngọn nến
leo lét bí mật
bạn cứ hỏi:
phần trăm hoa
hồng nó nghĩa là
gì vậy?

bạn cảm thấy thanh thản chỉ
vì bạn bay
và có cái quái gì mà bạn phải bay
và say
thêm hai lần nữa?

nó là định mệnh
của con chữ thành ra con số
phát rồ thành mật mã

bạn nói: chúng ta

và tôi thấy bông tuyết mùa đông trên lá
ở Sapa, tan ra như bạn

bây giờ
tôi cũng thích:
– oh, @@@%%%$$$
– ở đây, nếu bạn gặp thì cũng sẽ thích
– chúng ta, thêm một lần nữa, hehe

hehe, bạn hỏi, từ đó
nghĩa là gì? cái gì là nó?
hay nó là chiếc lá nho nho nhỏ
ai muốn thử nó
với mấy nàng eva?
– có!
nó có phải là bài thơ?
– ồ, có thể, ố ồ yé yé, hehe

e hèm hôm nay “hehe” không bán kèm
như con nít với kẹo dẻo
ngày xưa chúng ta leo
cột mỡ

để vào vai cô đơn
và ừm, bạn có nhớ
gì không? khi bạn nói: nếu không
thì tôi cũng thích
vì anh ấy suốt đêm rất nghịch

tôi nhớ
những chiếc lá
giả vờ? có thể? hay là
được rồi, mọi người hãy thay
những chiếc lá nho
bằng lá bàng
vì bây giờ
nó giãn rộng
rất to

không hiểu tại sao
bạn khuấy mạnh nồi soup của thơ?
bạn múc cả một muỗng
nước ở trong nồi
lo lắng

bài thơ nói: bạn chỉ cần để cho nước hơi sôi

bạn ghét khi bài thơ cứ
lẫn lộn “nước” và “đất nước”
bạn cười:
chúng ta đừng lạm dụng chữ “nhân dân”
vì như vậy bài thơ nghe hơi đần
và nhảm

bạn bỏ các loại rau vào nồi nước dùng
khi mọi người bỏ thêm chút trầm ngâm
ướt sũng

bạn có vẻ vừa lý tưởng
vừa thích sướng
nên mọi người xắt thêm cà-rốt
vitamin A rất tốt
cho bạn sáng mắt

các loại gia vị thêm vào trong nồi
nó sẽ làm bạn mất nhiều thời gian
để chế ngự
hương vị của sự giận dữ
quẫy trên bụng bạn
và da bụng của

một mùa xuân như không
mà có gió
đâu đó bài thơ
hoa mai nở
như kỷ niệm
bị đánh rơi

vượt thời gian
nỗi buồn đầy thuốc lắc
những tuyên bố lạc quan
của các nhà
chính trị

không ai biết
ánh nắng mặt trời
cũng bị rơi
và té

kiểm duyệt
không được phép
buôn lậu
tự do

nhân phẩm của bạn
gói trong một cái hộp
thắt nơ, bạn tưởng là quà

bạn chuẩn bị
một tờ polymer
vuốt ve
mát mẻ
trong chiếc áo dài rộng
như các quý bà
khi kiểm tra
và đo
nhiệt độ

sau đó
có một người có hai tai con thỏ
ngáy ngủ

một con chim bồ câu
thì thầm
về mọi thứ
sắp tới
phía sau

cuối cùng trong góc hẹp
của thế giới rộng lớn
bài thơ
gặp lại
sự lừa dối
nằm úp mặt xuống giường

có người nói
bạn đẹp, hơn bao giờ hết
thậm chí họ hứa
sẽ yêu bạn nhiều hơn

chỉ một bước
để gặp, sự lừa dối như tô phở
còn nóng, vừa ăn vừa thổi
nên bạn không thể cứ nằm

bạn thức dậy
kéo dài
vài phút
bạn nói những gì bài thơ cũng
chảy ra
như máu

vết thương
bạn muốn che giấu
chúng, bạn có ngàn tay
như quan âm ngàn mắt
bạn nghĩ mình cầu nguyện
và quan thế âm sẽ che chở
những lời nói

ngày qua ngày
bạn làm
khăn trải giường nhàu nát

bạn làm tất cả
để tầm nhìn
không mất hút

những người
không biết gì
không biết gì
là hầm trú ẩn
cho bạn
tránh đạn
thoát nạn
lãng mạn
vân vân

đòi cũng không có quà
đói càng không không có quà
luôn luôn cào bằng
như GDP
nhưng bạn luôn mở miệng công bằng
như một cuộc diễu hành
vô ích
những khẩu đại pháo bị ngập mặn bên bãi biển

luôn luôn
bắt mọi người chầu rìa
trong bóng tối rừng mưa
bài thơ đói, lạnh và chờ đợi

giữa những run rẩy của lá
mọi người tập làm một bài thơ do dự
khi một năm đi qua
đòi cũng không có quà
đói càng không không có quà
những công nhân lặng lẽ trở về nhà
với hai hốc mắt

chỉ còn trái tim của họ
là bạn bất khả xâm phạm
không thể mang ra
ba hoa
trong phép cộng trừ
đóng vai thơ ca

mẹ đã không đặt tên cho bạn
nhưng mẹ đã cất những vần điệu
trong bộ nhớ
của bạn

bài thơ, bạn sử dụng nó
để đi du lịch
bất cứ nơi nào
có kẻ chịu ra giá và mặc cả

bạn biết, ngay cả
vần điệu, nó như chiếc giày
bạn mang khi ngang qua vỉa hè
sau những lần tìm thấy
khách hàng, những kẻ thích mua
và trốn thuế khi bán

như cái cây sau cơn bão
gió có thể làm bạn bị đau

bạn bị rối loạn tiêu hoá
nên quay về nhà
trên chuyến xe cấp cứu, do đó nhiều thứ
ẩm ướt của bạn
không bị ai khám xét hay tịch thu

mẹ đắp lên ngực bạn giấc mơ
trượt qua bí ẩn
một hoặc hai lần
mỗi tối, giấc mơ trong căn phòng chật chội
làm ngực bạn teo lại
như vần điệu và con chữ
của bài thơ, bị thu hẹp, mỗi đêm

bạn có thể nghĩ
tại sao mỗi buổi sáng thức dậy
có tiếng con bạn khóc

mẹ và cuộc sống
không phải chỉ là câu chuyện
để ngâm tôm
nên ai sẽ bảo lãnh cho bạn
khi bị gió nồm
u và ướt

mặt trăng
treo lơ lửng một bông hoa
vàng, đột nhiên, cả bầu trời mở cửa
vào bài thơ

từ đêm ấy, các ngôi sao không còn lãng mạn
nó bị lu mờ, lời dụ dỗ
thành ảm đạm
mỗi tháng cây 2 lần ánh sáng
nhưng bạn thấy mặt trăng lớn lên chỉ 1 lần
sau đó teo dần
trước khi
biến mất

bạn thích mình mảnh mai
và, bắt đầu đo lại 3 vòng thêm vài
lần nữa, cho đến khi có kẻ mất kiểm soát, làm hẻm núi của bạn
bùng nổ
và bạn vỡ

mặc dù bạn chưa bao giờ
thất bại
bạn khơi gợi
gần như, không ai không thích
điều đó, như thể mặt trời
là màu đỏ
thiêng liêng

chẳng có ai lại so sánh
mặt trời với mặt trăng
và bạn thích hoa
nên bạn làm ánh sáng hơi mờ, và
bạn lung lay theo bài thơ
thở từ chiều
đến tối

sau đó bạn mặc chiếc áo dài màu cỏ
úa, và nghĩ rằng nó
thi thoảng
đôi khi
li ti
như thể mặt trăng
bạn là nguyệt
chỉ 1 lần
trong tháng

bài thơ không hiểu vì sao
một nhân viên ngân hàng có thể “lừa” đến bốn ngàn tỷ
chẳng lẽ nàng cũng thí
mạng cùi, như quý ông chơi trò trách nhiệm chính trị
chứ làm sao nàng có tiền đền?

đất nước lên cơn thèm ăn
trong cơn đói luật pháp
sau khi từng no say bữa tiệc máu

để xoa dịu cơn đói
chẳng lẽ chúng ta phải
liếm cái chảo nóng
sau khi lưỡi mình bị phỏng
nhìn nhau mếu máo
cuối cùng rơi vào
giấc ngủ
thiên thu

những người đã từng liếm vị mặn ngày xưa
của máu, bây giờ trên chảo nóng
ngơ ngác
không có ai
không có ai
ai? Không ai
chịu trách nhiệm
khi kho hàng thế chấp cho bốn ngàn tỳ cũng là kho

nó không chỉ là đêm dài
chúng ta đã hò hét và đi ngủ không cần thức ăn

đã từng nhiều đêm như thế
những bữa tiệc tại nhà nàng
không có gạo mà chỉ toàn ngày lễ
với những băng-rôn rực rỡ
hoàn thành vượt mức
vượt vượt mức
như thói quen ngày xưa
nàng bắn đạn bừa bãi

nàng đã bao phủ
địa ngục khủng khiếp nạn đói
với độ sâu không thể thăm dò
trận đồ bát quái
mà chúng ta rơi vào
một tình yêu tuyệt vọng
ê mông và vỡ mộng
với nàng

chỉ vì nàng
nàng ôi
nàng là duy nhất

một ngôi đền chữ nghĩa
thiêng tới mức bài thơ
núp sau cánh cửa
cũng phải nhảy ra
khỏi bàn thờ

bạn nhìn con dấu
màu đỏ như son

trước khi gặp mấy ông thần
bạn sẽ gặp
không chỉ con chữ phải khoả thân, rất nhiều lần
bằng cách tô hô
mà nếu cần, sẽ viết thư
hăm doạ

bạn đến muộn
nên đằng sau cánh cửa ngôi đền bạn không còn thấy
các vị thần
vì họ đã ở trần
xung phong ra trận

bức tường trong ngôi đền hoá tấm gương
soi chiếu văn chương
lạnh thấu xương
chỉ còn chúng ta trần truồng
áo choàng của các vị thần
làm đám mây run rẩy
như cái khố rách của cơn

lịch sử, với vầng trán
của gió mây, với máu
trong lọ mực, với màu đỏ
thấm vào ngòi bút, với tiếng kêu
bị bóp nghẹt, với xương cốt động vật
hoá thành di tích

cũng như chúng ta không bao giờ hiểu
ý nghĩa của tờ giấy trắng dính đầy cứt
trong thùng rác của ngôi đền

các vị thần lấy bức tường, tấm gương, và tờ giấy trắng
tiếp tục dàn trận
với con dấu đỏ như son
không phải con
mà những con
số, ôi chúng phát điên
đang bay
say mùi múi mít

âm thanh
ở đây bài thơ
và chúng ta, tận cùng thế giới
cuộc hành trình nơi thuỷ triều
chạy, như những chuyến bay
than, bụi

thế giới
thay đổi như mùa đông
nơi biển và cành cây
bị gãy, nằm trên ngọn vách đá

nơi mùa hè
& hoa, màu xanh
cái tên chuyến bay mà bây giờ bạn không thể nhớ
nó đã bị thương

sau đó
tất cả những gì bạn biết về sự ồn ào
đến chết vẫn còn nói láo
có quyền thống trị

trong khi đó một âm thanh
đang vang dưới đáy đại dương

trong khi đó một âm thanh
lắc rung như tiếng chuông gió

trong khi đó một âm thanh
kéo cưa với đám mây rì rào

âm thanh, nó kéo
tường như bạn sẽ căng ra
như dây cung
nhưng cuối cùng
lại lùng nhùng
như đáy quần của bạn

dòng sông, bài thơ, khu rừng, đêm…
bài thơ giả mạo dòng sông
để người ta có thể ném xuống
một xác chết

bạn chỉ bị ướt đôi chân
sau đó một vài ngày
xác chết thành sự sống
khi một ông
giáo sư tiến sĩ chổng mông
cầm một con quay
trong gió, đi tìm và giải mộng

dòng sông không
bao giờ biết bước đi
con đường đó
là phạm vi giới hạn nhỏ bé của
bạn, được định mệnh chải như tóc
và lông, bạn nuốt nỗi cô đơn vào lòng
bởi móng vuốt
của hai bàn chân
bạn biết sự cô đơn là niềm vui
không thể
xuyên qua

như bài thơ không thể là kẻ cướp, đêm
ăn mòn cả mặt trăng
nuốt chửng mặt trời
chỉ trong một buổi sáng

đêm, không phải là cave hay hang động
ấm áp, nhẹ như giấc mơ
bạn và bài thơ
nghĩ rằng nó không thể
bạn đắm mình trong chất lỏng màu đen
của mọi người và đêm
hôm đó

ở ngay lối vào siêu thị Big C
nơi mọi người đi
tít mù mua bán
bạn thấy một khu rừng
có các cành cây
một con chim đang bay
hai cánh hơi tư lự

trên lối vào
bạn ngồi
rượu say
bạn biết hôm nay
thế là

– tôi không biết
– hình như tôi đang sốt

một người đàn ông đến gần
bạn, một người phụ nữ cũng đến gần
chạm vào bạn
vào khu rừng
mây trôi
họ gọi
họ gõ
họ sờ
họ không biết làm gì
mới được cho là đủ

– tôi không biết
– hình như tôi bị sốt

tết này bạn rắc mình như chiếc lá khô
trên lối đi
cả siêu thị như khu rừng chuyển sang lá vàng
như mắt nàng
vừa khóc

bạn không bao giờ
vào siêu thị
ngôi đền
thiêng liêng
màu vàng
nhưng máy tính tiền
bị hỏng

và tôi
lúc ấy
cũng khoanh tay, nhìn lên
phía bầu trời: dạ, dạ

khi đền thiêng
đến phiên
gọi đúng tên tôi
chỉ sai chữ lót

cũng có lúc bài thơ thấy một nhà văn
bỏ ăn
nó nghĩ có lẽ chàng đã già hay mệt

chàng té xuống, mẩu bút chì vẫn cầm trong tay
rà soát các chương tiểu sử
người ta mô tả

chàng nhìn về tương lai
không cần quá khứ
như lá thư, mà ngày xưa ai đã nói
những lời lăng mạ

chàng không lo lắng lá thư
như lỗi chính tả không thể tránh khỏi
nhưng nếu bạn cố tình chỉnh sửa
lý lịch chàng
như bây giờ người ta báo công an
thì chàng rất sợ

như khi bạn gửi
cho ông Tổng biên tập
kể về gánh nặng của nhà văn
bỏ ăn
vừa mới chết

bạn sẽ nhận lại một lá thư theo mẫu:
– Kính gửi ông/bà
hạn chót đã là ngày hôm qua
ông/bà bị muộn
xin vui lòng giữ chúng cho chính mình
làm của riêng
mấy trò tung bay
múa may
bất tử

bạn nhận được lời chúc phúc
như nhận bài thơ lúc mùa thay gió

không phải chiếc lá che mặt trong lễ hội Halloween
gió sẽ làm chiếc lá có lúc hơi khập khiễng
như bị đau chân

chúng ta lẽ ra
đã dễ dàng vượt qua
nhiều điều trong đời sống
như khi tắm gội
không cần phải xả nhiều nước thải đến thế

chúng ta chuyển động
như thành phố pha màu lúc hoàng hôn của
các sự cố
không ngừng
làm những đám mây cũng giả vờ buồn
và nghẹn thở

chúng ta
chỉ có thời gian nghỉ ngơi với ngón tay bị sờn nắng
để sự thật là những suy nghĩ phồng rộp

chúng ta
giả vờ làm những đứa trẻ
với những kẻ
thích bịt miệng hay bóp cổ
rồi sau đó vẫy tay gọi chúng ta đi ăn

và chúng ta nhận ra
trái đất không chỉ ba phần tư nước mắt
mà ba phần tư đám mây
đang bay, thả bom chùm trên đầu các cậu bé
không biết nói dối

đám mây
sẽ hoá trang thành mái tóc hay hàm râu của những kẻ
với đôi mắt tham lam
mắng chúng ta không phải người Việt Nam
chỉ uống cà-phê mà cứ đòi yêu nước

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: