Journey to Freedom | Nguyễn Xuân Thiêm

Nghĩa, Thiêm, Anh, Thảo, Tùng, Trâm.

[NHẬT KÝ ĐỜI TỴ NẠN]

Journey to Freedom 

Saigon fell on April 30, 1975 

After General Duong Van Minh’s surrender order was  read on Saigon radio 

The people of the South began to live in fear…because  they had completely fallen into the hands of the North  Vietnamese communists! 

1. June 26, 1975: Following the order of the Saigon  military committee, I went to a 10-day reeducation  camp because I was a lieutenant of the Republic of  Vietnam regime, with the advice to bring enough food  for 10 days! But I was deceived by the communists! 

2. From June 26, 1975 to March 21, 1979: I had to go  to a reeducation camp but in reality it was a forced  labor prison! I was mentally threatened and always  lived in terror regardless of right or wrong, had to  confess that I had committed crimes against the  people and the North Vietnamese communist army to brainwash… physically forced to do labor; torture; hard  work every day, poor food, hunger, illness that had to  be overcome without medicine… Many people died in  the re-education camp. If they survived, they returned  with a crippled body and a crazy spirit! 

During my time in prison, my young wife courageously  raised 4 children at home, under pressure from the  ward police to study communist policies every night, to  deal with forced labor in the complex, to be beaten as a comprador bourgeois and pressured to go to the new  economic zone… 

3. From March 21, 1979: I was temporarily released to  return to my family, I still had to live under the  supervision of the ward police, had no civil rights and  had to report in detail every day where I went and what  I did? The form of a prison controlled all activities of  the people. 

4. November 20, 1980: I decided to take my family,  including my wife and 4 small children (Phuong Anh,  12 years old; Phuong Tram, 10 years old; Xuan Tung,  8 years old and Phuong Thao, 7 years old) to cross the  border to seek freedom. I thought it would be better for  the whole family to die at sea than to live under the  Vietnamese communist regime, a dictatorial regime  ruled by the Party, corrupt, violent, deceitful and  barbaric; not respecting human rights and always  terrorizing people with police state… my children would  not be able to go to school as they wished; we would  not have a place to live in the Vietnamese communist  society because they considered our family as second class citizens! on a small wooden boat with very  modest dimensions: width only 2.5 meters; length 10.0  meters; no engine because it was broken from the  beginning, passing Phu Quoc island, only relying on  the wind to blow into Thai Lan bay!!! on a boat with 40  people in the same situation. Drifting on the Gulf of  Thailand for 3 days and 4 nights without food, limited  drinking water in rough seas, stormy waves and fear of  pirates; thought we would die at sea… until November  24, 1980, our boat was fortunately rescued by a Thai fishing boat, I still remember the boat owner ‘s name  Chusan. Because at that time, out of 10 refugee boats  crossing the sea, 8 were robbed by pirates and women  ere raped. 

5. November 24, 1980 – December 19, 1980: We were  at the Chonburi/Thailand transit camp. 

6. 19/12/1980-20/01/1981: We entered the Songkhla  refugee camp/Thailand 

7. 20/01/1980-05/03/1981: We stayed at the  Panatnikom transit camp/Bangkok/Thailand. 

8. 06/03/1981: My family was accepted by the  Australian government for permanent settlement as  political refugees. 

9. 06/03/1981-15/10/1981: My family was temporarily  housed at the East Hill Hostel. 

10. 15/03/1981-15/10/1981: I worked as a carpenter  for the Everest Worthington company. 

11. 02/04/1984: My family was sworn into Australian  citizenship. 

12. 1981-1985: My family lived in Baulkham Hills/ Sydney 

13. 1982-1998: My wife was an employee of the  Australian Post Office as a mail officer.

14. 19/10/1981-03/11/2017: During  more than 36 years working in Australia,  I have served through many different  companies named: FFE(Fire Fighting  Enterprises); Quell Fire Safety; James  Hardie; Chubb Fire & Security; William;  UTC(United Technologies Corporations)  with many tasks from factory process  worker; supervisor; production manager;  NSW. Workshop and Sydney Portable  Services Manager. 

15. 1985-present (2025)… settled in  Lidcombe NSW. Sydney

Nguyễn Xuân Thiêm

Hành Trình Tìm Tự Do  

Sài Gòn sụp đổ ngày 30 Tháng 4 Năm 1975  

Sau lệnh đầu hàng của Đại tướng Dương Văn Minh đọc trên đài phát thanh Sài Gòn  Người dân miền nam bắt đầu sống trong lo sợ…vì đã hoàn toàn rơi vào tay cộng sản Bắc việt! 

1. Ngày 26/06/1975: theo lệnh của ủy ban quân quản Sài Gòn tôi đi trình diện cải tạo 10 ngày vì  là sĩ quan cấp úy của chế độ VietNam Cộng Hoà kèm lời khuyên là mang lương thực cho đủ 10 ngày! Nhưng đã bị cộng sản đánh lừa! 

2. Từ ngày 26/06/1975 tới 21/03/1979: tôi phải đi vào trại tập trung cải tạo nhưng thực chất là  nhà tù khổ sai! bị đe dọa tinh thần luôn sống trong khủng bố bất chấp đúng sai phải tự khai là  mình đã có tội với nhân dân và quân đội cộng sản Bắc việt để tẩy não …về thể xác phải đi lao  

động; khổ hình; vất vả hàng ngày, ăn uống kham khổ, nhịn đói, đau bịnh phải khắc phục không có  thuốc điều trị…nhiều người đã chết trong trại cải tạo nếu còn sống thì về với thân tàn ma dại! 

Trong thời gian tôi bị ở tù thì người vợ trẻ ở nhà can đảm nuôi dạy 4 đứa con nhỏ, dưới áp lực  của công an phường phải học tập chính sách cộng sản mỗi tối, đối phó với cưỡng bức lao động  trong tổ hợp, bị đánh tư sản mại bản và áp lực đi vùng kinh tế mới…. 

3. Từ ngày 21/03/1979: được tạm tha về với gia đình, tôi vẫn phải sống dưới sự quản thúc của  công an phường, không có quyền công dân và phải trình diện khai báo chi tiết mỗi ngày là đi đâu  và làm gì? Hình thức một nhà tù kiểm soát mọi hoạt động của người dân. 

4. Ngày 20/11/1980: tôi đã quyết định đưa gia đình gồm vợ tôi với 4 đứa con nhỏ (Phương Anh  12 Tuổi; Phương Trâm 10 tuổi; Xuân Tùng 8 tuổi và Phương Thảo 7 tuổi) đi vượt biên tìm tự do.  Tôi thiết nghĩ thà cả gia đình cùng chết trên biển còn hơn sống dưới chế độ cộng sản Vietnam,  

một chế độ độc tài Đảng trị, tham nhũng; bạo lực; xào trá và dã man; không tôn trọng nhân  quyền và luôn khủng bố người dân bằng công an trị…các con tôi sẽ không được tới trường học  theo nguyện vọng; chúng tôi sẽ không có chỗ để sinh sống trong xã hội cộng sản Việt Nam vì họ sếp gia đình chúng tôi là công dân hạng hai! trên chiếc thuyền gỗ nhỏ bé với kích thước thật  khiêm tốn: chiều ngang chỉ 2.5 mét; chiều dài 10.0 mét; không động cơ vì bị hư ngay từ đầu  ngang qua đảo Phú quốc mà chỉ nhờ gió thổi vào vịnh Thải Lan!!! trên thuyền với 40 người cùng  cảnh ngộ. Lênh đênh trên vịnh Thái Lan 3 ngày 4 đêm không thực phẩm, hạn chế nước uống  trong biển động, sóng bão và nỗi lo sợ hải tặc; tưởng như chết trên biển cả ….đến ngày  24/11/1980 thuyền chúng tôi may mắn được một thuyền đánh cá Thái Lan cứu vớt, tôi vẫn còn  ghi nhớ ơn tên người chú thuyền là Chusan. Vì vào thời điểm này cứ 10 thuyền tỵ vượt biển thì  đã tới 8 thuyền bị hải tặc cướp của và hãm hiếp phụ nữ. 

5. Ngày 24/11/1980-19/12/1980: chúng tôi ở trại tạm cư chuyển tiếp chonburi/Thailand. 

6. Ngày 19/12/1980-20/01/1981: chúng tôi nhập trại tỵ nạn Songkhla/Thailand 

7. Ngày 20/01/1980-05/03/1981: chúng tôi ở trại chuyển tiếp Panatnikhom/Bangkok/Thailand. 

8. Ngày 06/03/1981: gia đình tôi được chính phủ Úc chấp nhận cho định cư vĩnh viễn với tư cách  là những người tỵ nạn chính trị. 

9. Ngày 06/03/1981-15/10/1981: gia đình tôi được tạm trú tại East Hill Hostel. 

10. Ngày 15/03/1981-15/10/1981: tôi làm thợ mộc cho công ty Everest Worthington. 

11. Ngày 02/04/1984: gia đình tôi được tuyên thệ vào quốc tịch Úc Đại Lợi. 

12. 1981-1985: gia đình tôi cư ngụ tại vùng Baulkham Hills/Sydney  

13. 1982-1998: vợ tôi là nhân viên của bưu điện Úc.

14. Ngày 19/10/1981-03/11/2017: trong suốt hơn 36 năm làm việc tại Úc tôi đã phục vụ qua  nhiều công ty khác nhau tên là: FFE(Fire Fighting Enterprises); Quell Fire Safety; James Hardie;  Chubb Fire&Security; William; UTC(Unites Technologies Cooperations) vời nhiều nhiệm vụ từ factory process worker; supervisor; production manager; NSW. Workshop and Sydney Portable  Services Manager. 

15. 1985-tới nay (2025)…định cư tại Vùng Lidcombe NSW. Sydney 


Nguyễn Xuân Thiêm là ba của tôi, ông viết song ngữ anh và việt. Sau bao nhiêu năm không nói, không viết. Vì một đứa con cứng đầu như tôi, ông đã viết lại.

Tôi mong rằng ông sẽ viết thêm và viết nữa. Viết cho con cháu của chúng tôi.

Nguyễn Thị Phương Trâm

The Concrete Abstract; Cụ Tượng: BÙI CHÁT’s 13th Solo Exhibition @TAA Gallery HCMC Vietnam

A new experience in my fifties is always an unexpected adventure. Wide round eyes of a child. I don’t know what will happen. I am overwhelmed by the excitement but more so the amusement.

It is my first time attending an exibition of an artist I have translated and shared more than a schooner of beer. The word surreal lacks definition in regards to the cocktail of emotions that painted my blank canvas of expectations.

I drew a blank. What on earth was “Cụ Tượng”? Something about Hàn Mặc Tử, a poet who was famous for the depiction of the moon in his poetry.

I am a stranger in a strange city, and being a stranger is my super power. I tried to catch the eye of those around me, I wanted to understand what “Cụ Tượng” means, it can’t be “Mr. Tuong” according to Google.

– It’s abstract, you’re not supposed to understand it.

– I don’t know, I came here with my husband, my husband used to go to school with the artist.

I surveyed the room, I understood, the opening of an exhibit, a social event. Art connects people. People were everywhere, immersed in conversation. My previous experience in an art gallery has always been solitude. The meaning of the latest body of work by the artist was lost in all the chaos, body heat, chatter.

My ears focused on the rise and fall , notes in Bùi Chát’s voice, his welcome speech. And still, my blank canvas remained whitewashed. Incomprehensible was my first invitation to the opening of an art exhibition.

Incomprehensible but not out of place. I was surrounded by art. I was a part of the exhibit. I am art.

Concrete is the abtract. The concrete abstract. Cụ Tượng.

Cụ Tưởng: Bùi Chát’s Solo Exhibition @TAA Gallery. HCMC. Vietnam. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

“Code of ethics” là bộ quy tắc đạo đức hoặc bộ quy tắc ứng xử | Nguyễn Thị Phương Trâm

Quang & Thái

Chuyện hữu duyên là tôi được gặp Bảo trong một ngày giữa mùa xả lũ. Bảo là anh tài xế của anh bạn bạn của chồng tôi trong những ngày ở Sài Gòn. Cuộc sống như mưa dầm dề mãi mãi qua những cơn bão đi tìm miếng ăn. Bảo như tôi là những nạn nhân hay thành viên của cuộc sống? Sống với những “Code of Ethics” hay không trong “a dog eat dog world”?

“Code of ethics” là bộ quy tắc đạo đức hoặc bộ quy tắc ứng xử, là tập hợp các nguyên tắc và quy định định hướng hành vi của cá nhân trong một tổ chức, một ngành nghề hoặc một cộng đồng. 

“Ông sếp của em là một người biết chọn người rất giỏi”. Trong đó có Bảo, tôi đã nghĩ vậy. Luôn luôn vui vẻ, là nụ cười chân thành đầu tiên tôi được nhận từ một công ty xuất khẩu hàng hoá khô và đông lạnh cụ thể là cho những cộng đồng người Việt ở hải ngoại như Canada, Mỹ và Úc. Những gói xôi bắp và nếp than.

Noen rồi lại tết, óng ánh bóng đèn xanh đỏ hoà mắt kẹo bánh hoa quả. Rải rác những con phố là những cửa hàng với những thực phẩm sạch. Bạn tin ai? Gia đình tôi ở Úc ngại ăn mứt hoa quả quê hương vì sợ độc.

Bảo đã mang lại cho tôi một sự bình an bất ngờ, đã đưa tôi vào nơi sản phẩm sạch được chế biến đóng gói và xuất khẩu đến bếp của những gia đình tha hương xa quê hương toàn cầu như tôi.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Swine, pigs & Poetry | Bùi Chát

Bùi Quang Viễn, Photo by Trà Cù Lủ

editorial by Bùi Chát
translation by Nguyễn Thị Phương Trâm

1.

Swine and Pigs are 2 completely different kinds of animals, Swine are swine and Pigs are Pigs, Pigs are Northern creatures and Swine are Southern animals. The fate of Swine and Pigs are nothing alike. Pigs will be skinned alive, their lard used to bake cake, Swine follow the arts they make porn. Between Pigs and Swine there is not just a divide in geography, but a huge gap between rich and poor, nobility and commoners, blue blood and farmers.

Swine as an identity have been around for how long no one knows, but it has to be at least before the war. A war that was dragged on and on at the detriment of both Swine and Pigs. Pigs fought in the name of their breed, Swine chased after their freedom to live. Pigs wanted a collective, unification on all fronts, they started the war for a simple reason: on this earth there can only be Pigs. Swine, with the help of those with like minds fought back with everything they got, refused to give in, so they can keep their identity, they want to be called Swine.

Finally the war ended, wins and advantages belonged to the Pigs, even though after half a century, after all the trial and imposition, Swine are not Pigs, and Pigs are no longer Pigs either, neither side cared about reunification or harmony.

But at a glance there still, rows after rows and line after line, there are pigs pen full of Swine and Pigs.

2.

Dương Tường – a poet and translator is adept in how to live with Pigs, said: The first person who called a Thrush a Thrush before it had a name was indeed a poet. I don’t know! I don’t know for sure if the person who named a Dragonfly Dragonfly, Grasshopper a Grasshopper, Mallard a Mallard was a poet or not.

It should be obvious that – I was born and raised in the land of Swine – as a poet but not once did I managed to name any thing/creature. I have composed hundreds of poems amongst them some have been published. I am a poet not because of the hundred of poems, my problem is that I believed I was a poet before I composed those poems, or it is very possible that I was able to compose those poems because I believed that I was and still am a poet. Sometimes I would wonder if I’m still a poet, and I have called myself a veteran of not war but poetry especially in the past ten years, a period of time when I have not touch or be near anything to do with poetry, reading or writing, both.

Even if I am not a poet, I can still discern cat call via the cries of Pigs-Swine what one would defined as Feline since it did cry “meow meow”, the Elephant’s trumpet in the oink oink of Pigs-Swine that is called an Elephant sound because of it long nose, and much like a crow because it is a crow, the way say a Cow is called a Cow since it would often squawk “caw caw”, “moo, moooo”…

and of course it is rudimentary that one can not apply this rule to just anything, for instance if one were to apply this rule when it comes to a Dog then it would bark “wow wow”, “ruff ruff”, “woof woof”, or one might call a Dog a Woof of a Wolf…

Derived from arguments between two regions of Pigs-Swine despite whether speech was formed or not, anyone can be a poet if this is what they want. With the desire to change the vernacular.

3.

Poetry was not an art that came first, even more so that it was not an art that had first began here. Even so, this land’s desire to change the vernacular is rather commendable.

I do not know the exactly statistic, but personally I believe that after a quarter of a century that the Pigs have been in charge there has been a 25 to 30% decline in the vernacular of Swine. Admittedly significant was the Swine’s efforts in trying protect and preserve their heritage, when they were displaced, when they were forced to leave, the most valuable asset they took with them was their vernacular. Roaming all over the world, proudly speaking their language amongst other communities, print newspapers, write and publish literature, and in whatever they might be doing they applied their vernacular. The conservation effort of the Swine populace may have succeeded if it weren’t for the effort to destroy, in other words, without the House of Pigs’ effort to change the language.

But in truth whether the house of Pigs were deliberate in trying to change the vernacular the vernacular itself was already changing, the way it would say within the politics of imperial courts it had its own evolution, and everyone can become a poet in their way.

If we truly believe the legendary tale of the Tower of Babel then what should be on our mind? The Tower of Babel does not only represent the birth of language, but also the metaphor specifically for the formation of each language. The Tower of Babel can not reside any where else but within each language, is the history of each language not the history of The Tower of Babel?!!

I like the idea of a poem being like The Tower of Babel, and it being intrinsically the will of the vernacular more so than the will of the poet. The poet clearly plays the role of the creator, he wants his creation, his poem to remain flawed, hence the words, terminologies, images in the poem finds it impossible to truly communicate, form a bond strong enough to be called friends, connect to then break, fall apart… so the poem may remain forever incomplete, forever a failure.

Reading and writing within our vernacular means reading and writing within a state of utter nonsense, utter chaos, where the conciousness is left in a state of turmoil of undefined ideas, creating and destroying simultaneously, war and peace, just as old as it is new, at the same time beg and borrow mend regenerate, born again.

In each writing endeavour, I find myself endeavouring to build another tower of Babel, while reading is an endeavour to destroy it.

Even though the subject of art was not born first, the undeniable possibility is that when art is bound by the vernacular it becomes an art that is most sustainable, and possibly the last subject of art that will survive in the end.

The business of poetry begins with the vernacular, its survival is parralel with the vernacular, it’s not easy to replace poetry with anything else but the vernacular.

Heo, lợn & thơ

Bùi Chát

1.

Heo và Lợn thực tế là 2 sinh vật hoàn toàn khác nhau, Heo là Heo và Lợn là Lợn, Lợn sinh ra ở miền Bắc và Heo sinh ra ở miền Nam. Số phận của Lợn và Heo cũng chẳng giống gì nhau. Lợn chắc chắn bị bức hại, lột da làm bánh (bánh da Lợn), Heo chạy theo nghệ thuật, làm diễn viên, sống chết vinh nhục với điện ảnh (phim con Heo). Giữa Lợn và Heo không chỉ là khoảng cách về không gian địa lý, mà còn là khoảng cách của giàu nghèo, của sang với hèn, của bần nông và quý tộc.

Tên gọi Heo có từ khi nào thì không biết, nhưng phải có trước cuộc chiến. Một cuộc chiến có thể nói là lê thê và tốn kém giữa Heo và Lợn. Lợn nhân danh giống nòi, Heo theo đuổi tự do. Lợn đã muốn thâu tóm, nhất thống mọi mặt, khởi động cuộc chiến với lý do hết sức đơn giản: trên mảnh đất này tất cả phải là Lợn. Heo, với sự giúp sức của đồng bọn chống trả quyết liệt, không chịu nhượng bộ, chỉ để được gọi tên đúng như mong muốn, là Heo.

Rốt cuộc chiến tranh kết thúc, thắng lợi thuộc về nhà Lợn, tuy nhiên sau gần nửa thế kỷ, dù đã rất cố gắng áp đặt, nhưng Heo vẫn không phải là Lợn, Lợn cũng chẳng còn là Lợn nữa, chẳng bên nào quan tâm đến hòa hợp và thống nhất.

Nhưng thỉnh thoảng cũng thấy đâu đó, hàng hàng lớp lớp, cả một bọn mặt Lợn tim Heo.

2.

Dương Tường – một nhà thơ và dịch giả có nhiều kinh nghiệm ở xứ Lợn, nói: Người đầu tiên gọi con Chích Choè là Chích Choè khi nó còn khuyết danh, người đó đích thực là nhà thơ. Tôi thì không chắc lắm! Tôi cũng không dám chắc những người đặt tên cho con Chuồn Chuồn là Chuồn Chuồn, Châu Chấu là Châu Chấu, Le Le là Le Le có phải là nhà thơ không nữa.

Dĩ nhiên tôi – sinh ra và lớn lên trong miền Heo – là một nhà thơ dù tôi chưa biết đặt tên cho bất kỳ con/vật nào. Tôi cũng đã làm hàng trăm bài thơ và xuất bản một ít trong số đó. Không phải vì hàng trăm bài thơ đó mà tôi trở thành nhà thơ, vấn đề là tôi luôn nghĩ mình là một nhà thơ trước khi viết những bài thơ đó, hoặc có thể vì nghĩ mình là nhà thơ nên tôi mới viết được những bài đó cũng nên. Đôi khi tôi cũng hay tự nhủ không biết mình có phải là một nhà thơ không nữa, và tôi cũng từng gọi mình là cựu nhà thơ trong mười năm, đó là khoảng thời gian tôi không đụng chạm gì đến thơ hoặc những gì liên quan thơ, dù là đọc hay viết.

Nhưng nếu không phải là một nhà thơ, tôi cũng sẽ thấy rõ con Mèo trong tiếng Lợn-Heo được gọi là Mèo vì có thể nó đã kêu “meo meo”, con Voi trong tiếng Lợn-Heo được gọi là Voi có lẽ vì nó có cái vòi, và tương tự con Quạ được gọi là Quạ, con Bò được gọi là Bò vì nó thường kêu “quạ quạ”, “b..òòò, bòòò”…

Đương nhiên ta không thể áp dụng quy luật ấy cho tất cả mọi sự vật, lấy ví dụ nếu buộc phải áp dụng quy luật ấy cho con Chó thì hoặc là con Chó phải sủa “nó nó”, “chó chó”, “ó, ó” hoặc con Chó phải được gọi là con Gâu hay con Gấu….

Hiểu theo cách lập luận của hai miền Lợn-Heo thì dẫu có sáng tạo ra ngôn ngữ hay không, bất cứ ai cũng có thể trở thành nhà thơ nếu họ có nhu cầu. Nhu cầu làm biến đổi ngôn ngữ.

3.

Thơ không phải là môn nghệ thuật ra đời sớm nhất, càng không phải là môn nghệ thuật ra đời ở xứ sở này. Tuy nhiên, nhu cầu làm biến đổi ngôn ngữ ở nơi đây thì quả là đáng nể.

Tôi chưa biết có một thống kê rõ ràng cụ thể nào, nhưng theo suy đoán chủ quan của tôi thì có tới 25 đến 30% cách dùng tử của miền Heo bị biến mất chỉ sau 1/4 thế kỷ nhà Lợn làm chủ. Cho dù nỗ lực bảo tồn, bảo vệ của nhà Heo phải thừa nhận là đáng kể, tài sản quý giá nhất mà họ có thể mang theo khi di tản là ngôn ngữ. Dong ruổi khắp địa cầu, sử dụng thường xuyên một cách tự hào trong những cộng đồng ngôn ngữ khác, làm báo, làm văn học, làm xuất bản, và làm gì thì họ cũng dùng ngôn ngữ của họ. Nỗ lực bảo tồn ngôn ngữ của dân Heo biết đâu có thể đã thành công nếu không có nỗ lực phá huỷ, nói cách khác nếu không có nỗ lực làm biến đổi ngôn ngữ của nhà Lợn.

Nhưng thực tình mà nói dù cho nhà Lợn có ý thức hay không ý thức về việc làm biến chuyển ngôn ngữ thì bản thân ngôn ngữ cũng tự biến chuyển, nói theo kiểu chính trị cung đình là tự diễn biến. Ngôn ngữ đã tự diễn biến, và mỗi người tham gia vào tiến trình ngôn ngữ đều ý thức được vai trò tự diễn biến của mình, rồi mỗi người đều đã có thể trở thành nhà thơ theo một cách riêng.

Nếu thực sự chấp nhận huyền thoại Tháp Babel thì ta phải nghĩ gì? Tháp Babel không chỉ là biểu tượng cho sự ra đời của các ngôn ngữ, mà còn là ẩn dụ cho sự hình thành từng ngôn ngữ cụ thể. Tháp Babel đã ở đâu nếu không phải là ở trong chính từng ngôn ngữ, chẳng phải lịch sử của mỗi ngôn ngữ là lịch sử của Tháp Babel hay sao?!!

Tôi thích hình dung bài thơ như một tháp Babel, và tôi cũng nghĩ bài thơ được hình thành từ ý chí nội tại của ngôn ngữ hơn là ý chí của nhà thơ. Nhà thơ chắc hẳn luôn cho mình có vai trò như thượng đế, hắn có bao giờ muốn bài thơ được hoàn thành đâu, vì vậy hắn đã làm cho các từ ngữ, hình ảnh trong bài thơ không thể nào hiểu được nhau, chạm được nhau để bàn bạc, liên kết mà phải chia rẽ, tan vỡ… để bài thơ luôn luôn phải dở dang, luôn luôn phải thất bại.

Đọc và viết trong ngôn ngữ của chúng tôi là đọc và viết trong sự quàng xiên, hổ lốn, đấy tỉnh xáo trộn từ chuyện này qua chuyện kia, vừa sáng tạo vừa phá hủy, vừa hòa bình vừa chiến tranh, vừa cũ lại vừa mới, vừa vay mượn chắp vá lại vừa tái tạo, hồi sinh.

Mỗi nỗ lực viết, tôi tự thấy là mỗi nỗ lực xây dựng tháp Babel, còn mỗi nỗ lực đọc là nỗ lực phá hủy nó.

Tuy không phải là môn nghệ thuật ra đời sớm nhất, nhưng biết đâu nghệ thuật gắn liền với ngôn ngữ có thể sẽ là môn nghệ thuật tồn tại lâu dài nhất, và cũng có thể sẽ là môn nghệ thuật cuối cùng cho đến khi mọi thứ kết thúc.

Thơ khởi nghiệp từ ngôn ngữ, tồn tại cùng ngôn ngữ, thật khó có thể thay thế thơ bằng thứ gì khác ngoài ngôn ngữ.


Bùi Chát is the poet, writer, publisher and artist’s pen name. Bùi Quang Viễn was born on October 22, 1979, at Hố Nai, Biên Hòa, Đồng Nai Province, Việt Nam. Born to family of patriotic Catholic refugees from the North in 1954.

Graduated in 2001 from the Faculty of Literature, Linguistics, and Journalism of Hồ Chí Minh City University of Social Sciences and Humanities. Bùi Chát named and cofounded Nhóm Mở Miệng (Open Mouth Group) with the poet and writer Lý Đợi, promoting Graveyard & Garbage Poetry.

Nhà Xuất bản Giấy Vụn (Scrap Paper Publishing House), also founded by Bùi Chát, distributions of xerographically structured sensitive works by “pavement poets”. In 2004, Bùi Chát and cofounder Lý Đợi were detained for two days for distributing flyers at a poetry reading raided by the authority. In 2005, the culture department blocked their performance at the Goethe Institute in Hà Nội.

In 2011, Bùi Chát was awarded the IPA Freedom to Publish Prize “for his exemplary courage in upholding the freedom to publish.” He was arrested on his return to Việt Nam after receiving the award in Buenos Aires and detained for several days.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

KHOA HỌC & THƠ – SCIENCE & POETRY | Nguyễn Thị Phương Trâm

Bella by Nguyễn Thị Phương Trâm
Ngủ với đàn ông là một sự xấu hổ nhục nhã, nhưng tôi vẫn thích đàn ông. Khổ.

🙂
#vanhocngoaibien #literaturebeyond #nguyenthiphuongtram #songngutaitram
Nguyễn Thị Phương Trâm

Trắng xóa = blinding white à?

Một ngày ngồi đọc 40 trang trường ca xuân hạ thu đông vùng Nhiệt Đới dịch giả trới với bạc cả đầu.

Sợ không, tin không?

🙂

#nguyenthiphuongtram#literaturebeyond#vanhocngoaibien#thaihao#songngutaitram

Khách sạn hoàng đế, mùa lụt Huế, Việt Nam 2025. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm.

Cụm từ “Việt Nam vô địch!” quá phổ biến không dịch được, nó đã thành bản sắc của đất nước An Nam nhỏ bé, không khác gì dân tộc út ít nơi tôi sống với cụm từ “Aussie Aussie Aussie, Oi Oi Oi!”.

Chơi với chữ vui. Tên danh người việt tôi cũng thích để nguyên dấu phụ danh tính của ngôn ngữ mẹ đẻ.

Cám ơn những bạn đã hỗ trợ ngôn ngữ của tôi.

Tôi gặp bạn

bạn nói

tôi nghe

Giã từ năm ắt tỵ.

Nguyễn Thị Phương Trâm

Lang thang không chỉ hai bàn chân tôi được đi mà tai tôi cũng được lang thang.

Suy nghĩ của đối tác làm tôi hay thắc mắc mãi như: những tác phẩm tôi dịch thường là những tác phẩm của những tác giả ngoài lề, ví dụ như hình như không có ai là thành viên của hội nhà văn?

Tôi đọc rất nhiều thơ vì đọc thơ là trò chơi của tôi. Đơn giản là thơ tôi thích ít hơn là thơ tôi không. Tôi dịch thơ tôi thích thôi.

Gaslight – thao túng tâm lý khiến nạn nhân nghi ngờ chính nhận thức, ký ức và sự phán đoán của mình. Yêu có khác không?

“Propaganda” hay “tuyên truyền”, từ ngữ nhạy cảm như thơ. Thơ không nhạy cảm thì chỉ là những hàng chữ xuống dòng.

Thơ hay thì sự may mắn của nó là nó được lập đi lập lại được nhớ được tuyên truyền.

“Tôi yêu đất nước này cay đắng”, nghĩa đen: đói đến mức chỉ ói ra nước vàng khè từ gan ra, vừa đắng vừa xót ruột. Cảm giác này chỉ ai đói thật sự mới hiểu.

“Tôi yêu đất nước này áo rách”, nghĩa đen: nghèo đến mức không còn chỉ để may lại áo rách.

Nghĩa bóng là một sự tổn thương muôn thủa không nguôi.

Quê hương mẹ đẻ của tôi là một sự tổn thương.

Nên tôi hay buồn rơi rợi khi họ cứ ám chỉ mãi nghĩa bóng của nhà thơ là một sự bôi bác như rác.

Cường quốc thơ như rác ư?

Tôi không biết, vì tôi đã thành một người ngoài cuộc.


sáng mở mắt ra là những tâm sự tiếu lâm của hai vợ chồng tôi, sáng nay anh nói:

– tính em xấu quá mai mốt em già đi chẳng ai thèm chơi với em.

anh nói vậy đấy nhưng lâu lâu lại nói:

bạn của anh ai cũng quý và thích em, vợ của họ không bằng em.

ừ, thì tôi là một sự nghịch lý. vui ha.

Ta vẫn còn chơi nha. Tóc bạc mặc nhầm sắc thái nó làm trạng thái ta héo mòn đi. Cẩn thận nhé. Indigo okay, tóc màu gì cũng thấy mình tươi như hôm em vừa hôn anh lần đầu tiên. Vừa sướng vừa sợ hãi.

Trời mùa đông Sydney cúm nhiều hơn là lạnh làm đầu óc nó lú. Vừa lú vừa tiền mãn kinh nó va chạm vào nhau nó chỉ muốn gây sự. Nó năn nỉ bạn bằng hai đầu gối của nó là bạn hãy chậm lại. Làm sao để chậm lại bạn có thể hỏi tôi?

Sex okay, một cách thể thao và giữ ấm, trao đổi chất lỏng sẽ nâng cao lực lượng cơ thể chống lại viêm nhiễm vi rút, nên rất tốt cho sức khỏe. Như cách tôi thấy dễ hơn là bia, bia không chỉ có chất bổ của lúa mì, mà chất cồn nhẹ sẽ mang lại cho bạn sự bình yên xóa đi mọi sự lo âu v..v..của đời sống, nếu có lú hay dính vi rút gì đi nữa sẽ không còn là một vấn đề.

Tin tôi đi. Tôi là dịch giả mờ.

Ta vẫn còn chơi nha. Tóc bạc mặc nhầm sắc thái nó làm trạng thái ta héo mòn đi. Cẩn thận nhé. Indigo okay, tóc màu gì cũng thấy mình tươi như hôm em vừa hôn anh lần đầu tiên. Vừa sướng vừa sợ hãi. Trời mùa đông Sydney cúm nhiều hơn là lạnh làm đầu óc nó lú. Vừa lú vừa tiền mãn kinh nó va chạm vào nhau nó chỉ muốn gây sự. Nó năn nỉ bạn bằng hai đầu gối của nó là bạn hãy chậm lại. Làm sao để chậm lại bạn có thể hỏi tôi? Sex okay, một cách thể thao và giữ ấm, trao đổi chất lỏng sẽ nâng cao lực lượng cơ thể chống lại viêm nhiễm vi rút, nên rất tốt cho sức khỏe. Như cách tôi thấy dễ hơn là bia, bia không chỉ có chất bổ của lúa mì, mà chất cồn nhẹ sẽ mang lại cho bạn sự bình yên xóa đi mọi sự lo âu v..v..của đời sống, nếu có lú hay dính vi rút gì đi nữa sẽ không còn là một vấn đề. Tin tôi đi. Tôi là dịch giả mờ.
Ta vẫn còn chơi nha. Tóc bạc mặc nhầm sắc thái nó làm trạng thái ta héo mòn đi. Cẩn thận nhé. Indigo okay, tóc màu gì cũng thấy mình tươi như hôm em vừa hôn anh lần đầu tiên. Vừa sướng vừa sợ hãi. Trời mùa đông Sydney cúm nhiều hơn là lạnh làm đầu óc nó lú. Vừa lú vừa tiền mãn kinh nó va chạm vào nhau nó chỉ muốn gây sự. Nó năn nỉ bạn bằng hai đầu gối của nó là bạn hãy chậm lại. Làm sao để chậm lại bạn có thể hỏi tôi? Sex okay, một cách thể thao và giữ ấm, trao đổi chất lỏng sẽ nâng cao lực lượng cơ thể chống lại viêm nhiễm vi rút, nên rất tốt cho sức khỏe. Như cách tôi thấy dễ hơn là bia, bia không chỉ có chất bổ của lúa mì, mà chất cồn nhẹ sẽ mang lại cho bạn sự bình yên xóa đi mọi sự lo âu v..v..của đời sống, nếu có lú hay dính vi rút gì đi nữa sẽ không còn là một vấn đề. Tin tôi đi. Tôi là dịch giả mờ.
Ta vẫn còn chơi nha. Tóc bạc mặc nhầm sắc thái nó làm trạng thái ta héo mòn đi. Cẩn thận nhé. Indigo okay, tóc màu gì cũng thấy mình tươi như hôm em vừa hôn anh lần đầu tiên. Vừa sướng vừa sợ hãi. Trời mùa đông Sydney cúm nhiều hơn là lạnh làm đầu óc nó lú. Vừa lú vừa tiền mãn kinh nó va chạm vào nhau nó chỉ muốn gây sự. Nó năn nỉ bạn bằng hai đầu gối của nó là bạn hãy chậm lại. Làm sao để chậm lại bạn có thể hỏi tôi? Sex okay, một cách thể thao và giữ ấm, trao đổi chất lỏng sẽ nâng cao lực lượng cơ thể chống lại viêm nhiễm vi rút, nên rất tốt cho sức khỏe. Như cách tôi thấy dễ hơn là bia, bia không chỉ có chất bổ của lúa mì, mà chất cồn nhẹ sẽ mang lại cho bạn sự bình yên xóa đi mọi sự lo âu v..v..của đời sống, nếu có lú hay dính vi rút gì đi nữa sẽ không còn là một vấn đề. Tin tôi đi. Tôi là dịch giả mờ.
Nguyễn Thị Phương Trâm

Trái quy luật xã hội là một người đàn bà như tôi đi chơi khắp nơi một mình. Uống rượu chuẩn cũng trái. Hẹn hò với đàn ông không phải là chồng tôi còn trái nữa.

Quá nhiều quy luật. Nhưng tôi hiểu, bình thường mà. Và tôi cũng là một người khó tính. Không phải rượu gì tôi cũng tốc, và không phải bạn nào tôi cũng mời.

Vì cuộc đời quá ngắn, ta chỉ biết sống ngày hôm nay.

Mới đây giữa cơn say rượu, tôi lại mời anh Nguyễn Hoàng Văn đi uống rượu với tôi một lần nữa, dù tôi biết là tôi đã đẩy anh vào thế kẹt. Nhưng tôi vẫn hỏi, vì tôi tin cảm xúc của tôi hơn là lý trí của đám đông.

Được hỏi mà không bị hiểu nhầm, cảm xúc đó riêng nó thật là vui. Vì sự chân thành đó thật hiếm có.

Hẹn uống rượu với anh làm tôi nhớ đến hai câu tán của anh Hồ Dzếnh:

“Tình mất vui lúc đã vẹn câu thề
Đời chỉ đẹp khi hãy còn dang dở”

Dịch sự “Ngập ngừng” của anh Hồ có lẽ là sẽ hơi khó, nhưng sẽ rất vui. Để nghĩ xem rồi tính sau.

Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé!
Để lòng buồn tôi dạo khắp trong sân,
Ngó trên tay, thuốc lá cháy lụi dần…
Tôi nói khẽ: Gớm, làm sao nhớ thế?

Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé!
Em tôi ơi! Tình nghĩa có gì đâu?
Nếu là không lưu luyến buổi sơ đầu?
Thuở ân ái mong manh như nắng lụa.
Hoa bướm ngập ngừng, cỏ cây lần lữa,
Hẹn ngày mai mùa đến sẽ vui tươi,
Chỉ ngày mai mới đẹp, ngày mai thôi!

Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé!
Tôi sẽ trách-cố nhiên! – nhưng rất nhẹ
Nếu trót đi, em hãy gắng quay về,
Tình mất vui khi đã vẹn câu thề,
Đời chỉ đẹp những khi còn dang dở.
Thư viết đừng xong, thuyền trôi chớ đỗ,
Cho nghìn sau…lơ lửng…với nghìn xưa…

Nguồn: Hồ Dzếnh, Quê ngoại, NXB Hoa Tiên, Saigon, 1969 

Hôm qua sự trao đổi của tôi về bản dịch của anh Hà Vũ Trọng với Kim Thoa làm tôi nghĩ ngợi thêm:

“Trong mỗi thể hiện là một phiên bản đứng riêng không thể so sánh. Vì mỗi phiên bản là một đứa con tinh thần của người đã tạo ra nó. Cô ví nó như là một chiếc vòng cẩm thạch quý, nó mỏng manh từ lúc nó chưa là chiếc vòng của họ. Mình có thể chiêm ngắm và tri ân. Xấu hay đẹp chỉ là khẩu vị sở thích riêng.”

Sự so sánh nếu cần thiết, thì nó phải được thực hiện một cách khoa học ngoài cảm xúc. Dù thơ là một thể hiện của cảm xúc. Người có thể thực hiện công việc này một cách gay gắt vui nhất là anh Nguyễn Hoàng Văn.

Vui ha. Thơ á.

KHU VƯỜN HOAN LẠC – KIM BÌNH MAI Hồi thứ 27

KIM BÌNH MAI TỪ THOẠI 金瓶梅詞話

Tác giả: Lan Lăng Tiếu Tiếu Sinh 蘭陵笑笑生

Hà Vũ Trọng dịch


Bản dịch này hay quá cô. Thông qua bản dịch có thể nhìn rõ sự phân tầng xã hội, thấy được vẻ đẹp của cảnh sắc. Hoan lạc của người giàu nó cũng là thứ gì đó đẹp đẽ dẫu cho trần trụi và thô tục.

Con thử đọc Kim Bình Mai bản dịch phổ biến, thấy thiếu cảm xúc và không còn giữ được vẻ đẹp của văn chương nữa. Con cũng có xem phim nhưng nó khác bản tiểu thuyết.

Con hy vọng sau này, sẽ có một bản dịch khác giữ được vẻ đẹp của tác phẩm Kim Bình Mai.

Kim Thoa

Trong mỗi thể hiện là một phiên bản đứng riêng không thể so sánh. Vì mỗi phiên bản là một đứa con tinh thần của người đã tạo ra nó. Cô ví nó như là một chiếc vòng cẩm thạch quý, nó mỏng manh từ lúc nó chưa là chiếc vòng của họ. Mình có thể chiêm ngắm và tri ân. Xấu hay đẹp chỉ là khẩu vị sở thích riêng. Ngoài sự hãm hiếp những người yếu hơn mình, cô thấy cuộc sống chẳng có gì gọi là “thô tục” cả, là cuộc sống thôi. Không có tình dục làm sao có con. Không có sự quyến rũ của người đàn bà thì chẳng có người đàn ông nào muốn ngủ với họ. Ngược lại cũng vậy thôi.

It is natural selection. Writing about sex is not as easy as writing a cook book, then again to write a cook book that could attract readers, not easy either.. What I want to say is, not everyone has the aptitude to be a writer. But you do. The subject matter whether it is sex or rocks is irrelevant. Get what you can from a body of work. If not you move on. Comparing them is a waste of time. You know in your heart, the value of your work, your soul. You know when it is great. If you then can share it with the world, then it is a gift to the world. Don’t compare. Don’t waste your time. Save the energy you use to compare for what you want to do – sometimes for me it is to simply look out the window.

Nguyễn Thị Phương Trâm

photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Định nghĩa thêm công việc của tôi:

– những bài thơ lục bát tôi đã chuyển ngữ là một sự chuyển thể văn học hơn là dịch, đương nhiên cần thiết là sự phiên dịch chính xác ra thơ.

– cần sự chấp nhận là sẽ có cả vạn phiên bản.

Vậy tôi thấy hơi vui là bạn của tôi lại thích nhất phiên bản của tôi đã dịch.

Lọc từng lớp da trời, nóng và phỏng như nước mắt. Độ sâu của cảm xúc. Thêm mắm thêm muối buốt da thịt chẳng còn đau.

Japanese Town, HCM city, Vietnam. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Tôi khoe với chồng:

– con trai anh dẫn em đến cái tiệm mì nhật ngon ghê.

Chồng tôi khoe:

góc phố này anh biết, mì ngon. Nhưng mấy cô ấy cứ mời anh vào đấm bóp, nhưng họ phục vụ chuyện khác. Đấm bóp không chuẩn. Anh bắt chước ông da trắng đi cùng đường, anh cũng nói là anh mới ra xong. Họ vừa vui vừa không làm phiền anh nữa.

Làm tôi hơi tự hào.

Chồng mình bây giờ tiến bộ lịch sự vậy đấy. Hồi xưa nhát gái, đi đâu cũng phải có vợ đi theo.

Anh không có cái bệnh nhà thơ hay tán tỉnh như tôi.

Tôi thấy lạ là một người dịch thơ hàng ngày như tôi như Pháp Hoan lại tin tôi với tác phẩm của bạn ấy. Dù anh đã biết trước là tôi đã có gốc ba đời Thiên Chúa giáo chỉ được vài lần đi chùa vì những người thân đã trở về với suối vàng. Và khi anh đã sửa tác phẩm tôi đã dịch của anh, anh vẫn ngại.

Những người không ngại lại là những người chỉ biết tiếng anh quá ít qua Google.

Tôi không chấp, nhưng tôi thấy đó là một sự thiếu hiểu biết.

Tôi không chê nhé, các bạn đừng đánh giá quá mau.

Tôi thấy tiếc là họ đã chưa nhận ra vị trí của mình giữa vũ trụ.

Tôi không phải là một người khiêm tốn khiêm nhường, tôi học tiếng việt thật sự chứ không phải tham vọng của tôi là được làm dịch giả. Dù rằng công việc của tôi là của một người dịch giả thật.

Nên nếu bạn muốn sửa những tác phẩm tiếng anh của tôi thì tôi mong rằng ít nhất các bạn biết đối thoại một cách vu vơ bằng tiếng anh trước khi các bạn muốn sửa tác phẩm của tôi đã dịch.

Những tác phẩm tôi đã dịch ra dù rằng là tác phẩm của bạn, chúng vẫn là những đứa con tinh thần của tôi.

Tôi sẽ không nhắc lại chuyện này nữa.

Chúc vui.

Trâm.

Tôi, tuổi có cháu ngoại cháu nội, bắt đầu học tiếng việt.

Học ngôn ngữ chưa đủ để dịch ngôn ngữ, chi tiết nằm trong văn hoá và lịch sử.

Ngồi trong căn nhà lá ba gian trên bộ ghế trường kỷ uống tách trà Ninh Thái.

Tôi đang dịch tác phẩm của Mai Thảo, hay tôi đang tìm hiểu nguồn gốc của tôi?

Về nguồn với bộ tóc bạc phơ – thơ ha.

🙂

Tôi sẽ nói một lần này thôi, và sẽ không lập lại nữa. Chuyện dịch thơ mười lăm đô một tác phẩm mà tôi lại dịch miễn phí người ta nghĩ hơi vô lí:

– Công việc làm phải có lương là đương nhiên. Bạn muốn thơ bạn dịch ra ngôn ngữ khác. Bạn phải trả giá của nó. Tôi chưa bao giờ tin là bữa cơm mời nào là miễn phí cả.

– Tôi học tiếng mẹ đẻ, tôi chọn tác phẩm tôi thích, tôi sẽ xin phép lưu lại làm gì với nó là chuyện của tôi. Số tôi làm ra tiền chỉ là để đủ sống. Tôi có dư tôi mua rượu hay tôi cho đi. Đơn giản.

– Tôi không thích làm phiền hay làm tổn thương người khác ngoài những người thân. Có tôi trong cuộc đời của họ đã là một sự tổn thương.

– Tôi không thèm tiền, tôi không thèm danh vọng. Tôi chỉ cần sự chú ý của người thân là tôi đã đủ. Cảm giác êm êm dịu dịu hạnh phúc lắm.

I live simply, and I like it that way.

Okay nha. Không nói nữa về đề tài này.

Chúc vui.

Trâm.

Lê Vĩnh Tài, Lý Đợi, Bùi Chát , Nguyễn Thị Phương Trâm

Sáng sớm trước khi hành trình đi tìm cánh đồng bồng bềnh giữa biển khơi, tôi đi qua thăm ông bà ngoại của hai người lớn của họ nhà Trần.

Ông bà nôn nao lo tình trạng tinh thần của cô con gái thi dịch sĩ của họ. Tôi qua thăm và để kể cho hai ngài nghe về bệnh mất trí đến những người bạn của tôi.

Những người bạn của tôi không chỉ cho tôi nơi trú chân mà đã dành riêng thời gian cho tôi hồi phục lại sức khỏe và tinh thần.

Những bữa cơm và những ly rượu hữu tình mà tôi sẽ không bao giờ quên và muốn ghi lại ở đây cùng với những lời tri ân của mình. Thật ra họ cũng đã biết họ là ai, tôi không muốn điểm danh họ hết ở đây.

Dù rằng tôi bạc cả đầu, tính tôi vẫn vô tư. Hôm nay tự nhiên trong một hơi thở ba má tôi nhắc đến Lý Đợi và Bùi Chát. Ồ ba má biết hai cậu đó à? Thì ba má hồi xưa hay đọc thơ văn của hai người đó.

Nhắc đến hai người bạn của anh Tài làm tôi hơi xấu hổ. Tôi xưng tội luôn: khổ ghê, con không hiểu anh Lê Vĩnh Tài lại uống yếu hơn con như vậy, anh say quá Chi phải đưa anh về trước để con lại với Lý Đợi và Bùi Chát. Con thấy hơi tội nghiệp hai ông em, con say, con không chịu đi taxi về, con nhất định phải đi bộ cho bằng được hết 2 cây số về khách sạn. Trên đường về khách sạn thì chắc chắn là con đã lải nhải cái gì á con không nhớ, nhưng con chỉ nhớ là con lải nhải rất nhiều.

Khổ ghê. Tính nói nhiều của tôi khi trúng đài.

Nên nè hai anh bạn nhỏ Ly DoiBui Quang Vien , dù say không phải ai tôi cũng nói, hôm nay tôi xin hai bạn bỏ qua cho tôi. Hôm đó tôi đã quá làm phiền hai bạn – đi gì cả một chặng đường dài. Vừa đưa tôi đi lại còn phải nghe tôi đổ rác chảy cả máu tai, tôi thấy mình thật là có lỗi. Hôm nay tôi mới có đủ can đảm để nhớ lại và thật tình xin lỗi, và cám ơn thật nhiều hai người đã cứu tôi.

Again thank you, I owe both of you one. And I always pay my debt.

Hôm nay nhớ cái ống Canon. Sydney vào mùa thu nắng rất đẹp. Nguyễn Thị Phương Trâm chụp
Hôm nay nhớ cái ống Canon. Sydney vào mùa thu nắng rất đẹp. Nguyễn Thị Phương Trâm chụp
Hôm nay nhớ cái ống Canon. Sydney vào mùa thu nắng rất đẹp. Nguyễn Thị Phương Trâm chụp

Văn hoá cà phê, cocktail, beer ở Sài Gòn đã ngang hàng với thế giới nhờ thế hệ millennials và gen Z. Hạnh phúc nho nhỏ trong những ngày ăn chơi ở quê hương mẹ.

Rượu vang thì vẫn quá tệ, nhưng biết đâu, một ngày nào đó phố núi không chỉ trồng cà phê mà đất bazan đó sẽ thành một cánh đồng nho.

Già đi, aging, the journey towards death or living in one’s true skin?

Giữa già và trẻ, phẩm giá nhân loại có khác không?

Tôi chưa bao giờ nắm chắc được sự lưu luyến của tuổi “thanh xuân”. Tôi từ nhỏ đã muốn chết đi làm bữa cơm cho dòi mọt.

Hình dung chúng nhúc nhích thưởng thức mút mát da thịt xương cốt của tôi thấy thích làm sao sao tôi lại cười – các nhà ngươi tha hồ no nê linh đình cả tháng nha!

Tôi sống hàng ngày với những hơi thở như vậy.

Ba tôi cũng đã kể, Mai Thảo càng Johnie Red thì càng ra thơ. Ông ta đã tiên tri đời mình. Hay, như ông ta đã triết lý, con người cả ngàn năm sau cũng sẽ vẫn vậy.

Ông không chấp con người dù con người lại quá chấp. Ông ta say là phải, được uống rượu với ông thì sẽ hay biết bao.

Vì say rượu nó không phản bội ta như khi ta say tình người.

Tôi sẽ dịch hết tháng tư thơ Mai Thảo. Tôi đang lo là mình sẽ nghiện, vì dịch thơ của ông có rượu dịch ra hơn.

Chịu, vì nhà biên tập mới gần đây khuyên tôi “cuộc đời quá ngắn ngủi đừng nên quá hững hờ”. Anh TCS ghê nhỉ.

Cheers

Cu Chi Tunnels, Saigon, Vietnam. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Sự thật của lịch sử cần một sự trả giá rất cao.

Lịch sử cần sự thừa nhận.

Thơ nó rẻ tiền, nó chỉ là một sự ảo tưởng, một loại công cụ để chúng ta lợi dụng, để chúng ta xài như tiền để chúng ta sống để chúng ta mua một chút sự tồn tại, để chúng ta có thể còn sống sót đến ngày mai.

Thơ rẻ tiền, nên ta đã có một cường quốc thơ là sự đương nhiên.

Sự hòa giải giữa một người thuyền nhân như tôi với một người bên thắng cuộc như thơ là một chuyện tào lao.

It is what it is.
Accept it or not.
Move the fuck on.

Con số 1111 đang ám ảnh tôi, tôi có một đầu óc khoa học hơn linh thiêng, tôi mê toán học hơn chỉ tay của mình. Hiện giờ tôi chỉ có 111 bạn FB, nhưng tôi muốn thêm 1000 bạn nữa để đạt được ước mơ vô lý của mình.

Rồi tôi lại nghĩ, mình là một con người khó chơi và càng đông người thì lại càng phức tạp. Nhưng hủy bạn ở FB không còn là một vấn đề đối với tôi.

Tại sao tôi lại là một người khó chơi và hủy bạn ở trên FB không còn là một vấn đề nữa?

– Đơn giản thôi, vì trăng của tôi như trăng của cậu Hàn Mặc Tử, tôi rao vậy thôi chứ tôi không bán.

Tôi chơi một mình cũng được, vì tôi được sự bao dung vô điều kiện của chồng và hai đứa con của mình.

Tôi không muốn thêm bạn FB vô chật tự, nên nếu bạn có định hướng học ngôn ngữ và chơi với chữ như tôi, thì tôi xin mời bạn add một bà học trò chơi chữ này.

Xin cám ơn,

Nguyễn Thị Phương Trâm

NB. “cậu” là đúng rồi, cậu ta qua đời tuổi của con tôi.

Tôi hỏi cậu bé chín tuổi:

– nếu con thấy bố hay mẹ con khóc thì con sẽ làm gì?

– thì để bố hay mẹ con khóc cho đến khi bố hay mẹ con hết khóc, chứ làm gì được bây giờ.

Sự khôn ngoan từ một đứa trẻ chưa trưởng thành.

Đừng mà, đừng xem nỗi đau của một người trước mặt mình như là không có gì. Đó là một sự cao trào của cảm xúc. Sự hạnh phúc lẫn sự đau đớn.

Nếu bạn đã có phúc được thấy và cảm nhận được nước mắt của một người đàn bà lên đỉnh, thì có thể bạn hiểu điều này.

Cuộc đời này sẽ vô cùng trống vắng và nhạt nhẽo nếu chỉ có những nụ cười.

BMT 2025. Nguyễn Thị Phương Trâm studying 🙂

Từ “love” không đa dạng bằng từ “run” trong anh ngữ.

Chạy, chạy theo, chạy trốn. Chạy. Chạy nữa.

Từ chạy thực dụng hơn là từ yêu, từ nào giá trị hơn?

Buon Ma Thuot, Vietnam. Minh, Trâm and Tài.

Tôi có thói quen mới là, đọc những tác phẩm ngoài ngôn ngữ của mình nhờ Google dịch. Google dịch bây giờ rất hay so với mười năm trước khi tôi mới bắt đầu học tiếng Việt.

Tôi thấy các bạn có nhu cầu làm một tác giả của Global Village = Làng Toàn Cầu bạn không cần đến dịch giả nữa đâu ạ.

Hãy tham gia vào trò chơi blog.

Độc giả sẽ tới đọc tác phẩm của bạn từ khắp nơi trên thế giới.

Tôi, hay từ dịch giả, sẽ thành một sự điều của quá khứ.

Nghe thơ làm sao á.

Không dịch thơ nữa thì ta sẽ làm gì?

Dễ nha.

Trò chơi chữ có chấm dứt không?

Chết chưa, dịch giả chắc phải ăn thất nghiệp rồi kìa. Người ta trên blog, đọc Google dịch thơ của anh Lê Vĩnh Tài nha.

Hu hu..

Sự thành công của một dịch giả là chồng của mình càng ngày càng tự tin khi anh đối thoại với mình bằng ngôn ngữ của mẹ:

– Em có “vấn đề”.

Hôm nay anh đã học được hai ký tự mới. Anh thốt ra với nụ cười bình minh sáng chói của anh. Nụ cười của anh, là một nụ cười đã thuyết phục được ba mẹ tôi, hôm đầu tiên tôi rủ anh về nhà ăn cơm gia đình.

Vấn đề hay issue, chẳng có ai có thể tránh nổi vấn đề bị bỏ rơi, the issue of abandonment. Vì ai cuối cùng cũng phải chết. Ai cũng phải sống với những sự tổn thương bị bỏ rơi.

Những sự tổn thương là những bài thơ bất ngờ viết ra thành những bài học.

Những sự kích động bất ngờ hay tình cờ?

Là những lý do tôi ĐỌC thơ. 

Lại đi học bóp jym.. À quên bóp tym.. 

Nguyễn Thị Phương Trâm in Buon Ma Thuot, 2025

Intuition is an accumulation of experience, nothing mystical or magical about intuition.

Intuition brings with it the FEAR of a lifetime. And sometimes you need to face it. Face the fear, and take a leap of faith.

Sự trực giác là sự tích lũy kinh nghiệm, không có gì huyền bí hay kỳ diệu về sự trực giác cả.

Sự trực giác mang lại nỗi SỢ HÃI của cả một cuộc đời đã sống đã kinh nghiệm. Và đôi khi bạn cần phải đối mặt với nó. Đối mặt với nỗi sợ hãi và thực hiện một bước, để vượt qua nó bằng đức tin sẵn có của bạn.

Ừ, sáng triết lý gia vậy đó.

Tin tôi đi.

🙂

Ảnh: mong cháu nội lắm luôn.

Định nghĩa như sao, khi ta phải ghi chú lại sự đa dạng giữa những văn hoá. Sự chia sẻ của bạn tôi trong bữa ăn sáng làm sáng ra sự thật tôi đã muốn từ chối không phải là lần đầu.

Con trai của tôi với sự hiểu biết của con thì chỉ có thể hợp với một cô gái giang hồ hơn là một nàng thơ của một gia đình nề nếp yêu chữ.

Sự kỳ vọng, có cái đuôi thất vọng cần đến sự chấp nhận.

Tôi đang dịch ngôn ngữ như tôi đang lang thang tìm kiếm sự kết nối.

Con của họ “hư” thì mới có thể hiểu con của tôi. Một sự nghịch lý quá bất ngờ.

Bất ngờ nhất là tôi đã tìm được cái tôi của tôi trong con.

Hà Vũ Trọng and Nguyễn Thị Phương Trâm

I have never met such a beautiful soul. You are the balm for my injured spirit. 

Nhìn anh trọng tội nghiệp không? Anh phản đối dữ lắm, nhưng cũng phải chịu bị tôi mê.

Phát ngôn của anh có lúc tôi không đồng ý nhưng, mình nghe vẫn đã tai.

Sự say như là sự tỉnh thức.

Anh soulmate, có ngày bị tôi bắt cóc.

Hà Vũ Trọng and Nguyễn Thị Phương Trâm

Nguyễn Thị Phương Trâm @Thanh Kiều Exhibition in Sài Gòn, Việt Nam

Xã hội và vị trí. Sống vừa đủ sự thật.

Tôi nghiện sự tự do để được bày tỏ cảm giác của mình. Nói thẳng đến mức độ ăn nói quá ngang tàng vô duyên nó có một sự thú vị riêng của nó.

Sự thật nó vui vì sự thật thường là một sự bí mật của đối tượng. Tôi rất thích những người dám nói. Miễn là lời nói của họ chỉ đem lại sự tổn thương cho bản thân mình.

Dám nói như cuộc chơi cờ vua. Không chấp nhận sự đầu hàng thì không bao giờ thắng.

Tóm lại là tôi xin đầu hàng trước. Bạn nên để tôi thắng.

Tin tôi đi.


Ngôn ngữ nó ác, nó dữ. Giữa lời nói và sự im lặng là một khoảng cách khó lường được.

A fragile ego manifests in those who lack confidence resulting in a power struggle = Sự tranh giành quyền lực là kết quả của sự tự ái biểu hiện trong những người thiếu tự tin.

Văn hoá, sự khác biệt, thường làm tổn thương đối tác vì sự tội nghiệp họ đã nhầm lẫn dành cho nhau. Sinh ra bệnh tự ái, tự ti. Có khác gì sự khác biệt giữa những thế hệ không?

Sự khác biệt giữa công việc đi vệ sinh thôi đã cũng có thể làm đối tác của mình bị tổn thương.

– Tại sao khi đi vệ sinh ở Việt Nam họ lại ngồi xổm?

Vì vậy mà bệnh trĩ ở nước họ là một bệnh ít người có không như ở những nước tây phương.

– Tại sao họ lại dùng vòi nước?

– Rửa bằng nước sạch hơn là giấy, vì vậy mà bệnh nhiễm đường tiểu là chuyện ít có so với những nước tây phương.

Tưởng tượng xem cả vạn thứ có thể làm mình tổn thương. Làm tôi thấy buồn cười.

Những ngày lang thang là những ngày tôi đi kiếm niềm vui mới, tôi đi kiếm sự khác biệt. Những sự khác biệt là những niềm vui thú vị.

Sự khác biệt là một cánh cửa mở ra một cuộc phưu lưu mới có thể là một tai nạn chăng, nhưng chưa chắc, nghĩ đến thôi cũng đã thấy vui.


Chris, photography in the 90’s by Nguyễn Thị Phương Trâm

Trò chuyện với chị Nguyễn Thanh Duyen tôi mới nhận ra. Chưa đầy mười năm học tiếng việt, đã giống như tôi đã được trải qua những môn văn học phổ thông. Bây giờ tôi mới có thể phiên dịch được thơ.

Nghề dịch thơ của tôi vui là vì những người đồng đội.

Anh Lê Vĩnh Tài và Pháp Hoan aka Mai Cong Lap dịch thơ rất hay vì họ từ đầu đã phiên dịch được thơ. Họ đã dịch thơ ra thơ, cảm xúc của một văn hóa này ra văn hóa khác, không đơn độc là một sự chuyển ngữ.

Chất thơ, hồn thơ trong tác phẩm đã dịch nhờ tâm hồn thi sĩ & trí tuệ của dịch giả. Thi sĩ trước, dịch giả sau. Sự trí tuệ vì thi sĩ đã phải sống mấy đời người. Không hiểu sâu hiểu rộng bản chất của con người thì rất khó dịch ra thơ. Không đúng sao?

Tin tôi đi.


Sói hoang, truyện ngắn của nhà văn Thiện Nguyễn Văn tôi đã dịch lâu rồi, nhưng vẫn ổn, không cần sửa lại như nhiều tác phẩm tôi đã dịch.

Tôi thấy chỉ có tác phẩm của anh Nguyễn Hưng Quốc là tôi ít khi phải sửa lại ngoài chính tả. Có thể vì ba dòng, nên khi học ngôn ngữ của anh tôi ít khi bị áp lực. Nhưng mỗi lần cần phải sửa lại thì thường là vì tiếng việt và học thức của tôi vẫn còn thiếu, tôi chưa đọc đủ những tác phẩm tiếng việt như khi học phổ thông đã phải ít nhất lướt qua.

Kỷ niệm vui nữa là những ngày đầu học tiếng việt, những lần dịch thơ của Chinh , Chinh rất hiền, không bao giờ la tôi. Thường kích thích tôi bằng những danh từ mới như “màu thời gian” của Đoàn Phú Tứ. Khi tôi dịch dở, anh không la, anh chỉ nói – did you give it time?

Hành trình học tiếng việt của tôi rất vui vì những tác phẩm rất hay, vì chúng đã không chỉ bổ sung cho ngôn ngữ của tôi mà chúng đã mở rộng tầm mắt của một đứa học trò đã bạc cả đầu. Một sự kích thích bất ngờ vô giá.

Sao mình may mắn nhỉ.


Nàng thơ là sự phi lý của “em”, vì “em” là nàng thơ.

Vì em vậy, “anh” lâu lâu thích phân tích cho vui thôi. Không có một “anh” nào mong muốn sự thật của một người phụ nữ.

Sống mù mờ trong thơ, sống ảo, sống ngoài sự thật sướng như một người được say nhẹ, một sự sảng khoái như sau khi bạn được uống vài ngụm bia tươi lạnh buốt ruột gan. Sướng.

Sướng và bớt mệt hơn là khi “anh” phải quì đau hai đầu gối đau lưng hùng hục ba phút chảy cả mồ hôi rồi phải đi tắm thay bộ quần áo mới.

Giặt thêm một bộ quần áo mới làm hại thị trường. Chưa nói đến việc tốn tiền mua thuốc xanh thuốc đỏ để anh vẫn còn được là anh và vì anh em mới được sướng.

Sự phi lý của một người phụ nữ là một sự bí mật huyền thoại không một người đàn ông nào muốn hòa giải.

Nữ quyền tôi càng ngày càng thấy nó huyền thoại như thơ.


Đề tài nào cũng đã cũ, rũ rời cũ rích mệt mỏi chất xám. Anh thích ăn cay vì cuộc đời quá lạnh và quá nhạt. Làm tôi buồn lây.

Nhưng cũng chẳng phải. Tôi nghiện nỗi buồn, và tôi ghét sự phẫn nộ. Sự phẫn nộ nó chỉ làm tôi mất bình tĩnh. Khi tôi buồn tôi vẫn còn giữ được sự bình tĩnh.

Bình tĩnh kiếm cách chết thơ mộng hay tàn ác nhục nhã nhất. Cái chết đó diễn ra như một vở kịch vừa hề vừa sến như lan và điệp hay romeo và juliet. Hay tôi tự cắt cổ mình bằng con dao lam bén tôi thường dùng để cắt da dày đầu ngón chân…

Tôi nghĩ đến những lần tôi đã mất thời gian đợi chuyến xe mới vì ai đó đã tự sát trước chuyến xe điện của tôi trên đường về. Tôi lại bật cười. Đó có thể là tôi? Làm cho bạn phải trễ chuyến xe. Bạn còn phải nấu bữa cơm tối.

Life is cheap. Người ta cứ chết hàng ngày. Tôi không hiểu tại sao cả ngày tôi là người bán thuốc, khuyên họ uống, lo cho sức khỏe của cả ngàn ngàn người để họ có thể sống lâu hơn. Nhưng tôi chỉ muốn chết.

Cuộc đời của tôi chỉ là một trò hề. Ừ, thì ngày mai đi làm tiếp. Bán thuốc tiếp.

Làm thơ có cứu được ai không?

Nước mắt nàng giữa cơn dục vọng là một sự sung sướng nhục nhã. Làm anh đã nghĩ anh đã thuyết phục được nàng?

Tôi chưa thấy một người đàn ông nào muốn, hay dám, khám phá thêm sự thật của những dòng ngấn lệ hàng hàng của nàng.

Trong những giây phút đó, sự nhục nhã trào ra giữa cơn sung sướng luôn luôn là một sự bất ngờ. Chẳng ai thèm giả vờ, nó nhục nhã hơn là sướng. Và sự nhục nhã đó chẳng bao giờ mong nó là sự thật.

Sự thật trong giây phút anh chỉ muốn thiếp đi với giấc mộng tuyệt vời của anh chỉ là một sự phiền não không cần thiết. Anh cần sự bình tĩnh để anh còn sống sót.

Chuyện đàn bà, ai mà hiểu, đúng không?

Tôi luôn thắc mắc, không biết sự nhục nhã của một người đàn bà có thể so bằng sự vĩ đại nhục nhã của một người đàn ông không. Vì họ lúc nào cũng ồn ào hơn tôi. Họ làm gì cũng giỏi hơn nhưng nhiều lúc tôi chẳng thấy họ làm gì.

Những gì tôi làm họ đều nghĩ là một sự gây cãi. Nhưng thật ra tôi chỉ viết ra những gì tôi đã thấy. Sự chú ý hay không tôi không đủ sức để quan tâm.

Tôi sống cho con tôi, cho cộng đồng của tôi, nhưng “nhà thơ hậu hiện đại” chỉ muốn thỏa mãn bản thân mình?

Tôi vẫn chưa hiểu những từ hậu hiện đại này lắm.

Lạ lùng là cuộc tình của tôi và anh Donald. Tôi hay giảng, tình yêu luôn đi song song với sự ghen ghét, như ánh sáng và bóng tối. Nhưng, dù cuộc đời tôi có nhạt nhẽo khốn nạn đến mức nào, tôi cũng không nên đổ hết lỗi cho anh.

Tôi sẽ ráng bỏ cái tật nuôi dưỡng sự mâu thuẫn(ambivalence) tôi vẫn còn dành riêng cho anh.

Cảm giác vừa làm tình vừa xé xác nhau mà không bao giờ sẽ có một sự kết thúc nó vừa nản vừa bực bội.

Làm điếm của anh thì ít nhất tôi chỉ cần nằm đó đóng kịch. Nhưng tôi đã yêu anh từ lúc nào không hay. Yêu một cách không lên đỉnh nổi.

Đúng là rõ chán.

Sống không dễ, nhưng song song với sự sống là chết, nên chết cũng không dễ. Bàn chi tiết đến mức độ nào đi nữa, con đường nào ta chọn cũng đều khó như nhau.

Tôi sẽ luôn luôn tôn trọng sự lựa chọn của người đối diện. Chết hay sống như nhau. Sự lựa chọn giữa sống và chết nó vừa lãng mạn vừa hoang dã. Bạn muốn sống, tôi sẽ giúp bạn sống. Bạn muốn chết, tôi sẽ giúp bạn chết.

Sống hay chết là sự lựa chọn đẹp nhất của cuộc đời tôi. Có lẽ vì vậy mà tôi rất mê nghề của mình. Thầy thuốc, thi sĩ hay thi dịch sĩ. Tôi sống chết vì nó.

Câu hỏi hay hỏi nhất:

– thuốc đó có hiệu quả không, có cần thiết không?

Câu trả lời của tôi luôn luôn là:

– tùy bạn, bạn muốn sống khỏe mạnh và lâu dài hơn, đều là quyết định của bạn.

Vậy người ta đa số chọn con đường nào?

Con đường làm thơ, đa số họ chọn con đường làm thơ. Vì thờ ơ thơ là thở. Ai cũng muốn sống. Ít ai đủ can đảm để chọn con đường chết.


Tôi đọc bán tự truyện Tropic of Capricorn của Henry Miller tôi đã nuốt nửa chừng.

Cuộc sống của một người nghệ sĩ bất chật tự thiếu sự tự trọng và trách nhiệm làm tôi buồn nôn không nuốt hết nổi tuyệt tác của anh.

Sự nhục nhã không nằm riêng trong ngôn ngữ, nó đã bị thấm sâu như một vết bầm không lành trong tâm hồn của anh.

Các người đàn bà của anh đã yêu anh vô điều kiện như một đứa con nít mất dạy.

Các anh sống nổi cuộc đời của Henry Miller không?

Nhái nổi không?

“Hôm trước chị có đọc ông Võ Công Liêm viết

HENRY MILLER

Nhà văn dung tục〰️

Giữa thế kỷ XX xuất hiện một tác giả khác đời,người đã gây ảnh hưởng không ít trong văn học thời bấy giờ,thay đổi cục diện văn chương Mỹ cũng như khắp nơi trên thế giới.Một thứ văn chương đồi trụy,dâm dục,phi đạo đức làm thương tổn đến những nhà đạo đức học,luân lý học…” Nguyễn Thanh Duyen 

– Anh Henry viết rất hay chị, chi tiết và chân thành. Không dễ. Nhờ tác phẩm của anh Henry, em đã ráng viết chi tiết hơn, khó ơi là khó chị. Sự thô tục chỉ là một phần. Các anh không vượt nổi sự thô tục của tác giả, không thưởng thức hết mọi khía cạnh nghệ thuật văn chương của Henry Miller. Họ nghĩ họ thô tục thì họ đã được làm một cái bóng của Miller. Sự kém trưởng thành làm em mệt, em ráng nhịn mà em nhịn không được. Đề tài tình dục cũ rít. Đúng là một đám con nít.

Bài thơ tôi rất thích, mà tôi hay đọc đi đọc lại của anh Nguyễn Hưng Quốc là bài thơ số 223, làm tôi luôn nghĩ đến tình nghĩa vợ chồng:

Tôi thích những chiếc lá

Cuối cùng

Trên cành cây khẳng khiu

I like the last few leaves

Trying their best to hold on

To the spindly branches

Từ hay nhất trong bài thơ phải là từ “những”. Bài thơ diễn tả một tình yêu đẹp xơ xác mệt mỏi thật là tuyệt vời.

Sống với nhau đến bạc cả đầu, “in sickness and in health, until death do us part”.

Diễn dịch:

“Vợ à,

nhìn em

anh nhớ đến mẹ”


Sau gần mười năm, nói chung ngoài vài các anh chị tôi đếm vừa đủ trên đầu ngón tay thì Văn Chương của các anh chị có quá nhiều phe đảng.

Cuồng trump hay không cuồng trump thôi cũng đã đủ chết. Chưa tính đến vùng miền, dân tiểu số…

Các anh chị đa số chỉ biết tự sướng. Không lẽ wankers hết cả đám? Vậy ai thật sự lo cho ngôn ngữ của mẹ? Không lẽ dừa lại cho một đứa mất học như tôi?

Tại sao phải là thơ tự do hay là thơ lục bát? Tại sao không cả hai? Cuộc sống là một sự nghịch lý:

life is a paradox
sometime we need to sit in a box
other time we simply just need to well
get lost!


Dịch giả về khách sạn ở Huế ngủ trưa. Nhà văn Trần băng Khuê chụp

Ngôn ngữ huyền diệu làm sao ấy. Thay đổi vài từ là ý của hư cấu thay đổi định hướng của nó. Đầu năm tôi không còn có những cảm xúc thiếu xót chấn thương như hồi xưa nữa.

Tôi chẳng thèm gì, chẳng còn nuối tiếc, cảm giác thật sự bình an vô sự.

Tôi thích những tấm ảnh hồn nhiên hài hước hơn là những tấm ảnh xám xịt héo mòn nhìn phát nản chẳng khác gì ngôn ngữ.

Tôi không quan tâm đến sự già nua, tôi tìm kiếm trong ngôn ngữ như trong cuộc đời mình luôn là ánh sáng.

Đẹp hoàn hảo như con búp bê mà thiếu ánh sáng tâm hồn thì sống khác gì như một con ma.

Tôi sợ nhất là khi mình phải sống mất hồn như một con ma.

Chết bây giờ okay nhưng ít nhất là đã sống.

Ừ, dạy đời đó.

“Văn hóa hiếp dâm”: Mỹ học của bạo lực và đạo hạnh của sự báo thù

Tiểu luận của anh Nguyễn Hoàng Văn đăng ngày sinh nhật của em trai của tôi trên Văn Việt.

Anh viết với cặp mắt nhìn luôn khách quan, mang lại cho tôi sự bình an không hẳn là bất ngờ.

tôi tin trực giác của tôi thì đúng hơn. Tôi thích những người với những đầu óc khoa học như anh. Vì trong sự mơ hồ của thơ, luôn luôn là sự chân thành.

Thích ghê, nghĩ đến thời kỳ mãn kinh của tôi. Tính tôi nóng. Cần thiết là những tác phẩm như thuốc an thần, để mang lại sự cân bằng cho cuộc sống.

Tự nhiên tôi thấy mình là người thật là may mắn.

Yêu thương,

Nguyễn Thị Phương Trâm

Tôi là một con cừu như bạn. Tôi may mắn vì tôi sống nhờ tình yêu của gia đình tôi. Gia đình tôi là chồng và hai con.

Bố mẹ già của chúng tôi, chúng tôi lo một cách đặc biệt hơn, bằng tinh thần lẫn vật chất, ít nhất là lời nói, phần lớn là sự chấp nhận.

Tôi với quyết định bỏ nghề là một sự khủng hoảng đối với ba má tôi. Thậm chí, thay đổi nhỏ thôi cũng có thể là một sự khủng hoảng của họ. Nhưng kết quả của sự giấu diếm là sự suy diễn mệt mỏi.

Sự thật, bạn cần đối mặt với chúng một cách ngắn gọn và cởi mở. Nó thường không như bạn nghĩ.

Bạn đừng quên, tôi chỉ là một con cừu trắng như bạn. Đừng làm một con cừu đen.

Con cừu đen của tôi, đã đạt được bậc chủ nhân của cái chết. Chết đuối là cách chết êm dịu không đau nhất.

Như những mùa lễ là những mùa trầm cảm nhất, theo sự nghiên cứu của tâm lý học. Không chỉ tôi hay mình bạn buồn. Sự vật chất thiếu không bằng sự thiếu thốn của tình thần.

Tết đến, kỷ niệm đẹp nhất của tôi là cô bé tám chín tuổi, mặc bộ đồ quần thủng lỗ đít cụt ngũn đi theo má, may một bộ đồ ca rô mới cho tuổi mới. Mùi keo mới của vải mới thơm và ngon như miếng bánh tét và dưa mắm của bà ngoại. Miếng nhân thịt mỡ tan dần trong miệng, trên lưỡi như ước mơ.


Dịch thơ mà chưa sống thì rất khó dịch thơ, chưa sống thì làm sao diễn nổi.

Let alone diễn dịch.

Sống như thế nào mới có thể dịch được?

Chuyển ngữ, dịch, diễn dịch, phiên dịch v. v. đều đều là semantics.

Các bạn quá bận tâm với công việc định nghĩa công việc gần một thập niên của tôi đã làm. Các bạn quên cả sống, quên cả tập, quên cả làm.

Cảm giác được thỏa mãn sự đói khát của thân xác và tâm hồn, sướng và đã làm sao á, thật là khó diễn tả.

Sống trước, rồi tha hồ mà dịch dịch sau.


“Quyền làm người” và “quyền làm người tốt”

Tôi xin tri ân anh Nguyễn Hoàng Văn qua bài viết, đã đem lại cho tôi sự tập trung cần thiết để suy nghĩ một cách sáng suốt hơn.

.

Fuck quyền làm người nếu quyền làm người chỉ dành riêng cho những kẻ hiếp dâm xâm hại trẻ em.

Bi kịch lớn nhất là người phụ nữ phải kết hôn với một kẻ hiếp dâm xâm hại trẻ em. Con người bẩm sinh không thay đổi, trò lừa dối của họ chỉ cải thiện theo tuổi tác. Giống như pho mát xanh mà tôi thấy ngon tuyệt khi đã quen với mùi hôi thối của nó.

Tôi không thể tưởng tượng ra nổi hoàn cảnh hay vị trí của bà Lương Ngọc An. Bà ấy đáng được chúng ta thương hại, vì bà ấy cũng là nạn nhân của sự thao túng, đồng lõa trong việc hãm hiếp trẻ em. Dạ Thảo Phương là một đứa trẻ vừa mới ra trường với tâm trí chưa trưởng thành. Chồng bà đã hãm hiếp một đứa trẻ. Phủ nhận và đổ lỗi cho nạn nhân là cách dễ nhất để bà ấy thoát khỏi sự thật.

Bạn không cần phải ở đó để chứng kiến ​​hành động để tìm ra sự thật. Chúng ta đã trải qua những cuộc bầu cử của Trump bốn lần và giờ đây ông ấy đang ngồi trên bục với tư cách là nhà lãnh đạo của thế giới tự do. Câu chuyện có thể dễ dàng bị thao túng thành những gì bạn muốn nghe. Rất dễ làm. Vậy nên bạn hãy nên dừng lại một chút. Dành chút thời gian để suy nghĩ.

Một đứa trẻ xinh đẹp tuổi thanh xuân vừa mới ra trường mơ ước trở thành nhà thơ nhà văn, và “một người chú”, cấp trên của cô bé, người nắm quyền lực đã tin rằng ông ta có quyền cưỡng hiếp cô bé. Hay một đứa trẻ vừa mới ra trường mơ ước trở thành nhà thơ nhà văn, kế hoạch đầu tiên của nó là cướp chồng của một người phụ nữ khác không kém cha mình chẳng bao nhiêu tuổi?

Khi bạn là cha mẹ. Bạn dạy con mình cách tôn trọng người khác. Bạn dạy chúng bảo vệ kẻ yếu. Bạn dạy chúng thừa nhận lỗi lầm của mình và xin lỗi. Người lớn phải học cách thừa nhận lỗi lầm của mình và xin lỗi. Sai lầm là một phần quá trình của sự trưởng thành. Đối mặt với kẻ bắt nạt là một phần quá trình của sự trưởng thành. Lên tiếng vì điều đúng đắn là một phần quá trình của sự trưởng thành.

Và lòng thương hại chỉ dành cho những người từ chối quyền được trưởng thành của mình, chứ đừng nói đến việc lãnh đạo một hiệp hội của một quốc gia đam mê thơ ca.

Fuck that!

“Quyền làm người” và “quyền làm người tốt”

Thank you anh Nguyễn Hoàng Văn for writing this piece. It gave me the necessary focus to think clearly.

.

Fuck human right if human right is only reserved for rapists and child molesters.

The ultimate tragedy is the woman who had to marry a man who is a rapist and a child molester. People innately do not change, their game of deception simply improve with age. Like the blue cheese I find absolutely delicious once I became accustomed to the stench.

I can not imagine being in the disposition of Mrs. Luong Ngoc An. She is deserving of our pity, because she is also a victim of manipulation, complicit in the raping of children. Da Thao Huong was a child barely out of University with a mind that was yet set as an adult. Her husband raped a child. Denial and victim blame is her easiest way out.

You don’t need to be there to witness the action to work out the truth. We have gone through the election of Trump four times and he is now sitting on the dais as the leader of the free world. The narrative can easily be manipulated into what you want to hear. It’s not hard. So stop. Think.

An attractive child barely out of university dreaming of becoming a poet and writer, and “an uncle”, her superior, in position of power believed he had the right to rape her. Or a child barely out of university dreaming of becoming a poet and writer first plan was to steal another woman’s husband not much younger than her father?

When you are a parent. You teach your children how to respect others. You teach them to defend the weak. You teach them to admit to their mistake and apologise. An adult must learn how to admit to their mistake and apologise. Making mistakes is a part of growing up. Facing your bully is a part of growing up. Speaking up for what is right is a part of growing up.

And pity is reserved for people who refuses their right to grow up, let alone lead an association of a nation passionate about poetry.

Fuck that!


Bài thơ sinh nhật:

Thank you mama for giving birth to me
Thank you papa for taking us across the seas
Gave us a future.


Tâm and Michelle, photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Tôi hỏi cậu bé lên mười một:

– Con biết tại sao con muỗi nó cần hút máu mình không?

– Con không biết.

Nó cần máu để sinh nở, để chúng còn sống sót làm thực phẩm cho những loài chim đi gieo giống cho cây cỏ làm oxy cho mình thở.

Con ngứa vài tiếng nhưng chúng đem lại cho con cả một cuộc đười.

Without pain there is no life.


Cho dịch giả xin phép hỏi các dịch giả ngoài kia về chuyện dịch ra khái niệm của Nguyễn Thị Phương Trâm này từ tiếng anh ra tiếng việt được không nhỉ:

Love should never be taken so seriously to the detriment of love.

Lê Vĩnh Tài: yêu không nên cuồng, vì sẽ giết chết tình yêu [google dịch]

Nguyễn Khanh: Yêu thấy mẹ thì cũng dễ chết thấy mẹ (tui dịch)

Viet Pham: Yêu mà điệu quá sẽ giảm yêu …

Dương Diên Hồng: Những nghi lễ cầu kỳ sẽ cho bạn một màu sắc ảo của tình yêu.


photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Tôi mới đây có một sở thích xem phim horror, là lần đầu tiên mê muội một thế giới quá ảo tưởng như vậy. Một phần vì anh Edgar Allan Poe. The Fall of The House of Usher tôi đã xem đi xem lại mà vẫn thích. Thriller tôi xem không còn đã nữa, tôi cần chứng kiến những sự tàn ác nhất của nhân loại để tự hỏi: Mình có đồng cảm, có thể ác như vậy không?

Giết người bằng vũ khí nào cũng sẽ vẫn hảo tâm hơn là lời nói. Làm tôi luôn luôn nghĩ đến con tôi, đến hậu thế. Tôi nghĩ đến trò chơi chữ.

Đọc thoáng qua những chia sẻ của bạn bè thì tôi đã thấy ngôn ngữ của mẹ đã được dịch ra riêng anh ngữ thôi thì đã càng ngày càng nhiều hơn. Bạn chỉ cần vào hai trang của anh Viet Pham hay bạn Võ Thị Như Mai thì sẽ thấy.

Thơ của mẹ lan rộng khắp thế giới, càng ngày càng được dịch ra càng hay hơn. Vui, biết đâu cuối năm 2025, tiếng nói của đất nước của mẹ tôi sẽ được đứng vững hơn gấp bội lần ngày hôm nay.

Ước mơ của tôi dễ thương, bạn không nghĩ sao?

Sợ gì chứ.


Nguyễn Thị Phương Trâm

Tôi dịch rất nhiều tác phẩm, bản quyền của những tác phẩm đó, tôi sẽ lập lại lần thứ hai – tôi đã tặng cho tác giả.

Bạn phát hành ở đâu thì đương nhiên là chuyện của bạn. Những bản dịch tôi tâm đắc thì tôi đã gửi cho những diễn đàn ngôn ngữ thứ nhất thường là Anh Ngữ. Ngoài đó tới giờ phút này tôi đã chưa có một tác phẩm nào phát hành ở trang tiếng Việt, ngoài một tác phẩm đã tháo trên báo Người Việt.

Bạn có cho tôi hay khi bạn đã phát hành những bản dịch của tôi đã dịch, thì tôi xin góp vui cùng bạn.

Nếu không thì tôi thấy hơi buồn, buồn rồi thì tôi cũng sẽ bỏ qua vì những hành động đó thường tôi chỉ biết đến qua sự khám phá của ba má tôi. Ba má tôi mắt già, đọc nhiều nhưng mắt vẫn tinh. Nhận ra tên của con gái mình cần cù học tiếng mẹ đẻ là những niềm vui nhỏ của những ngày đã về hưu. Đơn giản là vậy.

Bản chất của một người trưởng thành là biết người biết ta. Tôi không quan tâm đến sự đính chính nếu bạn không phải trước hết là con của tôi, hai là những người thân. Công việc đó không phải là trách nhiệm của tôi.

Tôi ghét nhất là những loại người ruồi bu mù quáng chỉ biết bắt nạt nạn nhân.

Đúng, tôi cũng là một nạn nhân. Một nạn nhân của sự ganh tị. Người giỏi ganh với tôi, tôi còn chơi được, dở thì tôi không có thì giờ cho bạn. Giỏi mà thiếu tư cách thì tôi xem thường hơn là hạng dở.

Tôi không giỏi, nhưng tôi biết người biết ta. Tôi rất ít bạn, vì tôi là một người rất khó tính. Tôi không thích thì tôi xem như bạn không hiện hữu trong thế giới nhỏ bé của tôi.

Sự trân trọng không thiếu tụ trong những gì tôi đã chia sẻ với bạn.

Những ngày đầu học tiếng Việt tôi xin rất nhiều thơ để làm bài tập, nhưng trong đó có một số ít là vì tác giả hỏi, tôi nể, tôi dịch vì tôi là con của ba má tôi. Trong vài phút là tôi làm xong. Vì tác phẩm của họ chưa đủ sự trưởng thành. Họ còn nói thêm là tôi đã sửa thôi, chứ không phải là vì tôi đã dịch.

Tôi bực, nhưng tôi đã bỏ qua. Vì tôi là một người lớn đã sống, đã sai, đã vấp ngã quá nhiều. Tôi không thích đóng vai một người đạo đức giả.

Tôi chúc mừng bạn, bạn đã đính chính lỗi lầm của bạn, bạn già hơn tôi mà bạn quá dại lại còn bị mắc bệnh Trumpism.

Tôi ghi lại những dòng chữ ở đây để tôi không bao giờ quên hành động nhỏ mọn này của bạn, tôi thật ra không nhớ tên bạn là ai, và chẳng ai tránh nổi tuổi già hay canh bệnh đãng trí cả.

Tôi bây giờ sẽ luôn nhớ cử chỉ của những người như bạn, những ký sinh trùng.

Bí quyết dịch thơ ra thơ là người làm thơ.
Thi sĩ trước, dịch giả sau.


Háo danh hay danh vọng định nghĩa như nhau không khác gì, chỉ là những công cụ thực dụng để nhiều người kiếm sống, để họ tồn tại.

In thơ mà làm ra tiền như diễn viên hay họa sĩ thì tuyệt vời biết bao, nhưng vô giá là tiếng nói và tinh thần.

Tinh thần không chỉ để bổ sung riêng cho tác giả mà để bổ sung cho ký ức tập thể của một cộng đồng rải rác khắp thế giới.

Tiếng nói để làm gì, để bổ sung cho sự phát triển tư duy và đời sống của những thế hệ sau.

Tôi không trách những người háo danh, tôi thấy okay, miễn là họ không lợi dụng danh của họ để bắt nạt hãm hiếp những người yếu thế hơn họ. Nhất là những bạn trẻ mới lớn.

Là người lớn phải có một chút trách nhiệm. Một người lớn lợi dụng con nít, các em mới ra trường, tôi xem thấp hơn là loài ký sinh trùng.

Là người lớn làm gì sai, thì xin lỗi. Chẳng có người lớn nào làm sai mà lại đi đổ thừa nạn nhân.

Vì sự tham vọng mà bạn không còn một chút đức hạnh gia tài để lại cho hậu thế thì danh của bạn đem làm phân bón cho cây, cây cũng chết.

Bạn đã già rồi, như tôi thôi, nếu tiếng nói của bạn không có lợi ích gì cho xã hội thì nên bớt ồn ào, để các con cháu của bạn còn có cơ hội để vươn lên.

Chán thì làm thơ. Già rồi thì mọi thứ sẽ teo lại, chất xám cũng vậy, làm thơ là lành nhất.

Tin tôi đi.

Nguyễn Thị Phương Trâm

Những ngày trước Noen quá buồn tẻ, không tránh xa nổi. Trong sự đoàn kết đi tìm kiếm niềm vui, tôi rủ các bạn đọc tác phẩm bạn của tôi viết ngày xửa ngày xưa nhưng bây giờ vẫn mới về sự Empowerment chứ không phải Endowment.

Các tình yêu cứ bấm cái link tôi sẽ kèm theo ở dưới để đọc tiếp nha.

Yêu thương,

Nguyễn Thị Phương Trâm

Đại hội nhếch nhác của Hội Nhà văn kết thúc ở Hà Nội, kéo theo những tiếng thở dài ngao ngán, những lời bình phẩm mỉa mai, cay độc. Đa số xem rằng đó là một hội gì gì đó chứ không phải là hội của những nhà văn và chuyện này làm tôi nghĩ đến một hội khác, ra hội, ở tận New York: Hội Cặc nhỏ.

Nguyễn Hoàng Văn

https://www.talawas.org/23639/


Sleeping too much can make you feel hungover.

But often we need to sleep to retain the new words we have just discovered.

I’m obsess with language, hence my obsession with reading Shakespeare, Nguyễn Du, the way I’m obsess with translating Lê Vĩnh Tài’s work. I find myself learning a new word each time I translate a new piece.

The pleasure and beauty of new words in poetry.

The more I’m deterred the more I want to pursue it.

Because the loveliest interest in my life is poetry. Second to that, we all know what that is right?

Ngủ trưa nhiều quá giống như mình bị hungover vậy.

Nhưng nhiều khi cần phải ngủ để trí não mình mới có thể lưu trữ lại được những từ ngữ mới đã khám phá.

Mê ngôn ngữ, nên mê đọc Shakespeare, Nguyễn Du như tôi mê dịch những tác phẩm của anh Lê Vĩnh Tài. Mỗi lần dịch xong một tác phẩm luôn là mỗi lần mình đã học được những từ ngữ mới.

Từ ngữ mới trong những khoái cảm thật là đẹp của thơ ca.

Càng ngăn trở tôi thì tôi lại càng muốn làm.

Vì tâm đắc đẹp nhất của cuộc đời tôi là thơ. Nhì thì ai mà chẳng biết đó là gì, đúng không?

Nguyễn Thị Phương Trâm

When a poem is a woman it will be a double edged sword. What happens when a man claimed he is poetry?

Poetry can not avoid politics. Since poetry can not avoid the unique responsibility of its rule over the human heart since the year zero.

Language changes with time but will the meaning of it change? Am I “that bitch” or am I “poetry”?

A bitch like me can she translate a poem into a poem?

Nguyễn Thị Phương Trâm

Khi bài thơ là một người đàn bà nó sẽ là một con dao hai lưỡi. Khi một người đàn ông tự gọi mình là thơ thì sao?

Thơ không tránh nổi chính trị. Vì thơ có một trách nhiệm không tránh nổi, sự cai trị lòng người từ năm con chuột đã được dành riêng cho thơ.

Ngôn ngữ thay đổi theo thời gian nhưng ý nghĩa của nó thì sao? Tôi là “một con đàn bà” hay là “thơ”?

Một con đàn bà như tôi có thể dịch thơ ra thơ không?


Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

“Translation is a woman. If it is beautiful, it is not faithful. If it is faithful, it is most certainly not beautiful.” Yevgeny Yevtushenko

I hate this over used outdated and derogatory quote against women.

“Bản dịch như là một người đàn bà. Nếu nó đẹp, nó không chung thủy. Nếu nó chung thủy, nó chắc chắn không đẹp.” Yevgeny Yevtushenko

Tôi rất ghét câu này, nó vừa lỗi thời vừa mang tính xúc phạm đến những người đàn bà.


When poetry is good, depending on my mood, it comes to me. What makes me uncomfortable were the poetry I was invited to read and the unexpected gifts of poetry, the books of poems. The unanticipated pressure within a space I have set aside to learn Vietnamese.

The nature of being obstinate is no different to the nature of hard work depending on the pair of eyes thirsty for fame. Amongst the science and poetry is where I find my balance.

My grammar is like a by product, have improved in both English and Vietnamese. Playing with words like playing Lego blocks resulted in the translation of poetry. Translating poetry into poetry.

Nguyễn Thị Phương Trâm

Khi thơ đã hay, thì tùy cảm xúc bài thơ đã đến với tôi. Điều làm tôi hay nhột nhạt là những bài thơ tôi được mời đọc và những tác phẩm tặng. Đã là một sự áp lực bất ngờ trong thế giới mà tôi đã dành riêng cho công việc học tiếng Việt.

Sự cố gắng không khác sự bướng bỉnh tùy cặp mắt xoi mói tò mò tham vọng. Sự cân bằng của tôi nằm ở giữa thơ và khoa học.

Học tiếng Việt, thuận luôn ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ Anh và Việt. Trò chơi xếp chữ như xếp mấy cục gạch Lego đã thành dịch thơ. Dịch thơ ra thơ.


My scientific mind can’t accept how poetry could ever be bad, because poetry is born from the heart. I have never read a poem that is deemed bad by the masses. It is either poetry or it is not.

What is the definition of poetry? My intuition is constantly running around and around in my head chasing the right answer.

Again and again I came to the same conclusion, there is no such thing as a bad poem, there is only good poetry. A flock of sheep writing good poetry. Could the heart ever be labelled as ugly, because in defining poetry we define beauty. Evil and ugliness can only be derived from the thoughts, science and ideas of the mind.

What I find most puzzling, to the point of anguish and fury is the allegory behind the character Thúy Kiều in The Epic Tale of Kiều by Nguyễn Du. Fed up beyond rage. The lines of words cuts deep leaves us with a concoction of adrenaline and endorphins, left our men content and powerless.

Where did sin came from? From a woman? A woman who likes to make up stories, exaggerate?

Men, they study hard, make poetry, become scholars to leave their mark in the world? Women, they study hard, make poetry, become scholars to become prostitutes? Did those gorgeous allegories simply deflected the truth? Or is the truth too cheap and we find it too hard to swallow?

O Vietnam “a nation rich in poetry”? And yet one can only find what is deemed sinful and ugly in the cunt of our women?

Đầu óc khoa học của tôi không chấp nhận nổi sự tệ bại của thơ, vì thơ sinh ra từ trái tim. Tôi chưa bao giờ đọc bài thơ nào nhân gian phân loại gọi là dở. Một là thơ, hai là không phải là thơ.

Định nghĩa của thơ là gì? Linh cảm của tôi đuổi theo suốt những chứng cớ và bằng chứng chạy vòng vòng mãi trong đầu.

Kết luận của tôi luôn luôn là không có thơ dở, chỉ có thơ hay. Một đàn cừu với những bài thơ hay. Có trái tim nào xấu đâu, chỉ có thơ đẹp. Sự ác và xấu bắt đầu từ trí óc, từ tư duy suy nghĩ, từ khoa học.

Điều làm tôi hay phân vân bối rối đến đôi lúc nồng nổi đến phấn nộ là những ngụ ngôn liên quan đến nhân vật Thúy Kiều trong Truyện Kiều của Nguyễn Du. Từ phẫn nộ đến bất mãn chán nản. Những hàng chữ cắt sâu và đã, đã làm các anh (quá) sung sướng và an phận với sự bất lực của mình.

Tội lỗi từ đâu ra? Từ một con đàn bà ư? Con đàn bà với một trí óc hay suy diễn?

Các anh học giỏi, làm thơ, viết hay để gây ấn tượng với nhân gian? Các em học giỏi, làm thơ, viết hay để đi làm điếm? Những ngụ ngôn hoa mỹ đánh lừa sự thật ư? Hay sự thật quá rẻ tiền chúng ta không nuốt nổi?

Ôi Việt Nam “là một cường quốc về thơ” ư? Nhưng những gì tội lỗi xấu xí nhất chỉ ngụ trong cái lồn của các em?


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Cuộc đối thoại với Cụ Du

Về Quê với Ao tù, Nguyễn Thị Phương Trâm

A poem by Nguyễn Du
An adaptation by Nguyễn Thị Phương Trâm


Nếu Kiều chỉ là một con điếm vậy thì chúng ta đều đều chỉ là những con điếm – we sell our soul for status/survival

Cụ Du, tôi thấy 2025 mà người ta vẫn đem con gái xinh nhất tài nhất của mình ra chợ rao hàng. Chịu thua thôi cụ ạ.

40 hiểu điều anh Bill
50 hiểu Du đã tiêu đời mình

một người nói tiếng anh trích dẫn anh bill(william shakespeare) là chuyện bình thường, nhiều khi mình còn không biết mình đang trích dẫn lời của anh.

người việt tôi để ý khi càng đọc sâu vào truyện kiều thì cũng chẳng khác gì. đọc kiều hiển nhiên là chuyện tôi phải làm.

sau khi đọc thì ta đã học được nhiều bài học như sau:

không có tài ta đem tiền ra an ủi là chuyện bình thường – có tiền vui mà.

không có tài không có tiền luôn nữa thì ta làm thơ – dễ ẹc

khi thơ ta dở ẹc thì ta chơi với vợ hay mời vợ đi ăn phở cũng là chuyện vui nha – các nhà thơ nói vậy hai nhà văn Tran Chip và Nhung Hong Do ạ.

Nguyễn Thị Phương Trâm

tôi đã học tiếng việt cho ba má, ba má tôi đã ổn.
bây giờ tôi muốn làm một việc ích kỷ. tôi muốn học tiếng việt cho tôi
tôi sẽ dịch kiều của anh du và tập truyện ngắn của anh mai thảo
xem tiếng việt của mình sẽ đi đến đâu
..
I need a new goal. I feel intuitively that this is it.
Ngoài công việc này, các nhà thơ nhà văn đa số không có ai tôn trọng tôi như..
làm tôi chán lắm luôn.
không chơi nữa.
ghét lắm.

Nguyễn Thị Phương Trâm

Thế giới này toàn là “tài tử giai nhân”.

Chỉ có mình ta là con nhà nông. Mặt ta dễ thương như vậy mà hết bị người ta cho leo cây rồi lại bị chửi là vô duyên.

Ừ thì không có duyên nên phải leo cây.

Ngôn ngữ của mẹ vui ha?

photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

“Sự hữu duyên”

Cụm từ này mấy hôm nay cứ luẩn quẩn trong đầu tôi. Tôi không làm gì. Nhưng khi tôi cần gì, vũ trụ luôn ban cho tôi những gì tôi cần lúc đó.

Tôi cần học tiếng việt, vũ trụ tặng tôi ngôn ngữ của Thiện Nguyễn Văn , tôi cần thơ vũ trụ tặng tôi máu của Lê Vĩnh Tài. Khi tôi cần bạn, vũ trụ đã đưa tôi vào thế giới của những người lạ. Sự sinh linh gần gũi không bao giờ thiếu.

Vì vậy tôi có thể cân bằng nổi bóng tối của mình?

Bạn tôi trong cơn thịnh nộ:

– em hay mất thời gian làm chuyện không cần. Kiều cũ rồi. Em háo danh, em dịch nó làm chi.

Tôi thật sự không hiểu ý của anh. Vì anh không bao giờ nói thẳng như tôi. Tôi buồn nhưng tôi không trách. Ngôn ngữ như tâm hồn như chiếc vòng cẩm thạch mang bản chất của người mang không có hai chiếc nào giống nhau. Tôi tin rằng, riêng cho tôi, bạn luôn mong và dành sự tốt lành.

Tôi buồn vì tôi biết khoảng cách cũng là một sự cần thiết.

Bão như cơn thịnh nộ chỉ mang sự tổn thương không tránh được là một sự hiển nhiên. Chỉ có sự bao dung của gia đình có thể chữa lành.

Nên nhiều khi sự bình yên là cánh buồm đang ra đi, càng ngày càng xa dần.

Tôi đọc lại những khúc truyện của cụ Du tôi đã chuyển thể. Những con chữ đem lại cho tôi một sự hạnh phúc quen thuộc là những khoảnh khắc tôi được chơi với chữ.

Tôi sẽ vẫn đi con đường của tôi. Kiếm cụ Du để trò chuyện tiếp.


An adaption of Truyện Kiều/The Tale of Kiều, not a translation.

Viết lại Truyện Kiều theo tính cách của người tây phương, một sự chuyển thể hơn là chuyển ngữ, hơn là dịch.

hmmm.. có ai làm chưa nhỉ? Thật là curious.

Dịch từ “xanh” ra tiếng anh thôi, đã thấy dịch ra cả ngày không hết từ ngữ.

Diễn dịch thơ thời buổi này là hay nhất. Cảm giác một bài thơ có thể có cả vạn bài dịch thì chỉ có chia sẻ trên những diễn đàn thôi chứ in ra giấy thì cảm giác nó hơi sao nhỉ? Hơi giới hạn.

Cũng tùy thôi đúng không, tùy lúc, tùy cảm hứng. Có cần đọc lại, diễn lại không? Kiến thức và ký ức của mình thay đổi theo thời gian, đọc lại bài thơ, ý nghĩa của nó còn như lần đầu tiên mình đọc nó không? Càng dịch thơ, tôi thấy càng không muốn dịch thơ nữa.

Như Truyện Kiều của Cụ Du, cốt truyện bình thường thôi, tình yêu, sự phản bội, những bối cảnh xã hội cách làm người. Nếu tôi viết lại ra tiếng anh thì thật tình chỉ là một câu chuyện quá bình thường hơi cải lương.

Đọc Kiều sẽ hay hơn là dịch. Thưởng thức nghệ thuật và ngôn ngữ của Cụ Du hơn là câu chuyện của Kiều.

Muốn thật sự thưởng thức thơ hay ngôn ngữ của Cụ Du thì phải học tiếng việt.

Vui nữa là những điển tích Trung Hoa dạy đời thật là thú vị.


Nhà thơ không thích tôi dịch Kiều.

Nhưng những lý do của nhà thơ nêu ra không đủ để tôi bỏ cuộc:

– Kiều không còn độc giả.

Những dịch giả đã dịch Truyện Kiều thường chỉ có một mục đích là danh vọng.

– Những dịch giả đó chưa chắc đã hiểu Kiều. Truyện Kiều đầy điển tích điển cố. Những người sống ở Việt Nam còn không hiểu làm sao em hiểu được.

– Kiều chẳng hay gì, tại sao em phải mất thời gian viết lại câu chuyện của một người sống như đã chết.

Những lý do không liên quan gì đến tôi. Toàn là những sự ngộ nhận.

Không lẽ chỉ mình tôi thật sự hiểu Cụ Du, vì tôi bây giờ đã lớn tuổi hơn cụ?

Tôi nghĩ, nếu Cụ Du không có điển tích điển cố thì làm cách nào mà viết nổi cả vạn câu thơ như một bài toán học đóng khung sáu tám sáu tám bằng bằng trắc trắc bằng bằng trong thơ lục bát nổi.

Tôi là một học trò mê toán học. Văn với tôi là một sự mơ hồ vì nó có quá nhiều định hướng định nghĩa. Thơ của Cụ Du mang lại cho tôi một thế giới ngăn nắp thật sự là quá bất ngờ.


Thoa này bắt được hư không
Captured in this hairpin is nothingness

Thơ Nguyễn Du
.
.
23.
Nhà thơ là những kẻ thích
Gây sự với
Hư không

Poets are the kind of people
Who likes to pick fights with
Nothingness

Nguyễn Thị Phương Trâm dịch lại thơ Nguyễn Hưng Quốc sau khi đã đọc Kiều:

A poet’s nature is their delight
In the opportunity to tease
A beautiful woman
.
Em thích nhất
Là những cơ hội
Được gây sự với anh


Cụ Du, cụ không cần bạn khen cụ đã viết hay, hay không.

Dịch hay, hay không, đối với tôi không quan trọng bằng bài học cụ đã chia sẻ trong hơn ba ngàn câu thơ.

Những con chữ, và những câu thơ hoa mỹ như những tác giả khác, với nguyên tác là để câu độc giả.

Bài học của cụ quá đơn giản:

Nếu bạn không biết yêu thương và bao dung những người đàn bà trong cuộc đời của bạn, thì bạn có thể làm một người nhân dân gánh sông núi trên vai nổi không?

“quá giỏi! Quá xuất sắc luôn!

Không biết có nhờ papa cộng tác không? Chứ truyện Kiều cũng có nhiều điển tích, điển cố lắm!”


Cụ Du,

Thật tình con cái nhà giàu yêu đương nó khác.

Em nhớ thời đi học lo dọn dẹp nhà mọt sách đến mờ cả mắt rớt lên rớt xuống làm gì có thời gian làm thơ mơ màng bỏ quên cây đàn.

“Time is money”, làm ra tiền trước hãng. Cái kiểu, em xin lỗi cụ trước ạ, “dạng háng” đợi chồng mang tiền về thật là khó hiểu, em không tưởng tượng nổi. Khác gì gái bán thân chứ, mà cuối cùng chỉ yêu chỉ một ông chồng xem mình như một sở hữu.

Đi làm gái điếm có lẽ còn ý nghĩa hơn.

“quá giỏi! Quá xuất sắc luôn!

Không biết có nhờ papa cộng tác không? Chứ truyện Kiều cũng có nhiều điển tích, điển cố lắm!”

Cụ lớn tuổi rồi chị, mắt cụ đã mờ. Cụ như chị thôi, không phải là người đầu tiên với suy nghĩ này, cũng không bao giờ nghĩ một người như em hiểu nổi không đúng sao?

Từ xưa đến giờ có khác gì. Em chẳng giỏi gì. Google đầy trích dẫn. Thích thì tự mò ra. Sự thất bại nằm ở câu ít người hỏi là: tại sao không? Em dại ở chỗ là em không biết “sợ”. Truyện Kiều chẳng khác gì câu thơ ba dòng đầy điển tích của Nguyễn Hưng Quốc.

Dịch thơ, thứ nhất cần một chút logic, thứ hai sai thì mò thêm. Đơn giản mà. Miễn là thích. Em đã ghi nhận hành trình của em cho ai đó muốn tự học. Chẳng khó.

Khó là thay đổi cái tư duy từ “không ai làm được, thì tôi sẽ thất bại” với câu hỏi “tại sao không?”. Để em hỏi chị lại, tiếng việt của một người như chị giỏi hơn em nhiều, chị học cao hơn nhiều, em nghĩ chị sẽ dịch ra hay hơn đúng hơn nhưng tại sao chị không dịch? Chị không cần trả lời, vì em đã biết câu trả lời của chị là gì, chị chưa bao giờ hỏi mình câu – tại sao không?

Làm gì cũng vậy, không chỉ dịch thơ. Nó bắt đầu từ câu hỏi thật đơn giản là – tại sao không?

Em không giỏi đâu chị, nhưng em khác chị ở câu hỏi đó. Mong chị thông cảm ạ, em 54 này chẳng giỏi gì. Thích là làm thôi.


Cụ à,

Khi em đã chấp nhận không cách nào dịch nổi thơ lục bát thì đương nhiên em đã chấp nhận những điển tích điển cố sẽ bị trôi dạt không được thể hiện trong ngôn ngữ của em nữa.

Dịch thỏ thành rabbit của chị Hằng thì câu chuyện sẽ bị lạc hướng, em lại phải trích dẫn dài dòng.

Xin cụ thông cảm cho em ạ. Cuộc đười quá ngắn, để mình ngồi đó phân vân phân tích ạ.

Nhưng đương nhiên thật là vui khi em được cụ chia sẻ với em những câu chuyện cổ tích như chị Hằng và con thỏ; như nỗi nhớ ray rứt của Nga hoàng và Nữ Anh ở bờ sông Tương.

Vui cụ ạ.


Sự cải tiến của ngôn ngữ của mẹ đẻ tám năm nay là nhờ thơ của anh Lê Vĩnh Tài.

Tôi đọc đi đọc lại những bài thơ của anh, nhưng thường là qua ngôn ngữ của tôi, tôi mới cảm nhận được, tôi mới thấy phê.

Nhưng mới đây việc dịch thơ của anh ra ngôn ngữ của tôi không còn là một sự cần thiết nữa.

Tôi bất đắc dĩ đã thành một dịch giả vì hoàn cảnh.

Tôi từ xưa đến nay đã thích thơ của cụ Du, chỉ vì tôi muốn hiểu hơn. Như những sonnet của Shakespeare tôi muốn hiểu rõ hơn, tôi muốn viết ra thành ngôn ngữ của tôi. Nhưng ai ai từ người thân đến thiên hạ cũng đồng điệu với suy nghĩ là tôi sẽ không bao giờ hiểu nổi. Tiếng việt của tôi quá kém, đó sẽ là một con đường thất bại.

Cuộc đời tôi có nhiều những con đường cụt hứng như vậy. Nhưng tôi vẫn muốn thử.

Tôi là một người nghiện những khởi đầu tiên.

Có ai quên nụ hôn đầu tiên của mình không nhỉ?


Cụ Du nhắc mãi “gót sen” của Kiều làm tôi cứ nhớ hôm bà ngoại tôi qua Úc chơi bà đã la, khi nghe chị em chúng tôi đi:

– con gái con đứa, đứa nào cũng đi như chạy giặc, ùm ùm như một đàn voi vậy!

Làm tôi cười chết được. Nhớ bà.

Nếu các bạn còn thắc mắc tại sao tôi “dịch” Truyện Kiều thì có lẽ các bạn nên đọc lời diễn đạt của tôi ở đây với Julia.

Truyện Kiều, khó chứ, như đọc một ngôn ngữ lạ, nhưng lại quen quen vì cả một đất nước trích dẫn Truyện Kiều làm sự tò mò của tôi càng ngày càng nông nổi hơn.

Đơn giản là vậy.

Tôi tính học chữ hán trước mà tôi nuốt không vô…tôi đành học kiểu tôi hay học là vì mê thơ. Tôi bỏ lâu rồi cái suy nghĩ “dịch thơ lục bát” vì thường là khi tôi đọc thơ lục bát tôi chẳng hiểu gì vì ngôn ngữ của nó quá nôm na.

Nên tôi nghĩ nếu học cách chép và viết ra lại bằng ngôn ngữ của mình, khi viết ra xong hơn ba ngàn câu thơ của một câu truyện thì tôi đoán là mình sẽ học được nhiều từ ngữ một cách hay và vui nhất.

Hiểu thì chắc chắn là không hiểu. 8 năm nay tôi học kiểu này mà, có gì đâu mà bà ngạc nhiên chứ. Tôi nghĩ ai cũng làm được nếu họ thích. Như bà nói – như chơi. Là chơi thật. Vì tôi thích.

Ngôn ngữ của cụ Du thật là hoa mỹ. Tại sao phải mất thời gian học từ những bài lục bát khác mà không học thơ lục bát từ một tác phẩm đã thu hút cả một đất nước hơn 300 năm nay. Tôi nghĩ vậy.

Một phần nữa là vì chúng mình đã là U60 rồi bà ạ. Mắt mờ, còn nhiều thời gian nữa ư? 

Cả ngày mò mẫm chữ, chỉ viết lại bằng tiếng anh được vài khúc của cụ Du.

Sự tò mò của tôi về ngôn ngữ của cụ không vơi. Nhờ Google.

“Lost in translation” thì quá nhiều. Từ Hán ra Nôm. Từ việt ra anh ngữ. Những điển tích điển cố. “All fascinating”, gọi là lôi cuốn à?

Nếu chán thì tôi sẽ bỏ. Tôi nghĩ vậy. Nhưng hiện giờ thì tôi rất thích chơi với cụ.

Làm tới đâu chơi tới đó. Thích ghê á.

Này, khó nha. Tác giả nổi tiếng nhất của đất nước người ta còn chưa dịch nổi. Mà phải thích thì mới có thể dịch hay. Mà hay thì người ta mới thích không đúng sao?

Nếu thích thì còn là nhiệm vụ không? Không thích mới là nhiệm vụ.

Tôi chưa bao giờ nghĩ dịch thơ là nhiệm vụ của tôi. Tôi dịch thơ cho tôi đọc thôi. Mà các bạn cứ suy diễn là vì các bạn “được dịch”.

Đúng, có một thời gian tôi hay cả nể, tôi dịch cho bạn, vì tôi thấy nó quá dễ, tôi chỉ mất một chút thời gian, mà bạn lại được vui. Nhưng tôi thấy bạn cứ nghĩ vì tôi thích. Tôi đã mang hoạn nạn vào thân.

Sự hiểu nhầm này cũng đều là lỗi của tôi. Tôi sẽ nhận là hẩu quả khờ khạc của bản thân với sự tự cao là mình có một lòng tốt.

Tôi thật ra không mong muốn đến sự yêu mến của ai. Tôi yêu quá đủ. Người bạn tri kỷ của tôi chẳng liên quan gì đến thơ ca. Là một người duy nhất hiểu tôi:

– Em cứ làm những gì em thích.

Tôi sống rất đơn giản, tôi sống chỉ cho đủ một ngày, tôi ít khi thất vọng, và tôi cũng chẳng còn tham vọng gì nữa. Tôi quá đủ.

Thắc mắc của tôi ngay lúc này là cuộc đối thoại của tôi và cụ Du, tôi hỏi cụ:

– Thật ra, nếu cụ chỉ viết về Thúy Vân thì độc giả chẳng ai thèm đọc cụ nhỉ.

🙂

Viết ra Truyện Kiều bằng ngôn ngữ của tôi là một sự hãi hùng đầy cảm hứng.
Cảm giác như tôi đang đứng ở giới chân núi bãi Trường Sơn với suy nghĩ là tôi có thể vượt qua nó.
Sự hoang tưởng như sự thật của một người học trò già dạ như tôi.
Tiếng nói của cụ Bill vọng về nhột nhạt trong tai tôi:
– Tồn tại hay không tồn tại ư?
Ừ, cụ không sai, tại sao không? Thật là vậy.
Ahh, An Epic Tale of Kiều của cụ Du in my vernacular… Sigh..

October 6th, 2024

Sự điềm tĩnh của những giọt mưa xuân trên mái tôn tích tách sau nhà làm tôi quên cả thời gian. Nắng lên và mây đã trôi đi với những khúc lục bát của cụ Du thời Khổng Tử.

Tôi ngồi ôm những suy ngẫm, thời Khổng Tử, gia đình nho giáo, đàn bà chỉ là một tài sản của gia đình. Quá trái ngược với tư tưởng của tôi. Thắc mắc lớn nhất của tôi là liệu cuộc đối thoại của tôi và cụ Du sẽ bền vững không?

Theo cá nhân tôi, ngôn ngữ chỉ là một phần, nên tôi không biết sự trái ngược về tư tưởng của chúng tôi có phải chỉ là một lý do để tôi bỏ cuộc chơi ư?

Cụ không nói gì, cụ cứ ngồi bên cạnh tôi như một ly trà nóng với những làn khói bay nhè nhẹ trong suốt.

Tale of Kiều translated by Huỳnh Sanh Thông

Từ những ngày chạy trốn lạc vào thế giới của cụ Du, ngày nào ra đường tôi cũng rủ cụ Du đi theo. Nhưng chúng tôi lại ít khi lên tiếng, có lẽ vì cụ có muốn bắt đầu cuộc đối thoại nào đi nữa tôi đã chưa muốn nghe?

Nhưng tôi thấy vui, có cụ ngồi đó không nói gì, tôi có một cảm giác thật là bình an, dù rằng ngôn ngữ bất đồng. Chúng tôi đều là người Việt. Chính xác hơn là cụ thừa nhận tôi là một người Việt xa xứ chăng? Cảm giác ấy làm tôi bớt chơi vơi.

Tôi tin rằng, dần dần tôi sẽ hiểu cụ hơn. Tôi biết là cụ có rất nhiều câu chuyện thú vị muốn chia sẻ với tôi.

Mở mắt ra, lục tủ Google, kiếm được cuốn song ngữ vô cùng quý giá của cụ Du, dịch giả Huỳnh Sanh Thông dịch. Yale University Press đã phát hành . Link tôi đã kèm ở dưới cùng với link thơ tôi sẽ viết ra tiếng Anh của cụ để tôi hiểu thêm, cho các bạn nào có xu hướng quan tâm như tôi.


Kiều sold herself to pay off her father’s debt – Kiều bán mình chuộc cha [573-804]
Kiều rơi vào tay Tú Bà & Mã Giám Sinh [805-1056]
Kiều mắc lừa Sở Khanh [1057-1274]
Kiều met/gặp Thúc Sinh [1275-1472]
Kiều & Hoạn Thư [1473-1704]
Kiều & Hoạn Thư (cont) [1705-2028]
Kiều met/gặp Từ Hải [2029-2288]
Kiều’s revenge – Kiều báo thù [2289-2418]
Từ Hải cheated by Hồ Tôn Hiến, Kiều’s attempted suicide – Từ Hải mắc lừa Hồ Tôn Hiến, Kiều tự vẫn [2419-2738]
Kim Trọng's search for Kiều – Kim Trọng đi tìm Kiều [2739-2972]
Kiều & Kim Trọng reunited – Kiều & Kim Trọng đoàn tụ [2973-3254]

Nguyến Du [1766-1820] courtesy name Tố Như and art name Thanh Hiên, is a celebrated Vietnamese poet and musician. He is most known for writing the epic poem The Tale of Kiều.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

[50 năm – thuyền nhân] | Nguyễn Thị Phương Trâm

THE TRAN

Not mine, but my husband, my brother in law and our children’s story.

Today marks Tàu Trường Xuân 50 years settlement in Australia.

Boat people.

There is no such thing as reconciliation between those who are boat people and those who are not.

Pain is not something you can reconcile like dollar and scent in your tax return. As though history could ever be remedied! WTF!

Reconciliation? Remedy? Toàn là chuyện tào lao!

It is what it is. Accept each other’s pain. Reconcile nothing. Feel it, feel the bloody blood stained battle fields. Acknowledge the fallen, inhale the smell of their rotting flesh, count their bones!

There is no remedy for war and its aftermath. We look ahead, we keep walking, we take our war to our grave.

The ignorance of reconciliation is not only condescending but an insult to the pain my parents, my siblings, my children had to shoulder for the last 50 years.

I am not asking for your pity, nor do I ask you to help me. I am perfectly capable of rebuilding my life – I am rising from the ashes each morning I open my eyes.

Doctors, lawyers, engineers, bricklayers, factory workers, we pave the roads for our children’s future.

Boat people.

Fuck your reconciliation!

June 20, 2025

[50 năm – thuyền nhân] [50 years – the boat people]

Allen Nguyễn Trần
Lâm Nguyễn Trần

[NHẬT KÝ ĐỜI TỴ NẠN]
– ba tôi, ông Nguyễn Xuân Thiêm viết

Hành Trình Tìm Tự Do  

Sài Gòn sụp đổ ngày 30 Tháng 4 Năm 1975  

Sau lệnh đầu hàng của Đại tướng Dương Văn Minh đọc trên đài phát thanh Sài Gòn  Người dân miền nam bắt đầu sống trong lo sợ…vì đã hoàn toàn rơi vào tay cộng sản Bắc việt! 

1. Ngày 26/06/1975: theo lệnh của ủy ban quân quản Sài Gòn tôi đi trình diện cải tạo 10 ngày vì  là sĩ quan cấp úy của chế độ VietNam Cộng Hoà kèm lời khuyên là mang lương thực cho đủ 10 ngày! Nhưng đã bị cộng sản đánh lừa! 

2. Từ ngày 26/06/1975 tới 21/03/1979: tôi phải đi vào trại tập trung cải tạo nhưng thực chất là  nhà tù khổ sai! bị đe dọa tinh thần luôn sống trong khủng bố bất chấp đúng sai phải tự khai là  mình đã có tội với nhân dân và quân đội cộng sản Bắc việt để tẩy não …về thể xác phải đi lao  

động; khổ hình; vất vả hàng ngày, ăn uống kham khổ, nhịn đói, đau bịnh phải khắc phục không có  thuốc điều trị…nhiều người đã chết trong trại cải tạo nếu còn sống thì về với thân tàn ma dại! 

Trong thời gian tôi bị ở tù thì người vợ trẻ ở nhà can đảm nuôi dạy 4 đứa con nhỏ, dưới áp lực  của công an phường phải học tập chính sách cộng sản mỗi tối, đối phó với cưỡng bức lao động  trong tổ hợp, bị đánh tư sản mại bản và áp lực đi vùng kinh tế mới…. 

3. Từ ngày 21/03/1979: được tạm tha về với gia đình, tôi vẫn phải sống dưới sự quản thúc của  công an phường, không có quyền công dân và phải trình diện khai báo chi tiết mỗi ngày là đi đâu  và làm gì? Hình thức một nhà tù kiểm soát mọi hoạt động của người dân. 

4. Ngày 20/11/1980: tôi đã quyết định đưa gia đình gồm vợ tôi với 4 đứa con nhỏ (Phương Anh  12 Tuổi; Phương Trâm 10 tuổi; Xuân Tùng 8 tuổi và Phương Thảo 7 tuổi) đi vượt biên tìm tự do.  Tôi thiết nghĩ thà cả gia đình cùng chết trên biển còn hơn sống dưới chế độ cộng sản Vietnam,  

một chế độ độc tài Đảng trị, tham nhũng; bạo lực; xào trá và dã man; không tôn trọng nhân  quyền và luôn khủng bố người dân bằng công an trị…các con tôi sẽ không được tới trường học  theo nguyện vọng; chúng tôi sẽ không có chỗ để sinh sống trong xã hội cộng sản Việt Nam vì họ sếp gia đình chúng tôi là công dân hạng hai! trên chiếc thuyền gỗ nhỏ bé với kích thước thật  khiêm tốn: chiều ngang chỉ 2.5 mét; chiều dài 10.0 mét; không động cơ vì bị hư ngay từ đầu  ngang qua đảo Phú quốc mà chỉ nhờ gió thổi vào vịnh Thải Lan!!! trên thuyền với 40 người cùng  cảnh ngộ. Lênh đênh trên vịnh Thái Lan 3 ngày 4 đêm không thực phẩm, hạn chế nước uống  trong biển động, sóng bão và nỗi lo sợ hải tặc; tưởng như chết trên biển cả ….đến ngày  24/11/1980 thuyền chúng tôi may mắn được một thuyền đánh cá Thái Lan cứu vớt, tôi vẫn còn  ghi nhớ ơn tên người chú thuyền là Chusan. Vì vào thời điểm này cứ 10 thuyền tỵ vượt biển thì  đã tới 8 thuyền bị hải tặc cướp của và hãm hiếp phụ nữ. 

5. Ngày 24/11/1980-19/12/1980: chúng tôi ở trại tạm cư chuyển tiếp chonburi/Thailand. 

6. Ngày 19/12/1980-20/01/1981: chúng tôi nhập trại tỵ nạn Songkhla/Thailand 

7. Ngày 20/01/1980-05/03/1981: chúng tôi ở trại chuyển tiếp Panatnikhom/Bangkok/Thailand. 

8. Ngày 06/03/1981: gia đình tôi được chính phủ Úc chấp nhận cho định cư vĩnh viễn với tư cách  là những người tỵ nạn chính trị. 

9. Ngày 06/03/1981-15/10/1981: gia đình tôi được tạm trú tại East Hill Hostel. 

10. Ngày 15/03/1981-15/10/1981: tôi làm thợ mộc cho công ty Everest Worthington. 

11. Ngày 02/04/1984: gia đình tôi được tuyên thệ vào quốc tịch Úc Đại Lợi. 

12. 1981-1985: gia đình tôi cư ngụ tại vùng Baulkham Hills/Sydney  

13. 1982-1998: vợ tôi là nhân viên của bưu điện Úc.

14. Ngày 19/10/1981-03/11/2017: trong suốt hơn 36 năm làm việc tại Úc tôi đã phục vụ qua  nhiều công ty khác nhau tên là: FFE(Fire Fighting Enterprises); Quell Fire Safety; James Hardie;  Chubb Fire&Security; William; UTC(Unites Technologies Cooperations) vời nhiều nhiệm vụ từ factory process worker; supervisor; production manager; NSW. Workshop and Sydney Portable  Services Manager. 

15. 1985-tới nay (2025)…định cư tại Vùng Lidcombe NSW. Sydney 

Journey to Freedom 

Saigon fell on April 30, 1975 

After General Duong Van Minh’s surrender order was  read on Saigon radio 

The people of the South began to live in fear…because  they had completely fallen into the hands of the North  Vietnamese communists! 

1. June 26, 1975: Following the order of the Saigon  military committee, I went to a 10-day reeducation  camp because I was a lieutenant of the Republic of  Vietnam regime, with the advice to bring enough food  for 10 days! But I was deceived by the communists! 

2. From June 26, 1975 to March 21, 1979: I had to go  to a reeducation camp but in reality it was a forced  labor prison! I was mentally threatened and always  lived in terror regardless of right or wrong, had to  confess that I had committed crimes against the  people and the North Vietnamese communist army to brainwash… physically forced to do labor; torture; hard  work every day, poor food, hunger, illness that had to  be overcome without medicine… Many people died in  the re-education camp. If they survived, they returned  with a crippled body and a crazy spirit! 

During my time in prison, my young wife courageously  raised 4 children at home, under pressure from the  ward police to study communist policies every night, to  deal with forced labor in the complex, to be beaten as a comprador bourgeois and pressured to go to the new  economic zone… 

3. From March 21, 1979: I was temporarily released to  return to my family, I still had to live under the  supervision of the ward police, had no civil rights and  had to report in detail every day where I went and what  I did? The form of a prison controlled all activities of  the people. 

4. November 20, 1980: I decided to take my family,  including my wife and 4 small children (Phuong Anh,  12 years old; Phuong Tram, 10 years old; Xuan Tung,  8 years old and Phuong Thao, 7 years old) to cross the  border to seek freedom. I thought it would be better for  the whole family to die at sea than to live under the  Vietnamese communist regime, a dictatorial regime  ruled by the Party, corrupt, violent, deceitful and  barbaric; not respecting human rights and always  terrorizing people with police state… my children would  not be able to go to school as they wished; we would  not have a place to live in the Vietnamese communist  society because they considered our family as second class citizens! on a small wooden boat with very  modest dimensions: width only 2.5 meters; length 10.0  meters; no engine because it was broken from the  beginning, passing Phu Quoc island, only relying on  the wind to blow into Thai Lan bay!!! on a boat with 40  people in the same situation. Drifting on the Gulf of  Thailand for 3 days and 4 nights without food, limited  drinking water in rough seas, stormy waves and fear of  pirates; thought we would die at sea… until November  24, 1975, our boat was fortunately rescued by a Thai fishing boat, I still remember the boat owner ‘s name  Chusan. Because at that time, out of 10 refugee boats  crossing the sea, 8 were robbed by pirates and women  ere raped. 

5. November 24, 1980 – December 19, 1980: We were  at the Chonburi/Thailand transit camp. 

6. 19/12/1980-20/01/1981: We entered the Songkhla  refugee camp/Thailand 

7. 20/01/1980-05/03/1981: We stayed at the  Panatnikom transit camp/Bangkok/Thailand. 

8. 06/03/1981: My family was accepted by the  Australian government for permanent settlement as  political refugees. 

9. 06/03/1981-15/10/1981: My family was temporarily  housed at the East Hill Hostel. 

10. 15/03/1981-15/10/1981: I worked as a carpenter  for the Everest Worthington company. 

11. 02/04/1984: My family was sworn into Australian  citizenship. 

12. 1981-1985: My family lived in Baulkham Hills/ Sydney 

13. 1982-1998: My wife was an employee of the  Australian Post Office as a mail officer.

14. 19/10/1981-03/11/2017: During  more than 36 years working in Australia,  I have served through many different  companies named: FFE(Fire Fighting  Enterprises); Quell Fire Safety; James  Hardie; Chubb Fire & Security; William;  UTC(United Technologies Corporations)  with many tasks from factory process  worker; supervisor; production manager;  NSW. Workshop and Sydney Portable  Services Manager. 

15. 1985-present (2025)… settled in  Lidcombe NSW. Sydney

Thông, Anh, Trâm, Tùng, Thảo, Nghĩa, Thiêm và Thiện

Tôi kiểu, như bị thất tình, cái tuổi xồn xồn hay sồn sồn bồn xồn người đàn bà tiền mãn kinh.

Tôi chần chừ muốn nghỉ rồi chơi lại mạng xã hội. Nhưng chính nó đã là một giảng trường đời.

Học không hết chữ. Thời 4.0, bạn không cần phải vào giáo trường, bạn có thể ngồi ở nhà xem những thuyết trình của những giảng đường đại học như Cambridge và Harvard.

Bằng cấp chỉ là những tờ giấy trắng dành riêng cho những người có điều kiện.

Bây giờ tôi sẽ sống hàng ngày với hai cụm từ mỗi ngày dưới đây sẽ là quá đủ:

1) It is what it is – từ tác phẩm thơ con cóc của anh Nguyễn Hưng Quốc

2) tới đó tính tiếp – từ những buổi sáng của anh Vũ Hồ Như

Chúc vui.

ultra-minor aiming to be major – Mai Ver Dang (H’Mong-American poet) – surrealness cuts through to the truth

poets function as conscience – viet thanh nguyen

On the Joy of Otherness

death and realism – ken chen

can realism help migrants and border crossers refugee exiled displaced comes to term with home sickness reluctant time travelers an infinite homecoming timeline

[50 năm – thuyền nhân]

If I am inclined to see the journeys of my parents as heroic, the writer Amitava Kumar pushes back against the praise for those who cross borders: the immigrants, the refugees, the undocumented, the expatriates, the tourists, the settlers, the conquerors. He writes that “It is not the immigrant but the ones who stay behind who are the true unvanquished.” Viet Thanh Nguyen

“Being asian-american is not the only dimension of myself, just one aspect, born from defending myself or others like me or who are seen as being like me, but my asianamericaness matters less than my ethics politics and art, together they constitute a stubborn otherness that resists the lure of a domesticated otherness siated by belonging” Viet Thanh Nguyen

Crossing many borders. The refugee is exiled. Death away from home. “The continent of death has no borders”.

asian expansive solidarity (japanese-chinese-vietnamese-filipino) – self-defense – victims of our own success – a moment of clarity against exclusion and move on from inclusion.

identity build on violence and white invasion colonialism

beyond labels – boat people being only one label of global inclusion

the utopian society of the earth being a global village where we solve our dispute in a football game(olympic games?)

Đang xem vidiô nghe tiếng còi bom báo động, tôi nhớ đến cái cảnh bò xuống dưới gầm giường đầy mùi khai khai để núp. Ký ức tuổi thơ dồn dập bất ngờ làm tôi bật ra khóc nức nở không ngưng.

Tôi cứ nghĩ bao nhiêu năm tôi đã tự chữa bệnh PTSD bằng thơ ca, là mình đã khỏi bệnh. Mình đã thả nó hẳn vào quá khứ.

Tôi hơi bực vì sự thất bại của mình.

Tôi nhìn cái mặt điện thoại thông minh của mình, nước mắt nó cứ trào ra thì qua những dòng nước tôi bắt gặp mấy câu thơ của Y Thiện làm tôi bật ra cười.

Rồi tôi lại nghĩ – ồ ồ, tiếng việt của mình giỏi hơn hồi xưa nhỉ?

Tôi thấy mình đáng yêu ghê. Hồi xưa tôi đọc những gì Y đã chia sẻ đã không hiểu gì luôn. Vừa không hiểu vừa xấu hổ là mình đã bị mất gốc.

8 năm trôi đi như bèo bọt trôi qua cuộc đời tôi.

Tôi hôm nay vừa cười vừa khóc thì ăn mười cục gì nhỉ?

Trong tôi vẫn là xương máu rồng tiên.

Thì sẽ okê nha.

The sound of bomb sirens from a documentary broke me, it triggered a break down I thought I had fixed. The bombings of the Port of Hai Phong, where my eleven year old English student now lives. The lives of villagers who died during the carpet bombing. The people who were massacred in their homes in Hue during the Tet Offensive the year my sister was born. It broke me. I don’t know the words to console such pain.

Good morning, sáng nay có hẹn với chồng nha.

30/4 là 30/4.

It is the two faces of the same coin.

Những cái label ngoài những con số đó chỉ là thừa.

Tôi không cười thì tôi khóc. Có anh chồng lau nước mắt hay cùng cười với cũng vui.

It is what it is.

Thank you to mother and father to whom I would not be here today.

To my community of boat people, thank you for just being. We may never completely heal, completely let go. But at least we will have each other.

Survive.

Our survival our legacy.

My kindest of regards,

Nguyễn Thị Phương Trâm

A Man of Two Faces by VIET THANH NGUYEN

Dịch thơ Mai Thảo tôi thấy mình đã trải qua trọn vẹn 7 giai đoạn tang thương buồn thảm – GRIEF:

Sốc.
Phủ nhận.
Giận dữ.
Thương lượng.
Trầm cảm.
Chấp nhận và hy vọng.
Xử lý nỗi đau.

Mai Thảo tìm sự hỗ trợ của anh Johnie Đỏ là một chuyện hiển nhiên.

Thuyền nhân là một giọt nước mắt giữa đại dương…

Sự bỏ rơi và sự chia ly, có khác nhau lắm không?

Như sự hận thù và tình yêu, có ai phân biệt những cảm xúc sâu đắm mù quáng của nó nổi không?

Màu vàng chạng vạng của sự bình minh và hoàng hôn chúng khác nhau ở điểm nào?

Sự bỏ rơi bắt đầu từ ngày tôi đã bỏ rơi đất nước tôi, hay đất nước tôi đã bỏ rơi tôi? Một đời người đã trôi qua, nhưng vết thương vẫn còn mới?

– Anh đã bỏ rơi em hay em đã bỏ rơi anh?

– Em cứ lo an ủi những người khác nhưng người em cần an ủi là em.

Nếu chúng ta là người dưng. Chuyện của chúng ta không còn là một cuộc chia ly nữa.

Nó chỉ là một chặng đường. Những cuộc đối thoại, những va chạm. Để chúng ta thấy da thịt của chúng ta vẫn còn đau vẫn còn biết sướng.

Một chặng đường hoang vu dã man “thiên nhiên hoàn toàn lãnh cảm”[1]

Tôi ác tôi nhẫn tâm là một sự chấp nhận sống trong bóng tối mong ngày ánh sáng.

[1] thơ Nguyễn Hưng Quốc: 
Đừng hiểu lầm: Thiên nhiên hoàn toàn lãnh cảm
Nó không có
Ký ức

Tôi không hiểu tại sao quê hương của tôi cứ phải là một người đàn bà đẹp, cứ phải mãi là một con điếm?

Nếu quê hương của tôi là một người đàn ông, một người đàn ông thật xinh, có nhiều vợ. Thì lịch sử của đất nước mẹ đẻ của tôi sẽ được đẹp hơn không?

[50 năm – thuyền nhân]

Sáng sớm trước khi hành trình đi tìm cánh đồng bồng bềnh giữa biển khơi, tôi đi qua thăm ông bà ngoại của hai người lớn của họ nhà Trần.

Ông bà nôn nao lo tình trạng tinh thần của cô con gái thi dịch sĩ của họ. Tôi qua thăm và để kể cho hai ngài nghe về bệnh mất trí đến những người bạn của tôi.

Những người bạn của tôi không chỉ cho tôi nơi trú chân mà đã dành riêng thời gian cho tôi hồi phục lại sức khỏe và tinh thần.

Những bữa cơm và những ly rượu hữu tình mà tôi sẽ không bao giờ quên và muốn ghi lại ở đây cùng với những lời tri ân của mình. Thật ra họ cũng đã biết họ là ai, tôi không muốn điểm danh họ hết ở đây.

Dù rằng tôi bạc cả đầu, tính tôi vẫn vô tư. Hôm nay tự nhiên trong một hơi thở ba má tôi nhắc đến Lý Đợi và Bùi Chát. Ồ ba má biết hai cậu đó à? Thì ba má hồi xưa hay đọc thơ văn của hai người đó.

Nhắc đến hai người bạn của anh Tài làm tôi hơi xấu hổ. Tôi xưng tội luôn: khổ ghê, con không hiểu anh Lê Vĩnh Tài lại uống yếu hơn con như vậy, anh say quá Chi phải đưa anh về trước để con lại với Lý Đợi và Bùi Chát. Con thấy hơi tội nghiệp hai ông em, con say, con không chịu đi taxi về, con nhất định phải đi bộ cho bằng được hết 2 cây số về khách sạn. Trên đường về khách sạn thì chắc chắn là con đã lải nhải cái gì á con không nhớ, nhưng con chỉ nhớ là con lải nhải rất nhiều.

Khổ ghê. Tính nói nhiều của tôi khi trúng đài.

Nên nè hai anh bạn nhỏ Ly DoiBui Quang Vien , dù say không phải ai tôi cũng nói, hôm nay tôi xin hai bạn bỏ qua cho tôi. Hôm đó tôi đã quá làm phiền hai bạn – đi gì cả một chặng đường dài. Vừa đưa tôi đi lại còn phải nghe tôi đổ rác chảy cả máu tai, tôi thấy mình thật là có lỗi. Hôm nay tôi mới có đủ can đảm để nhớ lại và thật tình xin lỗi, và cám ơn thật nhiều hai người đã cứu tôi.

Again thank you, I owe both of you one. And I always pay my debt.

SS Ayrfield, Sydney Olympic Park. Nguyễn Thị Phương Trâm chụp

Nhà văn nhà thơ nhà báo nhà viết lách họ khác với người thường của mình nha. Mình đọc những tác phẩm của họ, mình nghe thấy có cả một cánh rừng trôi nổi giữa biển khơi, nên mình đi kiếm cho bằng được.

Mà cánh rừng khi mắt mình tận thấy nó làm sao nhỉ. Cánh rừng của nó lưa thưa nhỏ xíu chưa đủ lông lá để che cho chị E Và ngày nàng bị đuổi ra địa đàng vì cái tội dụ dỗ anh khờ A Đam ăn trái táo cấm.

Nhưng mình vẫn thấy sướng dù rằng chân tay mình rã rời mồ hôi ướt át đỏ cả mặt như mấy anh say rượu cuối tuần không muốn đi về nghe vợ(chồng) giảng.

– tại sao anh cần phải uống nhiều như vậy.

À, hình như mình bị lạc đề rồi. Mình không phải là nhà văn.

Mình xin lỗi nha.

SS Ayrfield, Sydney Olympic Park. Nguyễn Thị Phương Trâm chụp
Nguyễn Thị Phương Trâm & Son in Boun Ma Thuot

Con trai dỗ dành mẹ hơn mấy tuần lễ.

Mẹ bị mất trí(Transient Global Amnesia) hết 24 tiếng, mẹ nhõng nhẽo, con ngồi kiên trì lau từng dòng nước mắt cho mẹ.

Mẹ thích cà phê, con đã gọi cho mẹ hai ly cà phê hạt vừa rang vừa mới xay ra thơm phức, ngon nhất Sài Gòn.

Mẹ bị ám ảnh uống cocktail dở, con rủ mẹ đến góc phố pha cho mẹ ly cocktail ngon hơn tưởng tượng để chữa lành.

Bạn của mẹ cho mẹ leo cây, con chạy đến uống phụ mẹ hết chai rượu lạ rồi đưa mẹ về phòng.

Con trai và một người mẹ hạnh phúc.

“I don’t speak Vietnamese, I did when I was very young. Until I was 3 years old. You can’t push all the blame on, uhm, I don’t even want to use the word blame. Because it has a negative connotation if you know what I mean. My parents want the best for me in a land that is foreign to them”

Keshi

Không dịch thơ. Không làm dược sĩ nữa.

Không biết mai mốt mình sẽ làm cái gì? Thơ của mình thì chán chết. Viết thì khó.

Chó cũng không có. Sức khỏe thì như trâu, ngồi đợi chết cũng không được.

Không lẽ cứ kiếm chuyện với Trump mãi.

Đừng cãi nữa. Làm thơ là hay nhất.

Văn Chương như “một cuộc diễu hành” của Nguyễn Hưng Quốc, là the collective memory của một cộng đồng vượt biên giới. Mỏng manh như tháng tư?

Tiền như rác như vị trí của bạn trong xã hội. Bạn là hai bàn tay trắng trong nước của người ta.

Ở ngoài khơi bạn bay như con cá chim với con thuyền tỵ nạn. Chết sống là những đứa con gái mà những người ân nhân của bạn đã bắt cóc đem về làm điếm là còn may.

Thống nhất là sự hy sinh của ba má tôi.

Nên tôi xin bạn đừng có hoang phí quá với những con chữ của bạn. Đừng để tôi pity sự hời hợt của bạn.

Sự múa máy của hai ngón tay phải của bạn đang chỉ vào mặt tôi hay đang tự sướng? Cái đỉnh của sự nhục nhã tủi nhục đen như bóng tối trong hộp sọ của bạn.

Rơi hoài rơi mãi là mưa của tháng tư, khi tôi nằm xuống thành bữa cơm cho loài giòi thơm phức mùi vĩ đại một mùi thúi của một số phận vất đi.

Nguyễn Thị Phương Trâm
Nguyễn Thị Phương Trâm
Nguyễn Thị Phương Trâm

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Here’s to you anh Viet Pham !

May your journey into the after life be just as fun and just as fruitful.

Thank you for being you, thankful for your kind and generous heart. For being the unexpected friend and supporter of my journey in learning our mother’s tongue.

Here’s to you anh, may your humour and kindness lives on.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.