Ant tomb | Trần Băng Khuê

1.

He hates ants.

All species, the entire family of formicidae.

Black ants, red ants, big ants, small ants, clawed ants, pharoah ants.

People come up with wonderful ways to elevate “virtue”, like how ants are diligent and hard working. In general, they use such metaphors to dignify their virtue. Ants, naturally are noted in paragraphs, in literature. Ants, the formicidae family, a topic he is beginning to find rather nonsensical and irrelevant, a boring and lazy way to teach and convey the aptitude of morality.

He hates ants.

They are everywhere and they come in hordes, armies of them line up in a row each time they find a feast. Then again, that is not the real reason he finds them detestable. There are a few other reasons. Though, rather unfounded. To put it simply, he finds them a bother. Their existence in hordes is not unlike the way people are racing each other to populate the earth. People find him mumbling constantly something like, “How is it possible that they are everywhere?”. He finds them in every hole in the house, in the cracks of the wall, on the window sill. They even make themselves available around the latches and key holes.

They can be found in every corner and alley way. Even on the termite nests formed overnight after the rain. He would watch the few ants stray from their colony, swinging precariously, crawling around slowly on his arm, eyes, and nose. Not once were they afraid. Upon nightfall, before he goes to sleep, he has the unusual habit of using a torch to check for ants on his blanket and tatami mat. He is rather relaxed when he is doing it, he’s not out to kill the small petty creature the way he would mosquitoes. Patiently. He would gently coax them onto his hand before releasing them on the ground. He is fascinated by the painting of An Ant Tomb sitting in the dark. Painting is his way of retaliating against the existence of the pesty creatures in his life. A maze reserved for the ants. The maze has the shape of a round tomb – deep, with lots of caves and caverns, endless turns and tunnels, but without a way out.

Sometimes, he would find the ants congregating in groups, they would carry the dead mosquitoes he had killed and thrown on the floor, marching like battalions of soldiers. As though they were performing some kind of sacrifice. The dead mosquito is the ants offering. To them, he is lazy, useless and wasteful. More than often he would find them picking on him. They crawl all over his hand, onto his face, into the dark and hidden places on his body, to simply bite him gently out of their affection for him, so he can at least acknowledge their existence. The mosquitoes entertain no such thing. They crave blood. And when he is on the attack, there is no holding back. Plus, blood is their sustenance. And blood sucking creatures are not his concern. Since he knows they do not discriminate, they do not care where the blood comes from. Though, they, these blood sucking mosquitoes, he’s pretty sure that: “They would choose the most pungent blood to hunt down first”.

2.

Before he knew it, ants became his obsession, his concern. Not necessarily are those mosquitoes. Even though, the mosquitoes were the ones on a constant hunt for what is red inside his body daily with the dark.

3.

He was in the middle of painting a horde of ants, (the whole formicidae family and the caverns in the ground). There was a sudden knock on the door. He couldn’t be bothered standing up. There is nothing he finds fascinating about interacting with people. The knocks on his door were steady and constant but grew louder. He refused to move from his spot. But his curiosity grew. He thought about who the person might be out of all the people he knew. No one was close to him enough for him to bother about. He has no energy to entertain people beyond his personal space. The knocks on the door became more urgent the third time. He moved his arm in the motion of utter exhaustion, chucking his paintbrush on the floor. He opened the door. A rather eccentric being seemed to have fallen out of the sky was right there at his doorway. It has the body of a person, clearly, but its head is that of an ant. Long whiskers and glasses. In the formicidae world, it has to be some kind of Professor. He stared at the eccentric creature. The creature studied him from head to toe. Before the Ant person proceeded to push him aside and enter his house. It walked toward the painting of the ant maze. It opened its mouth, its hairy ant finger pointed at the painting asking, “Is this where we will live, at the heart of darkness?”.

“At the heart of darkness”, as he repeated what the Ant person had said and thought about what he was trying to build, create a piece that could permanently bury the ants, to satisfy his frustrating dark desire. On the other hand, he understood that he was Human – not Ant. Humans are greedy. As for his desire? Now and then creating a tomb in a painting turned him on. He will bury the ant species in it. Then the cockroaches, rats and mosquitoes. Such disgusting creatures should be eliminated from such a beautiful world. The Ant person was quiet, its whispers were like the sound of the wind in his ear, “what will happen when all living things turn into human beings?”

He turned to look at the Ant person in the face. The Ant person, within that very moment, had disappeared. And the disappearance did not bother him. All he cares about is whether it is there or not? He dropped his brush after another glass of wine. He stared and stared again at his painting. He had no control then over his faculty. He had been drinking before he had even started on the painting, at “the heart of darkness” of the Ant tomb. He finds himself meandering the tiny caves, going in and out, turning left and then right inside a maze without an exit to escape danger. But at that very moment, the Ant person appeared, chasing him out of the heart of darkness. He screamed: “I will imprison all of you in here. And we’ll see how diligent, and hard working you will be, before you can find your way out?”. Then he thought, might as well, and it could be fun to throw a dead mosquito here and there in there for a nice plot twist. In his heart he hated the ants. But, if he were to really give it more thought, he finds that, he was more excited about killing all those mosquitoes.

He tried to sober up, tried to concentrate. He finds himself standing in front of an unfinished painting of a tomb. Nothing but a painting with ants lining up in a row, marching around a spot of undefined colour of the soil. Without much thought he reached out and grabbed the clc electric racket with a three-month battery life, with no warranty and waved it up and down. The dead mosquitoes constantly fell to the ground. Exciting the ants not in the painting. They aligned in rows, getting themselves into formation right in front of him. The ants in the paint stopped moving, they stopped crawling. He saw the human body with the ant head raised its feather duster, like a conductor of an orchestra. The ant from the heart of darkness formed two lines like performers on a stage. And it was not long before he felt his body was being sucked into a giant painting of a tomb. An entire world of ants surrounded him.

4.

Once, he had dreamed about his glorious death. He saw his body being carried away by a horde of ants like he was their sacrifice. And at the head of the procession was the Ant person marching grandly to the sound of music just for ants.

5.

Winter came as a surprise to his sparsely decorated room. He was barely alive. There were no ants to take him anywhere. Rather, it was the opposite, he was surrounded, battling, trying to defend himself from being the target of the mosquitoes. Because his blood was pungent and intoxicating.

He more than understood, he thought about ending such a lonely existence. He tried to kill himself. He tried to find the meaning tucked between what is there and what is not. What is the meaning of passion? Creativity? There was nothing he found interesting, ultimate high in this life. It’s at least fortunate that he can paint. Something to do, to kill time. He has to paint, he has to finish whatever he had started. He hates people who are not committed. Like how he has to finish the painting of the Ant Tomb. He looked deeper into the heart of darkness, the ant caves and caverns, the painting was a mess. He was unsatisfied with the colour of the tomb. While the mosquitoes continued to attack his skinny malnourished body.

6.

The sunrise round and just right peaked over the top of the mountain, and perched there right on top of the holey canopy. The farmers heading out on to the fields discovered the hordes of ants, lots and lots of ants. Big and small, ants the colour of cockroaches, red and black ants, or armies of tiny pharoah ants. They all line up, row after row, line after line, marching down the well worn path. A couple of curious spectators followed them. Then, people were shouting, wide eyes, witnesses to a terrifying death none of them had ever seen before. A dry and shrivelled dead body in the middle of a painting of an ant tomb. The hollow of his eyes, like a maze, was full of ants. And, dead mosquitoes with their fat bellies full of blood, spattered all around him. Some of the mosquitoes were so full they couldn’t fly, their suckers still pinned on the dead body.

The daily herald published a rather short article about the strange and mysterious death of a man with long hair who lived behind a grove at the foot of the sacred mountain. The people who lived in the surrounding part of the forest were adamant that, the rather eccentric painter had violated a forbidden domain of spirits. And, hence, he must die.

That part of the forest shrivelled up through the chill. The turn of the seasons. 

People who work in the fields in the highlands, still cut through the same worn path to head up the mountain to seed the land. But, this year, no one amongst them cares for the harvest. Now and then, they feel as though they were lost in a maze the shape of the ant tomb in the painting by the artist who had died.

Truyện ngắn

Mộ kiến

1. 

Gã ghét kiến.
Tất cả các loại, họ nhà kiến.
Kiến đen, kiến đỏ, kiến nhỏ, kiến to, kiến càng, kiến gió. 

Người ta vẫn thường phác thảo những lời hoa mĩ để tụng ca về “đạo đức”, về sự cần cù, chăm chỉ của loài kiến. Chẳng qua, họ muốn bóng gió, ẩn dụ về đạo đức của chính mình. Kiến, hiển nhiên bước chân vào từ chương, chữ nghĩa. Kiến, bọn nhà kiến, theo như gã nhận thấy, chúng bắt đầu biến thành đề tài lảm nhảm với những câu chuyện kể mang tính chất khuyên răn mốc thếch, dạy dỗ nhàm chán. 

Gã ghét kiến.
Chúng rất đông và thường kéo bầy đàn xếp thành từng hàng dài mỗi khi phát hiện được miếng mồi ngon. Cũng không hẳn vì thế mà gã ghét kiến. Còn vài lí do khác. Dẫu, khá ngớ ngẩn. Gã chỉ nghĩ đơn giản rằng, chúng thật quá phiền phức. Sự tồn tại đông đúc của chúng hệt như muốn đua chen với cuộc chơi gia tăng dân số của thế giới loài người vậy. Gã thường lẩm bẩm tự hỏi, “tại sao chúng có mặt ở khắp mọi nơi nhỉ?”. Gã thấy chúng ở trong hốc nhà. Bờ tường. Trên gờ cửa sổ. Ngay trong lỗ khóa chốt cũng có sự hiện diện của chúng.

Chúng ở khắp mọi hóc hẻm. Ngay cả trên những tổ mối vừa ụ đất lên khi trời mưa. Gã đã từng thử quan sát và cho phép vài con kiến lạc đàn, hồn nhiên đánh đu, nhích chân từ từ trên cánh tay, trên mắt, trên mũi gã. Chúng không hề sợ sệt. Nhiều đêm xuống, trước khi đi ngủ, gã thường làm cái công việc kỳ quặc là soi mắt trên chăn chiếu để tìm kiến. Những lúc này, lòng gã mềm lại, gã không làm cái việc sát sinh giống loài bé nhỏ phiền phức ấy như những con muỗi. Gã nhẹ tay hết sức có thể, và bắt chúng thả xuống đất. Một cách kiên nhẫn. Gã vẫn đang nghĩ nhiều đến bức tranh Mộ Kiến trong lòng tăm tối. Bức tranh là thứ gã trả đũa sự có mặt của những loại sâu bọ đã làm phiền đến cuộc sống riêng tư của gã. Mê cung dành riêng cho loài kiến. Mê cung có hình nấm mộ tròn – sâu, rất nhiều hang, vô số ngã rẽ, nhưng không có lối ra.

Có lần, bất ngờ, gã phát hiện ra bọn kiến rủ rê nhau, kéo thành từng nhóm một khiêng xác những con muỗi gã vừa vứt xuống nền nhà bóng loáng đi lang thang như hành quân. Tưởng chúng đang chơi trò tế lễ. Xác muỗi là vật tế của bầy kiến. Gã chỉ là một con người nhàm chán thừa thãi đối với chúng. Dăm bận, gã cũng bị chúng trêu đùa, tấn công. Chúng bò lổm ngổm trên tay gã, trên mặt gã, trên tóc gã. Gã lặng im. Chúng lấn lướt, luồn sâu vào mọi ngóc ngách trong người gã, kể cả những nơi sâu kín nhất, chỉ để cắn một phát nhẹ nhàng giao lưu chơi vậy, để gã biết sự tồn tại của chúng trên thế gian này. Những con muỗi chắc hẳn không thích đùa giỡn kiểu đó. Chúng thèm máu. Và một khi đã tấn công, thì không nhân nhượng. Dù sao máu cũng là thức ăn của chúng. Gã không đề cập đến các thể loại máu. Vì gã biết, chắc chắn, bọn muỗi sẽ chẳng trừ ra đối tượng máu nào. Nhưng, chúng, những con muỗi thèm máu ấy, gã dám chắc: “Chúng sẽ lựa loại máu thơm nhất để bắt đầu cuộc đi săn”. 

2. 

Kiến bất giác trở thành nỗi ám ảnh và quan tâm của gã. Không hẳn phải là những con muỗi. Dù rằng, muỗi là thứ quái vật vẫn thường xuyên làm cuộc đi săn màu đỏ trong người gã mỗi ngày cùng với bóng tối. 

3. 

Gã đang vẽ dở dang bức tranh về bọn kiến, (cả họ nhà kiến và những cái hang trong lòng đất). Đột nhiên ai đó gõ cửa. Gã không buồn đứng dậy. Cuộc giao tiếp với thế giới con người chẳng khiến gã động lòng vui thích gì. Tiếng gõ vẫn tiếp tục vang lên, chầm chậm. Gã dứt khoát không rời khỏi vị trí. Nhưng gã khá tò mò. Gã nghĩ qua về những con người gã quen biết. Chẳng có ai thân thiết. Gã không hứng thú giao tiếp với thế giới bên ngoài. Tiếng gõ dồn dập hơn lần thứ ba. Gã uể oải quẳng cây cọ xuống nền. Gã mở cửa. Một kẻ lập dị từ trên trời rớt xuống đang đứng trước cửa nhà gã. Thân người, rõ ràng, nhưng đầu có hình dáng con kiến. Râu mép dài và đeo cả kính. Trong thế giới loài kiến, hẳn phải gọi thứ lập dị này là Giáo sư kiến chứ chẳng chơi. Gã nhìn chằm chằm vào kẻ lập dị. Kẻ lập dị nhìn gã từ đầu đến chân. Sau đó Người Kiến tự nhiên đẩy gã sang một bên và bước hẳn vào bên trong căn phòng. Hắn bước về phía bức tranh mê cung của loài kiến. Hắn mở miệng, những ngón tay kiến đầy lông thò ra chỉ trỏ vào bức tranh, và hỏi, “chúng tôi sẽ ở trong lòng tăm tối này sao?”.

“Trong lòng tăm tối”, Gã nhắc lại lời của Người Kiến và nghĩ về việc gã đang nhen nhóm xây dựng, tạo tác một tác phẩm để chôn cất vĩnh viễn lũ kiến, hòng thỏa mãn sự ức chế cá nhân gã. Mặt khác, gã biết mình là Người – không phải Kiến. Loài người vốn dĩ đầy tham vọng. Tham vọng của gã là gì nhỉ? Thinh thoảng tạo ra vài nấm mộ trong tranh khiến gã phấn khích. Gã sẽ chôn vùi loài kiến trong đó. Rồi sẽ đến gián, chuột và muỗi. Những sinh vật gớm guốc ấy nên biến mất khỏi thế giới tươi đẹp này. Người Kiến im lặng, sau đó thì thào như gió thoảng qua tai gã, “khi các loại sinh vật tiến hóa thành con người, không biết chuyện gì sẽ xảy ra?”

Gã quay sang nhìn trực diện. Người Kiến, bất giác biến mất. Gã không bận tâm đến sự biến mất đó. Mọi thứ tồn tại đối với gã chỉ là có và không? Gã buông cọ sau cốc rượu tiếp theo. Gã nhìn chằm chằm trở lại vào bức tranh. Gã không thể kiểm soát tình trạng tinh thần của mình lúc này. Gã đã có uống một chút rượu trước khi vẽ. Gã có cảm giác mình bị lạc vào chính bức tranh, vào “lòng tăm tối” của nấm mộ Kiến. Gã đang đi quanh những cái hang rất nhỏ, có nhiều lối rẽ như một mê cung không cửa thoát hiểm. Nhưng ngay lúc ấy, Người Kiến lại xuất hiện và xua đuổi gã ra khỏi lòng tăm tối. Gã gào lên: “Tao sẽ nhốt hết chúng mày vào đây. Để xem, sự cần cù, kiên nhẫn liệu có đủ sức tìm được lối ra chăng?”. Gã gượm nghĩ thêm, chẳng hạn nhân tiện ném xác bọn muỗi thèm máu vào trong hang chắc sẽ huyên náo vui vẻ lắm đây. Gã để tâm đến sự vụ ghét bỏ những con kiến. Nhưng, có bận, gã nhận ra, gã bắt đầu cảm thấy hứng khởi với việc giết chết những con muỗi. 

Gã cố gắng tỉnh táo một chút, cố gắng kiểm soát men rượu. Gã thấy mình vẫn đang đứng trước một bức tranh hình nấm mộ dang dở. Chẳng có gì ngoài bức tranh với những bầy kiến đang xếp hàng đi vòng quanh đến một đoạn gam màu chưa được hoàn thành hình thù của đất. Gã vô thức đưa tay với cây vợt muỗi bằng điện thương hiệu clc, hạn sử dụng ba tháng, không bảo hành vung lên hạ xuống. Xác muỗi rớt xuống nền nhà liên tục. Bọn kiến bên ngoài bức tranh phấn khích. Chúng dàn trận, sắp xếp đội hình trước mặt gã. Bọn kiến trong bức tranh thì dừng chân, không bò tiếp. Gã thấy kẻ thân người đầu kiến cầm một cành cây bụi đưa lên cao, như vị chỉ huy trưởng của dàn nhạc giao hưởng. Bầy kiến từ trong lòng tăm tối xếp thành hai hàng như những nghệ sĩ thực thụ trên sân khấu. Chẳng bao lâu, gã thấy cả thân người gã bị hút thẳng vào trong bức tranh hình nấm mộ khổ lớn. Cả thế giới loài kiến vây xung quanh gã. 

4. 

Có lần gã đã nằm mơ về khung cảnh diễn ra cái chết vĩ đại của mình. Gã thấy mình bị đàn kiến dàn thành hàng khiêng xác gã đến giàn tế lễ. Phía trước là Người Kiến dẫn đầu một cách hoành tráng trong bản nhạc riêng của loài kiến. 

5. 

Khi mùa đông hốt hoảng ùa vào căn phòng trống trải này. Gã vẫn còn sống sờ sờ. Chẳng có bầy kiến nào khiêng gã đi lang thang. Ngược lại, gã bị bao vây, dàn trận, và bị biến thành đối tượng săn lùng của bọn muỗi. Vì máu gã thơm. 

Gã biết, gã từng nghĩ đến việc dứt điểm cuộc chơi trong một thế giới cô độc. Gã đã thử tự sát. Gã đã thử tìm kiếm ý nghĩa của sự tồn tại giữa có và không. Đam mê là thứ gì? Sáng tạo là gì? Gã không tìm thấy những niềm vui thích, hứng thú tuyệt đối trong cuộc đời này. May ra, gã biết vẽ. Một trò chơi tạm bợ. Gã phảỉ vẽ, phải hoàn thành thứ gì đó gã bắt đầu. Gã không thích những kẻ nửa vời. Chẳng hạn như gã phải vẽ xong bức tranh mộ kiến. Gã nhìn sâu vào trong lòng tăm tối, những hang ổ của kiến, bức tranh hỗn độn. Sắc màu của nấm mộ kiến chưa khiến gã hài lòng. Bọn muỗi thì vẫn đều đặn thay nhau kiếm ăn trên thân hình gầy còm của gã. 

6.

Bình minh vừa vặn nở tròn đầy phía sau chân núi, và đậu lại trên các tầng lá thủng. Người đi làm nương rẫy sớm trên các sườn đồi phát hiện những đàn kiến, có rất nhiều kiến. Từ kiến to, kiến nhỏ, kiến màu cánh gián, cho đến kiến đỏ và kiến đen, hoặc cả bọn kiến gió bé xíu. Chúng kéo thành bầy, thành đàn, xếp hàng bò tăng tốc ở lối đường mòn. Một vài kẻ có máu tò mò, lần bước theo chúng. Rồi, người ta hú hét thật to, những con mắt nhìn thấy sự chết kinh hãi gào lên trước khung cảnh hiển hiện tưởng chừng như chưa từng thấy bao giờ. Một xác người khô quắt, nằm giữa bức tranh mộ kiến. Hốc mắt anh ta, như những mê cung, chỉ toàn là kiến. Và, xác những con muỗi căng phồng bụng, máu bắn tung tóe nằm rải rác xung quanh. Có con no kềnh bụng máu không thể bay nổi, vòi vẫn cắm trên xác người.

Tờ tin tức hàng ngày đã đăng một nội dung khá ngắn gọn về cái chết lạ kỳ và bí ẩn của một người đàn ông tóc dài ở phía sau khu rừng dưới chân ngọn núi thiêng. Dân trong vùng dứt khoát cho rằng, anh ta, gã họa sĩ lập dị kia đã phạm đến vùng cấm địa của thần linh. Và, vì thế, anh ta phải chết. 

Khu rừng co quắp lại trong những cơn chớm rét. Thời điểm giao mùa. 

Những người làm nương rẫy trên vùng cao nguyên, vẫn băng qua đường mòn để lên núi gieo hạt. Nhưng, năm nay, chẳng một ai trong số họ dám nghĩ ngợi gì nhiều hơn về những mùa lúa. Thỉnh thoảng, họ cảm giác như mình bị lạc trên con đường mòn huyết mạch hệt như một mê cung hình nấm mộ của loài kiến trong bức tranh của gã họa sĩ đã chết. 

Trần Băng Khuê