Beauty is not in perfection; beauty is by the years marred

I started the translations of NVT’s work a few years back, introduced to me by a very kind recluse – in the desire to expand my Vietnamese vocabulary. Ignorance is bliss since NVT’s writing is not for the faint-hearted. Even in NVT’s regular conversational posts on social media, I found it impossible to understand. 

I’ve never been afraid of openly displaying my mistakes, I believe “to err is to be human”. If a barely third-grade greying middle age student like me can still learn – there’s hope for many. But often I’m on the verge of tears (metaphorically- witnessing me crying is an ocular trauma). My daughter had refused to read one of the shortest pieces, simply because of the excessive and unnecessary use of ellipses. 

Here I am, re-editing my earlier translation of NVT’s short stories; most are an average three-minute read. There is no eloquent way to express the quality of those translations except – they were crap. 

To err is to be human, but the pain is always a tear-jerker.

_____

May 1st 2019


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Alienation

Sự xa lánh đang làm mất tinh thần, sự cô lập đè bẹp, đặc biệt là dưới tất cả sự cay nghiệt ẩm ướt và thương hại. Ta có thể làm gì? Ngồi và khóc, chắc chắn, tôi đã làm điều đó. Tôi đã khóc thường xuyên đến nỗi tôi tự hỏi liệu đó là thời kỳ mãn kinh hay hội chứng căng thẳng sau chấn thương tâm lý từ một cuộc chiến gần nửa thế kỷ bị chôn vùi trong quên lãng. Tôi tự hỏi mình hàng ngày tại sao tôi làm bất cứ điều gì. Tại sao?

Tôi đến từ một thế hệ lạc lối, chúng tôi không biết gì về cội nguồn và văn hóa của mình. Chúng tôi là một thế hệ rác. Chúng tôi bị buộc tội không thể đọc và viết ngôn ngữ mẹ đẻ của mình, chúng tôi bị buộc tội không thể đánh vần ở những quốc gia nhận nuôi chúng tôi. Chúng tôi bị buộc tội sống trong quá khứ. Chúng tôi bị buộc tội chìm đắm trong sự thương hại của chính mình, chứ đừng nói đến sự thương hại nhiều hơn từ bất kỳ người ngoài đặc quyền nào. Làm thế nào để chúng tôi xác định nổi bản thân của chính mình? Nếu chúng tôi không làm được thì con cái của chúng tôi ra sao, những đứa con bằng xương bằng thịt của chúng tôi sẽ ra sao? Sự thương hại chỉ nên dành cho những người thích ngồi nhìn xuống, và thương hại những người không phải là mình.

Đừng nhầm lẫn giữa lòng thương hại và lòng tốt. Lòng tốt là một hành động yêu thương không cần lời nói. Lòng tốt là một trò đùa để làm ai đó cười trong giờ phút đen tối nhất. Lòng tốt là bỏ qua sự nghèo khó của ai đó và chỉ đơn giản là ngồi và lắng nghe. Tôi là người nhận được lòng tốt như vậy. Đó là một tình yêu không thể định nghĩa bằng lời nói.

Nếu bạn muốn làm từ thiện, hãy tử tế và giúp một đứa trẻ (như tôi) học đọc và viết. Rồi có thể một ngày nào đó họ sẽ là ông chủ của bạn, họ sẽ xây trường học cho bạn, bệnh viện cho bạn, vỉa hè mà bạn đi bộ hàng ngày.

Alienation is demoralising, the isolation crushing, especially under all the moist damp spit and pity. What can one do? Sit and cry, sure, I’ve done that. I’ve wept so often that I wonder if it is menopause or post traumatic stress syndrome from a war that’s almost half a century buried in oblivion. I ask myself daily why I do anything at all. Why? 

I am from a lost generation ignorant of my roots and culture. The garbage generation. I am accused of not being able to read and write my native language, I am accused of not being able to spell in my adopted country. I am accused of living in the past. I am accused of drowning in my own pity, let alone more pity from any privileged outsider. How do I identify myself? If I can not, what will happen to my children, the making of my flesh and bone? Pity is reserved for those who relish in dishing out pity. 

Don’t get confused between pity and kindness. Kindness is an act of love without words. Kindness is a joke to make someone laugh in the darkest hour. Kindness is to ignore someone’s poverty and simply listen. I am the recipient of such kindness. It is a love that is undefined by words. 

If you are in the mood to be charitable, be kind, and help a child(like me) learn to read and write. Then maybe one day they will be your boss, they will build your schools, your hospitals, the pavement you walk on every day.


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Uống rượu, tập đánh vần

I was born in 1971, in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. My family and I were a part of the first exodus of boat people after the Vietnam war. In March 1981, we settled in Sydney, Australia. I graduated with a bachelor of Pharmacy from the University of Sydney. I have been translating Vietnamese literature for the past five years in my search to better understand my mother’s language and culture. My translations have been shared through blogging over the past year. I am still a registered pharmacist practicing in Western Sydney. I hope to continue translating and continue to share Vietnamese art and literature, beyond borders on SONGNGUTAITRAM.

July 2021, in isolation.

My daily writing exercise in Vietnamese. 

Minh Họa, của họa sĩ ở Las Vegas, tuần trăng mật của vợ chồng tôi.

Chồng tôi ít nói, chúng tôi thường tâm sự vớ́i nhau trong xe, trên đường đi làm. Xe như một lồng kín chạy hoài với mục đích kiếm ăn kiếm sống. Đi tới, tóc càng bạc, càng không muốn quay lại. 

Chúng tôi lấy nhau lúc đó chỉ vài năm, ảnh chia sẻ với tôi những câu, tôi không bao giờ quên:

– Có những lúc mình cãi nhau, em la hét, em đập bàn đập ghế, em nhìn giống như một con quỷ dữ. Đầu óc anh trống rỗng, anh không nhận ra em. Trong những giây phút đó, anh ráng ngồi yên, anh nghĩ lại những ngày đầu mình gặp nhau. 

I remember how much I love you. 

Anh yêu à, bi kịch của anh Bill dựa vào đời sống hàng ngày. 

Chuyện Romeo và Juliet là sự thật anh nhé. 

Em hiểu là vai em gầy

tình anh thật là lớn 

Nhưng em xin anh 

em xin đừng 

đừng ạ

Đừng mà 

đừng anh

đừng 

hỏi vặt

Vì em yêu anh vô cùng 

đến mức 

anh sẽ mất mạng đấy anh yêu. 


Tôi đã đợi gần nửa một thế kỷ để tự nắm hẳn được sự đàn hồi. Nhưng thơ đã hiểu từ mới mười tuổi. Mười tuổi tôi lòng vòng học tập nói, sợ trước là quên tiếng của mẹ. Quên tiếng của mẹ, mất gốc. Tôi như là một vạt rừng bạch đàn, tý ánh sáng, nóng là bốc cháy, những hạt giống sống vì lửa trôi mãi, gốc non nay còn mai là đám cháy. 

Mỏng manh, vậy mà cứ nghĩ mình là cổ thụ. 

Tôi chỉ muốn ngủ, ngủ luôn, nhưng  Đêm và những khúc rời cứ mãi rơi. 

_____

Đâu hình như lúc lên mười 

thơ đã biết làm thơ…

Mẹ mua cho thơ

bút chì, tẩy

và mấy tờ giấy…

 

thơ bắt đầu biết dùng những chữ:

giấc mơ – có “tính năng tò mò”

khiêu dâm – bao gồm “sự dịu dàng của gió

và câu chuyện đau lòng lúc thơ đi ra đó

hai đêm…”

 

im lặng – là “sự yên tĩnh và nổi nóng”

vào một ngày mùa xuân

 

sự đàn hồi – là “nắm bắt mà không ràng buộc

ngay bên dưới

hai đầu gối

của thơ…”

 

thơ – thật ra

như “một ứng dụng của sức nén tạo áp lực”

khi chúng ta nói mớ

mọi chuyện đang dần dần

bóc ra

 

hở cả thịt da

tanh bành

làm ai cũng thấy

 

trừ nơi kín

đáo

dưới áo của thơ…

*****

I have waited nearly half a century to grasp the idea of flexibility. But poetry has understood this from the age of ten. At ten, I was learning to talk, afraid first of losing my mother’s language. Losing my mother’s tongue meant losing my roots. I am like a grove of eucalyptus, a little light and it ignites, the seeds perpetuate in the fire, endlessly drifting, today I am new roots tomorrow fire.

The fragility, and here I thought I was, an ancient tree.

All I want to do is sleep, sleep that endless sleep, but Night and its continuing verses are ever falling.

It seems as soon as poetry turned ten 

poetry began to compose poetry.

Mother bought pencils 

rubbers, and papers

for poetry.

poetry knew how to apply the words:

dreams – denoting “curiosity.”

allure – an accumulation of “the gentleness of the wind

and the heartache of being there 

two nights in a row…”

silence – is both in “repose and anger…”

a day in spring

flexibility – means “holding on without restriction

right beneath

the knees

of poetry…”

poetry – actually

like “an application of compression and pressure.”

when we bullshit

and it all slowly

unravels

exposing the crude

flesh and all

could see

except for

the private part

beneath poetry’s clothes.

December 2020

 


Tôi mê chụp ảnh từ lúc con tôi ra đời, gom góp thời gian thì chính xác hơn, một thời phải chờ đợi nửa tuần xem những tấm hình chụp có đủ ánh sáng. Gom góp ánh sáng từ cặp mắt của con tôi là những giây phút hạnh phúc tuyệt vời. Chúng lớn lên với ống kính của mẹ. Nên tôi thích chụp người hơn là cảnh, nếu cảnh thì phải có người, người tôi chụp thường có cảm tình với người chụp, nên ảnh tôi chụp có tinh thần của họ. Cảnh không có người, hay thú vật, thì ít nhất đối với tôi cần ánh sáng tâm hồn của người chụp, là cặp mắt biết nhìn sâu vào chính mình.

Tranh họa, như thơ, như văn cũng vậy thôi. Tôi mê những tâm hồn như vậy, tôi đọc, ngắm, như một người ăn trộm bí mật của họ. Là một sự thân mật khó tả giữa hai người lạ, giữa dòng đời nhiều lúc không nuốt nổi. Mặn, đắng, chua, cay, say làm sao.


Càng ngày ds càng thấy mình bớt bị áp lực vì những con chữ. Chúng đã đuổi tôi như một ác mộng ngày đêm không nghỉ.

Thật ghét, nhưng lại vô cùng đáng yêu là sao nhỉ?

Xin các tình yêu cho ds xin một chút chút thời gian nữa nha, tôi hứa sẽ từ từ đọc lại những tác phẩm của bạn. Hiện giờ vẫn còn cả núi chữ phải sửa..


Chưa gì thì đã gần hết tháng các linh hồn. Công việc biên tập thì tôi nghĩ cả đời này tôi nghĩ sẽ không xong. Bất ngờ là tôi chỉ còn 13/57 truyện ngắn của NVT để sửa lại. Tôi giống như đã leo qua hơn nửa con đường lên núi Chư Mang.

Hiện giờ tôi đã sửa và blog xong 794 tác phẩm; thơ ngắn thơ dài, truyện ngắn, flash fiction, editorials, và hai tập thơ(một tập chỉ hoàn tất 1/10). Đủ để in cỡ hai chục tập thơ hay truyện ngắn chăng?

Vui nha.

Vui hơn nữa là được làm cô giáo dạy tiếng Anh của một cậu bé lanh lợi tuổi ngọ rất đáng yêu. Nhưng chưa chắc ai sẽ học ở ai.

Cậu bé hay thắc mắc:

– ủa bác cũng phải Google à?

Tôi cười:

– vì bác làm sao giỏi tiếng Việt bằng con, bác xa Việt Nam từ cỡ tuổi con bây giờ. Bác sẽ dạy tiếng Anh cho con, rồi con dạy tiếng Việt cho bác. Vậy được không? Mình chốt nha?

– yes Mrs. Tran, it’s a deal!

Tôi được nhận quà noel sớm năm nay.


Lạ quá, tôi không hiểu algorithm của thế giới ảo này luôn. Khi nghĩ mình hiểu nó thì nó lại nghĩ khác. Thông dụng là được thả phản ứng của mình một cách dễ dàng. Giờ không lẽ ta phải thốt ra là ta đã đọc không biết có hiểu hay không, đã đọc và đã cảm nhận được bằng trái tim hay tiếng cười.

Tự nhiên bị trật tự mất tự do. Nghĩ lại thì thấy cũng okay. Không phản ứng luôn cũng vui. Tu hành thôi.

Uhm.. Tập đánh vần tiếp. Heheh. *wink


Khi bạn là bạn, thơ của bạn, văn của bạn sẽ không giống ai. Khi bạn thật sự biết mình là ai, bạn sẽ là bản sao duy nhất là bạn.

Đừng lo là tôi sẽ thấy được sự kiêu ngạo của bạn. Vì chính vì sự kiêu ngạo của bạn mà tôi đã được rơi một cách tự do từ bao giờ.

Tôi đã yêu bạn từ bao giờ?

Triết gia trâm.


Broken English(những người nói tiếng Anh không rành) = người Tây ba lô nói tiếng Việt

Tôi thường dùng Broken English để nói chuyện với các cụ tị nạn không nói được tiếng Anh từ khắp thế giới ở những nơi tôi làm. Nói từ từ, lập đi lập lại những chữ cần thiết để họ đủ hiểu cách uống thuốc cho đúng và ổn thì tôi mới yên tâm, vì không phải lúc nào các cụ cũng có con cháu đi theo.

Lúc mới đầu học tiếng Việt, những tác phẩm tôi đã dịch lại như Broken English, đọc rất tức cười. Hiểu là vì tôi dịch ra để hiểu. Giờ tiến bộ hơn chút chút thấy hơi xấu hổ, cả nguyên cái blog như vậy. Nhưng khi ôn lại kỷ niệm học tiếng Việt của mình thì thấy mình càng ngày càng hiểu mình và hiểu ta hơn. Tư duy bản thân càng ngày càng được tỏa sáng, bớt trong bóng tối của người bạn tri kỷ của tôi.

Nói đến bóng tối, lâu lâu cũng hơi chút chút tủi thân, nhưng thường là hợp với tôi hơn. Tôi rất thích ở trong bóng tối. Tôi đã viết cả một bài thơ chàng đã dịch.

Ôi thật là tuyệt vời khi ta đã dịch ra một bài thơ thành ngôn ngữ thật sự hùng hồn ra ngôn ngữ của ta.

In the shadows an ego
sweet as dew 
flew
In the shadows who knew
I'm airborne
a mist
An ego in the dew flew knew
I'm a hot air balloon
across the sky high
The shadows, wings
a whisper of silent hope
Me, flying
in the shadows sigh…
_____
by Nguyễn Thị Phương Trâm, translation into Vietnamese by Lê Vĩnh Tài 
---
Trong bóng tối bản ngã tôi 
ngọt ngào như giọt sương, 
bay
Trong bóng tối ai biết cái bản ngã 
tôi đang bay trên không 
một làn sương mù
Bản ngã tôi trong sương bay 
tôi biết bản ngã tôi là quả khinh khí cầu 
trên bầu trời cao
Những cái bóng, những đôi cánh 
thì thầm hy vọng thầm lặng
Tôi, đang bay 
trong bóng tối thở dài
Chào buổi sáng nè, khoe sự dậy thì trên cằm dược sĩ nha. Mà nè áo xưa ta mặc rộng giờ vừa y. À thì là vì ta đã lớn với tuổi dậy thì lần thứ nhì trong dòng đời ta.

Wednesday 20th, November 2019 

Moving back in time to see the children, the adults, the great aunt and the birth of a new family in light of the church. The scar of the Vietnam war was still raw, crawling through the back alleys, through the cliche of Vietnamese nail salons and the endless odd jobs and sacrifices. These refugees, a success story, my children’s family. 

It was the first time that we met, they drew me into a world of considerable heartache and exuberant joy at the union of their children. A proud established first generation of professionals and businessmen, their grandchildren, the second generation of colourful Americans spread out all over the South American continent. 

Thank you, thank you for your love and kind regards. Thank you for the tears tossed in with the laughter. Through your children I wish you happiness, I wish you healing and peace. I leave with you, my love. 

Bước lại quá khứ gặp những đứa bé, người lớn, bà cố và một gia đình mới dưới sự an bài của Đức Kitô. Vết thương của 30 tháng tư vẫn mới, bò qua những hẻm đường mù mịt bóng đêm, qua những quầy móng tay khuôn mẫu mãi mãi những nghề vặt vãnh để kiếm ăn như bà má của tôi, những hy sinh. Những người tị nạn, những thành công, của gia đình của con tôi.

Lần đầu tiên chúng tôi gặp, họ dẫn tôi vào một thế giới với bao đau buồn trộn đều với những niềm vui với vu quy của con của họ. Thế hệ thứ nhất của họ thành công trong chuyên nghiệp và kinh doanh, thế hệ thứ hai những màu da đủ sắc xuyên lục địa của Mỹ.

Cám ơn, cám ơn lòng yêu lòng mến của các anh chị và các cháu. Cảm tạ những giọt nước mắt lẫn vào trong những nụ cười. Vì con và cháu, anh chị sẽ đem lại hạnh phúc, sự an lành và bình an. Chúng em xin để lại lòng mến và yêu.


Nó làm tôi cái từ ư
tương tư từng từ từng chữ
đôi khi tý nam tính nữ
trộn ráo hầm đến nhừ

Cứ thử xử lý hậu giữ
hay kệ dữ như sư tử
Mửa chút đùa ngày mẫu tử
Làm mẹ lúc đôi lúc tôi - chỉ ừ

May 2019

How did a good Catholic girl from a strict  Vietnamese refugee family get the privilege of drinking wine? Sacrifices, hard work and a gamble.

My father after being reeducated risked his children’s lives at sea on a punt for freedom. The freedom my children takes for granted today; to have an open conversation with your parents on marriage equality; to be a woman supporting her family without the derogatory term of “wearing the pants”; to drink alcohol without gender; to have sex without the question of birth. Respect should come without conditions (The fine print with my old eyes is impossible to read, surely your worth is no less than mine).

Làm sao mà một người đàn bà công giáo, từ một gia đình tị nạn bó buộc nghiêm khắc lại được cơ hội ngồi đây thưởng thức rượu vang. Là vì những hy sinh gãy lưng liều lĩnh của ba mẹ tôi.

Ba tôi sau khi học tập cải tạo, liều mạng của các con trên biển để kiếm tự do. Cái tự do mà các con tôi ỷ y coi thường; như trò chuyện hồn nhiên về hôn nhân giới tính với bố mẹ; đàn bà đi làm nuôi gia đình không bị bôi nhọ với cái câu “mặc quần”; uống rượu không chia rẽ nam nữ; sự giao cấu không cần nguyên nhân mang thai. Sự tôn trọng phải vô điều kiện (những dòng chữ li ti bé nhỏ kia với cặp mắt già của tôi thật khó đọc, không lẽ cái giá trị của tôi ít hơn của bạn).

November 2018


Người chồng đã xem blog của tôi lần đầu tiên hôm nay!

Bây giờ là sáu tháng, 80 người theo dõi, 2500 khách truy cập, 5000 lượt xem, 500 tác phẩm đã xuất bản trên SONGNGUTAITRAM.

Nó đã giúp tôi thoát khỏi sự bùng nổ bên trong cái đầu khó đọc, kém ngữ pháp, kém hiểu biết tiếng Anh và tiếng Việt. Tôi đã tính đến chuyện quay lại trường học, mặc dù chỉ dựa vào bản năng và đọc sách thôi đã giúp tôi tiến xa đến mức này. Cảm giác như tôi luôn bị mũi dao đâm.

Có lẽ chứng khó đọc là một lợi thế, cả hai ngôn ngữ đều đi ngược chiều nhau. Có lẽ đại dịch đã mở ra cho tôi một thế giới đáng bị cấm đối với một trong những định chuẩn của tôi. Nhưng, đối với tình yêu, sự chăm sóc và nỗi đau mà tôi nhận được từ những người xa lạ, tôi hầu như cảm thấy khó nuốt, cảm ơn bạn.

Kể từ “… tất cả những gì tôi yêu, tôi yêu một mình” Edgar Allen Poe.

October 2020


Hai ý tưởng độc lập, cả hai đều được viết trước khi chúng tôi biết đến nhau. Bạn có thể nói tôi là người đạo văn của anh Lê Vĩnh Tài, hoặc sự thật là tâm trí của tôi đã phù hợp với anh ta ở một mức độ nào đó. Từ đó sinh ra một sự hợp tác và mối quan hệ cộng sinh kỳ diệu. Bản dịch của tôi về tác phẩm của anh ấy là một sự phản ánh của thơ anh ấy.

Vào lúc này, xem qua kho lưu trữ văn bản của mình, tôi đã kết luận rằng, trước hết tôi phải thừa nhận với bản thân mình là trong thế giới văn học. Anh LVT là người bạn tri kỷ của tôi.


Phượng rơi rỉ dỏ rực rỡ vỉa hè. Nàng sắn vạt áo dài vào dây thung ở lưng quần, vạt gió luồn vẫy tung hai hàng mây trắng, hai bàn chân nàng trên bàn đạp của xe đạp thật vững vàng và nhất định hướng xuống đại lộ, dài ơi dưới bóng những cây cổ thụ. 

Cậu ngày nào cũng đạp xe theo nàng về, cậu không mấy cao, da dẻ ngâm nắng. Nhưng khi cậu cười, hàm răng trắng, dưới khểnh thật khó quên – em đợi anh, mai anh có lệnh đi ra trận gần biên giới, em đợi anh nha? Ngậm ngùi lẫn trộn lạ lùng nỗi buồn và hy vọng lời của cậu. Giờ nàng chỉ còn nhớ được nụ cười trong sáng đó. Hè năm đó mưa chảy đỏ những cành hoa phượng, cậu không một lần nữa gặp mùa thu.

_____

Orange jacarandas litter Saigon pavements with its blossoms in full summer. Tucked in the long skirt of her áo dài escaped in a cloud of white, her feet hastened with purpose on the pedals, down the avenues under the outstretching shade of the ancient trees. 

A particular boy followed her home every day from school, he was on the dark side in appearance, average height. His smile was bright, with a bottom, left crooked tooth egging to be noticed – Wait for me, they are sending me to the front, wait for me won’t you? A strange mixture of hope and sadness in his voice. All she can remember now is that white smile. The orange petals rained and bled that summer, he never saw the next fall.

_____

Twenty-six with four children under six, April thirtieth 1975, her husband was on the losing side of the Vietnam war. With a few months of work experience from a stint at the city public hospital, she sent her husband to be re-educated. It took four years. 

Her long waist-length wavy hair twisted in a tight bun, lengthening a pale white neck. She never smiles, emotions are for the weak. Spasms of small coughs express irritation and suppressed anxieties. The huge dark pools of her eyes flash moments of desire, sadness, despair. But, who would dare look? On white horses (from the winning side) they came, in earnest to rescue this angel from her tragic circumstance.

_____

AUGUST 2020


Two independent ideas, both written before we have ever met. You could say I plagiarised LVT, or the truth is my mind has matched his at some level. Hence the beauty of our collaboration, our symbiotic relationship. My translation of his work is a reflection of his poetry.

At this moment in time, going through my archive of written text, I have come to conclude, I must admit first and foremost to myself, in the world of literature.  LVT is my soulmate.

Falling in love is a thick fog appearing overnight, 
one would stumble into it knowingly, 
but totally blind, unaware of that head-on collision!

Nguyễn Thị Phương Trâm
---
thơ Lê Vĩnh Tài

The best way to get her to love you is to turn off the headlights, 
and head straight for the darkness…

she will render in your ear
a song of white clouds and snow

your body will be like the mist
autumn shall be within you
your hands will be a bit cold
since you’re going to turn into winter

the best way to fall in love
it’s as simple as drinking a glass of peppermint water
a nip of a strong spirit
don’t worry about how drunk you’ll get
don’t dwell on the bitterness beyond it

don’t over analyse
as though there’ll be an impending war...

Cuối năm ngày nào tôi cũng uống rượu. Họ mời tôi uống, không mời tôi cũng uống. Vì tôi biết uống trong đám đông quên dễ quên mau say hơn một mình. Vì cuối cùng trong đám đông tôi không còn là ai. Cả một vạn ngàn người bò như kiến vác bao nỗi sầu – họ mất cha, mất chồng, mất con trong một mùa hy vọng… còn tôi tôi đã quên lời cầu nguyện. 


Trí óc tôi từ xưa đến giờ vẫn vậy, lạ, dù tôi muốn dừa cho những sợi tóc bạc. Như người tình cũ tôi vẫn nhận ra mặt, nhưng những người quen cùng một thời thì tôi lại không nhận ra ai. 

Những kỷ niệm như những tấm ảnh, những bài thơ, những message như những người đi qua đời tôi, tôi không ngại bấm delete. 

Chúng ta trong một thời điểm trong xã hội sống những giây phút trên mạng vô ý nghĩa. 

Nhưng may mẹ tôi đã chọn nghề phù hợp với bản chất của con mẹ. Tôi nghiện những nụ cười nở ra trong vài lời chọc ghẹo của mình. Bạn bệnh, bạn muốn buồn ói, bạn không cần một người lạ giảng cho bạn nghe phải trái của sự sống tốt. Bạn chỉ cần một linh hồn khác chấp nhận là bạn đã ngã. Ngã như thế nào, cách chữa trước hết là sự chấp nhận. À, thì tôi cũng đã chấp nhận tôi là một người bệnh nhân.

Sự hiểu biết, chấp nhận, ngộ là hay bị lộn với tình yêu. Tình yêu nhân loại thì dĩ nhiên, nhưng tình yêu bạn bè, tình yêu lứa đôi là khác hẳn mà những sợi tóc bạc trên đầu bạn vả lại không định nghĩa sự khôn ngoan và hiểu biết. Bạn có đủ sức để yêu và thương nhiều như vậy không? Có ý nghĩa bằng? Đương nhiên là tùy bạn, ở đây không có sự đúng sai. 

Nhưng bạn còn nhớ những giây phút đầu tiên bạn hôn đứa con đầu lòng của bạn? Bài thơ đầu tiên?

December 15, 2020


“Trong tiếng Anh, có một cách viết lồng hai chữ “word” (từ) và “world” (thế giới) vào nhau một cách thú vị: wor(l)d. Ngôn ngữ và thế giới là một. Ngôn ngữ của một người chính là thế giới của người đó.”

Trích từ VĂN HỌC VIỆT NAM TẠI ÚC, của Nguyễn Hưng Quốc.

Tôi đọc đi đọc lại không chán, vì là một nhận xét thật thú vị đầy trí tuệ, đã nêu lên rõ ràng những gì tôi muốn nói.

Đơn giản theo cách tôi nghĩ, tôi đứng ở một vị trí khác với bạn. Vì sự chấp nhận khác biệt này tôi mới có thể dịch ngôn ngữ của bạn một cách thành công hơn.

Cuối cùng trong những tình cờ bất ngờ qua sự tìm kiếm nguồn gốc và ngôn ngữ của mẹ, tôi đã sống giữa những thế giới. Thế giới của ngôn ngữ của tôi và của bạn.


Sống cần có ý nghĩa không? Như một phần cơm nóng vừa mới chín cần những món ăn? Hay như bát cơm độn, nguội, nêm bằng nước mắt? Tôi ngồi với ly rượu whisky nồng chút chút mùi gỗ, hình dung mình ném nó xuống sàn nhà vỡ tanh bành xé nát sự yên tĩnh của nắng chiều, một bãi nước óng ánh với những mảnh thủy tinh đẹp tuyệt vời. Từ từ tôi đứng dậy, bước lên vũng rượu như vũng nước đái của con trai hai tuổi không kịp vào bồn cầu. Tôi thấy bàn chân không của mình đạp lên từng mảnh thủy tinh, chúng cắt qua làn da dầy dưới gót chân, bàn chân, ngón chân. Máu loang ra pha từ từ và nhẹ nhàng đau nhức nhối từng đợt và từng đợt xót xa. Như vậy là đủ ý nghĩa chưa?


Theo định luật nguyên tắc tầm thường, nỗ lực cố gắng hòa nhập với đám đông sẽ giúp chúng ta vượt qua những khó khăn. Chúng ta có thể tự đứng vững một mình giữa đám đông.

According to the mediocrity principle, the effort of trying to blend in with the crowd will aid us in surpassing hardship. We are able to stand tall and alone on our own in a crowd.

Triết gia Trâm nghĩ vậy, heheh.


Tôi và nhà văn leo cầu thang, lên lầu rồi lại xuống lầu không biết đi đâu. Chúng tôi đi lạc vào căn phòng có thể gọi là hang rượu của nhà hàng. Vách tường cao đóng tủ từ sàn đến trần nhà. Những chai rượu trưng bày lẻ loi trống vắng làm mất đi sự ấm cúng của một hang động? Có lẽ tôi không thích cách họ trưng bày những chai rượu. Mắt tôi lướt qua từng chai, tôi quên hẳn nhà văn đứng đâu đó trong ba vách tường – Ồ kìa em, chai Macallan! Tôi thốt ra giống như tôi đã nhận ra một người quen. Tự nhiên tôi thèm mùi vị gì cũng được quen thuộc. Trong hang rượu của họ dù nhìn quen quen, minh họa đăng trên mạng xã hội chăng, tôi vẫn thấy mình lạc lõng hơn bình thường. 

Tối hôm đó tôi có hẹn bữa tối cuối cùng, sáng hôm sau, tôi bay về Sài Gòn. Gồm ở phố núi một bữa cơm tối đầu tiên và bữa ăn cuối cùng. Đầu tôi rỗng tuyếch không nghĩ gì, 48 tiếng bay như trong một giờ – Em chào chị ạ. Tôi hơi giật mình vì một phần, gặp Quý là một chuyện bất ngờ. Chàng trai cười với cặp mắt nghịch ngợm thật nhẹ nhàng lạ thường. Một tay ôm túi sách, tay kia tôi vịn nhẹ trên lưng ghế, chân tôi khuỵ xuống chút chút mây trời đâu đâu quay một hai vòng. Trên đời tôi bị mấy lần choáng váng như vậy, vừa đủ để đếm trên một bàn tay. Hiện tượng lạ thường này tuy theo luật tạo hóa? Những người đàn ông này có tiềm năng ban cho tôi những đứa con hoàn hảo nhất? 

Bất ngờ ghê, những kỷ niệm ở phố núi.


Cách chúng ta đọc sách, đã không còn chỉ trên giấy, những con chữ đeo theo chúng ta trong những đám mây. Thêm một cuốn từ điển cũng đeo theo chúng ta, nhiều lúc không ra gì nhưng vô giá trị, đó chính là Google. Tôi thành một dịch giả không biên giới? Biên tập biên dịch của một cái blog gần hai năm. Tôi nghĩ lại thấy buồn cười. Tôi cười tôi thôi. Vì cách tôi đọc tiểu thuyết, thơ và truyện đã thay đổi quá nhiều. Tôi không còn nhớ mình là ai. Tôi rất buồn. Vì mỗi lúc thấy mình chỉ là một cánh cửa để người ta mở ra, đi qua, đi ra và đi vào. Nhưng tôi không đơn giản như một cánh cửa.


tranh Đinh Trường Chinh

Mấy bữa nay tôi bực bội về nhiều thứ, chỉ muốn kiếm ai để gây sự. Với chồng thì, mỗi khi vừa lớn tiếng một chút thôi, tôi đã thấy hối hận. Tôi biết theo kinh nghiệm từ nhỏ, chỉ có những con chữ mới có thể giúp tôi thoát khỏi những u uất trong cuộc sống. Đọc sách, viết thư, làm thơ, sau này dịch thơ. Đầu óc của tôi được  mở rộng, những con chữ đem tôi ra khỏi thế giới nhỏ xíu của mình, thế giới tối tăm buồn thảm. Vui nhất và bất ngờ nhất là phố núi. 

Phố núi, trong đầu tôi chỉ có núi, voi và ngựa, đó, tôi ngốc nghếch như vậy đấy. Tôi tưởng biết tiếng Anh là tất cả, là đỉnh trời. Khổ chưa. Vì khi ta sống trong hang, ta nghĩ hang động của ta là vũ trụ. Tôi chọc bạn tôi là thần tượng của mình, chỉ vì tôi ganh(thì kiếm người giỏi hơn ganh mới bõ công đúng không?). Nhà thơ Lê Vĩnh Tài quá tài, thơ của ảnh tôi đã dịch cả ba năm, sửa đi sửa lại bây giờ mới hiểu. Mỗi lần sửa lại tôi hiểu thêm, hiểu thêm không chỉ thơ mà người. Người không phải mình thi sĩ mà cả người đọc như tôi. Sự lãng mạn trong thơ của LVT thu hút người đọc như hơi thở, độc giả được cuốn theo con chữ như nhịp điệu của trái tim, như những con sóng kéo ta ra khơi một cách nhẹ nhàng và kéo ta xuống đáy biển lúc nào không hay. Lãng mạn nhưng bạn cũng có thể mất mạng. 


Anh,

Cuộc đời này sống như một gánh nợ không vơi. Em không hiểu gì hết. Đầu óc em như một trái bầu rỗng tuyét với những hạt bầu linh tinh ồn ào làm em chỉ muốn cào nát da thịt em. Em có đủ tất cả. Em có anh bên em. Em có những con chữ. Những con chữ phản bội như kiến lửa, chúng cào xé đốt từng mảnh vui mỏng manh của em. Chúng bò vào miệng em cắn từng miếng một từ con lưỡi của em, chúng bò xuống cổ họng em, vào bụng em, vào ruột dạ em. 

Anh, anh đâu rồi? Anh muốn ôm đống nát này ư? Cho em xin, cho em xin anh yêu ạ, một hơi thở cuối cùng? 

Em chẳng hiểu tại sao anh lại muốn yêu một người như em. Em chỉ là một bãi mảnh vỡ, vụn. Những hạt bụi đời.


Let’s talk about the elephant in the room 

There’s no such thing as a free lunch 

—-

Nước ta có câu nào tương tự không nhỉ? 

____________

Tôi rất quý sự yên tĩnh thanh bình của mình. Nó cô đơn thú vị làm sao. Nhưng tôi để ý rằng tôi đi đến đâu, cuối cùng, tôi luôn luôn cũng thành một con voi béo giữa chợ, ồn ào cùng mùi hôi của loài thú nhân loại. Loài voi có một trí nhớ rất tốt, chúng nhớ mọi tri tiết, từ cây mía bạn mua cho nó ăn, từ chiếc xiềng sắt buộc nó làm tù nhân cả một cuộc đời. Nó mơ ước từng giây, kiếp sau nó sẽ là con bướm trong vườn địa đàng của ông bán mía. 

Tôi không hiểu tại sao việc học ngôn ngữ không dành cho lớp học mà lại thành chuyện chém gió ngoài chợ trời. Ở chợ để làm gì? Để mua bán đúng không? Bạn đi ăn xin, bạn cũng phải trả giá. Một thời tôi cũng phải đi ăn xin, xếp hàng để lấy chiếc áo che bớt cái thân nở nang dậy thì giữa chợ.

Ngoài chợ trời có những gì? Bạn muốn bán gì cho tôi? Tôi đến đây để mua chữ, chữ của bạn bán bao nhiêu? Với những lời chua ngọt nhạt nhẽo tầm thường như vậy bạn bán cho ai? Tôi đến chợ để mua những con chữ để bổ sung cho cặp mắt mù của mình mà bạn lại bán cho tôi một cặp kính râm? Toàn là những ẩn dụ mệt mỏi bạn không nghĩ sao? Bạn biết tôi muốn mua gì không? Tôi chỉ muốn học chữ của mẹ, mà bạn lại vạch váy cho tôi xem cuộc đời tàn phai của bạn ư? Mà có chắc là cuộc đời của bạn không? Bạn có bao giờ sống thử cuộc đời của bạn lần nào chưa? 

Ôi người bạn thân yêu của tôi, hãy thử đi, hãy thật sự sống lại trong cuộc đời của mình. Bạn sẽ thấy rằng bạn tuyệt vời biết bao. Tin tôi đi.


Mưa nữa kìa anh, em chỉ muốn ôm anh ngủ cả ngày – ôm thôi sao em yêu? Anh lại chọc em nữa kìa. Gió lạnh nhưng lại ấm lạ thường anh ạ, như ly nước lạnh cả một ngày bận rộn em quên uống nước, như ly instant coffee đã lạnh ngắc trên góc kệ em quên uống hết. Cà phê pha chỉ có vị đắng, làm em thèm mùi của anh. Hôm nào đợi em toát mồ hôi cả vỉa hè, anh làm em cảm động, không thương sao được. 

Em mệt quá anh, thời gian kéo dài ra như sợi dây thung kéo quá cỡ không còn sức thu mình lại. Em như thời gian vậy ư anh yêu? Giờ em mỏng như lớp sương khuya, vừa đủ để anh nhớ đến hình dáng em ư? Trước khi em tan theo dòng đời này ư?


– hello con, con ở đâu mà ồn ào quá kìa.. Con nhận được email của ba chưa? Đầu dây bên kia vừa rè rè pha vào những giọng lạ cười cợt đùa giỡn không quen. – Yes mum. Tốt rồi, má cúp nha, ồn quá con.. Năm phút sau smart phone của tôi dựt dựt, hiện lên tên của con trai đầu lòng, đầu dây bên kia giờ chỉ có tiếng của con tôi – Mum, mum có sao không? Có chuyện gì không?. 

Tôi hơi giật mình, tôi không biết trả lời làm sao. Giọng nói đầu dây bên kia là giọng nói của một người đàn ông, mỗi con chữ đã được phát âm một cách rõ ràng, từ từ, lễ phép và nhẹ nhàng. Là ai, chứ không phải con tôi. – Không, ông nội giờ không còn nằm nhà thương, về rồi. Ba chỉ muốn biết con nhận được email chưa thôi, tuần sau là routine apartment inspection con nhé – dạ, con lo xong rồi mum. – Ồ, vậy thì ổn rồi, má cúp nha. Yes mum, I love you mum. 

Là lần đầu tiên tôi quên hỏi thăm con, lần đầu tiên tôi quên nói – mẹ yêu con. Con trai xa ổ vài tháng mà đã trưởng thành. Biết đâu trong vài tháng bạn không nhận ra tôi.


Blonde by Joyce Carol Oates

Anh yêu,

Món mồi tình yêu thật là thú vị, làm em quên cả những gì em cần phải làm. Xem xong phim “Blonde” của Joyce Carol Oates làm em quên cả những người đàn ông như anh. Anh yêu, anh yêu em, anh yêu vợ của anh như người tình. 

Nàng Marilyn Monroe là xác chết của Norma Jeane anh ạ. Norma Jeane là một người đàn bà thông minh và khôn ngoan, mà những người đàn ông như anh em của Kennedy xem nàng như một con “blow up doll” tuyệt vời. 

Em nghĩ đến con gái của chúng ta, em chỉ muốn khóc. 

Anh yêu, em cám ơn anh, cám ơn anh đã biết cách yêu em.


Tài năng sẽ là một thương phẩm kỳ quặc. Bạn không thể mua hoặc bán nó như muối hoặc cà phê, cũng không thể mua nó bằng sự nổi tiếng và danh tiếng hay sự chăm chỉ. Arrogance, sự kiêu ngạo là một tính cách của những thiên tài, và khổ đến mức nào đi nữa, tại sao nó phải là một sự tiêu cực?

Sự kiêu ngạo trong xã hội chỉ tiêu cực đối với những người thiếu cả tài năng và thiên tài.

Ghen tị cũng không hẳn là một điều xấu, nó là bản chất bẩm sinh trong tất cả chúng ta. (Tôi không đơn độc với những suy nghĩ như vậy, cảm ơn UnD)

Đó là một bi kịch nếu bạn không thể thừa nhận bất kỳ sự thật nào trong số này. Sự mù quáng thật đáng buồn và bạn sẽ bị sự mù quáng này phá hoại tâm hồn bạn.

Tâm hồn bạn sẽ từ từ nát bấy, mà không ai hay, bạn sẽ như một xác chết biết thở. Bạn sẽ già đi, bạn sẽ thành những bà già, những ông già, những người già. Bạn sẽ hỏi những câu như – ta đã trả đủ thuế cho xã hội chưa?

Có gì sai lầm đâu trong sự thừa nhận một người có năng khiếu hơn mình. Cuộc sống của bạn sẽ được phong phú hơn vì công việc của họ. Ăn cắp tác phẩm, đạo văn những nhân tài không khác gì chính bạn ăn thịt bạn từ trong ra ngoài. Bạn có thể phủ nhận nó, nhưng nó đang tiễn hành xảy ra trong bạn ngay bây giờ, trong hiện tại.

Những chân lý như vậy ta không chỉ tìm thấy chúng trong sách vở mà ngày ngày trong cuộc sống của chúng ta.

—-

Talent would be an odd commodity. You can not buy or sell it like salt or coffee, nor can it be bought with popularity and fame or hard work. Arrogance is a character of genius, and hell, what’s so negative about that?

Arrogance is negative only to those who lack both talent and genius.

Jealously is not necessarily a bad thing either, it is innate in all of us. (I’m not alone with such thoughts, thanks UnDao)

It is a tragedy if you are unable to acknowledge any of these truths. The blindness is sad and destructive. One can but implode.

What’s wrong with acknowledging someone who is more gifted than you. Their work can enrich your life. Stealing someone else’s work can eat you from the inside out. You may deny it, but it’s happening to you right now.

Such truths are not just found in books but in life.


Tôi nghĩ không phải mình tôi. Một người đàn bà á châu nhỏ con so với họ, tôi đã kiếm sống ở nơi này gần hai thập niên. Các anh từ da trắng đến da đen gặp tôi chưa chào là đã thốt ra thiệt to và giận dữ, cả phòng mạch, không ai thoát khỏi tiếng vọng của họ – Tôi mới được thả tù! Các anh đã ở tù từ vài tháng đến cả chục năm. Hiểu làm sao được suy nghĩ của một người lạ, tính chi cả một ổ tù nhân? Ba tôi cũng đã phải ở tù mà. 

Tôi ngưng những ngón tay không ngừng trên bàn phím. Thường là đánh toa thuốc, đặt hàng, hay dịch thơ, trả lời email. Tôi ngước mặt lên, nhìn vào cặp mắt của anh to tướng lớn tiếng.

– Vâng, chào bạn, bạn tù lâu không? Được nghỉ ngơi tốt chứ? Như ở khách sạn vậy, tôi mong lắm được những ngày nghỉ như vậy, tập gym, đọc sách, có người nấu cơm cho mình một ngày ba bữa. Tôi nghĩ thầm tiếp, bao nhiêu là tiền thuế cực khổ của tôi đã làm ra để nuôi bạn. – Mười năm ư? Trong tù không lên mạng được, bạn giống như một người du hành thời gian rồi nhỉ, a time traveller. 

Phần nửa như những người điên tiêm thuốc tôi bán, họ đều trở lại xã hội một cách bình thường, đương nhiên với trợ cấp của chính quyền, từ từ kiếm tiền, kiếm cách để hòa hợp lại với xã hội. Những người này xem tôi như bạn họ. 

Thứ dữ như bạn nghĩ, chưa chắc đã “dữ” như tôi. Họ bảo vệ tôi bằng cách đứng nhìn, là những nhân chứng, không bao giờ chen vào việc làm của tôi. Họ hiểu, khi nhìn vào cặp mắt của quỷ, chỉ là một phản chiếu trên gương, nó chính là cặp mắt của mình. Không ai có thể cứu mình, nên trên một bãi chiến, chỉ có bạn có thể cứu được bạn. Một là bạn giả vờ chết, hai là bạn chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, hai bàn tay bạn sẽ đẫm máu. Chưa biết chắc ai là anh hùng. 


Nè các tình yêu, hôm nay bắt buộc tôi phải nói thẳng. Mạng xã hội tôi dành cho học tiếng Việt, và sống một 100% ảo.

Tôi đã có chồng gần ba mươi năm. Chồng tôi rất đẹp trai, rất dễ thương, rất đáng yêu.

Mạng xã hội không phải là nơi để tôi kiếm tình yêu. Nếu tôi cần thì tôi sẽ đăng cập ở Tinder. Tính đây là đàn ông lẫn đàn bà.

Tôi cũng không cần ai để “tâm sự”, tôi không phải là cái thùng rác.

Xin đừng gửi selfie, hay chuyện gì không liên quan đến việc học tiếng Việt.

Ngoài việc chữ nghĩa, tôi sẽ block bạn.

Thần chết đã rượt theo tôi nhiều lần, nhưng tôi đã chạy nhanh hơn Người.

Tôi không có đủ thời gian để hận, để ghét những người dưng.

Xin Chào,

Trâm.

Anh yêu,

Em không thèm danh vọng hay nổi tiếng như em thèm anh, anh toàn suy bụng anh ra bụng em. Anh thích ồn ào pháo bông, tốt cho công việc thôi, em hiểu. Nhưng em, em chỉ thèm sự yên tĩnh, em chỉ xin anh dành chút chút thời gian cho em, chút thơ cho em mỗi ngày thôi anh yêu. 

Em đợi anh.


Đam mê qua nghiên cứu của Robert J. Vallerand, sẽ đem cho bạn một tâm lý lành mạnh và hạnh phúc, khi ấy là một sự đam mê hài hòa (harmonious passion). Ngược lại, nếu ấy là một sự đam mê ám ảnh (obsessive passion) bạn, thì chẳng khác gì một người không có đam mê, còn có thể hại mình hơn.

Dù đam mê bạn là gì đi nữa, tôi muốn lưu ý luôn những đam mê xã hội thường chỉ trích là xấu như rượu, đánh bài, thuốc lá v..v.. trong nghiên cứu của Vallerand chẳng khác gì với thể thao, đọc sách hay làm việc từ thiện. Miễn là không có sự kiềm chế, khó dễ. Bỏ vẫn được, vẫn vui, vẫn sống. Như tôi cũng có thể bấm một nút là cái blog của tôi cũng có thể biết mất. Tôi sẽ không tiếc.

Suy nghĩ từ xưa đến giờ khó mà thay đổi được, đúng không ạ. Nhưng tôi biết với bản thân mình, đã sử những người “nghiện” trong cuộc đời tôi không khác gì những người hoàn toàn hoàn hảo. Chẳng ai tốt chẳng ai xấu. Chỉ có những con người bị tổn thương, lâu lâu cần một nụ cười, lời cám ơn. (Thậm chí được tôi chửi, là một niềm vui).


Anh,

Em sinh ra để làm vợ anh thôi? Cuối tuần em thích ngâm ở trong bồn tắm với những suy nghĩ như vậy, em ngâm trong nước muối nóng thiệt nóng, cơ bắp em mềm từ từ tan cùng những bọt xà phòng, giống như chúng đang sôi bùng bục. Suy nghĩ của em sôi bùng bục, da thịt em sôi bùng bục. Nóng, đỏ.

Em nghĩ đến những người đàn bà, họ thật đáng yêu. Họ mỏng manh với những suy nghĩ của nụ hôn lần đầu, họ tiếc, tại sao tự nhiên họ bị mất trinh, mất giọt máu vô dụng, vô ý nghĩa. Những đứa con gái sáng như mặt trời, con của chúng ta. 

Chỉ nhiêu đó mà nước trong bồn đã lạnh, mát rượi như ngày đầu gió anh thổi, cay mắt em.


Class captain 1990

Nghĩ đi nghĩ lại mình cũng hơi liều, tự nhiên chưa bao giờ dám đi đâu xa một mình mà dám leo núi một mình để gặp thi sĩ. Như em mười sáu mê chàng hay nàng ca sỹ diễn viên nào đó xếp hàng cả ngày để được gặp thần tượng của mình.

Vậy thì chuyện hồi xuân có thật những tình yêu ạ.

Thần tượng của tôi hiền hơn thơ chàng viết, việc gì cũng từ từ nhưng luôn luôn bận rộn với công việc không làm thi sĩ. Đương nhiên rồi, sống thì phải có ăn mới sống nổi đúng không? Việc này đối với tôi là đương nhiên, nên tôi thật ra vẫn thấy rất ngại với mọi người ngoại trừ một lần gặp thi sĩ.

Tôi có rất nhiều câu hỏi, nhưng tôi muốn gặp một lần để thấy phản ứng của mình như thế nào với một người thần tượng của mình. Một người đã đem lại cho tôi nhiều cảm hứng từ họa chân dung đến những khúc thơ thật dễ thương. Những cảm giác thật thú vị. Không biết ngoài đời có thú vị không?

Ngược lại thì, thật ra, ai gặp tôi, họ nghĩ thế nào thì là chuyện của họ. Vì tôi biết mình cũng như ai thôi, xấu và đẹp, dã man và dịu dàng, ác và tốt, đen và sáng. Rất đơn giản. Đương nhiên nếu thần tượng mình không ghét mình thì tốt hơn.

Nhưng núi vẫn còn đó, cao nguyên vẫn hiu hiu gió mát.

Tôi chưa bị block, chắc mọi sự vẫn an vui và rất ổn.

🙂

Tranh: 19 chứ không phải 16


Anh yêu,

Hôm nay Sydney mưa lâm râm, lạnh, nhưng lạnh chưa đủ để em nhớ anh. Tiền mãn kinh nó thích mát anh ạ, khổ vậy đấy. Anh đừng nghĩ là lúc nào em cũng thèm ôm anh. Sướng một mình là chuyện bình thường anh nhé.


“Có lẽ phẩm chất của một bài thơ hay là “bài thơ… hơi bị ít gặp” chăng?’

Sứ mệnh của nhà thơ là làm sao cho tiếng kêu ấy phải là âm thanh ngôn ngữ của mình.

Làm thơ dở không khổ bằng thơ cứ nhạt nhạt giả giả. Vì làm thơ dở, anh còn có hy vọng sẽ làm thơ hay. Còn giả lả thì vô phương.

Thơ, theo tôi nghĩ, nên bí ẩn chứ không nên bày tỏ, nên lỏng lẻo chứ không bắt buộc…

Tuy nhiên, tôi nghĩ thi sĩ nào cũng có khả năng lắng nghe (bằng linh cảm) ý kiến của những người đã đọc thơ mình mà không có hồi âm, hình như thế.”

Ai nói vậy ta. Mấy bữa nay vừa sửa những tác phẩm tôi đã dịch, vừa thắc mắc thân phận “người đọc” của tôi. Mà có người đã thốt ra những gì tôi muốn nói năm 2006, giờ tôi mới thấy.

Đúng là ngôn ngữ hùng hồn của thi sĩ.

___

Các bạn có thể đọc thêm theo nút giới đây nha:

Lê Vĩnh Tài

Một bài thơ hay là một bài thơ ta ít gặp hơn một bài thơ dở

Nguyễn Đức Tung Nguyen thực hiện

Anh yêu,

Em hiểu mà, thơ của anh, đã được khắc lên da thịt em từ ngày em theo mặt trăng về núi. Những khúc thơ cuốn vòng eo em.. Từ rốn chạy theo nỗi buồn vui nhột nhạt giận hờn, những con chữ của anh đá nâng hai cánh tay em như chim hải âu bay vào giấc mộng của biển. Sóng biển cuồn cuộn êm ái dữ dội dịu êm. 

Anh à, em nhớ anh. 

Anh yêu,

Em không tiếc một giây một phút nào em đã yêu anh, dù có những lúc ước mơ của em là được dịp bóp cổ anh từ từ, từ từ nhìn sự sống rạng rỡ tan đi trong cặp mắt của anh. Cặp mắt tinh hoa đáng yêu. Rồi chúng ta sẽ khóc, vì em đã giết được tất cả cuộc đời anh. 

Trái tim khoan dung của em là một trái tim chưa bao giờ tồn tại, em đã vẽ nó thật lung linh, thật đẹp, để lừa anh thôi. Anh ngốc lắm, em muốn giết anh, để họ không còn ai để yêu, để ôm, để hưởng mùi hơi ấm. 

Hơi ấm của em mà họ dám.. Là của em, là của một mình em.

Anh à, 

Tại sao anh phải khổ như vậy chứ. Tình yêu ta sẽ bốc mùi như mắm mốc đi cả thời gian. Em sợ gì chứ, sự cô đơn như mắm tôm để em ngấm tình yêu ta, như bánh đúc bà ngoại em hấp nóng hổi những năm ba em phải học tập cải tạo. 

Anh nghĩ sao cũng được, em sẽ chấp nhận tất cả. Vì khi sống, chúng ta phải sống đúng cách, để chúng ta khi đến ngày bắt buộc phải đón chuyến đò cuối cùng đó, chúng ta cùng có thể nhắm mắt lại, thiếp đi. Em trong vòng tay anh, trong một giấc ngủ nghìn thu. 

ngày thương nhau em đâu có biết
phút chia tay lặng lẽ bình thường...
(bài này chưa dịch)
hôm đó mưa mặt trời mầu xám
trưa tháng tám mù mờ tình thương

—-

Anh yêu,

Anh quá chậm, là tình yêu ư? Anh muốn yêu em ư? Anh nghĩ yêu em dễ vậy sao? Anh phải biết đúng cách yêu em. Biết yêu em, anh phải giữ gìn tổ ấm hạnh phúc gia đình của mình và người thân, khác gì sức khỏe và tinh thần?

Anh quá chậm, không có gì lãng mạn bằng chiến tranh giết người chia ly và tuyệt vọng. Thơ tình ư? Dịch xong Khúc Thụy Du em thật sự rất thất vọng với những lời đã được phổ nhạc. Thơ tình ư? Những con chữ vĩ đại ư?

Là hơi thở, là sống sót, tình yêu chỉ là một món mồi cho cuộc sống.

Viết thư, riêng tôi là một cách thoát những nỗi niềm u tối, từ nhỏ tôi rất thích, mới đây là đã cho Chinh. Mực và giấy. Dịch thơ khác một chút ở chỗ không chỉ được thoát hiện tại mà còn là một cách học.

Nghĩ lại thì một cô bé người công giáo như tôi bao giờ dám nghĩ đến văn của Henry Miller. Chỉ vì sự tò mò của tôi qua hành trình đọc thơ văn Việt tôi mới hiểu “vần ồn” là gì. Nhiều lúc thấy mình thật xấu hổ vì suy nghĩ và hiểu biết của mình năm mươi mà vẫn còn quá hẹp.

Nhờ Henry Miller, tôi chú ý nhiều đến những chi tiết khi viết hay làm thơ. Cách tôi dịch tự nhiên khác hẳn. Chính xác hơn, ổn hơn. Đây chỉ là một ví dụ. Tôi tưởng tôi đã đọc nhiều, nhưng anh Tài còn đọc nhiều hơn tôi, không cách nào so sánh nổi. Hiểu thôi tại sao tôi mang ơn ảnh.

Tôi như con cóc vừa trong hang, nhảy ra ngoài.

Anh yêu,

Em nhớ, chấp nhận đúng hơn, từ nhỏ em đã mê đàn ông, đàn bà cũng có, nhưng không nhiều bằng đàn ông. Sự thu hút thần thái không chỉ vì những vị quyến rũ, màu sắc da thịt của họ, mà là chớm trong họ là một mùi cô đơn trí tuệ?

Tại sao em yêu anh? Câu hỏi vô duyên anh không nghĩ sao? Vì sự cô đơn trí tuệ? Vì anh biết trước khi cặp mắt ta nhận ra nhau? 

Em ngốc ghê, nhưng anh vẫn kiên nhẫn đợi em. Anh đã không quên những cánh tay giây đồng hồ, cả chục cái đồng hồ trên góc tủ của anh. Tích tách ngày đêm, anh không quên đếm một giây, ôi hỗn loạn ồn ào, ôi êm ái ào ạt những cơn sóng đập vào bãi bờ em. Những hạt cát…

Mau thật, ngoài việc làm, tôi tự nhốt mình trong nhà và bạn thân nhất của tôi nàng Shani(the dog) đã  ra đi, một thời gian chỉ với rượu, giờ cuối năm với chàng Lucifur(the cat).

Gặp vài lần đứa cháu chưa đầy một tuổi, tiễn đưa một bố của bạn tôi về miền đất bên kia. Là thời gian tâm sự nhiều nhất với ba má tôi.

Thời gian còn lại là hoàn toàn trên blog. Cỡ 300 bài thơ và truyện ngắn tôi chưa edit lại, vẫn còn format cũ.

Mấy tuần vừa qua tôi thấy mình không cần phải dịch nữa, tôi không nhớ việc dịch chữ như gần nửa trục năm qua. Việc học tiếng Việt vẫn còn nguyên vẹn một con đường dài vun vút, chắc chắn là sẽ không bao giờ hoàn hảo như mong muốn của tôi, nhưng sự hoàn hảo tôi tin rằng trong đời tôi sẽ chỉ là những giây phút hai đứa con tôi đã chào đời.

Cuối cùng là tôi đã có nhiều thời gian để đọc. Và tôi rất vui khi đã khám phá ra càng ngày càng nhiều người dịch văn Việt ra nước ngoài như Anh, Pháp.. v.. v. dù rằng so với những tác phẩm dịch sang tiếng Việt thì vẫn còn quá ít. Nhưng tôi vẫn vô cùng vui, tôi mong là sẽ thành một phong trào thú vị để chia sẻ ngôn ngữ của đất nước mẹ đẻ của mình.

Nghĩ đến một phong trào như vậy làm tôi thấy bỗng nhẹ người hơn. Tôi chúc các bạn ấy đạt được những đam mê như tôi đã. Tôi chúc các bạn như tôi luôn luôn thành công, đây là niềm vui của một cánh đồng chữ tôi giữ mãi mãi trong tôi. Tôi mong họ sẽ nhận được sự hỗ trợ của những nhà văn nhà thơ như tôi, nhất là trong những ngày đầu.

Tôi sẽ giành cuối năm Tân Sửu để sửa tiếp những tác phẩm còn lại. Còn lại là những tác phẩm của nhà thơ Lê Vĩnh Tài và những bài tập làm thơ và những hư cấu vụn của dược sĩ.

Tôi đọc lại những kỷ niệm cũ, tôi thường ngồi cười tôi. Thú thật là tôi nghĩ sẽ không có độc giả, tôi nghĩ rằng chỉ mình tôi đọc những bài dịch của mình. Vui.

Chúc các bạn mọi sự an lành.

Trâm 

December 29th, 2021


Dược sĩ khoe áo jacket từ thập niên 80 nha, khoe thêm việc con Ba Thiêm được anh Nguyễn Hưng Quốc gọi là dịch giả nha.

😁

Lông mày tô cũng đẹp nữa kìa.


Anh yêu,

Bó hoa giống em ghê, đã khô cằn, nhưng vẫn còn xinh chán.

Người con gái hôm nay hồn gợn sóng
vì bóng đêm gần gụi thích hơn ngày
sáng và tối cùng cưu mang một bóng
và lạnh ngoài là rượu nóng bên trong

Vũ Hoàng Thư
[nhại “Người con gái mặc quần” – Bùi Giáng]

Cả ngày tôi đã phải bán toa thuốc cho người điên. Trong vòng sáu tháng họ như những người bình thường, bình thường đây có nghĩa là họ có thể trở lại với quần chúng. Họ có thể đi làm lại, đạt được những quan hệ ý nghĩa trong thế giới của họ.

Trên mạng xã hội, tôi cũng gặp rất nhiều người như vậy. Tôi xin miễn dành những thời gian ở thế giới này cho họ. Tôi quá mệt với việc làm, tôi chỉ muốn viết thư tình, dịch văn, và đọc thơ.

Tôi đến tuổi này, không tham vọng gì cả. Tôi không muốn làm một anh hùng gánh sông núi trên vai. Tôi chẳng thèm gì nàng thơ. Tôi cũng chẳng thèm ai hiểu tôi. Một ai đó cười cùng hay không cũng ổn.

Tôi, cuối cùng là một con người riêng tư ích kỷ. Mau chán, đi kiếm mãi trò chơi để đốt thời gian.

Tôi hay xóa vì quá nhiều thứ thật chán, dở, và nham nhở, không đem gì tốt cho hạnh phúc hay sự ổn định của gia đình và người thân trong thế giới của tôi.

Tôi không phải là thánh, thần, hay thiên thần. Gần với bóng đêm hơn là ánh sáng. Rất lạnh và rất mát.


Anh yêu, 

Ganh làm chi chứ, anh là beer, họ chỉ là mồi. 
Anh bỏ cái tính xấu đó đi. 
---

Anh yêu,

Em giải thích làm sao chứ? Tại sao em yêu anh? Tại sao em yêu thơ? 

Em hỏi ba hôm đó 

– ba, Thái Hạo là ai ba? 

– cậu này một thời gian là nhà báo

– à thì ra, tại cậu ta hỏi con giống như đang interview con vậy, tại sao con thích thơ của cậu, cậu không phải là nhà thơ.

Anh, thơ của Thái Hạo như bức thư tình của đêm. Em bị cuốn theo những cánh đồng thơm ngát mùi hương của lúa, những con côn trùng tích tách ráng sống, những nụ hoa bắt buộc phải nở nóng hổi mùa hè. Cậu ta gửi đi những con chữ vào bóng tối rì rào vào những hàng cây không cần ai nghe, có lẽ cho những chú mèo dưới chân giường nghe chăng? 

Anh yêu, em nhớ anh, cặp mắt gì buồn, không dám nhìn em.

---
Yêu anh như ăn mì gói
Xơi hoài em vẫn thấy đói anh ơi

Em xơi em lại đầy hơi
Đầu đuôi thoát ra khơi khơi tình mình
---

Recap. 

Những tác giả tôi đã sửa xong trong hơn 500 tác phẩm:

An Thu, Bạch Diệp, Benedict Smith, Bùi Giáng, Bùi Kim-Anh, Choé, Cố Thành, Du Tử Lê, Dư Đằng Duy, Dương Diên Hồng, Đặng Tiến, Đinh Thị Như Thúy, Đinh Trường Chinh(chưa xong), Đoàn Phú Tứ, Đoàn Xuân Cao, Đỗ Khiêm, Đỗ Trung Quân, Hieu Kien, Hoàng Xuân Sơn, Hồ Minh Tâm, Huy Cận, Hứa Hiếu, Inra Sara, Kiều Maily, Lê Vĩnh Tài(chưa xong), Linh Phương, Nguyễn Bắc Sơn, Nguyễn Bính, Nguyễn Đình Toàn, Nguyễn Đức Sơn, Nguyễn Lãm Thắng, Nguyễn Man Nhiên, Nguyễn Quý, Nguyễn Thái Bình, Nguyễn Thị Phương Trâm(sẽ không bao giờ xong), Nguyễn Tuân, Nguyễn Văn Gia, Nguyễn Văn Thiện(chưa xong), Niê A Dũng, Phạm Công Thiện, Phạm Hiền Mây, Phạm Thái Lê, Phan Nhiên Hạo, Sấu Mã, Tạ Xuân Hải, Tản Đà, Thanh Dang, Thanh Tâm Tuyền, Thảo Nguyên, Thảo Phương, Tô Thùy Yên, Trần Băng Khuê(chưa xong), Trần Duy Trung, Trần Huyền Trân, Trần Mộng Tú, Trần Quốc Toàn, Trần Thiên Thị, Trúc Thông, Vàng A Giang, Vũ Hoàng Thư, Vũ Ngọc Giao, Vũ Trọng Quang, Xuân Diệu.

Chưa edit:

E. E. Cummings, Emily Dickinson, Kipling, Nikita Gill, Nguyễn Hưng Quốc, Pháp Hoan, Phương Anh, Rumi, Thái Hạo, Trịnh Công Sơn, William Shakespeare.


Anh yêu, 

Sao anh lại gọi em là mục hạ vô nhân? Anh chậm quá, quyến rũ nhất là một bộ não trí tuệ.

Tôi lâu lâu rất sến và vô cùng bolero, dịch thơ tình là tôi nghĩ đến liền những nàng trong tranh vẽ giữa đêm của Chinh as he burns the midnight oil…


Anh yêu, 

Em nhớ anh lắm kìa. Chịu không nổi luôn. Em kiếm ai đó, để em bớt nhớ anh được không? 

Mình chốt nhé. 


Không có chỉ trích làm sao có phê bình? Không có sự khôn ngoan thì làm cách nào để đạt được trí tuệ? Không có con đường thì làm gì có mục đích? Không có mục đích thì làm sao sống nổi? Không có cái tôi thì bản ngã từ đâu ra? Không có con gà thì trứng chỉ là giấc mơ? 


Cuối tuần uống rượu với ba.

Ba: bạn của con nhiều đứa có vẻ ngây thơ. 

Ds: đúng là ba con có máu nhà văn có khác. Ý ba là con chơi với toàn là những đứa ngu à, năm mươi mấy mà còn ngây thơ thì chỉ đem dục thùng rác. 

Tiếng Việt quá hay đúng không các tình yêu?


Tôi thấy muốn chán luôn, sửa đi sửa lại hoài mấy năm nay những bài dịch mà những con chữ nó cứ vẫn ngang phè phè. Tui đem giục một đống chữ vào thùng rác. Giận. Ghét.

Mà nè, hôm nay cả ngày sửa lại thơ của ông professor ở Huế thấy hơi phê, tự nhiên, vì “con tim đã yêu trở lại”?

Tôi nhớ lại những ngày dịch những tác phẩm của ông thầy, tôi dịch một vèo ba chục bài, những bức tranh u buồn đẹp tuyệt vời đẫm niềm tin tình yêu bất hạnh và hy vọng, có lúc đến mức trầm cảm trầm trọng tôi phải ngưng đọc.

Nhưng tôi đã yêu chữ từ lúc khám phá ra nó. Nó trong mạch máu tôi. Không có chữ, thì sống làm chi cho mệt.

À mà nè những tình yêu ạ, trong hiện tại những tác phẩm tôi dịch xong luôn luôn hay và đẹp, lúc nó thành những bài dịch của quá khứ chưa chắc sẽ còn hay và đẹp khác gì người tình mới của bạn đúng không? Mới như tuần trăng mật.

Tác phẩm nào trong hiện tại đều hoàn hảo tuyệt vời. Nên bạn đừng bỏ cuộc cứ dịch cứ viết cứ sáng tác đi ạ. Vì một ngày nào đó bạn sẽ luôn sống trong hiện tại. Và hiện tại sẽ là thiên đường của bạn.

Tin tôi đi.

Mà nè, tôi thường không tin những ai hay nói “tin tôi đi” nhé. Khổ.


Anh yêu,

Tình yêu vô hạn anh ạ, với những người đàn ông.


Anh yêu,

Sống để làm gì nếu em không biết cách yêu anh? Chuyện mình mơ hồ như cổ tích à, em là công chúa ư, mà anh quá nhẹ nhàng với da thịt em? Nắng thời gian héo cả những giây phút ta yêu nhau, ơ kìa, em bạc cả đầu. Trách anh ư? Không, làm sao em dám trách anh, em giận em hơn, ngôn ngữ của không đủ để yêu anh.


Anh yêu,

Khổ ghê, em spam Chinh cả nhày hôm qua nên hôm nay anh Mark muốn gây sự. Không lẽ cả ngày chỉ thư và thơ tình cho anh thì mới ổn? Em viết cho anh hằng ngày kìa, mà anh cứ làm thinh, anh xem em như mây khi em chỉ thèm mưa?

Anh đâu? Vào đuổi anh Mark giùm em nha? Cả đời em, em phải tránh những anh Mark, những anh xem em như cục thịt. Họ cắt em ra từng lát một, họ sào nấu, họ ăn tái, họ băm em ra xào với xốt, lâu lâu họ thẩy em vào nồi nước sôi sùng sục, hầm em mềm, đủ để họ xé em ra từng sợi, họ nhâm nhi thêm muối thêm mắm, ôi khắm. Em là mắm ruốc ư, anh kìa, không thèm em sao? 

Anh, anh đâu rồi, em có bị sai chính tả không? Anh yêu, ngữ pháp của em có ổn không, tốt rồi ư?


7 stages of grief 

WTF

block

láo

còn ai để block nữa không 

buồn ghê lại hết bạn 

đến rồi đi thôi 

xong


Anh yêu,

Khó quá, họ ganh tị với em, anh bị ghét lây kìa, em xin lỗi. Em chỉ mong họ được một ngày nào đó nhú lên như một nụ bình minh, như cánh diều hồi nhỏ mong đợi làn gió nâng cao, như lần đầu tiên anh dạy em cách yêu anh. Trong sương mịt mù bao vây, thấm từ từ da thịt em, mát rười rượi những giọt lệ óng ánh của tình yêu anh, em còn biết gì là ngày đêm.


Anh yêu,

Em không thích, một là anh hiểu, hai là anh không, sao cũng ổn mà. Anh biết tại sao chứ? Anh chậm quá, tại vì em yêu anh chứ sao, sao trên trời chứ làm chi dưới đất, em hiểu, lóng lánh trong mắt em nữa, cũng chỉ vì em yêu anh thôi. Anh chậm thật luôn. Em không muốn giải thích, lập đi lập lại, thời gian của em thà để dành ngồi thơ thẩn nhớ anh.. Đơn giản vậy mà cũng không hiểu, tự dưng làm em giận anh ghê.


Nhà thơ Vũ Trọng Quang và Nguyễn Thị Phương Trâm at Norfolk Mansion, Saigon, Vietnam

Tôi, thường xuyên dẫn cả gia đình về thăm quê hương, gia đình tôi may mắn là được định cư hết ở Úc. Tôi không thích làm phiền ai, tính cả Thiện và Chip. Anh Quang thì lại thật là dễ thương, “no” không có ý nghĩa gì đối với ảnh.

Tôi không phải là minh tinh hoa hậu, nhưng đứng cạnh ảnh thì lại tự nhiên xinh, hơn cả diễn viên.

Cám ơn anh Quang nhiều nhiều.


Nhà văn Trần Băng Khuê và Nguyễn Thị Phương Trâm in Buon Ma Thuot

Ba tôi đọc xong cuốn này rồi của Chip – Tiếng nói, cách viết rất mới.

Chip thật đáng yêu, có thể là điên hơn tôi một chút. Tôi đeo theo đít nàng như người tình. Lúc say không còn nhớ gì, nàng là người dẫn tôi đi vệ sinh, bắt tôi về phòng ngủ.. Tôi bắt đầu yêu nàng từ lúc nào không biết luôn, không muốn biết luôn cả chồng nàng..


Nguyễn Quý và Nguyễn Thị Phương Trâm in Buon Ma Thuot

Bất ngờ nhất là khi được gặp ông chủ Mật Nhân Đỏ ở phố núi nha. Cậu này một trăm phần trăm không ăn ảnh, ngoài đời có duyên và bảnh trai hơn rất nhiều, một trăm phần trăm “type” của tôi nha. Ông thợ điện này lại có một tài năng ngâm rượu ngon hơn Macallan, uống xong tha hồ hứng, vì vậy mà tôi phải xin phép về sớm. 


Ông bạn tôi chưa bao giờ lấy vợ, có yêu một cô, là đàn em của tôi, rất dễ thương, nàng lấy một anh nàng không yêu, họ hiện giờ rất hạnh phúc. Còn ông bạn tôi thì hiện giờ là boss của dòng tên Úc Châu. Ông ta có một giọng nói nhẹ nhàng, ánh mắt luôn luôn trong sáng, hôm kia, chắc cũng lâu rồi, ngồi uống rượu ổng nói – cãi lộn la hét đi nữa vẫn là một cách đối thoại, ác hơn là sự im lặng. Vì vậy chăng ông bỏ luôn chuyện lập gia đình?

Tôi ít chửi thề, chỉ vì sự khủng hoảng của ông chồng tôi, chồng tôi rất hiền, không chửi thề với vợ bao giờ – We swear playing golf all the time, but it’s nothing.. but when you swear honey, when you use the word “fuck” it’s scary, I don’t recognise you, it looks like you want to rip someone apart, you mean murder… 

Chấp nhận vậy, trong một hội chiến, giết người cũng là một cách đối thoại.


Khi tôi đã đánh mất sự tôn trọng và niềm tin của bạn. Tôi không mong ngày về. Vì Ngài đang đợi tôi.


Ồ, từ “tương” hay quá

Từ tương tác thành tương giao tương đương với tương ngộ tương phùng tương kiến trong tương lai tương cảm ái tình tương tư.


Nguyễn Quý, Nguyễn Thị Phương Trâm, Lê Vĩnh Tài và Nguyễn Văn Thiện (source: LVT social media page)

Thiện is exactly the person he portrays in social media, what you see is all you will get, no more, no less. The writer is sincere, reserved, and steadfast in every action and reaction. He is a good father, loyal friend, and protective lover. He is a rock, a friend you want by your side, Tài is fortunate to have such a friend and confidant. 

Thiện chính xác là con người anh ấy miêu tả trên mạng xã hội, những gì bạn thấy là tất cả những gì bạn sẽ nhận được, không hơn, không kém. Nhà văn thật chân thành, kiệm lời, kiên định trong mọi hành động và phản ứng. Anh ấy là một người cha tốt, một người bạn trung thành và một người luôn luôn bảo vệ người mình yêu. Anh ấy là một tảng đá, một người bạn mà bạn muốn ở bên cạnh, Tài thật may mắn khi có được một người bạn tri kỷ như vậy.


Anh yêu,

Sự sống là gì? Con chuột mun co ro trong một góc tủ thối rữa, sau cái máy computer khủng lồ của một thập kỷ đã quá cũ, nó chết một mình sau những cơn đau. Nó nghĩ gì trước khi nó chết anh nhỉ? Nó nghĩ đến miếng ăn vụn ư? Hay vọng về từ ổ là những lời lo lắng nhỏ nhẹ của mẹ nó trong bóng tối – con yêu của mẹ, cẩn thận con nhé, con người, chúng rất tham, chúng có nhiều đồ ăn nhưng chúng thà vất đi chứ không nhường cho người khác. Không đến phiên mình đâu con ạ. Em nghĩ đến ổ bánh mì em ăn không hết, em nghĩ đến mẹ của nó trong ổ, giữa đống rác, bụng đầy những đứa con. Em nhớ những ngày em đã sống với đứa con đã chết trong bụng em…


Traditional Dak Lak brunch

Nói gì đây về anh Tài, tôi ganh với Thiện chút chút vì luôn luôn được ở bên cạnh chàng với cốc cà phê hay lon Heineken bạc. Tôi thua Thiện xa, vài giọt Robusta thôi mà tôi đã bị say sẩm hết nửa ngày, chưa nhắc đến rượu. 

Lần đầu tiên gặp các ngài, tôi trước đó đã quyết định phó thác linh hồn của tôi cho các ngài. Là vì tôi luôn lắng nghe trực giác của mình, như chàng đã viết? Một trăm phần trăm. 

Người say rượu không nên nhớ lại những gì mình làm trong những cơn say, xấu lắm, tôi chỉ biết qua lời của những người thân là tôi rất trẻ con, hay khóc, hay ôm, hay – I love you, khi tôi say. 

Sáng hôm sau tỉnh giấc, tôi không nhớ gì, nhưng lâng lâng trong tôi là một hạnh phúc lạ thường, các ngài đã lo cho tôi như một đứa trẻ lên ba. 

Cám anh Tài, và hai em Thiện và Chip.

Coffee at the long house, Dak Lak

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet and translator, born 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Acceptance

There is satisfaction in acceptance, it is a state of mind beyond happiness. 

There are many misconceptions regarding my translation of NVT and LVT work besides the most obvious. But in truth it is not I who understands them but the reverse. 

Coincidentally both of them have a profound understanding of the human condition. Via the translation of their work, both writer and poet understood me more than I do about myself. My emotions, thought process, actions, consequences are all clearer in review. I find myself in the very heart of their work a better human being. 

Compassion though intangible is an invaluable commodity, the random acts of kindness must be dished out with more care and thought. Because no one wants your pity. The best act of charity is the one you do for yourself. 

_____

Tâm trí của ta sẽ vượt cao hơn cả sự hạnh phúc khi đã đạt được sự thỏa mãn qua chấp nhận.

Bên cạnh những điều hiển nhiên tôi thấy quá nhiều quan niệm sai lầm về những lý do tại sao tôi đã dịch rất nhiều những tác phẩm của NVT và LVT. Sự thật là không vì tôi hiểu họ mà là ngược lại họ lại hiểu tôi hơn là chính bản thân tôi.

Cả hai tác giả đều có một tầm hiểu sâu sắc về thân phận con người “profound understanding of the human condition”. Qua những tác phẩm của nhà văn và nhà thơ, tôi đã được nhiều cơ hội để chấp nhận và nhận ra nhiều điều về chính bản thân mình. Cảm xúc, cách suy nghĩ quá trình, hành động và hậu quả mỗi khi tôi “self audit”. Giữa tâm khảm chữ nghĩa của họ, tôi thấy mình có thể là một con người tốt hơn.

Lòng nhân ái là một điều vô hình nhưng vô giá, nhưng những hành động ngẫu nhiên nhân ái cần thêm nhiều suy nghĩ hơn. Bởi vì không ai muốn sự thương hại của bạn. Hành động từ thiện tốt nhất là khi bạn làm cho chính mình.

January 2021

[More new cases in the West,  I’m missing my housebound parents…]


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

In today’s time, should poetry be “hard” to read or hard to post?

A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

IN TODAY’S TIME, SHOULD POETRY BE “HARD” TO READ OR “HARD” TO POST?

1. I have never made a conscious decision to write a poem.

The random story or dream grabs a hold of me and “makes” me write them down. Perhaps this is why I usually jot everything down at such a rapid rate. I always feel rather wishy-washy when I’m confined to “structure” in a poem. The idea of how to write a poem is rather an odd concept to me, not any kind of meaningful experience. It is nothing but a reaction to a current event, with what has just happened, to thereafter no longer be affected by it, and that is all. This is the reason why I thoroughly enjoy the absurdity of the creative process. Such absurdity I believe should also be passed on to the reader. It’s exhausting how he puts everyone through trials and tribulations to then in the end mean nothing. The poet could never truly hide. Not just wisdom alone but the poet’s view of the world. If he alone can not express his thoughts then who can? Faced with the corrosion of this life, as the inspirations dry up, fall back on regrets, in an attempt to clumsily add colour…

Since there is the need for the integration of inspiration with the idea of obscurity, the poet must instil within his work adoration and hate. I like the poets who via their beliefs and ideals attract the reader, not via useless constructs and murky waffling. 

As for me, I believe the poet’s subtlety is the cause of what is “hard” in poetry today (as for any other times, I don’t know), if possible, it should be hard to post, not hard to read. On top of it, no one dares to place poetry in a category of frivolity, but life is consistently hard and exhausting, reading poetry is a way to “exonerate/neutralise” the hardship of making a living. Hence, the reader must be able to extrapolate what they call love and bitterness (certainly within the poet’s “ tussling” vernacular). The useless murky waffling of a poet only makes the reader lose interest not because it’s “hard” but because he failed to deliver what the reader actually wants. Exclusively, used to be the thrills of writers, but it’s probably about time the poet takes up the responsibility. It’s not illogical that people are not simply sick and tired of such melodic arbitrary meaningless verses, they are in fact (more so) resentful. What is “hard” in poetry should deliver a life changing parable within the constraints of editorial censorship. People are still able to wander through the poems filled with open doors, what’s “hard” in poetry will never turn it into a product of mass consumption. The poet who manages what is “hard” to do in poetry may be able to instil life into fiction, be it delicately or with the utmost cruelty, life is still worth living and within one’s grasp. The reader wants the poet to leave aside the distant hopes and fear of religion with its fairness of heaven and hell for the next life.

2. I can not find any kind of barriers between any reader and the current “new generation of poetry”. Nor are there in fact any kind of barrier in general. Perhaps there may be a few barriers, but it’s not something he has directed at poetry itself, but these are barriers outside of its involvement. No one wants to listen anymore. The advancement in society has rendered the horse blinkers on the reader obsolete and the poet is no longer confined to any kind of technique or tenet. Happiness is when the reader walks away from a poem with the lingering meaning in their head, even when such joy is threatened by the murkiness of incomprehension because of all the hidden meanings in the poem, which the poet had heedlessly instilled.

I have always believed poetry is the sighting signature of sadness. It’s the reason for the poet’s continual dream, continual writing, continual reasoning of the human fate that had in the past to now continued to be corroded and chipped away by cruelty, time… and in the end death.

The aim of the fancy meaningless wordplay in poetry makes all of us doze off as though we’re high on opium, it is a despicable act the reader finds difficult to forgive. Someone born to be a poet always has the ability to pull the reader along with them through an onslaught of the senses and endearing chaos to the very endpoint of clarity.

Perhaps that is the true power of poetry and true poets.

May, 2021

_

THƠ HÔM NAY NÊN “KHÓ” ĐỌC HAY “KHÓ” ĐĂNG?

1. Tôi chưa bao giờ quyết định rằng mình sẽ làm một bài thơ.

Những câu chuyện vẩn vơ đâu đâu hay những giấc mơ bất ngờ bám lấy tôi và “bắt” tôi phải viết. Có lẽ vậy mà tôi thường viết rất nhanh. Tôi luôn luôn thấy lỏng lẻo khi mình phải “cấu trúc” một bài thơ. Khi tôi phải nhớ lại mình đã làm một bài thơ như thế nào thì chỉ còn một cảm giác mơ hồ, chứ không phải là một kinh nghiệm. Nó chỉ là một phản ứng ngôn ngữ của tôi ngay lúc ấy, với câu chuyện ấy, và bây giờ thì không còn ám ảnh mình nữa, vậy thôi. Đó là lý do tại sao tôi rất thích sự phi lý trong quá trình sáng tạo. Nhưng tôi cũng tin rằng, sự phi lý này phải được chuyển tải đến người đọc. Thật mệt mỏi khi anh đánh đố mọi người mà cuối cùng câu trả lời của anh lại chẳng có vấn đề gì trầm trọng. Mà thơ thì không thể giấu. Đó không chỉ là trí tuệ mà còn là thế giới quan của thi sĩ. Anh không nói hết những ý nghĩ của chính mình thì còn ai có thể nói thay anh? Rồi khi tuổi đời đã mòn, cảm xúc đã cạn lại đành hồi ức tiếc nuối làm màu khệnh khạng đâu đâu…

Hòa tan cảm xúc của mình vào sự bí ẩn, nhưng nhà thơ cần phải gửi gắm vào đó những yêu thương và căm ghét. Tôi thích những nhà thơ quyến rũ bạn đọc bằng tư tưởng của mình, không phải những phiêu lưu tối mò và kỹ thuật vô ích.

Về phần tôi, tôi tin rằng sự tinh tế của nhà thơ làm nên sự “khó” của thơ hôm nay (những giai đoạn khác thì tôi không biết), nếu có thể, thì chỉ nên khó đăng chứ không nên khó đọc. Đã đành không ai dám xếp thơ vào một nhu cầu không quan trọng, nhưng trong cuộc sống còn khó khăn mệt mỏi, đọc thơ là một nhu cầu có thể “miễn trừ” đối với nhu cầu kiếm đủ áo cơm. Vì thế, người đọc cần đọc ngay vào những cái mà họ thấy yêu thương hay cay đắng (dĩ nhiên bằng một ngôn ngữ “vật lộn” chỉ có ở nhà thơ). Sự vòng vèo vô ích của nhà thơ tối tăm đôi khi làm người đọc chán không phải vì “khó” mà vì cuối cùng anh cũng không mang lại cho người đọc được những gì mà họ mong mỏi. Những kịch tính ấy xưa nay là đặc quyền của các nhà văn xuôi, nhưng có lẽ đã đến lúc nhà thơ cần chia sẻ trách nhiệm này. Không phải không có lý khi người ta không chỉ chán ngán mà còn đang oán trách các nhà thơ thời nay viết quá nhiều những bài thơ tùy tiện du dương và vô nghĩa. Sự “khó” của thơ nên mang lại cho người đọc một ngụ ngôn về cuộc đời dù với những biên tập kiểm duyệt mà con người ta vẫn có thể lang thang trên những bài thơ đầy khai mở, chứ sự “khó” không bao giờ làm thơ thành một thứ hàng hóa xa xỉ. Nhà thơ sáng chế ra sự “khó” làm thành những hư cấu về cuộc sống, dù dịu dàng hay tàn ác thế nào đi nữa, vẫn đáng sống và vẫn gần gũi trong tầm tay mọi người. Bạn đọc muốn nhà thơ hãy nhường phần hy vọng xa xôi tận đâu cho tôn giáo với những công bằng của thiên đàng địa ngục ở kiếp sau.

2.Tôi không thấy một rào cản nào của “thơ trẻ” hiện nay với bạn đọc cả. Cũng không có rào cản của thơ nói chung. Có thể có vài ba rào cản nào đó, nhưng đó không phải rào cản anh đang ám chỉ mà là những chuyện ngoài thơ. Chẳng còn ai muốn nghe nữa. Sự phát triển của xã hội làm người đọc thơ hôm nay không còn tấm màng che hai bên mắt ngựa và các nhà thơ cũng không còn trói buộc vào một chủ nghĩa hay phương pháp sáng tác nào. Điều vui sướng của người đọc bây giờ là đọc xong một bài thơ mà vẫn lưu giữ những ý nghĩa lẩn quất trong đầu, dù niềm vui ấy có bị đe dọa về sự không sáng rõ do những bí ẩn của bài thơ mà nhà thơ vô tình mang lại.

Tôi vẫn nghĩ thơ luôn luôn là tên gọi của một nỗi buồn. Đó là lý do các nhà thơ tiếp tục mộng mơ, tiếp tục viết, tiếp tục lý giải về những phận người đã và đang bị ruỗng mòn bởi sự tàn ác, thời gian… và cuối cùng là cái chết.

Sự múa may và vô nghĩa trong thơ nhằm làm cho mọi người lim dim ngủ như ngấm thuốc phiện là một tội ác mà bạn đọc sau này khó lòng tha thứ. Một nhà thơ bẩm sinh luôn luôn có khả năng mang bạn đọc đi theo tới cùng nhằm nhận được sự sáng rõ của mình sau những rối loạn đáng yêu của tất cả các giác quan.

Hình như đó mới là quyền lực của thơ và những nhà thơ thực sự.


Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Why do I like Poetry?

I was obsessed with poetry as a child, why do I like poetry? Is it because in loneliness Poetry was the only one there for me?

I don’t know, all I know is that Poetry never fully reveals itself. A source of endless inspiration. I have wept heedlessly because Poetry refuses full disclosure. I have laughed out loud because Poetry denies me, its true self. 

In the end, I’m left hovering over a blue horizon that’s sometimes grey and sad. Poetry is stubborn, refusing the end. Oh gosh the epic ode.

Is my curiosity the fault in Poetry?

_____

Heh Heh, translating so much of poetry by Lê Vĩnh Tài, I wonder sometimes if they’ve taken possession of me? The verse sounds a little like LVT? In truth, more than that: why lê vĩnh tài’s poetry?

Tại sao tôi thích Thơ nhỉ, tôi đã mê thơ từ nhỏ. Có phải là vì những lúc cô đơn nhất, chỉ có mình Thơ là nguồn an ủi của tôi?

Tôi không biết, tôi chỉ biết là Thơ không bao giờ nói hết. Là một nguồn cảm hứng vô hạn. Thơ làm tôi khóc một cách vô lý vì Thơ không nói hết. Thơ làm tôi cười một cách hồn nhiên vì thơ không nói hết.

Cuối cùng là tôi cứ mãi lơ lửng đâu đó trên một bầu trời lúc thì xanh lúc thì xám xịt u ám. Thơ cứng đầu, không bao giờ muốn kết thúc. Ôi trời cả một trường ca.

Sự tò mò của tôi là lỗi của Thơ ư?

_____

Hì hì, dịch quá nhiều thơ của nhà thơ Lê Vĩnh Tài, có bao giờ bị thơ của ảnh nhập vào tôi không nhỉ? Khúc văn, hơi LVT? Thật ra, hơn đó nữa là: tại sao thơ lê vĩnh tài?

July 2021


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

audit

Mau thật, ngoài việc làm, tôi tự nhốt mình trong nhà và bạn thân nhất của tôi nàng Shani(the dog) đã  ra đi, một thời gian chỉ với rượu, giờ cuối năm với chàng Lucifur(the cat).

Gặp vài lần đứa cháu chưa đầy một tuổi, tiễn đưa một bố của bạn tôi về miền đất bên kia. Là thời gian tâm sự nhiều nhất với ba má tôi.

Thời gian còn lại là hoàn toàn trên blog. Cỡ 300 bài thơ và truyện ngắn tôi chưa edit lại, vẫn còn format cũ.

Mấy tuần vừa qua tôi thấy mình không cần phải dịch nữa, tôi không nhớ việc dịch chữ như gần nửa trục năm qua. Việc học tiếng Việt vẫn còn nguyên vẹn một con đường dài vun vút, chắc chắn là sẽ không bao giờ hoàn hảo như mong muốn của tôi, nhưng sự hoàn hảo tôi tin rằng trong đời tôi sẽ chỉ là những giây phút hai đứa con tôi đã chào đời.

Cuối cùng là tôi đã có nhiều thời gian để đọc. Và tôi rất vui khi đã khám phá ra càng ngày càng nhiều người dịch văn Việt ra nước ngoài như Anh, Pháp.. v.. v. dù rằng so với những tác phẩm dịch sang tiếng Việt thì vẫn còn quá ít. Nhưng tôi vẫn vô cùng vui, tôi mong là sẽ thành một phong trào thú vị để chia sẻ ngôn ngữ của đất nước mẹ đẻ của mình.

Nghĩ đến một phong trào như vậy làm tôi thấy bỗng nhẹ người hơn. Tôi chúc các bạn ấy đạt được những đam mê như tôi đã. Tôi chúc các bạn như tôi luôn luôn thành công, đây là niềm vui của một cánh đồng chữ tôi giữ mãi mãi trong tôi. Tôi mong họ sẽ nhận được sự hỗ trợ của những nhà văn nhà thơ như tôi, nhất là trong những ngày đầu.

Tôi sẽ giành cuối năm Tân Sửu để sửa tiếp những tác phẩm còn lại. Còn lại là những tác phẩm của nhà thơ Lê Vĩnh Tài và những bài tập làm thơ và những hư cấu vụn của dược sĩ.

Tôi đọc lại những kỷ niệm cũ, tôi thường ngồi cười tôi. Thú thật là tôi nghĩ sẽ không có độc giả, tôi nghĩ rằng chỉ mình tôi đọc những bài dịch của mình. Vui.

Chúc các bạn mọi sự an lành.

Trâm 

December 29th, 2021

I find myself at the point of another self-audit, close to the easing of the lockdown in Sydney. At the completion of thirty pieces of work by Thanh Tâm Tuyền(TTT), with his vernacular still fresh in my mind I’ve stumbled upon fresh insight. TTT has lived through many wars, and he had more than his share of adversity that of national pride and personal in nature. The modern poet struggles with self at the darkest level of society. 

Through his struggles I’ve come to understand the heartache of my parents’ separations during the time my father was in Thu Duc Academy for officers during the Vietnam war, and re-education camps for the four years after the war ended in April, 1975. I find myself frightened of being alone. In the quarter of a century I’ve been married, I have never been apart from my husband except for the odd golf trips and they were in pieces, bits of trauma at the time unrealized.

I’ve found how much Thanh Tâm Tuyền’s work has affected the poets, writers and artists I’ve been translating, whether they admit to it or not, it is evident in their work. And suddenly I see them in a new light. I want them to know that TTT does not want them to put him on a pedestal, he wants them to continue what he has started. Continue to tell people that love exists even at the lowest darkest point of humanity, that even when we are a meal for maggots we are an inspiration.

Thanh Tâm Tuyền has opened up a whole new era of poetry for me. How long will I continue to translate? Who else will I translate? I honestly don’t know. It has felt like I’ve been stumbling around in pitch black darkness in one of those odd fine dining experiences with little clue of where or what to do next. But, there are voices and noise all around me, and sometimes it’s more than bearable. I still need to learn how to listen to my appointed waiter, and enjoy the company of those at my table. It is an extremely difficult task for my paranoid brain, but I do see some way forward. And that in itself a new beginning.

Thank you to those who have been there for me, especially my husband and two very adult children. I am indeed blessed.

24th September, 2021

Hình như chuyện gì tôi nói nhỏ với nhà văn, say là nhà văn nhả hết vào tai nhà thơ. Nhưng không sao, tôi nghĩ, nhà thơ chỉ đem nó bỏ vào thùng nước mắm ngoài trời lúc nó nồng mùi thì sẽ thành vật liệu của những bài thơ. Bản tính con người, trả(không phải chả giò) là chuyện buồn.

Tôi thấy hạnh phúc được đánh giá quá cao “happiness is overrated”, suy nghĩ xưa nay của tôi vẫn vậy. Buồn nó có cái sự thật của nó, tại sao phải chôn vùi nó. Không phải là một cái gì mình phải gánh, nhưng khi buồn trông thấy vậy thôi. Hình như anh hiểu điều này. Thơ của anh mỗi lúc tôi đọc như là một nhật ký, của tôi hay là của anh, như tôi cũng đã trải qua. Những bài thơ của ngàn năm (quy ước).

Thật ra tôi nên sợ những cảnh sát ngữ pháp “grammar police”, ngữ pháp tôi không được học, cuối cùng chỉ lo đến chính tả, thi đậu, với cặp mắt “dyslexic” của mình. Chấp nhận thôi, vì đây là bản chất của mình, nhưng tôi không phải là Shakespeare, con gái tôi hay cười mẹ nó “you’re not Shakespeare mum, the grammar police will kill you!”, chuyện này đã xảy ra nhưng người nhận xét ra điều này tôi rất quý. May là mình mê đọc sách, chữ nó đã được nhét vào trí óc, tôi sống trong ngôn ngữ qua linh tính. 

Khi nước mắt nó chảy dòng, nó có nguồn có bến, cứ để nó. Khô thành muối mình đem đi nêm nếm cuộc đời, còn chi giúp mình hiểu được người không phải là mình. Ui rườm rà nhưng thật sự là vậy. Nhưng trong thời gian này mình “self audit”. 

Giỏi ngôn ngữ đi chăng nữa, chưa chắc là dịch thơ được, đây là điều thực tế. Nhưng điều tôi chắc, từ bài thơ của anh viết, chỉ mình tôi có dịch sang tiếng Anh hay bằng tiếng Việt. Trước hết là Anh Văn là tiếng thông dụng của mình mỗi ngày, dù tôi là thế hệ nải chuối vẫn là cùng thế hệ của anh. Còn về trải nghiệm thì chắc là không bằng anh, nhưng cũng mệt vô cùng. Những điều tôi nêu ra, anh cũng đã nhắc đến. Uniquely, I have the credentials to translate your work. Điều này là một hạnh phúc lạ, tôi chưa bao giờ nghĩ đến. Nên tôi muốn sống nó một cách thật lòng, bị cắt vì nó, vui vì nó. Rất là đơn giản. 

Độc giả của SONGNGUTAITRAM khắp thế giới, nhất là những người đọc tiếng Anh, là ngôn ngữ đầu tiên của họ, khi họ đọc, có khen hay không tôi rất vui. Họ khen thì chắc chắn là vui hơn. Hạnh phúc trừ đi những sự buồn bã, con người sẽ tồn tại. Tôi sẽ tồn tại.

Ui, hôm nay mình giỏi tiếng Việt! Nhớ sửa chính tả và ngữ pháp cho tui nha chàng.

December 5,2020

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

live and write like people in exile

A citical assessment in Vietnamese by Nguyễn Hưng Quốc
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

Vietnamese literature in exile is more or less the result of us constantly looking back; “In search of lost time” like Proust, letting go of a rich culture “miệt vườn” is no way an easy task, it requires conviction and aptitude.

When Vietnamese literature overseas is treated as an extension of South Vietnamese Literature prior to 1975, whether it’s a reality or not, it’s still a precarious disposition.

Number one, the most obvious precarious disposition specifically is that it’s extremely difficult to accept what is new no matter how objective, we’re so privileged with all the means that doing nothing still leaves our compatriots in Vietnam drooling. Yet there are no pioneering writers amongst Vietnamese overseas, a soccer game with only defenders and lots of goalkeepers is a bizarre and despairing disposition.

We are full of contradictions: we adore the West but are afraid of being tarnished; we are proud of our cultural heritage but we are endlessly critical of the colourful segregated Vietnamese communities scattered around the globe, Bolsa in the States, District 13 in France, Footscray and Cabramatta in Australia.

We are unduly suspicious and too quick to disregard the great writers in Vietnamese who are more or less influenced by the West, and more curious about young writers who write in English or French with no promise of true talent.

Literature void of excellence is of little value except for it being published in scattered publications. 

Thus, being on the sidelines means the writer is in a position furthest from their readers, “fame” is then an illusion, we’re at best “famous” in a small community or amongst friends and acquaintances.

The answer is already there in Nguyen Mong Giac’s question. When he was a writer in Vietnam, the constant resounding response from readers had the ability to create “wonderful (or bizarre) resounding responses which had the ability to take both the author and the work on a new adventure.” While overseas there are no such resounding responses? Overseas, publishing an article in a newspaper or published book, it’s like talking down a disconnected telephone line. The silence. Not a single sound, not a word of criticism, or even a curse. Complete silence.

Writing, in the past, was a title; later, it became both title and profession, but in reality, there is no title in the end. Writing overseas has become an impotent and powerless venture./.

October 2021

 NB.

  1. Looking back, not being able to let go, and the resistance and acceptance of the change.                                                    
  2. Contradictions: The West’s influence versus retaining our cultural Eastern heritage. Great Vietnamese authors are being marginalised by a “banana” generation of writers, praised with no guarantee of success.
  3. Literature void of excellence has no future. 

Sống và viết như những người lưu vong

Nguyễn Hưng Quốc

Trong tập Du côté de chez Swann của Marcel Proust, mặc dù nói là đi tìm thời gian đã mất (A la recherche du temps perdu), nhân vật chính chỉ loay hoay tìm kiếm mãi hình ảnh một cái làng, làng Combray. Bởi vậy, nghĩ cho cùng, văn học lưu vong nào cũng ít nhiều mang tính chất “miệt vườn”. Giũ bỏ tính chất “miệt vườn” ấy bao giờ cũng là một thách đố lớn cần nhiều quyết tâm lớn và tài năng lớn.

Từ kinh nghiệm này, chúng ta không nên khinh thường nhận xét đã được nhiều người phat bleu: văn học hải ngoại là cánh tay nối dài của văn học miền Nam trước năm 1975. Nêu điều đó chưa phải là một hiện thực thì ít nhất nó vẫn là một nguy cơ.

Nguy cơ rõ nhất và cụ thể nhất là việc tiếp nhận cái mới trở thành vô cùng khó khăn dù về phương diện khách quan, chúng ta có đầy đủ tất cả những điều kiện cần thiết khiên những người trong nước phải thèm thuồng. Ngoái về quá khứ, cac cây bút lưu vong ít khi đóng được vai trò tiên phong. Nêu ví nên văn học hay văn nghệ hải ngoại nói chung VỚI một trận bóng đá,’ thì đó là một trận bóng thường chỉ có các hậu vệ và thật nhiều thủ môn, đó chiến thắng được tính bằng những lần bắt bóng chứ không phải bằng những lần làm bàn. Một trận đấu kì dị. Quái gở. Và tuyệt vọng. 

Chúng ta đầy mâu thuẫn: chúng ta vừa sùng bái Tây phương lại vừa sợ bị Âu hoá; chúng ta vừa hết lời ca ngợi truyền thống văn hoá dân tộc lại vừa không ngớt đay nghiến, bỉ thử nếp sống đậm màu sắc truyên 

thống của cộng đồng người Việt khu Bolsa bên Mỹ, khu Paris 13 bên Pháp hay khu Cabramatta và Footscray úc; 

…Chúng ta thường nghi kỵ một cách quá đáng những nhà văn viết bằng tiếng Việt chịu ít nhiều ảnh hưởng của Tây phương dù đó là những tài năng lớn trong khi chúng ta lại vồ vập một cách quá đáng một số cây bút trẻ viết thẳng bằng tiếng Anh hay tiếng Pháp, dù chưa có gì hứa hẹn đó sẽ là những tài năng thực sự. 

Đi vào một sinh hoạt văn học không phải của dân tộc mình, người ta, nếu không phải là một đỉnh cao thì rất dễ có khả năng sẽ không là gì cả ngoài cái việc được đăng tải và được xuất bản. 

Sự kiện đứng bên lề và sự kiện xa cách tuyệt đối với độc giả khiến khái niệm “danh vọng” trở thành hão huyền: ngay cả những người xuất sắc nhất trong chúng ta cũng chỉ “nổi tiếng” trong một phạm vi thật nhỏ, chủ yêu với một nhóm bạn bè và những người quen biết.

Trong câu hỏi của Nguyễn Mộng Giác đã có sẵn câu trả lời. Thời ông cầm bút Việt Nam, những tiếng vọng liên tục từ phía độc giả có khả năng tạo nên những “dư âm kỳ thú (hay kỳ dị) đưa cả tác giả lẫn tác phẩm vào một cuộc phiêu lưu mới.” Còn hải ngoại thì làm gì có những tiếng vọng như thế? hải ngoại, đăng một bài viết trên báo hay in một cuốn sách, nhiều lúc ngỡ chừng như nói vào ống điện thoại chưa nối đường dây. Lặng ngắt. Không nghe gì cả, kể cả một lời chê, một tiếng chửi, cũng không có. Hoàn toàn lặng ngắt. 

Viết văn, ngày xưa, là một danh phận; sau này, vừa là một danh phận vừa là một nghề nghiệp. hải ngoại, viết văn không thể là một nghề nghiệp mà trên thực tế, cũng không còn là một danh phận. Viết văn trở thành một cách hành lạc đau đớn của những người bị bất lực ở hải ngoại hiện nay. 

Sydney Opera House, Australia

Nguyễn Hưng Quốc, born Nguyễn Ngọc Tuấn in 1957, in Quang Nam, Vietnam. The linguist, critic, writer, and poet is currently living in Victoria, Australia.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

%d bloggers like this: