NIGHT & THE CONTINUING FALLING VERSES OF…(16) | Lê Vĩnh Tài

SONGNGUTAITRAM Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

An Epic poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Photography: Nguyễn Thị Phương Trâm

night is the outside falling

NIGHT & THE CONTINUING FALLING VERSES OF… (16)

nothing is more natural than composing poetry
including that incredible verse

you take a rope
attached it to a cloud
head swaying
it will by its volition fly

through it’s narrowed eyes watched
them read
devastatingly

much like rope jumping
her spinning
the rope around
and around your head…





1
if you desire
what you’ve never
had

then
you should do
what you dare to never do


2
she parted her lips
called out

the spectres of language
gave her anxiety
she hated it, the uselessness of silence

chill of winter
seagulls cries through the window
when he disappeared
into the poem
and she had
mistaken it for sunlight
on the window sill

she would stand up to
any men
but she only willingly accepts
his hypnotic words of sleep

thereafter
his ghost
residing in the shadow of the poem
hid
inside her
an anxiety
persistent
and relentless


3
after it rained overnight
a passing storm through the city
she listened to a frog’s
timid croaky
serenade

she thought: the frog’s serenade
after making love
all night

the frog
like those men
after their quickie
ran, she hated it

but, the frog, its serenade
through the stormy night
the frog
freely
sang

like when it jumps
she wouldn’t be bothered about
chasing or following it
around…


4
we shall wander and play for two days
at the start of spring

the professor worried we’ll be too relaxed
tết too busy making fruit candy
so he gave us more homework in Math
Chemistry
X + Y = Z

we can but ride the bus
up the hill
the pines were separated in their own way

we slept
a long sleep
knowing we would be late

in the end we must face
the homework that’s been given by him
with little resistance
since none of us wants a confrontation
we slipped away
quickly
a game of cat and mouse

quickly
when she wrapped her wedding ring
in a piece of soft cotton wool
as she was
thrown
into
an all night
fight


5
we throw a fridge out
on the lawn
there
the plums remained fresh

don’t worry about who should be a writer
like needy pestering little children
the unresolved bitter altercations
who left the brown bag behind
the words might be in English
probably incomprehensible

a little secretive
like hiding the password of an inbox
unlike in the past
we wrote each other’s secrets on cigarette boxes

like a sweaty gap
on someone’s forehead
something
one would discard
dancing
in a striptease

the lawn
the wheelbarrow and the fridge
people now believe it’s theirs
even when
the middle axle in its present state rusty

even after the plug has been pulled out
discarded
forgot about…


6
perhaps September
may cross into October
painfully we stared at each other
spelling out: u, bl blue
the fall fading

since summer means
we shall wait for each other
till fall

as her eyes
looked
in two the nights
bright
and baffled quite


7
the soggy and wet letters in the alphabet a b c d
spoke quietly to each other each time they touched
our pillow
our cold and damp sleep
wet and foggy
in time leaves behind something of themselves
and dreams

earnest
fervid, for the third time
everyone thought we’re
exhausted

not sure if we
listened to the bells
resounding in our ears
and a corner was shutting
tightly three corners, the pain like four walls
ceasing through the years in complete greyness

touching anything make it fade away
disappeared
like artillery over coordinates

it said: we’ve shrivelled up
and the vowels closed
their eyes: a e i o u

wrapping themselves tightly around a wrist
as we would hug a ball
ran one round of the oval
enacting a monologue
I love you
in braille, with the tips of your fingers
separated by each beat
each rhyme

but we won’t
ask: do we still have to
comb and dry the dripping wet hair
like letters separating into lines
soldiers bleeding

the vernacular injured
it’s dripping
dripping dripping dripping
ceasing upon four walls
censorship
in five hues of grey pebbles

in conclusion
we got nothing left to say
it can but
bled
plasma
each time we touched it

that particular night the sky was full of stars


8
white paper is now grey
since the rain can recall nothing but
fluffy blue sky


9
the curious words
captivating
the imagination
of children

it never expects
the Sun
in its tumulus
residing eyes on
a woman in a robe
covered to the heels
dreams still of the memories
exploding, up her spine

as though as you dream
the words met each other
they lit up in a green garden
yellowing
into hues of a tumulus

words
like people
only in death are displayed
gloriously
six feet under

and she knew
me,
me, me, me
me, me, me
me, someone who talks way too much
in her
so so
winter

like the word on the next line
it has a chance to rest
but it’s still tired


10
nothing is more natural than composing poetry
including that incredible verse

you take a rope
attached it to a cloud
head swaying
it will by its volition fly

through it’s narrowed eyes watched
them read
devastatingly

much like rope jumping
her spinning
the rope around
and around your head…


11
the verse singing
until
the waves of her pushes me
into a boulder
ashore

as I open
the book
fingers quivering

reading
see
her cropped hair
trying to expose
all the secrets
reserved for the shore
only she
and the boulder
knows

clearly
the sea, the boulder, the world
breathlessly all wandering
searching for her

as she hangs up her
bikini
as the waves of her
stop singing…


12
silent
trials
the cold air

I told you: I’m a flower
a gust of wind
that gently touches the nose

I told you: darkness
in love is unnecessary
we forget
it’s a bit small, and fairly short
invasive
touching
for no reason
at all

indeed
flowers, wither
like the one night
you stared at the fireflies
pungent like June

I told you: I’m
hollow
with not a word
as I hid behind
a tight hug
a little bashful, as I fall
soundly asleep

awkward is hope
since we’re
always
afraid


13
love
was born
on the roofs of homes
the day the republic
and Trần Dần the poet
raised
a red flag

made of porcelain
fragile and a little cold
when you tried to leave

it enjoys
small spaces
and traces
you, in a limiting circle

edged on your face, stark
a stretch mark
a state so sappy
sadly
no one has the nerve
to laugh
even at a wedding

it’s faithful
to its own thoughts
even after watching
your cry

love
it often secretly crawls into the stomach
it desires the flesh
that’s is when it’s an issue

it likes to leave on its victims a mark
hence many lying there at the park
gives off this constant stench

it’s
not ruthless
it adds a few more lines
on
mother’s
face

it, ah I meant you
too
afraid, an institution
a flame trying to
learn manners…

it: bread, the silence, a nemesis, the summit
it makes you a bit uncomfortable
when you can’t keep up

it’s round and about
but you’re pregnant still
gave birth, but now
you’re still in pain and afraid

you feel
to love or not to love
every which way you’ll lose…


14
me
on this side of the river
ah no
by a hotel window
looking down at the Han river

a beam of light
splintered leaves on the glass window
as though
I’m
the dark…


15
empty
my shirt is completely empty
ah hah I see a crack on my belly

my pants is completely empty
ah hah she’s laughing as though she’s floating in a dream

my tie hanging mid-air
ah the emptiness
choking me

still there
where, I need the emptiness
completely empty
her discarding
all the evidence that is me
bit by bit

here I reside
two empty eyes
a pair of empty shoes
empty feet
traces of sweaty
smelly
socks
and an old newspaper

damn, did it rain
the sunlight blaring noon
looking through me is the emptiness


16
I’m wandering around
asking myself
why not leave my mark
my footprints behind?

I’m after the past
I’m after the future
I won’t look back
I’m afraid
I might not find
My shadow…

– you’re still alive?
– you’re no longer a poet…

a drunk asked out of the blue
“yes, yes,” I replied
quickly
“yes, yes,” quick like
the torn soles of her shoes
mistakenly
wading
the river
only after two night
in such a plight


17
within the four walls surrounding inspiration
out of anyone’s earshot
I’ve been thrown
from my standing
as a poet

on my way out
from the hopelessness
knowingly I messed with a woman
with a look of seriousness
in thoughtless desire
recklessly
I fingered the allegory

I wanted to surrender
knowing
women like her
never
compose derogatory poetry

I wanted to ask God
begged His pardon
but He’s too far
now I’m randomly shouting protest
but what I am not is Shakespeare

so in the end I decided
to share my voice
and the mystery of Shakespeare
with the guy always by her side
like a shadow

I am
a shadow within a shadow
listening to her mumbling:

– look, son
This meaningless poetry of yours
could still be a drop of life
glorious like last night
filling up to flow into a stream
after you, son, down
6 bottles
of red Saigon beer


18
if say a boy, someone’s son
must endure discrimination
to the day he dies

will there be a need
for her love or hate?

will she need
a trial
a death
sentence?


19
petals
like her clothes
on the grass

its fragrance
the bitterness at the bend
in passing
the souls beneath our feet
parading naked and bare
each afternoon
long
so long
and sound
in the fog


20
when he tagged flowers on her facebook
his lips moved constantly
twisting
her tongue
lightly
into a solid ending
like the poem after each rhythmic throb

the crazy
thoughtlessness of a madman
a woodpecker stuck in an ant nest
destroying everything
letters, images
during the contest
the exchange

flowers
like something she spoke off
till her lips were swollen
her ears ached
her eyes
and his drifted
into the darkness
and only until then
it will stop


21
the young woman was a window
opened to paradise

by which hand
picked a piece of the sky
as it fell to
the ground
from up high…


22
breathing not like the last person in the world
the very last breath

bells
on the towers ceasing
crystals forming on the grass
reflections of dew drops
like moonlight in silence
gradual flickers of light
baby blue on the bed head

unreal thoughts of the day
fleeting memories
like warm silk on the hook
she uses to hang her clothes
in the bathroom

in the darkness of moments
exhaustion
falls freedom
an awareness of nothing, nothing
compare to your last night
in a small village
absolutely devastatingly
beautiful


23
Night is the outside falling
as she upon herself
adorned petals

How did she manage it?
have you ever asked

she’s asleep on a bed
continued to sleep with them
as they divide
her into halves
like the oddness of that
village?

have you noticed
the flickering reaction of a candle flame
flaring up before it’s gone
like you’re awake then asleep?

the snake of the city
has slithered into villages
into the caves
the seven meadows resounding
only you could hear the familiar sound of dogs barking

you learned how to love the quiet
watching each stretch mark expanding on her thighs
the soft landing and furtiveness in the creation of children
to later send into the darkness
oh country…

a brown village
busy painting brown images
not to hang but to disappear
into the wall, can you imagine
all the children of this world
born
to him
in two nights


24
you’re drifting sweetly to sleep
asking how it would end?
the flights of the soul
and the Sun setting
the day we’re awake together

a wasteland of darkness
silence like a journey
within
you’re shimmering changing
into a pile of ash
you claim still: romantic

though often of you forget to tell her
how much
you love her…


25
a white cloud
or was it red?
appeared yesterday
between two blooming azaleas
after wastefully
the petals fell
into the world

the strokes of colour
the empty days
white linen
like you
the day barely bloomed
like the night
already slowly falling

all the signs were useless
even the clouds tried to be weightless
poetry, and concluded in no less
words that shall never
come back

ever


26
the squeaky sound of a door hinge woke her
the odd sound unnerving
together with
the odd smell

she’s in bed
too frightened
to even look up at the door
a mere shift of her chin

damp wet fear
sinister projection
vampire?
werewolf?
Bluebeard?


she cried: “Who’s there?”
as she was taught by her mother
she recites her mantra like the wind

but it was unhinged
the gnarly creature
bit her
swallowed her whole

left a stroke of dawn
on the bed
like blood


27
her
eyes
as
sharp
as a
needle
used to
hook and hang them all up
her men and those men
who were not…



28
you’re possibly a bit sad
possibly
sweating
nauseated

a refugee
next to a man
sleeping
in a cage
next to you

you admit
he’s not some vampire
his mountain borough home
has a lovely breakfast
quite delicious

to a young girl
he’s not a ghost
but somehow
he managed to
go through
all the young women
from elsewhere

inside
a room full
strange artefacts
watching the final
his last shot
the entire plasma screen exploding
liquid crystal


29
you could take in her breath
as she screams

the imprints of her tongue on your skin
you believe you could
contain
douse
her fire

each time she
ravage you
amorously from the back door
like
a magazine of bullets


30
September
sunlight
sea of rain
the raincoat worn was
a spiderweb…


31
the moon
falls into a pond
shimmering like a necklace
she likes to wear to school long ago

the carp swallows
the moon in its mouth
its eyes dotted with clouds

the water blooms
as soon as someone throws in
a handful of shimmering stars

in the folds of the Sun’s crusty face
everything took a dark turn
bit by bit disappearing like bats
upside down dangling like a curtain of leaves

it all slows down in the end
as she blooms
her body turning
into the moon
a carp in the pond


32
a huge tower of dust in the distance
formidable against the sky
wholly consuming
leaving not a speck of dust

the summit like a horn
thrust against a difficult situation
seemingly she’s drifting
in the dark

push around and twisted
by the wind and the Sun
you’re in shock from all the waves
perhaps, their shape could only be confirm
when the horn is twisted
within your head and heart

it hides a delusion
the source of waves and stars
rolling and twisting
connecting
with each other
before
sleeps
sets in


33
we would rather hide
in the shadows of a sauna
like yesterday you said: tôi yêu bạn
and we connected through a strategic partnering

unlike now
lying around
the entire lacklustre Sunday
you say: stop talking, little birdie, stop with the chit chat
or: are you hungry? sweet dreams

gosh the hollow words of deceit
starving us
to death


34
leaves
born in the first light
of spring


changes colour
in warmer
summer days
green green hues

glorious
in moments
of autumn

tries to hold back
a kind of imprisonment
in the dark
cold
full of the anxieties of winter


35
often
you need something
to write about

or something
to say
not necessarily profound
or small happiness found

like yellow
lacklustre sunlight today

like her
message this morning


36
silk
and a curtain of brown mist
into each other twisting
forming a layer of cream
a velvety yellow
soft
and smooth
within
her

a purity
brilliant
upon a podium
not just stylish
but also oozing
temptation

sin
sinful
sinned before 
wading through the river
and be 
again free 
from sin 




37
the demons beneath the bridge
the way back to the village
trilling sound of weasels
like the sudden screeching of the brake on a tire

its chewing and savouring
the eager fame of mosquitoes
its steps green, weeds
through the cracks in the concrete
where people pee and
litter

it warns everybody
all night by the clock
tick tock tick tock
the trilling of a weasel
right by everyone’s brown pillow
after exhaustive romps

rain in the morning
on my head falling
rocks
skulls cracking romps

the village
fur of a weasel tail growing longer still
like tadpoles

semen ejaculating
four corners of the world

mayhem
many legendary procreation

like the idea of flying
it continues to swindle
scare little
children


38
he sketches
sadness
with coloured chalk

at 3 in the morning

male
tears
falling
a river
thought
dried up
long
ago…

ĐÊM VÀ NHỮNG KHÚC RỜI… (16)


không có gì dễ hơn làm một bài thơ
ngay cả bài thơ kỳ diệu

bạn lấy sợi dây thừng
buộc bài thơ vào đám mây
tự nó bay
cái đầu nó lủng lẳng

nó nheo nhìn
khi người ta đọc
và nát óc

giống như trò nhảy dây
khi nàng quay
và xoay sợi dây
quanh đầu bạn…



1
nếu bạn muốn
cái mà bạn chưa bao giờ


thì bạn sẽ
làm thứ bạn chưa bao giờ dám
làm


2
nàng mở miệng để kêu
báo động

những bóng ma ngôn ngữ
làm nàng lo lắng
nàng ghét, sự vô ích của im lặng

mùa đông lạnh
qua cửa sổ, con hải âu đã khóc
khi anh biến mất
trong một bài thơ
mà nàng ngỡ
là ánh nắng trên cửa sổ

nàng đối mặt với
rất nhiều người đàn ông
nhưng với anh
nàng chấp nhận những lời mê
ngủ

sau đó
hồn ma của anh
nằm trong bóng tối của bài
thơ, cứ ẩn nấp
trong nàng
một mối lo âu
miên man
dai dẳng


3
sau đêm mưa
thành phố vừa
bị bão, nàng lắng nghe bài hát
của một con ếch
nhút nhát

nàng nghĩ: chắc là con ếch hát
sau một đêm
làm tình

con ếch
như những người đàn ông
chỉ phăm phăm xong
rồi chạy, nàng ghét

nhưng, con ếch, nó hát
sau đêm mưa
con ếch
nó hát những điều
nó thích

như khi nó nhảy
mà nàng
không bao giờ chịu
chạy
theo


4
chúng ta sẽ rong chơi hai ngày
khi bắt đầu mùa xuân

ông thầy giáo sợ chúng ta ham chơi
ngày tết cứ lo làm mứt
nên đã cho nhiều bài tập môn Hoá
môn Toán
X + Y = Z

chúng ta không thể không đi
xe buýt đến ngọn đồi
thông reo theo cách riêng của nó

chúng ta đã ngủ
một giấc thật dài
ngay cả khi biết mình sẽ bị muộn

cuối cùng chúng ta đối mặt
với mớ bài tập của ổng
thật dễ dàng
vì không ai muốn chống lại
chúng ta trượt đi
nhanh như lúc chơi trò úp máng
nước

nhanh như
lúc nàng băng chiếc nhẫn
bằng một miếng bông mềm
khi lao vào
trận
đánh
suốt cả
đêm

5
chúng ta mang chiếc tủ lạnh
ra bãi cỏ
để có
các quả mận tươi non

đừng có nghĩ ai sẽ là nhà văn
những đứa trẻ con học đòi
cay đắng, cuộc tranh cãi chưa được giải quyết
chiếc túi màu nâu ai bỏ quên
những dòng chữ hình như tiếng Anh
chúng ta không hiểu

cũng có vẻ bí ẩn
như bây giờ chúng ta giấu mật khẩu của hộp thư
không như ngày xưa
chúng ta viết bí mật của nhau lên bao thuốc lá

như một vết nứt
rịn mồ hôi trên trán người
như thể cái gì
chúng ta ném ra
trong một màn thoát y
và múa

bãi cỏ
chiếc xe cút kít và tủ lạnh
bây giờ nhiều người nghĩ là của họ
cả khi trục giữa của nó
bị rỉ sét

cả khi ổ cắm
điện bị rút ra và lăn lóc bỏ
quên…


6
có thể tháng chín
đã sang tháng mười
chúng ta nhìn đau đớn
đánh vần: anh, xờ anh xanh
màu xanh của lá
mờ dần mùa thu

vì mùa hè có nghĩa
chúng ta sẽ chờ nhau
đến tận thu vàng

như mắt nàng
nhìn
2 đêm
vừa sáng suốt
vừa hoang mang


7
những chữ cái a b c d bị mềm đi và ướt
nó thì thầm khi chạm vào
gối nệm của chúng ta
giấc ngủ lạnh và ẩm
ướt và mờ
như sau này
dấu vết còn vương lại và mơ

tha thiết
rên xiết, đến lần thứ ba
ai cũng nghĩ chúng ta
mệt lả

không biết chúng ta
đang nghe
tiếng chuông âm vang cả hai
tai, và một góc bị khép chặt
lại ba góc, nỗi đau như bốn bức
tường, ngưng lại đủ năm màu xám

làm cho nó nhờn ra khi chạm
vào đâu đó, trong khoảng cách
như pháo binh canh toạ độ

nó nói: chúng ta bị co thắt
và các con chữ nhắm mắt
lại: ê a ơ i e

nó quấn chặt vòng tay
như ta ôm quả bóng
chạy hết một vòng sân
thực hiện cuộc độc thoại
em yêu anh
với bảng chữ cái của người mù, bằng các đầu ngón tay
tách ra từng nhịp
từng vần

nhưng chúng ta sẽ không
đặt ra câu hỏi: chúng ta còn phải
lau mái tóc ướt và chải
như con chữ đang rẽ dòng
người lính đang chảy máu

chữ nghĩa đã bị thương
nó nhỏ giọt
nhỏ giọt nhỏ giọt nhỏ giọt
ngưng tụ trên bốn bức tường
kiểm duyệt có năm màu
đá xám

cuối cùng
chúng ta không còn biết nói gì
nó chỉ
chịu chảy
nước nhờn, khi
ta chạm vào

đêm ấy trời đầy sao


8
trang giấy trắng bây giờ màu xám
vì bị mưa nhưng nó chỉ nhớ
những chữ mây xanh


9
chữ
nó làm nên tò mò
nhiều khi ảo tưởng
của mấy đứa trẻ

nó không ngờ
ngay cả mặt trời
trong ngôi mộ của mình
vẫn nằm nhìn
một người phụ nữ mặc áo choàng
phủ kín tận gót
vẫn mơ những kỷ niệm
nổ tung, dọc theo xương sống

như thể các con chữ
đã gặp nhau, lúc nàng nằm mộng
nó phát sáng trong khu vườn màu xanh
đổi thành
màu vàng của ngôi mộ

con chữ
như người
khi chết mới nằm phơi
rực rỡ
trong đất

và nàng biết
tôi,
tôi, tôi, tôi
tôi, tôi, tôi
tôi, chỉ là một người nói lắp
trong mùa đông vặn vẹo
xà lẹo
của nàng

như con chữ xuống hàng
nằm ngủ mà còn
mệt


10
không có gì dễ hơn làm một bài thơ
ngay cả bài thơ kỳ diệu

bạn lấy sợi dây thừng
buộc bài thơ vào đám mây
tự nó bay
cái đầu nó lủng lẳng

nó nheo nhìn
khi người ta đọc
và nát óc

giống như trò nhảy dây
khi nàng quay
và xoay sợi dây
quanh đầu bạn…


11
bài hát
cho đến khi
những con sóng của nàng xô tôi
vào một tảng
đá, trên bờ biển

tôi mở
cuốn sách
ra, với ngón tay run rẩy

tôi đọc
và thấy
một mái tóc
cắt ngắn, như muốn tiết lộ
mọi bí mật
chỉ cho bờ
biển, nàng
và tảng đá
biết, mà thôi

rõ ràng
biển, tảng đá cũng như thế giới
đang lang thang
đứt hơi, tìm nàng

trong lúc nàng đang phơi
bộ đồ
bơi, khi
những con sóng của nàng
thôi hát


12
im lặng
thi hành
không khí lạnh

tôi đã nói với bạn: tôi là một bông hoa
một làn gió
chạm nhẹ vào mũi

tôi đã nói với bạn: bóng
tối là sự thừa thãi của tình yêu
chúng ta không nhớ
nó hơi nhỏ, và thấp thoáng
xâm phạm
chạm
vào
không có lý do

rõ ràng
bông hoa, héo
như lần bạn nhìn chằm chằm
vào con đom đóm trong một đêm
thơm như tháng Sáu

tôi đã nói với bạn: tôi
trống rỗng
không tiếng động
khi nấp phía sau một cái ôm
thật chặt
một cái nhìn hơi ấm, rơi vào
giấc ngủ

hy vọng khó lòng
vì chúng ta
lúc nào
cũng sợ


13

tình yêu
nó sinh ra
trên những mái nhà
ngày nền cộng hòa
và thi sĩ trần dần
treo cờ
màu đỏ

nó được làm bằng sứ
hơi lạnh và dễ vỡ
khi bạn muốn dời đi

nó thích
một không gian nhỏ bé
và nó vẽ
bạn, trong một vòng tròn hữu hạn

nó khắc vào khuôn mặt bạn
một vết rạn
như sự xúc động
trầm trọng, không ai
dám
cười
cả trong đám cưới

nó trung thành
với những gì nó nghĩ
nó cũng nhìn thấy nước mắt
của bạn

tình yêu
nó hay lẻn chui vào bụng
nó thích thịt da
mới ra nông nỗi

vì nó thích đánh dấu các nạn nhân
nên nhiều người phải nằm dưới sân
và bốc hơi luôn ở đó


không phải tàn nhẫn
nó chỉ thêm vài nếp nhăn
trên gương
mặt
mẹ

nó, à quên bạn
quá chừng
sợ hãi, một trung tâm
một ngọn lửa
bạn tập kính thưa

nó: bánh mì, im lặng, thù địch, đỉnh cao
có khi làm bạn hơi khó chịu
vì nhiều cái bạn không kịp hiểu

nó đặt vòng
nhưng bạn vẫn mang thai
và sinh nở, bây giờ
bạn vẫn còn đau và sợ

bạn thấy
yêu hay là không yêu
kiểu gì bạn cũng vỡ


14
tôi
đứng bên này sông
à không
đứng bên cửa sổ khách sạn
nhìn ra sông Hàn

một cái cây ánh sáng
đập lá vào kính cửa
như thể tôi là
bóng tối


15
rỗng
cái áo của tôi trống rỗng
a ha tôi nhìn vết nứt trên bụng

cái quần của tôi trống rỗng
a ha nàng cười như trôi vào mộng

cà-vạt của tôi treo trong không khí
ôi sự trống rỗng
siết cổ tôi

vẫn còn
nơi tôi cần trống rỗng
hoàn toàn trống rỗng
các dấu vết của tôi
nàng xoá
từng chút một

giờ đây tôi chỉ còn ngồi
hai mắt trống rỗng
đôi giày trống rỗng
hai chân trống rỗng
có vệt mồ hôi
mùi
tất chân và
báo cũ

cha ơi là mưa
nắng cũng như trưa
nhìn vào tôi
trống rỗng


16
tôi đang lang thang
và tự hỏi
tại sao tôi
không để lại dấu chân người?

tôi đã đi theo ngày hôm qua
tôi sẽ đi theo tất cả các ngày sắp tới
tôi sẽ không nhìn lại
tôi sợ rằng
tôi không thấy cái bóng của
tôi

– bạn có còn sống?
– bạn không còn là nhà thơ nữa rồi

một gã say tự nhiên hỏi và
“vâng, vâng,” tôi trả lời
một cách nhanh chóng
“vâng, vâng,” tôi nhanh như
đôi giày há mõm
của nàng
có tội
lội qua sông
mới hai đêm
mà hỏng


17
hầu như tôi đã bị ném ra khỏi chỗ của thơ
tôi
trong bốn bức tường bao vây cảm hứng
không ai nghe
thấy

tôi lên đường, bắt đầu
thoát ra khỏi tuyệt vọng
để quấy rối một nàng mà ánh mắt
tôi hiểu là rất khó
khi tôi muốn như vậy
nên tôi bậy
bạ ngón tay của phép ẩn dụ

tôi thậm chí còn muốn đầu hàng
tôi biết
những người phụ nữ như nàng
không
làm thơ bậy bạ

tôi muốn nói chuyện với Chúa
xin phép Ngài
nhưng Ngài xa quá
nên tôi hét lên như bây giờ dân oan khiếu nại
nhưng như vậy tôi lại không phải
là Shakespeare

cuối cùng tôi chia
giọng nói của tôi
sự bí ẩn của Shakespeare
cho gã lúc nào cũng ngồi bên nàng
như cái bóng

tôi
làm bóng của một cái bóng
nghe nàng thì thầm:

– con trai
những bài thơ vô nghĩa của con
cũng có thể là một giọt cuộc sống
hay như tối hôm qua
nó đầy lên và đã chảy thành dòng
sau khi con nốc xong
6 chai
bia sài gòn đỏ…


18
nếu như đứa con trai
oan sai
đến chết

vậy có cần
nàng ghét hoặc yêu?

nàng có cần
mở phiên tòa
tuyên án
tử hình không?


19
cánh hoa
như quần áo
của nàng trên cỏ

mùi hương của nó
vị cay đắng của khúc cua
khi ta đi ngang qua
linh hồn dưới hai bàn chân
ta, vẫn diễu hành trần truồng
trong mỗi buổi chiều
lâu
thật lâu
và sâu
thăm thẳm sương mù


20
khi anh tag hoa qua Facebook của nàng
đôi môi của anh đang di chuyển
và xoay
lưỡi của nàng
nhẹ nhàng
nó kết thúc tốt đẹp
như bài thơ sau mỗi âm tiết

những suy nghĩ
phát điên như người ngớ ngẩn
như chim gõ kiến bị mắc kẹt bên trong ổ kiến
chúng ta đánh bại tất cả
chữ và hình ảnh
trong cùng một trận
giao hoan

hoa
như câu chuyện
cho đến khi môi của nàng bị sưng
tai của nàng tê cóng
mắt của nàng
và anh
cùng trôi vào bóng tối
thì thôi
nha


21
cô ấy là một cửa sổ
mở vào thiên đường

bàn tay nào
đã nhặt mảnh trời
khi nó rơi
xuống
đất


22
không thở như người cuối cùng
ở vào thời điểm cuối

khi chuông
ở tháp chuông đã lắng
khi cỏ kết tinh trên bãi cỏ
phản chiếu giọt sương
như ánh trăng trong im lặng
ánh sáng từ lần nhấp chuột
xanh mờ trên đầu giường

suy nghĩ của ngày không tồn tại
những ký ức trượt lên
như vải lụa ấm áp từ cái móc
nàng dùng treo quần áo
khi đi tắm

trong bóng tối của những khoảnh khắc
mệt mỏi rơi tự do
ý thức của sự không có gì, không có gì
sẽ so sánh với đêm cuối cùng của bạn
ở một ngôi làng
lãng mạn
dã man


23
đêm, chỉ là phía bên ngoài rơi xuống
như khi nàng trút cánh hoa
trên người

có bao giờ bạn hỏi
như thế nào, nàng đến?

nàng ngủ trên giường này
nằm tiếp theo những người kia
họ chia
nàng làm đôi
như sự kì lạ của ngôi
làng đó?

có bao giờ bạn nghĩ
phản ứng chập chờn của ngọn nến
chớp lên rồi tắt
như bạn thức rồi ngủ?

con rắn của thành phố
đã trườn về làng
chui vào hang
bảy ngọn đồi âm vang
chỉ có bạn nghe tiếng chó kêu quen thuộc

bạn đã học cách yêu sự im lặng
xem các vết nứt căng ra trên đùi
cuộc đổ bộ mềm mại và lén lút để tạo ra những đứa trẻ
sau này chỉ dám gửi vào bóng tối
đất nước ôi

ngôi làng màu nâu
dùng để vẽ các bức tranh màu nâu
không phải treo mà dường như làm tan chảy
bức tường, bạn hãy tưởng tượng
tất cả trẻ em của thế giới
được ra đời
với gã
sau chỉ 2 đêm…


24
bạn đang trôi tuyệt vời trong giấc ngủ
và tự hỏi nó sẽ kết thúc thế nào?
các chuyến bay linh hồn
và hoàng hôn
ngày chúng ta cùng thức

một sa mạc của bóng tối
sự im lặng như cuộc hành trình
vào bên trong
bạn long lanh chuyển sang
một đống tro tàn
bạn vẫn nói là: lãng mạn

đôi khi bạn quên để nói
bạn đã yêu
cô ấy biết bao nhiêu


25
một đám mây màu trắng
hay màu đỏ?
xuất hiện ngày hôm qua
giữa hai đoá hoa đỗ quyên
khi cánh hoa lãng phí
rơi
lên trái đất

một phác thảo về màu sắc
những ngày trống rỗng Một khung
vải trắng
như em
ngày vừa chớm nở
như đêm
vừa rơi mất dần

các dấu hiệu hư không
đám mây cũng cố mênh mông
bài thơ, và kết thúc của dòng
chữ không còn quay đầu
lại

mãi mãi


26
nàng tỉnh giấc nghe cánh cửa ọp ẹp
hoảng sợ với âm thanh kỳ lạ
và mùi hương
cũng lạ

nằm trên giường
nàng sợ hãi không dám nhìn ra cửa
dù chỉ là
ngoái đầu lại

sự ẩm ướt sợ hãi
tưởng tượng ma
cà rồng?
người sói?
quỷ râu xanh?


nàng kêu: “Ai đó?”
mẹ vẫn dặn và nàng vẫn nhớ
đọc thần chú như cơn gió

nhưng nó
con quái vật gầm gừ
cắn
và nuốt chửng nàng

để lại một vệt bình minh
trên chiếc giường
như máu


27
ánh mắt
kim loại sắc nhọn
nàng
móc những người đàn ông của mình
cả không phải của mình
cứ
treo
hết
cả
lên


28
có thể là một chút đau buồn
bạn có thể bị
đổ mồ hôi trộm
nôn mửa

bạn có thể tị nạn
nơi người đàn ông
đang ngủ
trong lồng
bên cạnh bạn

bạn chỉ nhận ra
ông không phải là ma cà rồng
ngôi làng của ông
có nhiều món ăn
sáng Khá ngon

với một người con gái
ông không phải là con ma
nhưng bằng cách nào đó
ông vẫn có thể
xuyên qua
các cô con gái
từ nơi khác đến

bên trong
căn phòng đầy
quái vật
đang xem trận chung kết
cú sút của ông
làm nổ tung cả màn hình plasma
tinh thể lỏng


29
bạn sẽ hít lấy hơi thở của nàng
khi nàng hét lên

nàng để lại vết lưỡi trên làn da của bạn
bạn tin rằng bạn có thể
chứa đựng
chế ngự
làm dịu
nàng

mỗi khi nàng tấn công
bạn
lãng mạn từ cửa sau
như
một băng đạn


30
tháng Chín
ánh nắng mặt trời
biển mưa
áo mưa mặc
một mạng nhện…


31
mặt trăng
rơi vào ao
lóng lánh trang sức ngày xưa
nàng hay đeo đi học

con cá chép há miệng đớp
mặt trăng
và đôi mắt của đám mây

mặt nước nở hoa
khi ai ném vào
mấy ông sao sáng

trong nếp gấp hơi nhăn mặt của ông trời
mọi thứ đang trơ nên tối thêm
một tí, chúng biến mất với những con dơi
treo ngược trên rèm lá

sau cùng, làm chậm, nở hoa
nàng
cơ thể nàng
trở thành mặt trăng và con cá chép
cho cái ao


32
ngọn tháp bao la của bụi xa xôi
khó khăn hơn so với bầu trời
bị hút hết chân không
còn bụi

từ đỉnh núi cao như cái sừng
bị cắm trong những tình huống khó xử
dường như
nàng trôi trong bóng tối

đẩy và xoáy
bởi gió và mặt trời
bạn bị sốc bởi tất cả các con sóng
có thể, hình dạng của chúng chỉ được xác định
khi cái sừng uốn cong
trên đầu và trong trái tim của bạn

nó ẩn
giấu một mơ hồ
nơi con sóng và những ngôi sao bắt đầu
uốn lượn
giao thoa
với nhau

ngủ


33
chúng ta thà trốn
trong bóng tối của phòng tắm hơi
như đêm qua bạn nói: i love you
và chúng ta quan hệ đối tác chiến lược

không như bây giờ
nằm đây
cả ngày Chủ nhật tẻ nhạt
bạn chỉ nói: im đi, con chim, mày đừng hót nữa
hoặc: anh đói không? chúc anh ngủ ngon

ôi chao những lời sáo rỗng
làm chúng ta đói
rã họng


34

sinh ra trong ánh sáng đầu tiên
của mùa xuân

nó đổi màu
vào những ngày ấm áp
trong mùa hè
xanh xanh

rực rỡ
những khoảnh khắc
mùa thu

nó cố gượng lại
như một ràng buộc
trong bóng tối
lạnh
đầy lo lắng
mùa đông


35
đôi khi
bạn cần một cái gì đó
để viết
và một cái gì đó
để nói
cũng không có gì sâu sắc
một niềm vui nhẹ nhàng

như màu vàng
nắng hôm nay hơi nhạt

như nàng
mới sáng đã nhắn tin…


36
lụa
và màn sương màu nâu
xoáy vào nhau
tạo thành lớp kem
màu vàng nhung
mềm mại
và mịn
cùng với
nàng
như một tinh thể
sáng chói
trên một sàn diễn
không chỉ thời trang
mà ngập
trong sự cám dỗ

tội lỗi, tội lỗi
có tội lội qua sông
hết tội


37
những con quỷ phía dưới cầu vượt
trên đường về lại ngôi làng
tiếng la hét của những con chồn
như tiếng rít của lốp xe thắng gấp

nó gặm nhấm
sự háo danh của đám muỗi, bước chân
của nó có màu xanh lá cây, cỏ dại
nảy mầm qua các trụ cầu bê-tông
nơi mọi người vẫn đến đái và
xả rác

nó cảnh báo mọi người
bằng tiếng chuông đồng hồ gõ suốt đêm
bíng boong
tiếng kêu của một con chồn
cứ nằm kề bên chiếc gối màu nâu của mọi
người, sau cuộc chơi rã rượi

sáng ra mưa
rơi vào đầu tôi
những viên đá
trò chơi vỡ đầu

ngôi làng
nơi lông đuôi chồn mọc dài ra
như nòng nọc

nó gieo tinh trùng
ra bốn phương trời
tơi bời
rất nhiều trò huyền thoại sáng tạo

như những trò bay cao
mà nó vẫn bịa ra
và nhát ma
con nít


38
chàng vẽ
nỗi buồn
bằng phấn màu lúc 3 giờ sáng

đàn ông
nước mắt
chàng rơi
dòng sông
tưởng cạn
đã lâu
lắm rồi

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

NIGHT & THE CONTINUING FALLING VERSES OF…(8) | Lê Vĩnh Tài

SONGNGUTAITRAM Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

An epic poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Art: Đinh Trường Chinh

days like these, poetry is a scar at the heart of the people

NIGHT & THE CONTINUING FALLING VERSES OF… (8) 




days of pandemic
poetry is a scar
at the heart of humanity
+++
days like these
poetry is a scar
at the heart of the people

1
A poem is burning…

a dire catastrophe

a single desire
a cry
a pouty
smile

a heartbeat
a reminder
a tear
shall fall

cease
the evil
hands
orchestra
releasing
garbage
in praise
cowardly
the murders
indiscriminate
graves
homes
invaded

run, run
till the poem ceases

all of us by
a singular hope
neck dangling
on a rope




2
Again
there’s a lump in poetry’s throat

the drug
an addiction to bitterness

unsettling
to settling in
the development of war
the non-development of peace

traumatising
eyes glistening
an exhausting
endless journey
on squeaky
rows of sleepers

poetry moving everything along
on two flat wheels
the paths were littered with nails
impales

inability
a mind lacking ability
no one could avoid
no one could escape

all is forgotten
poetry is an outdated computer
old keyboard
a single beloved edition
pages yellowing
opening the door to a kind of system
or doctrine
fuzzy poetry

news of founder
on a brighter cooler TV
welcoming the return of the people
like the return of an awkward
confusing way of life

days like these
poetry is the scar
in the heart of the people

so edited copies of the poetry
the smudging, dusty books could breathe words
you could see
in the whisper
of the passing decades
on a work table
a celebration

a mausoleum
a portrait
flickering
drifting thought
in a cradle
the cries of children
in a pressure
cooker
the air
barely
breathable





3
Poetry

like the rolling coastline
like the sudden mist
rolling across a road
bleeding
imprints of rubber tires

poetry never uses symbols
for example the mark of a bullet
or a warning sign

poetry’s silently
awake the entire night
across a road
stepping up to the challenge, confrontation
the exploding of a bullet inside a chest

poetry sent from the screen accompanied by the saltiness of the sea
salty, gritty in one’s hair
the widow in her mourning shroud
sang her hymn
transcending, no

cut and run, fleeing
missing bullets
yet poetry could always see
the blood inside each giant
mechanism
oozing from the chest of poetry

until
the castles
shakes
fall
break
die down and sing about its grandeur



4
The constitution

poetry remembering the notes composed
without lighting another firecracker for Tet
again and again, it’s about the Tet offensive

the ban was etched across the sky
without a squiggly line of firework left
we’re all stunned, laughing awkwardly
in a warm and sound Tet

yawning
greetings



5
Repeating the verb 3 times: collide

we collide and break
through the fragility of life

we collide and hurt
within the tightness of sadness

when dreams make the heart withdraw
love collides with all of our being and we…

Three times the verb: touch

Life is so fragile
if we were to touch
we would break

Sadness is so oppressive
to the point, we’re so touchy
that it hurts

All those dreams gathered
within our heart
allows love to touch us all


6
Look, don’t be shy

but don’t try either
befriending poetry
in an uproar of pretense
and congeniality

proclaiming royalty
supremacy
you’ll be cast out

like a used empty Starbucks takeaway cup
at an opening
kicked to the curb
trash
no one wants to recycle

a bit unrefined
even after, thirty-five lectures
three seminars




7
The poem

I left untouched
in a pocket
amongst the telephone bills

the poem
I wrote since
in appreciation for the inspirations and rhymes
when I,
my work,
my masterpiece,
shall claim the glory
the prize & praise
a place
in the stock market
I will read it to you
much to discover here
tonight
sufficiently
high
above the sky
feet wide
arms outstretched


the prize
like a scar
right at the centre of the heart of literature


but the poem now sit
shit
my printer
not printing money or award
and you’ll see

hence
you have to sincerely
congratulate me
when I compose such a great poem

I will try and remember
next week
drop in and pretend
to then
forgot my wallet

remember to never ever
pity poetry



8

Random coincidental concerns

the article you published about a woman defecating on a bus
you’re onto a good story
within the publication guidelines

people know you have nothing to hide
daily activities truthful reported on every page of the paper
so you’re like: a bird
all beak but no mouth
you’re a warrior on paper

a ride on public transport in the Socialist Republic of Vietnam
more newsworthy than America bombing Iraq
a woman dropping a bomb and readers must
find a way to relate to thank you for the story

unfortunately, the photograph with the article was inadequate
was there not enough ink to print?

I’ve learned how to spell because of you
which verb would implicate anxiety?
and what could be thrown out?
what does immeasurable actually mean?
after a burning hot meal of fire?

but it’s not a question of your integrity
and stature
a journalist is as good as a camel pulling a cart
crossing the desert and suddenly you’re Bùi Giáng
they read your work but don’t quite get you
a conspiracy
rolled out in a song
before blaming you for being a bit cruel!

you realise that we could have gone
on a ride for a few days without the need to poop
we’re just products and inventory
in this country
as though your birds and butterflies fly
without having to breathe



9

Alone

alone the people farmed the land
alone the people cried
autumn

the people alone in heaven
and hell
in both sides
each day alone
each night alone

alone the people hustling
alone the people silent

alone the people and their friends
alone the people and their family
alone the people and their country

alone the people with the blood
alone the people with the thoughts in their heads
alone the people covered for each other

alone the people died
alone the people stood up

then who could possibly be depressed?
who will be at the shops, shopping?

alone the people shopped in dejection
then who is alone
in hell
and called it living
in heaven?

alone is still the only home



10

Thank you

attentively listening
to the nightfall, poetry is audibly appreciative

poetry running from the kitchen
mouth full of thank yous

glanced up at the sky and thanked the glass water
for quenching the thirst for poetry

poetry
thankful for the smile through the window
the stars

poetry
thankful for the hospitals
for those who died only because they were old

poetry
thankful for the classrooms
even though there are plenty of ignorant people in this world

after the funeral, poetry thanked you
for bowing down to those who have lay down

poetry
also thanked the war
the destruction and bloodshed
must thank the police
must thank the bank
for buying gold to print money
for poetry’s perplexing
inflation
an elephant calf pretending to scream when the forest was no more

poetry thankful for the truth
standing tall
it’s nothing at all
definitely no twisting of the tongue
mere wave
mere thank you



11

When poetry sits in front of a screen
the screen is like an open window

It asked poetry: what’s on your mind?

poetry read till the light disappear
until pages of the book become a part of the darkness
then poetry would turn on the light
like everyday poetry would ride the motorbike at night
headlights illuminating ghostly shadows
waving hand, maybe?

poetry’s heart is like a birdsong
a nest fell in one single slingshot
poetry’s heart is like a rainbow
a curve like a boat hull out at sea
the day poetry tried to cross the border
sunk but survived

poetry’s heart is like faraway bird wings
like fish, poetry is an excellent swimmer
all these things
the joys life has given poetry

poetry lifts us up to then pulls us down
innocent doves
the day Mother was born
love was in poetry’s hair
wet and sticky

we pay a price for struggling
in the conflicts in the name of Art
confront by the burning flame of life we throw our arms in the air
we tread water as we sink

poetry is without a title
but poetry has a birthday
today is a new age
two sad birthdays
three days of toiled soil and rocks

grounded is Poetry’s feet
sturdier than the hooves of a ploughing ox

alive for the first time inside death
a state of quiescence
upon this ancient planet begin again
poetry wears a mask until it is time
privileged amongst entitlements
overinflated Freedom
Happiness thought attainable

poetry sees the light after the storm
thanks to a local policeman

morality
poetry steals the way people steal birthday cakes
because they’re hungry
for them to see and understand
everything that we do anywhere
poetry is plain and clear

——

ĐÊM VÀ NHỮNG KHÚC RỜI CỦA… (8)

những ngày này
thơ như vết thương
giữa lòng dân tộc



1

Một bài thơ cháy

tham thảm khốc

một mong muốn
một nụ cười
một tiếng kêu
như mếu

một nhịp tim
một nhắc nhớ
một giọt nước
mắt sẽ rơi

dừng lại
độc ác
cánh tay
dàn nhạc
giải toả
đống rác
tụng ca
hèn nhát
giết người
bao la
mồ mả
cái nhà
bị chiếm

chạy và chạy
cho đến khi bài thơ dừng lại

một hy vọng
treo trên cổ
sợi dây thừng
cho chúng ta

2

Và một lần nữa
trong cổ họng nghẹn cứng của thơ

một viên thuốc gây nghiền
sự cay đắng

không ổn định
rồi giữ ổn định
diễn biến chiến tranh
không diễn biến hoà bình

nghe xong tá hoả tam tinh
hai mắt lung linh
một chuyến tàu
chạy mỏi mòn
trên tất cả các thanh tà-vẹt
kẽo kẹt

thơ vận chuyển mọi thứ trên hai bánh xe
bị xẹp
con đường nào cũng toàn đinh tặc
ặc ặc

không có khả năng
cái đầu thiểu năng
không ai có thể ngăn
không còn lối thoát

tất cả đã quên
thơ như chiếc máy tính cũ
bàn phím đã mòn
cuốn sách duy nhất được đẽo gọt
màu giấy ố vàng
mở cửa cho một thứ phương pháp
hay chủ nghĩa
làm thơ bị mờ

những tin tức về sự sụp đổ
ánh sáng tivi đang sáng lên màu xanh
chào mừng trở lại của nhân dân
như sự trở lại của miếng ăn
băn khoăn

những ngày này
thơ như vết thương
giữa lòng dân tộc

này, bản sao của thơ
đã lem luốc thành chữ thở
bạn có thể nhìn thấy
lời thì thầm
mà những thập kỷ đã trôi qua
trên một cái ghế tại bàn làm việc
bữa tiệc

một lăng mộ
một hình ảnh
nhấp nháy
một ý nghĩ trôi
trong một cái nôi
tiếng khóc của em bé
trong một cái nồi
áp suất
mà không khí
đã không còn đủ thở

3

Thơ

uốn lượn như bờ biển
đột ngột như sương mù
cán qua đường
một vết bánh xe
chảy máu

thơ chưa từng sử dụng một ký hiệu
ví dụ như vết đạn
hay bảng cấm

thơ im lặng
thức suốt đêm
băng qua đường
nhập vào cuộc đọ sức
đạn bắn toang lồng ngực

trên màn hình thơ ngửi mùi biển mặn
muối trên tóc
những góa phụ đeo tang
bài thánh ca của nàng
chưa siêu thoát

dù đá lăn cát chạy
đạn lạc tên bay
bao giờ thơ cũng thấy
máu của các cỗ máy
khổng lồ đang chảy
từ lồng ngực của thơ

cho đến khi
những tòa lâu đài
lung lay
đổ
gãy
chết xuống rồi còn hát những nguy nga

4

Hiến Pháp

thơ nhớ tờ giấy nháp
làm thơ không còn đốt pháo mừng năm mới
mãi mãi không còn lo Mậu Thân

hãy vẽ lệnh cấm lên bầu trời
cũng không còn pháo hoa nguệch ngoạc
vì mọi người đã nghệch mặt cười
lúc giao thừa ấm áp

và chỉ cần ngáp
để chào nhau

5

3 lần lặp lại động từ: va chạm…

cuộc sống mong manh làm va chạm vào nhau
và vỡ

nỗi buồn chật chội làm va chạm
và đau

nhưng khi giấc mơ làm trái tim chùng lại
yêu thương va chạm lên tất cả chúng ta

6

Bạn đừng mắc cỡ

và cũng đừng có cố
làm quen với thơ
đừng phát rồ
hay giả vờ thân mật

dù bạn có xưng vương
xưng tướng
bạn bị loại bỏ

như một cốc Starbucks rỗng sau khi người ta đã uống
lúc cửa hàng chen lấn khai trương
nó bị đá văng vào lề đường
một thứ rác
thậm chí không ai thèm tái chế

nó hơi quê
dù đã có ba mươi lăm tham luận
và ba lần hội thảo

7

Bài thơ

mà tôi bỏ quên trong túi
áo Lẫn với các hoá đơn tiền điện thoại
vẫn chưa đụng tới

bài thơ
tôi đã viết trước đó
cảm ơn những cảm xúc và nhịp điệu
khi tôi,
tác phẩm của tôi,
kiệt tác của tôi,
sẽ giành chiến thắng
giải thưởng & sự ca ngợi
như giành một chỗ ngồi
trên thị trường chứng khoán
tôi sẽ đọc nó cho bạn
đang kiếm được khá nhiều ở đây
tối nay
tự có
sẽ say
lên mây
dạng chân
buông tay


giải thưởng
như vết thương
ngay giữa trái tim của văn chương


nhưng bài thơ đang ngồi
ôi
chiếc máy in của tôi
không phải máy in tiền hay in giấy khen
mà bạn hay thấy

vì vậy
bạn sẽ phải chân thành
chúc mừng
khi tôi làm bài thơ tuyệt vời như vậy

tôi sẽ cố gắng để nhớ nó
vào tuần tới
khi bạn đến chơi
giả vờ rơi
cái ví

bạn nhớ đừng bố thí
cho thơ

8

Lo lắng trùng hợp ngẫu nhiên

bài báo của bạn về cô gái đi ị trên xe
đã thực hiện một chủ đề rất tốt
đúng định hướng tuyên truyền

vì mọi người biết bạn không tránh né
đời sống trên trang báo luôn luôn là sự thật
nên tôi nói rằng bạn rất là: chim
với một cái mỏ nhưng không có miệng
bạn rất là bút chiến

có một chuyến xe ở cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
còn hơn cả câu chuyện Mỹ bỏ bom I-rắc
một cô gái thả bom và bạn đọc chúng tôi sẽ
phải tìm một từ đồng nghĩa nào đó để cám ơn bạn

chỉ tiếc là ảnh của bạn kèm theo không đầy đủ phụ tùng
hay là thiếu mực in?

tôi đã học lại bài học chính tả từ bạn
như động từ gì có thể ám chỉ sự căng thẳng?
và có thể tống ra?
cái gì bao la?
sau bữa ăn bốc hỏa?

nhưng nó không phải là một câu hỏi
nó là nhân cách và tầm vóc của bạn
một nhà báo giỏi như lạc đà kéo một chiếc xe
qua sa mạc phát tiết bùi giáng
những kẻ đọc mà không hiểu bạn
nên đã lăn tròn một âm mưu
thành ra một bài hát
rồi trách oan là bạn hơi ác!

bạn nhận ra rằng chúng ta có thể đã đi
một chuyến xe suốt mấy ngày mà không cần ị
chúng ta là hàng hoá tồn kho
trên đất nước này
như chim và bướm của bạn đang bay
mà không cần phải thở

9

Một mình

một mình nhân dân gieo trồng và gặt
một mình nhân dân nước mắt
mùa thu

một mình nhân dân thiên đàng
và địa ngục
hai bên
một mình mỗi ngày
một mình mỗi đêm

một mình nhân dân loay hoay
một mình nhân dân lặng im

một mình nhân dân với bạn bè
một mình nhân dân với gia đình
một mình nhân dân với quê hương

một mình nhân dân với máu
một mình nhân dân với suy nghĩ trong đầu
một mình nhân dân vùi lấp trong nhau

một mình nhân dân khi chết
một mình nhân dân đứng lên

vậy thì ai sẽ trầm cảm?
ai sẽ đi mua sắm shopping?

một mình nhân dân với trầm cảm shopping
vậy thì ai một mình
dưới địa ngục
mà chúng ta vẫn gọi là cuộc sống
trên thiên đường?

một mình vẫn quê hương

10

Cám ơn

lặng im nghe
khi đêm rơi xuống, thơ nói lời cám ơn

thơ đang chạy ra khỏi bếp
cám ơn khi miệng vẫn đầy thức ăn

nhìn lên bầu trời thơ cám ơn ly nước
cho thơ không còn khát

thơ cám ơn nụ cười bởi vì cửa sổ mở
thơ ngước lên thăm thẳm vì sao

thơ cám ơn bệnh viện
dù người già vẫn chết

thơ cám ơn các lớp học
dù trên đời vẫn còn người khờ dại

sau khi đám tang, thơ cám ơn bạn
đã cúi đầu cho người nằm xuống

cũng như thơ phải cám ơn cuộc chiến tranh
tanh bành xương máu
phải cám ơn cảnh sát
phải cám ơn các ngân hàng
đã in tiền mua vàng
để thơ lạm phát
ngơ ngác
chú voi con giả vờ gầm lên khi cánh rừng đã mất

thơ cảm ơn sự thật
không bị dập mật
một con lật đật
không chỉ là động tác uốn lưỡi
một cái vẫy tay chào
một tiếng cám ơn

11

Khi thơ ngồi bên màn hình
như một cửa sổ mở

nó hỏi thơ: bạn đang nghĩ gì?

thơ đọc cho đến khi ánh sáng biến mất
và cuốn sách là một phần bóng tối
thơ bật ngọn đèn
như hàng ngày thơ vẫn đi xe máy vào ban đêm
ánh đèn pha gặp những bóng ma màu xám nhạt
hu huơ bàn tay ai?

trái tim thơ như con chim ca hát
tổ của nó bị rơi sau một phát ná
trái tim thơ như cầu vồng
cong như mái thuyền trên biển
ngày thơ đi vượt biên
bị chìm mà không chết

trái tim thơ như cánh chim sa
cá không lặn vì thơ bơi rất giỏi
tất cả những điều này
là hạnh phúc cuộc đời mang đến cho thơ

thơ nâng chúng ta lên và dìm chúng ta xuống
những con chim bồ câu ngây thơ
bởi vì ngày Mẹ sinh ra
là tình yêu đã ngập tràn trên tóc của thơ
và ướt

chúng ta phấn đấu với những giá trị
đôi khi xung đột nhau như Nghệ Thuật
chúng ta vung cả hai tay trước ngọn lửa cuộc sống
cả khi chìm chúng ta vẫn bơi

thơ không có tên
nhưng thơ có ngày sinh
hôm nay thơ một ngày tuổi mới
hai ngày tuổi buồn
ba ngày đá sỏi

thơ bám chân mình trên mặt đất
còn hơn bò đang kéo cày

một sự tồn tại đầu tiên trong cái chết
một trạng thái của sự tĩnh lặng
trước khi bắt đầu một trái đất già nua
thơ đeo mặt nạ cho đến khi phù hợp
với một trong những quyền
như người ta ba hoa về sự Tự Do
và Hạnh Phúc mà chúng ta và thơ tưởng là mình sẽ có

sau đó cơn bão đi qua và thơ được đánh thức
bởi anh công an khu vực

đạo đức
thơ phải ăn trộm như người ta ăn trộm ổ bánh sinh nhật
khi đói
thơ làm những gì để họ biết rõ
những cử động của chúng ta trên mọi xó
xỉnh này

After words:
Một lần nữa tôi được sống lại
Một cuộc đời không phải là của tôi
Tôi óng ánh một cái vỏ
Nhưng chàng, một hoa hồng trong lòng người
Ôi tôi sến ôi
Nhưng chỉ có một cách đó là tôi thôi
_____

Once more I’m alive
A life that’s not mine
I’m a shiny shell
But for him, he is a rose in the heart of the people
Gosh I am nothing but corny
But that is the only way I could be me

Trâm
September 2020

Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

NIGHT & THE CONTINUING FALLING VERSES OF…(3) | Lê Vĩnh Tài

SONGNGUTAITRAM Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

An epic poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Art: LVT by Nguyễn Thị Phương Trâm

a poem disappeared into a hole

NIGHT & THE CONTINUING FALLING VERSES OF… (3) 



a poem
disappeared
in a hole, where
a soul
fell through

left behind a serpent
in Eden
with her
soft and
silky
like
thunder




1.
A poem labelled as: a poem
it’s aimlessly
sad

it’s tone
the colours of the clouds and the breeze
birds flying
searching

in your eyes
hypnotic
grains of dust

sometimes anything
to do with the poem
helps us to forget

you
happened upon the poem:

it’s a cold Christmas day
buying a box of matches
from a little girl
plus a book of poetry
full of anxieties

on the back cover
the portrait + biography of a poet
shrivelled up bent out of shape
it was a time when people wanted more
or nothing at all

we stare at the grinning letters
they’re like fleas jumping
competing with each other to leave
the poet’s face is all warped and out of shape
a face no one wants



2.
The poet summoned the editor
at the start of the poem

he then summoned his knees
he kneeled in the dark
as he greeted the king

we summoned each other as we would a taxi
send away the bulky products past their expiry dates
as we would a friend

you shove him in the taxi
with your final goodbyes
just before he closed his eyes
and as he closed his eyes he was no longer a person

nothing creepy-crawly or scary at all

then you would place the poem down
without much thought dig up the dirt
buried it in bitter silence
in peace



3.
The Achilles Heel of a poet
should be a giant moon
as big as the earth
dangling without a hook
staying put

the Achilles Heel of a poet
should be grasshoppers under rubber wheels
bamboo pikes at a cannon’s throat

the Achilles Heel of a poet
should be a windmill
spinning not slowly or not at all
waiting
+
The autumn, Mother passed away.

when Mother was alive
Mother detests the blind leading the blind
without a mind
wagging its tail


4.
Please don’t knock on my door
you’re not welcome
there are plenty of “eyes like bullets” in the world
my rudeness is nothing new

please don’t knock on my poem
it’s deaf
dumb to the cries
it’s by a monster’s side
baring its fangs
biting off the cap of a beer bottle

stay away from my daughter
enough is enough
my poetry’s tossed across this life
a mere point of my sanctified sanity


5.
Sir, you were blocked
your computer hit a firewall
your Mother cried

you had the one pen
and a box of coloured pencils
to note and draw the wall
the fencing
from the foot
to the top of a hill

vaguely a brown horse
sir, your horse was oddly still
it’s neck stretching, overreaching
searching

they were also searching
what were they looking for was different
to you, sir

what were they looking for?

over on the other side
your Mother was still there
the person who will help you climb the wall
like when you were a child learning how to walk
your anxious Mother was hurt
each time you fell


6.
In a dark forest
poetry’s wandering heart was stolen

Poetry’s aspiration
struggling suspicions

not surprising
since we know in the dark the horses
they chew on grass
they wait
they breath

our spirit, a stallion
rearing in a winter valley
the surprised smell of flowering shrubs

the realisation of melting snow
our eyesight set on the summit
ready for the arrival of a red blooming spring



7.
Don’t write sad poetry

and yearn for its light
like the absence of summer
you’re like the shadow of a room
presently close

don’t write

poetry learning how to die
like it could
we shall learn to die as we would once
wish it

though poetry cares for you, you should still to God pray
this sad Christmas

did you know, to hear the words: I love you
poetry must leave you for somewhere far
so it may bounce back
more clearer

don’t write. poetry’s afraid you won’t remember
what you just heard
as you would in haste jot down the love of country
onto a T-shirt like the one
everyone is wearing this morning

don’t write. the forbearing words
as though your voice is spreading widely
on a wall of fire. Your lips
a kiss, a smile

don’t hate
and don’t write
the things everyone already knows
poetry dearest…


8.
Poetry thinks perhaps The-Winning-Side
believes
the war is missing the point
an emphasis on revenge

imprisonment
unrecallable for how many years

the inability to hold on to nothing at all
except for an embalmed farmer
sleeping
on a stolen field

a field of soft new grass
a bed
where we were born
Mother’s pain
no one thought of the whiteness of clouds
sheets of paper now
upon a future where we must note
what so
ever

what happened in the last few days of April
in a field full of weed
buds of suspicion
the blossoming of blood and bloom


9.
There’s an express letter but poetry had to fetch it from the post office

Dear sir
there’s a mosquito squashed between the pages of your poetry
a bloodstain
the white blood cells ended up in the nail of my index finger
as I flipped the pages

the damaged red blood cells seeped
from the blood vessels

sir, your aorta is narrow
riddled with varicose veins
hence the brown discolouration in your blood

perhaps I’m wrong
but the heart is but a simple pump
The Creator has designed it as a pump
to pump blood to the muscles, skin, bones, cartilage

hence, sir, your hesitation
approaching pain without training
how could you possibly bear the pain

for example:
“here, you shouldn’t have
little concern for the invaders
the government knows how to be sad
hence sadness
do not rightly belong to the government
rightly it should be like water off a duck’s back
you could relax, ease your stress with the use of words
which rhythms with cunt
don’t use the poem to exploit
make noise
and think it’s great”.


please, spare me
I did what I could in sending you this letter
I did wave hither
my pitiful hand

did you not foresee sir, what we’re capable of
they’ve allowed người-buôn-gió, a blogger sleeping on a deck chair
with a mosquito between the pages of your poetry sir

it won’t be long
before we disappear
into all the afternoons

Can you recall sir? The diminishing of the light
like the overflowing Sông Tranh Dam
a catastrophe for all of us

after the window is fitted with brown glass
like amber resin
it is our fighting spirit
waiting for you sir, to appear

think
about all the trips
to all the ruins
Hoi An or My Son

while I’m still lying on the deck chair
after a night wasted
stifled
idled
except for the letter I’m writing to you here, sir.



10.
At midnight in poetry’s tiny town
the mourning cloth of death wrapped itself around poetry
like waves crashing upon waves
the shoreline silent
fluffy with white froth

poetry could barely sleep
at the warm spine of the hill
poetry’s awake
breathing
waiting for poetry’s king
who was about to walk through the door

poetry believes the king
must act when the world is sick
poetry watched the wide-eye farmers
as they left their homes
in their swollen callus hands was nothing
but bitterness and uncontrollable pain

poetry’s heartbroken
poetry’s aware of those in white
in mourning

detest
poetry’s useless
smiles
and tears


11.
It doesn’t matter who reads the poem
when it’s good, poetry is full of suspicion
when it’s bad, poetry ends up in division

but the poem would never
spill blood
with whomever

tired
poetry desire
even the allure of the enemy



12.
Poetry has lived an entire life
as though poetry is poetry’s wife
saved whatever she could

but now poetry has the role of a husband
poetry only needs a lean suitcase

there’s no place on earth
poetry hasn’t been
they had to decode poetry
like Thị Nghè fuel depot long ago exploded in a massive fire

don’t think the enormity of the size
could ever deter poetry
poetry dislike
the idea of upsetting anyone

hopefully, you’ll understand
weighing anything is not a demand
but silence is poetry’s true strength


13.
Think of poetry
as nothingness & uselessness

as the whiteness of clouds
one sees nothing

nothingness
can only promise one thing
like when the earth is forgotten when the clouds are missing
or the gardens are forgotten when picture books misses
the lightly coloured lawns
misses the winter
& the wind

one could lay the poem on the lawn
and immediately feel
a balance between consciousness and dream

until one knows nothing anymore
like the wandering darkness
the sweetness of the night
at a point it’s barely remembered
let alone forget

though
all-encompassing
the poem
perhaps
allows
us to forget

like she did
last night



14.
Shattered is the poem’s window
poetry is like a snail climbing
crawling up the glass pane

poetry’s ears bubbling
bubbles dripping
from poetry’s nose sighing

nothing touches poetry’s hands
dissolving as though
there were ever hands

the poem breaks in half
after a few attacks
in the old days more than half of poetry’s older brother’s regiment died

half the poem died
in sacrifice
half ran and hide
on the bubbles of sniffling nostrils, the luck
the fate of slaves

Devastating right, poetry?


15.
White on white paper
concealment on concealment

the hidden language
made poetry’s beliefs obsolete
useless like used paper napkins

poetry cried
it’s just a poem
Why are people so bitter?

the unsent messages, how many jabs were there
in the air

the podiums have lost all their idols
humanity losing its home
the vernacular losing its innocence
poetry losing
the sniffling memories of beggary
that’s normal (right)

poetry left with nothing
at the end of an exhausting life
gloriously repents
in a thirty-page verse of great intent
the fame hopefully in the end
the mere association

just like that
who’s the bigger hypocrite
than poetry?

searching for what again
a displaced ego?

two pieces of the sidewalk are all poetry need
eternally composed
in an age-old presence

what’s sacred to poetry
like the ancestral altar
the distinguished spirits

poetry deals
with everything
aside
itself

a roly-poly toy
standing
never falling

because
poetry is so greedy
_____

ĐÊM VÀ NHỮNG KHÚC RỜI CỦA… (3)




thơ đã
biến mất
trong một cái lỗ, nơi
linh hồn đang
chui vào trong đó

và để lại một con rắn
trong vườn địa đàng
cùng với nàng
mịn màng
mềm
lắc lư
như
sấm sét…


1.
Một bài thơ chỉ đặt tên là: bài thơ
nên nó buồn
và trống rỗng

nó có tông màu
của mây và gió
mát mẻ và chim
bay và tìm xuống

nó làm
đôi mắt của bạn
như hai hạt bụi
lọt vào mê sảng

đôi khi
tất cả mọi thứ
của bài thơ
dường như
làm chúng ta không nhớ…

và tình cờ
bạn nhặt được bài thơ:

đó là Noel lạnh giá
chúng ta lấy hộp diêm
từ cô bé bán diêm
và tập thơ
tá hỏa…

ở bìa sau
ảnh chân dung + tiểu sử nhà thơ
đang cháy quăn & méo mó
ôi cái thời ai cũng muốn có
hơn không

chúng ta nhìn nụ cười của chữ
nó như các con bọ chét
thi nhau nhảy ra khỏi
gương mặt méo mó
như không mà muốn có
của nhà thơ…

2.
Nhà thơ gọi tên nhà biên tập
khi bắt đầu bài thơ

và sau đó gọi hai đầu gối
quỳ trong bóng tối
chào một ông vừa mới
đi qua

chúng ta vẫn gọi nhau hàng ngày như gọi chuyến taxi
chở những món hàng
cồng kềnh quá hạn
ví như một người bạn

khi bạn đẩy anh ta lên
và nói lời tạm biệt
trước khi anh ta có thể nhắm mắt lại
và không bao giờ chúng ta còn thấy
một con người

thậm chí cũng không phải là một con sâu

sau đó chúng ta đặt bài thơ xuống
với một cái xẻng
lấp lại và im lặng
cay đắng và an lành…

3.
Tử huyệt của nhà thơ
phải là mặt trăng khổng lồ
to gần bằng trái đất
treo lên nơi không có một chiếc móc
vẫn không rơi

tử huyệt của nhà thơ
phải là châu chấu dưới bánh xe
cây chông tre bên họng pháo

tử huyệt của nhà thơ
phải là chiếc cối xay gió
không phải quay chậm hay bất động
chờ thời

+

mùa thu, Mẹ mất.

ngày Mẹ còn
Mẹ ghét kẻ gió chiều nào che chiều đó
chờ gió
vẫy đuôi…

4.
Đừng gõ cửa phòng tôi
tôi sẽ không mở ra cho bạn
thế giới chỉ là những “đôi mắt mang hình viên đạn”
đừng trách tôi khốn nạn

đừng gõ vào bài thơ của tôi
nó bị điếc
không nghe tiếng khóc
nó đang cùng với con quái vật
nhe răng và cắn
bật cả nút chai bia

cũng đừng chạm vào con gái của tôi
tôi đã sợ rồi
tôi đã vứt tất cả những bài thơ trên đời
vì sự bình an của nó

5.
Anh đã bị chặn
máy tính của anh vấp phải một hàng rào
Mẹ khóc

anh chỉ có cây bút
và một hộp màu
để viết và vẽ về hàng rào
đang vây
từ chân đồi
lên đến đỉnh

môt bóng ngựa màu nâu
của anh không di chuyển
nhưng nó đang nghểnh cổ lên
tìm kiếm

và họ cũng tìm kiếm
nhưng tìm kiếm những cái khác
anh

họ đang tìm kiếm những gì?

ở phía bên kia
vẫn là Mẹ
người sẽ dắt anh leo qua khỏi hàng rào
như ngày xưa tập đi
Mẹ xuýt xoa
khi anh ngã

6.
Thơ bị lấy mất trái tim
khi lang thang trong rừng tối…

ước mơ của thơ
là vật lộn với sự nghi ngờ

không có gì ngạc nhiên
chúng ta biết những con ngựa trong bóng tối
vẫn gặm cỏ, như chúng ta
vẫn đợi chờ
và thở…

tinh thần của chúng ta như một con ngựa
đang lồng lên trong thung lũng mùa đông
đột nhiên có mùi hoa
cỏ

và nhận ra tuyết đang tan chảy
tầm nhìn chúng ta phóng ra tít trên đỉnh núi
để biết mùa xuân hoa cỏ đã bắt đầu…

7.
Đừng viết…

thơ buồn, và muốn ánh sáng của nó
như sự vắng mặt của mùa hè
bạn cũng như bóng tối của căn phòng
đang đóng cửa

đừng viết
thơ đang học cách chết
như nó có thể
chúng ta sẽ học cách chết
như chúng ta từng mong như thế

nếu thơ yêu bạn? hãy cầu xin Chúa
trong Giáng Sinh buồn 2012

bạn có biết, để được nghe câu nói: em yêu anh
thơ phải bỏ bạn đi thật xa
để âm thanh vọng về
thật rõ

đừng viết. thơ sợ bạn không còn nhớ
âm thanh bạn vừa mới vội nghe
như bạn vẫn viết vội lòng yêu nước
lên chiếc áo thun
sáng nay mọi người vẫn mặc

đừng viết. những lời nhẹ nhàng
có vẻ như giọng nói của bạn đang lan rộng
trên tường lửa. đôi môi của bạn
như một lần hôn, như một nhoẻn cười…

đừng ghét
và đừng viết
những điều bạn không biết
thơ ơi…

8.
Thơ nghĩ có thể Bên-Thắng-Cuộc
cho rằng khi một cuộc chiến tranh bị mất
điều mà tất
cả
phải nhớ
là trả thù

tù bao nhiêu năm
không nhớ

sau đó tất cả những gì chúng ta có thể giữ
chỉ là một người nông dân được ướp lạnh
nằm ngủ
trên cánh đồng bị thu hồi

trong bãi cỏ xanh mềm mại
như chiếc giường
lúc chúng ta được sinh ra
cùng với nỗi đau của Mẹ
không ai nghĩ
màu trắng của đám mây sẽ là những tờ giấy, sau này
chúng ta sẽ phải viết
cái gì
lên đó

những câu chuyện về ngày cuối tháng Tư
trên mảnh ruộng cỏ dại lây lan
mầm nghi ngờ rắc bay trong gió
nở ra máu
và hoa

9.
Có một lá thư chuyển phát nhanh
nhưng thơ phải ra nhận từ bưu điện

thưa anh
có một con muỗi bẹp dí giữa các trang thơ của anh
một vệt máu
những bạch cầu còn sót lại dưới ngón tay trỏ của tôi
khi lật qua những trang sách

các hồng cầu bị hỏng vì đã thoát
ra ngoài mạch máu

động mạch chủ của anh bị hẹp
các tĩnh mạch giãn rộng
nên máu có màu nâu

có thể tôi sai
khi đơn giản nghĩ trái tim là một cái bơm
Thượng Đế vẫn dùng cho cho chúng ta bơm máu
đến thịt, da, xương, sụn

vì thế anh rất ngập ngừng
khi chạm vào nỗi đau chưa được hướng dẫn
đúng cách để đau

ví dụ:
“ở đây, bạn không được
quan tâm đến bọn xâm lược
nhà nước đã biết cách buồn
nên tất cả nỗi buồn
không phải của nhà nước
phải là nước
đổ lá môn
bạn có thể lợi dụng xả stress bằng cách gieo vần lồn
nhưng đừng lợi dụng làm ồn
trong một bài thơ
thế là hoàn hảo”


tha thứ cho tôi
tôi đã cố gắng gửi lá thư này cho anh
tôi đã vẫy
tay mong manh

anh có thấy những gì chúng tôi có thể làm
và họ đã cho người-buôn-gió ngủ trên ghế bố
với những con muỗi giữa hai trang thơ của anh

chẳng bao lâu
chúng tôi sẽ biến mất
vào các buổi trưa

anh nhớ không? sự mờ xuống của ánh sáng
như sự cố tràn đập Sông Tranh
làm chúng ta mắc nạn

sau cửa sổ lắp kính màu nâu
như hổ phách
nó là tinh thần của tôi
đang chờ đợi anh có thể xuất hiện

hãy suy nghĩ
về những chuyến du lịch
đến những phế tích
Hội An hay Mỹ Sơn

khi tôi vẫn nằm trên ghế bố
sau một đêm lãng phí
và bí
không biết làm gì
ngoài viết lá thư này gửi đến cho anh.

10.
Lúc nửa đêm trong thị trấn nhỏ của thơ
khi cái chết và khăn tang cứ quấn vào thơ
một vành trắng như sóng xô
vào bờ
im lặng

thơ không thể ngủ yên trên sườn đồi ấm nóng
của mình
thơ thao thức
và hít thở
chờ vua của thơ
đến giờ
sắp đi qua cửa

thơ nghĩ rằng ông vua
phải làm một cái gì khi thế giới đang bị bệnh
thơ nhìn ánh mắt người nông dân mở to
khi rời bỏ quê hương
trong tay nải chỉ còn cay đắng, điên rồ và đau đớn

nó phá vỡ trái tim của thơ
khi thơ biết rằng những người đang đi bộ
phía sau màu tang trắng

họ ghét
cả nụ cười
cả nước mắt
vô ích của thơ

11.
Bất kỳ ai khi đọc một bài thơ
khi hay, thơ chìm vào nghi ngờ
và khi dở, thơ chìm vào tranh cãi

nhưng thơ
không bao giờ đổ máu
khi gặp ai

thơ buồn ngủ
và quyến rũ
cả kẻ thù

12.
Thơ đã sống một cuộc sống
như thơ là vợ của thơ
gói ghém tất cả những gì mình có

nhưng bây giờ thơ là một ông chồng
thơ chỉ cần một va-li mỏng

không có nơi nào trên trái đất
mà thơ chưa đi
người ta phải giải nén thơ
như kho xăng Thị Nghè ngày xưa bùng lên đám lửa

đừng tưởng cồng kềnh
là thơ sợ
thơ không nỡ
làm bạn mất vui

hy vọng bạn biết
không phải cân nặng
mà im lặng
chính là sức nặng
của thơ

13.
Bạn cứ nghĩ về thơ
như một sự trống rỗng & vô ích

như màu trắng của đám mây
ta nhìn và không thấy gì ở đấy

sự trống rỗng
chỉ có thể hứa hẹn điều duy nhất
như trái đất bị lãng quên khi thiếu những đám mây
cuốn truyện tranh làm khu vườn bị lãng quên khi thiếu
những đám cỏ nhạt màu
thiếu cả mùa đông
& gió

ta thử đặt bài thơ nằm xuống cỏ
ngay lập tức cảm thấy
một sự cân bằng giữa thức và mơ

một lần nữa ta lại không biết gì. Bóng tối
của lang thang
bóng tối của ngọt ngào
bóng tối cũng đến lúc
nhơ nhớ và quên

đôi khi
tất cả mọi thứ
của bài thơ
là dường như
để
chúng ta không còn nhớ

như em
vừa mới tối qua

14.
Cửa sổ của bài thơ bị vỡ
thơ giống như con ốc sên
đang bò trên kính

hai tai thơ râm ran
các bong bóng
chảy ra từ mũi của thơ
nghe như tiếng thở dài

không có gì chạm vào tay thơ
nghe tan ra như bàn tay
không còn nữa

bài thơ vỡ
làm đôi
sau vài loạt pháo kích đầu tiên
ngày xưa trung đoàn của anh trai thơ đã chết quá nửa

một nửa bài thơ đã chết
vì sự cống hiến
một nửa bỏ trốn
trên những bóng bóng ở hai lỗ mũi sụt sùi may mắn
của một thân phận nô lệ

dã man không, thơ?

15.
Màu trắng trên giấy trắng
bí ẩn trên bí ẩn

những ẩn ngữ
bỏ mặc ý nghĩ của thơ
như chiếc khăn giấy chùi mép xong không còn sử dụng

thơ khóc
chỉ là bài thơ thôi
sao người cứ đắng cay như vậy?

thông điệp không bao giờ còn gởi đi
thơ chém bao nhiêu nhát dao vào gió

ngôi đền mất hết bức tượng
con người đánh mất quê hương
ngôn ngữ đánh mất thời thơ ấu
thơ đánh mất
sự ăn mày trong ký ức
cũng bình thường

thơ không còn gì hết
và cuối đời mỏi mệt
sẽ sám hối thật sang
viết vài ba chục trang
là nghĩ mình có thể bắt quàng
làm họ

chơi kiểu đó
đúng là ai méo mó
có hơn thơ?

đi tìm lại những gì
của cái tôi đã mất?


khi thơ chỉ muốn lượm hai cục gạch
bất động và vĩnh hằng
bằng một sự có mặt già nua

cả những gì thơ biết là thiêng liêng
như bàn thờ tổ tiên
những linh hồn phụt tắt

thơ xử lý tất
cả
trừ mình
ra


một con lật đật
đứng
không bao giờ chịu ngã

vì thơ
tham
quá


AFTERWORDS:

Tôi muốn vô cùng tri ân sự lực lượng tư liệu dồi dào của nhà thơ Lê Vĩnh Tài. Sự tương đồng về việc tôi đã sống trên một hòn đảo không quá sai, sinh con đẻ cái, gia đình, những việc bon chen gói gọn trong một thế giới vi mô. Niềm khao khát về một cuộc sống khác đã được hiện thực hóa qua những bài thơ vĩ đại của LVT. 

“The devil is in the details”, nhờ số lượng đáng kinh ngạc chi tiết của lịch sử lưu lại trong những bài thơ. Trong những khoảnh khắc nho nhỏ mỗi ngày, tôi đã được nếm phần nào cuộc đời của nhà thơ. Tôi đã khóc, trong những cơn ác giận, vô vọng, và bao la những hân hoan, da diết, tình yêu nước của mẹ tôi.

_____

I am grateful for the prolific amount of material written by the poet LVT. The analogy of me being on an island apt, bearing children, raising a family, life wrapped up in my microscopic world. My yearning for another life is now realised through the great work of LVT. 

The devil is in the details, the incredible amount of history recorded. In a small moment of each day, I am him. I cried, in ire, through the palpable hopelessness. LVT through his voice, triumphant, the aching love of country.  

October 2019

AFTERWORDS

Tôi muốn vô cùng tri ân sự lực lượng tư liệu dồi dào của nhà thơ Lê Vĩnh Tài. Sự tương đồng về việc tôi đã sống trên một hòn đảo không quá sai, sinh con đẻ cái, gia đình, những việc bon chen gói gọn trong một thế giới vi mô. Niềm khao khát về một cuộc sống khác đã được hiện thực hóa qua những bài thơ vĩ đại của LVT. 

“The devil is in the details”, nhờ số lượng đáng kinh ngạc chi tiết của lịch sử lưu lại trong những bài thơ. Trong những khoảnh khắc nho nhỏ mỗi ngày, tôi đã được nếm phần nào cuộc đời của nhà thơ. Tôi đã khóc, trong những cơn ác giận, vô vọng, và bao la những hân hoan, da diết, tình yêu nước của mẹ tôi.

_____

I am grateful for the prolific amount of material written by the poet LVT. The analogy of me being on an island apt, bearing children, raising a family, life wrapped up in my microscopic world. My yearning for another life is now realised through the great work of LVT. 

The devil is in the details, the incredible amount of history recorded. In a small moment of each day, I am him. I cried, in ire, through the palpable hopelessness. LVT through his voice, triumphant, the aching love of country.  

October 2019


Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Mnong | Lê Vĩnh Tài

Source: LVT's social media page

An epic poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

1.
the poem falling
on the cold surface of lake Lak

in the middle of the night
in deep darkness is the lake
farmers singing in the field
scattered light far away at the top of the hill
she’s dreaming of a wonderful banquet

singing not in a karaoke bar
there’s death in the clouds
there’s fear in the night
sirens and passing traffic
dropping off cases of Larue

dead people under their shrouds
continues to celebrate
their sins forgotten

the dead continues to passionately pray in the forest
they’re dancing around a fire where the MC is holding a white candle
he invites everyone to drink

the poem continues to shift the grounds of the forest
sickly children playing the game Chơi U
they’re breathlessly wrapped around each other’s arms after all the running
the cause of the small lump in her throat and and of those in their graves
those who had just passed away

.

gosh the tearful abandoned land
the forest sighing
maddening night winds through the branches
hell and its hair down flying free from the branches

within the mires are the rising cries
grey skies snubbing out burning lights
exhausting drowsiness

the traveller’s eyes sees
the agony
burning throbbing flames
peaking oblivion

2.
the poem
on the cold watery surface of lake Lak (2)

the gate of dreams is guarded by the gods
so you must live on
not sure for how many more lifetimes
struggling, singing, crying, screaming, fighting for your life
before dawn they bludgeon you to the point of madness
out of fear

you’re spinning like the earth
in a single spin and it’s light
in a single flame is the sky
you are the call of the copper gong
those you invited to drink with you last night
even though you’ve forgotten, they remembered
they turned up

you are a dream like the night is yawning
struggling through terror alone, unbeknownst to all
you are a shining halo
you are ageless

I have drifted along with you at the end of the horizon
flickering thunderous threatening grey clouds
echoing cries
ghosts rising from the blue waters of Tarlac

you are swift like a deer trying to escape a tiger
through the untouched forest
now scattered and thin like mother’s grey hair
the grass is a portrait of your identification
the hunt is rampant, the rampant fear
not a single wandering soul is left in the forest
like fate, you ran away from the dry branches

stumbling over the mountains
you are lost in the caves
you’re the shrubs of the highlands
drinking from the springs
through the mires
like grass

and the mires are now in your hot burning eyes
you’re cursed
you can now see what mother no longer wants to see

on top of the imperial hill of the emperor long ago
now run down and abandoned with no one sweeping its hallways
steps covered with springtime
the youth of the empress Mộng Điệp

you step over a dais lost of its gods
the forest has been emptied of ghost and demons
abandoned graves void of wine and spirit
where the moon rises from the valley
where the moonlight is a blanket over the lake
the unbearable mysterious beauty of it all
overwhelms you as you sat there
and remember

at the front door of the longhouse you’re startled
like the dry and curled up grass in field
on the ladder is a dead tortoise
and a breathless turtle at one pillar of the house
the curse of the land
fossilised into Bazan red dust
archaeological remains

you have cried at the graves
watched the souls leaving you
like in history, the passing of the ages
forgotten emperors

you’re flying over the vats of wine full of fear
Yang’s wrath
where the undefined jokes are scattered like dust over the sad smoked stained stoves
where the curse of the land is cremated my the sun
but refused to be desolate
old age is unpredictable
the emperor will eventually die
but you don’t know how to be tired
and that is your mistake

even after all the Pơtao Apui – Pơtao Êa have sat on the golden jewelled encrusted dias
sword dance and rainmakers
forming the wind with wave of their shields
but no one could account for all the harvests
old age is like the fruits ripening on the branches
the fall of history is inevitable
gosh, the laden sins of the spirit
and the destruction is great

the Creature’s pity couldn’t possibly be the consolation prize
your rest cannot be found in the graves of your forefathers
time is flapping its wings
the dark is devastating inside mother’s gùi

you’re flying over the fields on your way to the Garden of Eden
but the ghosts are the ones holding the keys to the gate of heaven
residing in the crescent moon are the gods
like the mark of a ranger’s axe

you belong to the night night belonging to mother
mother living the multiplication of our life
fighting, striving, oh the cries
make her songs the offerings to the sky
to cook to squeeze out the bitter juices of eggplants
salty still after rinsing
riding the the elephants
stand at the gate of the palaces of kings
screaming out of terror


3.
the poem falling over lake Lak

gold shimmering opulence
swamps full of light
Mnong O, so like a dream?

so dreamy Yersin had mistaken it for a mirage
suspending soundly the night
where resides the homes steep in flood and deluge
pots of terracotta turning into the dawn of adventures

where the anger of Krông-nô is poured into the opening of Krông-ana
the fog weepy for the tranquillity of the land beneath the flood

swamps
in the maddening moments
meaningless truths
where passersby took ivory down to Phan Rang to exchange for salt
1 pair of husks for 1 gùi full of salt
as salty as the winter

desperate crazy dreams radiating light
across the horizon blinding humanity
the unexplained daggers
Yersin not once but twice injured
twice sitting there drinking
like any other dream, the overwhelming memories so
dreamy O people of Mnong

O people of Mnong do you at all dream?
not of the opulent palaces
there in dreamy Dalat
where the grassy eaves touches the ground couldn’t be bothered about anything
as long as there is the rise of fairness
over the top of her alluring home and grassy terraces in the field
where the swamps are as fragrant as the smell of her skin
where the leaves high up in the sky once upon a time wandered
beneath the low grass eaves
where they make rice
embroidered weaved baskets and gùi
daydreaming all day composing poetry as you open your eyes
where Ot-Nrông is passed on from one generation to the next
where an epic tale has the power to make evil
submit
or at least deters them

where there are men with long beards
commands out of control young men
broken people, those with hairy faces
with their heads buried in their mother’s chest

where there is history of invasion
when the xà-gạc was stained with blood

oh the people in those shimmering swamps
I had barely a chance to catch a glimpse of any god
but in my imagination
the carved figures guarding the tombs are on their knees like the elephants
clear in my mind is the fear and respect
restless is the eternal sleep of passing kings
arrows
hunted not only people and wild beast

tonight the MC will light a fire
I will fan the weak glowing amber coal
though brilliant in my mind
and I will sit there and remember
the hundred and hundreds of years legend residing
in the nights full of tears

O my people
come to me clandestinely like a December fog in night
I will hide you
surround you with fear

we will bang each other silly like sadists
plagiarism has no place in such a time
making money and doing charity is the only thing on our mind

a country sick of hearing about charity
charitable people
complaining about the lies and deceit
watch doctors feed their patients out of their own money
thirty thousand dong
to straight after pocket envelopes with three million dong
the evil inside love
witches and angels
O sacred home O epic tale
bearing the dawn of summer amidst a cold winter
everyone had to leave the house
useless flames stirring under the timber floor
where poisonous mushrooms are thriving and rocks bloom
where the maddening truth had swallow you whole like a flame

where there’s a bridge over a dried up riverbed
exposed like the chasm of a tomb
the chaos brought on by the damp
the gods exposed to the sunlight
distant and praying
choking are the bamboo straws in a vat of wine
even the moonlight
and those they claimed to have liberate you into the dark

watchful eyes
as we are singing about the future
with the curses of highrising homes
bats flying closer and closer to the ground
as the crowd retreat
including those who thought they are artists
the poems as fluffy as clouds
buckling beneath the moon
dormant like a volcano
caves cutting into her
more vast than the sound of the wind

replying to the wind are the thin half fed elephants
moving as slowly as mother ageing in time


4.
a poem falling on lake Lak
(or an epic poem about the Mnong)

.
we all know
the forest have wings in the night
golden steps
up the eaves as high as steeples

we all know
trees falls
only by the incantation of the sharman on his knees
guiding the trees home
causing the sleeplessness of all ten Mnong hamlets

hamlet not village
making even the moon sad
trying to touch such intangible emptiness
you had accidentally allowed the rain to touch those tantalising fingers
during our separation

hamlet not village
don’t be sad
the day betrayal is on the tip of our tongue
asking yourself when you’ll have to climb the wall to escape
leave my lips behind in the thick clouds

tonight the rain are not just clouds, they are a pair of eyes
looking for a way to climb the wall to escape
please lock me up because the length of my pants is only up to my knees
revealing too much flesh
please lock me up because I am forcing the moon to
acknowledge the existence of the two of us
they should lock lock you up my love because you betrayed the love of a boy
who only yesterday had looked at you and smiled dearest
please lock me up because I’m trapped
inside your body my love

lock you up because you are guilty dearest
a poor country supporting too many poet
dreamers throwing their weight around
entitlement blaming anyone else
except themselves

Where did these strangers come from?
lecturing us on their high horse
looking down at us through their rosy glasses
but be careful of what’s in the fog, be careful of what’s hidden in shadows at night
no one wants to ignore the cries
though dare they call out the name of the monster
sucking dry the blood of the people

it’s time the country lockdown the poet
so he can stay locked up inside his red room
so all the nurses in their white uniform may
treat his fog paranoia
night paranoia
he’s frightened of everything
but when will he be paranoid of all the crime
behind all the songs
all the reformed screaming and shouting

we will stab him with a long needle
inject him with expired vaccines
until he has no desire to be reformed
instead of plagiarising he will speak the truth
and look into the smoked burned
eyes of the people

in the dark
know that there’s blood on the floor, blood on the door
know that a young soldier had hung himself
know that there are those who have lost everything
jumping off bridges, knows the pain of hunger
know how to talk, know how to hoot like an owl as lowly
and as deeply

know what price those who had made this hell must pay
the rows of vegetations and innocent rice terraces in ashes
the long rows of people bowing their heads to crawl in a cave
dreamy Mnong volcanic rocks
and volcanoes

the old stories
the people of Mnong uses them in songs
like the epic tale no one bothers to discern
oh Mnong your heart have been pierced by five arrows
shot down by oblivion
six bullets

.
now that you’re dead
what can you say now
What is there left to say or sound when even death is challenged?
did I not buried you
twenty years ago?

like a weak smile
like weed on the side of the road
oh this human body of mine, sleep
on this dust covered bed
cover it with your fear and decay

oh sleep, my friend sleep
you must bear your unbearable struggle
you must accept cunning
when they remove the old clothes on your body
for the last time

.
far far away
we are eunuchs
in an imperial city full of historians
fortune tellers and street performers

we do not have name or station
like what all the elephants have left with are tears
the tears of all the hired help

.
dearest esteemed leader of mine
gosh you are the epitome of greatness
as brilliant as the star across the sky
we’re parading inside the Palais de Justice
the glorious opulent light

hovering above our head the truth is screaming and intact
you have a gift from heaven
so people may know that
God is the Creator of destiny

you were sad that night
and tired, that night
but perhaps because you couldn’t grasp
the reason for your sadness then
as the people of Mnong gar couldn’t understand why the people of Mnong pré
continued to love

sadness can not be drowned out by alcohol
nor could it be discarded through prayers
it’s a caravan of people confined by death
chased by ghost in the desert
haunted by regret

but you have cried out
and have all came
a caravan of people who appeared to be dead
heading towards rebirth
out from the sad and sombre caves

you sang to us
and we were proud
because we were on the side of tears

by consuming the clouds
we drank one cup of brilliant
sunlight

wrapping ourselves in another blanket is how we overcome the chill
we’re not naked in a skirt
we’re decorated with ornaments
bronze arms as hot as our lover

I’ll let you in on a secret
when I take up her mother’s name
begging everyone’s pardon, the matriarchal reigns
the dead are shaking
the dead are sitting up, they are rising
inside my battered heart

from my throat
comes flying out is the fear
emptiness in tired eyes
I’ve turned into a hopeless wanderer
I am hungry and I am ashamed

in the end the warhorse in steel turned up
you abandoned everything and left with your despicable heart
slipping off one side of the sun
and night was dropped
like a crumbling wall

heaven and earth separated by a hug
night piled up at the front door
darkness piled one on top of another comes down crashing
like the tombstones from the top of a mountain

the night ends in clouds
steeped in the colours of flower petals
lost in the dark as the day gives light

the night is lost, the day is also lost
only our memories will take us back
by waiting for the night to die
the sun dawns over one’s head each night
light is the cause of all the shadows

so that by noon you can fill everyone’s heart
with fear and sadness
people see more than they should

God will bless you with a flame at noon
the sun in the evening, breakfast in the morning
your light turning into homes and humanity
into bitterness
into grey rock boulders
and the colour grey is born
like the tiredness quietly slipping into the veins of the sun

now it’s a look that could
make the sun get lost in the hills
now, black
making life wait for a brilliant moment
now darkness
making peaceful moments
now separation
don’t ask me why they shatter
and break with their sound echoing as they fall
into silence

one night perhaps in the future remember
you had barely escaped from Death’s scythe
and carved into the wall of darkness
the imagery with two shadows
a mixture of colours on a crumbling pillow

you’re admiring this imagery
consuming it in lonely nights
you’re a little bird
your birdsong is as chilly as winter
your laughter as hot as a log fire
you drink and burp, as though
you’re human
safeguarding faith inside destiny
stirring tales of the soul
painful deaths
you’re the cause of their tears and lowered heads

you erect the palaces
shimmering gold staircase
in one night with the mystery of life and death
you tell me you will die alone
like a forgotten concubine

winter alone as though you are winter
winter telling me that it will die alone
night like one night in any night
night telling me it will persist in a world
stripped bare and shivering with the cold

my heart fading with the dying foliage
falling with the rain
cold night after night
warm by the summer heat
to the point of an awakening thought

that I will never die
I will be nobody
I will not be missed
like those who are gone
please let them rest in peace

but I’m shaking through all the verses
the scar, a burden for so many years
I am steeped in blood
writing poetry is the destruction of my life

when I call, and there is no answer
I will know then all is lost
the sun has set
bled along with all the shredded light

in a dark corner
imagine a man frantic and going mad
not knowing if he should place her down on the grass
dig into her and sucking, licking her breast
until she no longer has any strength left

Mnong you are the air, you are the spirit
you are the Atman of the cosmos
to the very end of Brahman

the greatness of your people
draping across the length of the earth
smiling, with your right hand on your chest
sings the national anthem in one voice
5.
a poem falling on lake Lak
(or an epic poem about the Mnong)

.

there’s a river. spilling into the swamps. rain. the tip of its tongue licking a cold winter.

there’s a boulder on the verandah that looks like an old fallen elephant. the tip of it broke into pieces, forming thousands and thousands of cracks and painful fractures.

there’s a forest like a small hamlet imprisoned by winter.

in the forest the elephant wandered around ending up its wandering days in a yard full of sunlight. there, the curling ivory husks looked like severed arms reaching for the sky, trying to embrace still a land of mystery and wonder.

and for a long time in a shredded dream, an elephant calf was born. it died because its mother had the permission to be a mother.

when an elephant dies, the sun must set, the clouds cry, you as the people of Mnong must remain silent, mother elephant losing its footing. stumbling it would end up by a rapid. it waits for a Hero to appear to rescue the elephant calf.

while the Hero watches the elephant disappear amongst the ancient trees, he’s waiting for the elephant to appear on the other side of the river from where he stood. Hoàng Cầm once out of despair lost a hand in the muddy water at lake Lak. Yersin was injured twice here on his way to Ama-Jhao for a drink.

the river running against the gods of the electrical dam just for fun, it’s dancing on a giant boulder forming a waterfall in the rapids. it slithers rapidly like a snake. the Hero tries to stand his ground but falls as he wades through the river. the water is so cold that he loses all his senses. the Hero swallows a gulp of water before he continues to fight the rapid, but all he does is create these broken pieces of the world.

he’s shouting: save the elephant. when dusk turns into night, the elephant’s shadow looming against the sky, blanketing its siblings, the human race. unlike the sacred Indian cow or the cat in Egypt, the people of Mnong do not worship elephants like gods; they consider them as part of the family. in a family, fathers’ calls his elephant his “son” , mothers’ calls her elephant “daughter”, and mothers’ children and elephants are siblings.

the river when it escapes the concrete electrical dam, the imprisoned fear disappears, it dives with all its might into a dream about the sea. the Hero is slightly afraid, because vast is the sea that did once swallow the sun whole, the goddess that Pơ-tao long ago loved and recklessly gave up his life for her, dropping and losing even his magic dagger. the Hero tries to swim against the current, and catches the sight of the soul of a man about to die drifting out towards the sea. but unlike the Hero the spirit of the dead man is heading towards the sun.

the Hero knew nothing about the millions and millions of people who died at sea and they are now free throughout the nine levels of the sky.

before sinking, the Hero was taken aback by the sight of the looming elephant taking up the entire sky, its voice booming and its eyes on fire. trying for the last time to sing a song about the incredible strength of elephants, defending the village and hamlets in all their victories. elephants that had made history bled in the battles they had spearheaded, and history had made the heroes return to the fields after the battle, rarely do they stay back and hide in the stinky palaces and royal courts.

both the Hero and elephant are being chased out of the forest of their home, stumbling through a dream, the dreamy dreams of the Mnong, a place where they have lived with elephants for more than a thousand years.

The Mnong people take care of their elephants the way they take care of their lovers. lowering her husks, she waits for him, her carer to throw a scoop of water at her, so she can wash her feet. her trunk swaying in the river. moving in a way that makes sures that both elephant and man may watch out for each other. a thousand years connection that has been there long before the strangers turned up. resounding are the sounds of the cymbals and gongs, when father prays for the health of the elephants. a song about how the people of the Mnong bow to the sun and at night the Mnong bow to the moon:

– the clouds are bowing, no one is running or hiding.

you’re a child, what can you see? a Chinese motorcycle flipped over on bunches of vegetables as old as Mother. but all the clouds could do is curl up staring at the ground, because it’s the air, it’s the sign of the times. history had abandoned and forgotten about the elephants beyond the victories.

there’s a forest between two hamlets
in this village, a revolution already in the past
what’s old has turned into darkness, nearly a row of homes
was abandoned.

you’re there to pick up the fear
the way people pick mushrooms
but you have been tricked

this is not a poem
you are just simply heading closer towards the truth
and the horror of it
causes you to disappear

you will not tell everyone
where it is
the darkness of the forest
where light cannot leave a mark
interactions full of ghosts, paradise full of leaves
and you’re attentive
you’re listening

because it’s a poem
about trees
like the trees they harvest wood from still
the source of musical instruments
you’re playing each note
each pain each individual loneliness

and you’re discarded
like a hymn after mass
without the need of the ranger’s axe…



6.
the poem on the cold glassy surface of lake Lak
(or an epic poem about the people of Mnong)

.

when you love oh Mnong you do not eat anything spicy and hot
because the wedding itself is bitter
you ran away because you’re forced to be a bride
but in the end you are always in each other arms
even as a widow you belong to each other

Mnong
the volcano turning you into ashes
taking your last breath in an epic tale
right or wrong, not two
but you will always choose one

some thought you had no other choice
it’s rather selfish. even though you’re always fair. you’re in the middle a hearing
for that very reason.

a king is not necessary because you have your own laws
where does the text stop. you’re binding the incantations together, call them ót-nrông
as though you are half between dreams and wakefulness

Are we not like verses in an epic poem?

mother, it was not my fault
you’re tired. you tried your best to continued
you remember everything, while “everything” is on fire. the soul anchor you onto everything that has turned into ashes, and you’re not afraid
when high heaven raises the bar of sadness
the entire hamlet is running and reminiscing on the past
as though history has more than one god
now all you have to do is to kneel down and worship the one God each new dawn

you feel as though the world has been turned upside down
your tears fall. you leave the people with despair and regret
your love is precarious, hurtful and dangerous
who will be happy once the sun has set?
you’re playing around with the words ignoring grammar
will you fail then in telling the epic poem?

red. black. white fire
your blue tunic
once upon a time was black and red
dragged through the mud to collect ox horns
drenched in the drizzle mucking around crying
caught eels found the fishes
dragged the tomb idols with a heavy heart
ran in one breath from Lak to Buôn Đôn
nine levels of knives cutting into your soul
met the Laotian met the Hmong
loved the Funan smelt flowers gathered honey
blown out the candles as you together as one

in the dark your soul is not lost
you’re racing in a vehicle of light through the clouds
your feet on the ground through the sand and soil, the moon
chasing after the memories of when you ran away
clouds drawn towards the light want to embrace the sun. you left your heart on the verandah of the longhouse, hoping, one day, your old lover will come back to say goodbye. in silence. it seemed I have mistakenly placed it in the palm of your hand full of moonlight. accept the gift from a woman you refuse to love

sure you’re stuck like the yearning in one’s mind
sure you would hang around like a stain on a shirt
you figured you had once overcame it
but until now could not escape it

you spit out the sanctified holiness. the cool breeze on your skin. the sound of the wind through the canopy.
you hoped would save this world without the need for spells and incantations

celebrated in the Tăm Blang M’prang festivals
partied said goodbyes cried
erected cây nêu to welcome the good spirits (tall bamboo sticks decorated with lanterns)
clarity and brilliance are welcomed to stay

but dear Yàng
no one is accusing you of anything. to you life and death now has no meaning. it could take away your soul because you’re human. light. darkness. balance. gave you a living. faith is reserved for you, more significant than any kind of pain

please, forgive me
you have to step into a circle of fire
so the MC could serve you a drink
the pompousness of ceremony
while the elephants are chopping on watermelons

so your prayer may save this world
please look at the leaf, it will soon have to leave. Death will eventually come for all of us. and the pain will be excruciatingly beautiful, vigorous, and frightful
ashes to ashes to nothing as the leaves goes wandering

I will love you until there’s no one left next to you
I’m sorry…

I don’t have enough money for a wedding, mother needs us to celebrate first Kep-môi then Dạm but I only have enough money for one copper bangle for your wrist
wait for the matchmaker to pull you down
as I flip the blanket over to the sound of clapping and cheering

the adulterers have been burned to ashes
we will never get a divorce
we still have our children
may we burn into ashes together with the sharman’s paper altar

7.
on the cold glassy surface of lake Lak
(or an epic poem about the people of Mnong)

.

each drop of water was once a god
a leaf represents a god
humanity stands for dreams
like her heart is a symbol of love

before there were philosophers
symbolistic of how at the very least you have turned into a religion
chasing all the ghosts away

symbolistic of how at the very least you have formed a nation
to then merge into nationalism

your symbolism
the king is no different to a farmer
same tradition same language
the king is no different to a farmer
play the same role with the same responsibility
the role for “all”

like the symbolism for “all” asking themselves
why we are like a cage
and a cage means being stuck
you’re inside the door of the longhouse

the door representing a face
like the moon, the moon is the face of humanity
a human face for each love affair
symbolism is a love affair
like a hunter in the middle of hunting

she is the hunter
and you ask yourself why a fox, like tiger understands the fact
that they are the same as a rabbit? you fall into their trap
because she represents a rabbit

a rabbit is not a symbol of peace
not because it’s smart
it’s innocence can not avoid the bloodshed
we’re a caterpillar
she’s a symbol of a caterpillar curled up inside life

If life is a prison, then what would a prison symbolise?
it’s used to store everything
inside it and left to starve to death and die
without a voice
it keeps everyone out of reach
all we can do is visit

how may the representation of religion destroy
war and a kind of love that nurtures hate
Why are we blind like a bat and deaf like a fish?

land and country is one
home and family is one
we should draw a nation
as one in tears out of national pride

let’s draw from the symbolism
a shattered mirror as broken to then be whole again
representing the faces in green hues of youth
only the eyes are dark and deep

you look at the broken pieces of those
who were once human
once human until the day they die
death is not the end
karma turning one into an ant an insect
Where’s there left to hide?

like the way you ran away from reincarnation
in a dash, the struggle at the end is death
inside symbolism death just means the end
no more mixing the colour of new green leaves with red

but a nation has many colours
and a nation also has many nationality
each person is a broken piece
broken pieces forming a government
the water in the water bay you used to bathe the elephants

the elephant trunk rolls up like sadness
you are the comfort in each small moment
an elephant has no scar
just salty water in its eyes
raining

now we begin
to look for people that will never go missing
they only say goodbye
the way the sun disappears in the rain

8.
on the cold glassy surface of lake Lak
(or an epic poem about the people of Mnong)

.
Ót N’rông
the Mnong people are all the rivers encompassing
as sad as deer horn fortified liquor in one’s blood

you’re sombre, you’re the arts, tweeting bird songs, beyond meaning
I’m looking for you in the dark of night
because of the burdening cravings of the flesh
I am blind

blind but my eyes are wide opened
eyes turning darker and darker into blackness
that feeling just before passing out
eyes catching a glimpse of a rainbow
discerning your present hues of glory
& beauty

your hues within the epic tale pour into a river
you’re the creator and founder of the land
you’re a hero
you’re a god you’re a thing of beauty

.
time’s sole aim is to colour your life
but you dismiss it
you allow it to fade away
or like sunlight it’s ever present
after the rain?

is it waiting for you
singing and moving alluringly
singing and making offerings to the gods
singing half laughing and crying

you embody an epic tale
and the past of your people
the people of Mnong turning into a dream
unhindered by earthly matters

Please tell me your colour?
I need more colours like a smile
mix it with the spring water
you used to make liquor last night

.
I am in your hand
the tip of a nib you’re cleansing in an inkpot

the pot smiling on the outside
screaming inside
and that is when you want to add other colours

say cool hues with the abundance of leaves
your rest after the festivity of the harvest
your communicable darkness in the dying light
you’re the stuff of history and folklore and this made her more curious
about the name of the mountain and those rivers

she knows these heartbeats
they are the startled notes through the bamboo grove
thumping in harmony with the graceful movements of an elephant
stamping the grounds of the burrows in the fields with their bulky feet
helping mother load the gùi the colour of her skin onto her back

the sky falling upon you with a promise
the sunset falling like tears
red running down your cheeks
a sinking deep colour

your world is often colourless
stuck inside a heartbeat
bloodless and thumping

.
you walk over the rainbow and the rain
joy and sadness
hold on to her or let her go?
to the very least
you adore all seven colours
in white in all the unrequited love

.
bitterness
it is a shade of disappointment
like what, do what
something is coming to a close
even when it didn’t have a chance to open up
the mixing of colours is the symbolism of blood

.
the power of purchase
when I am a poem
by a poet who has a limited choice of colours
something you could sell

like a gùi full of golden harvest
poetry is in black and white
the doors are closed
left me in pitch black darkness
a shade of secrecy

I had wished once that you were the cool shades of stars
because it had never occurred to me that we would roll
so far like that

so the past may pass by
the present also moves on
after all the heartache
not once did you ask
not once did you come to any hasty conclusion that
poetry is also a shade of Ót N’rông

you’re worried poets will not
write with a nib
poets will not
know your pain

no
perfection is unnecessary but you need it to be honest
drama is unnecessary but you need it to be expressive
fame is unnecessary but you need to scream
one’s name is not something you envy
one could be so hasty in dishing out one’s pity
mistaking you to be rather naive
admiration is unnecessary because you are pure
not powerless though you’re brave
whatever passes your heart
in the end will not be me
but it will be the pain
in the shade of innocence

like me, a poem is something I do
I feel the love buried in my chest
I destroy it by tearing
it apart

my love, you are weak like that
you love too easily
only once were you teased
lucky that my love, you’re the one
the epic tale of the Mnong is the last piece of literature
for the Mnong people

my love, you’re so oblivious to everything around you
but you will tremble when discover that the poem about the Mnong people is so good
and everything
makes it harder for you my love to ever love again

there’s never a need for the Mnong to ever sulk
when you my love admits and accepts
that my heart is pounding as though I’m running up towards the top of a mountain
and the king’s imperial robe is still hanging up there
when Mộng Điệp brought the imperial seal and sword back to the imperial city
then together with you cut open the ox

everything has their own meaning
the world can not exclude pain
because pain is necessary for the acceptance of love

but you as a people have never loved poets
because their words are words of lies
they have no idea that an epic tale that has once been archaic is now ancient history
all they ever want is the refinement of fame

they don’t understand the fact that an epic tale has once been folklore by design
all they are after is a heroic epic tale
they’re all about fighting as one for the love of the nation
even when you have stated “we’re the consumer of the forest” and we’re the creator of the world
in the great flood the demons
chewed and swallowed you before they spit you out
you are still “Đam Brơi”
you are still “Chàng Trăng” like Damsan wanting the Sun to be his wife
you are the narrator of even the dreams of those who came
out of nowhere
forever burning down institutions
forever a joke as the great narrator



9.
on the cold glassy surface of lake Lak
(or an epic poem about the people of Mnong)

.

wood
chopped down, leaving behind an insipid blacken path
where the forest felt safe and hidden in the night
so many eternities

they have turned up widening even the horizon
with homes clad in rosewood and marble
they have all these ideas
like clouds are not white
meres and swamp marvelling at the magic of arches and domes
popping out of the ground like the crowns of newly appointed kings

alcohol and riots are tainted with fleshy red
you could hear a voice
you see the smiles
magic looking up at the hills
your eyes sheds the tears

and just like that you’re adrift
until the night is purple
you’re drunk singing in a carefree ode of your own
the verses for a while now no longer has light
stirring up the ancient promises of the past

it’s possible the forest may stumble and fall
but you must stand your ground
you don’t need a mask
because you have been a metropolis
proud and fierce against each sunrise
proudly hidden from the primaeval forest
like sages

.

my swamp
where Krông Ana is brimming and rising right in the middle
What if I tear apart your heart my love?
far from home far from our children will I be able to withdraw completely from our forefathers
from our lineage?

or should I warm up
veins of the swamp with a song
my swamp, where mother and father
once forged knives and moulded pots out of clay
once dreamed

once drowned an army
where the young men were like fading shadows
fell in folklore
when the slaves turned up to share their freedom

your freedom is not something one can form
from an unfamiliar prayer
only your voice can ignite a swamp
full of ghost and spectres
like mother’s call in the night
blanketing the dewy grass fields
in a sleep that could never again be awaken
that belongs to the people of Mnong

resounding echoes of ancient gongs from the domes
covered in so much of father’s prayers
– you guys must always be respectful of all
worshipping in my name

even though they’re falling apart all around you
you’re still dreaming about
the sound of a stone altar in the shape of an elephant
rising amidst the hinterland

where the sweetest satisfaction is the land
ownership of a farmer
where folklore is as small as a mushroom
dense may it be, it is still a dream

where the valleys in the middle of the night
swamped with birdsongs
where the moon is a golden colour
hypnotising the fairies harvesting in the fields

.

swamps are where my love is reserved for you my love
none of my dreams, but my memory
luckily is filled with images of light
blinding flames hiding all that lineage

wake up Krông-Ana
Krông-Nô had once upon a time despised heritage
you had once ruled the vast swamps
once the lineage of a nation
our souls have merged into one
gosh those poor philosophers
who had once looked down on all the poets

philosophers
who had once denied the language of the heart
merging nature with rules and regulations
suffered the consequences as they looked for the cause
hopeful fanatics seeking hopelessness
night after night

an explosion of legendary sophistry
someone’s tongue skinned like a crested bulbul black-throated laughingthrush
limp and wordless like leaves hanging from the branches

wholly in confidence
the way the tides care not for the allure of dreams
when it comes to sun

the ancient banquet once again makes an appearance
the fire burning brightly inside your home
together with the promises in stone
overwhelming memories
about the centuries long gone
when the trees were taller than the domes
when greatness had created the world
mystical epic tales

where everything was lit up by memories
whispers of bygone days

where your eyes were lowered
as a ghost drifted by
Mnong Nong, Mnong Prêng
floating, adrift like an incantation

10.
on the cold glassy surface of lake Lak
(or an epic poem about the people of Mnong)
.

before the time of the philosophers
symbolism and you were a religion
chasing away the ghost

the people represent the king
speak the same language
together cry out in pain and silent regret
side by side equal role as combatants
a role for “all”
and the artist would colour “all” on the backs of elephants into battle
returning in black and grey

.
black, you’re trying to jump over a hole. one foot in a hole. deep. eyes closed so they can’t work out what we know. followed by the seconds. it’s about to happen. a great sweep. a mystery to those who are sound asleep. excited about those in hiding. share the sadness of those struggling angels. bleed as brothers and sisters.

can you see in the dark? congratulations, if you understand black, black do not understand strangers. often too monstrous

.
grey. you’re abandoned
the day is quiet in a grey shadow. today is no different to yesterday. like any other day. all the same. the afternoon is hidden somewhere as though you’ve gone away

because you know that Ot Ndrong did once stayed silent
created a world with a sky in three colours and love in seven hues
and you have descended from heaven and came from Tiăng hamlet. hence even though you’re an epic tale you still hunt, fight, take her back from your enemy. take her back to the old hamlet, Tiăng hamlet

when “the leech swallowed Tiăng hamlet” you were at war. the battle was worse than the battle of Troy by the late antiquity Greek author Homer. you have no reason to be angry with Achille

you have been a democrat a military advisor have from the swamp step onto a boat. make war. buried the dead made offerings to the gods
ate without worrying about when it will all end or if you might die
because you are Mnong

.
a rabbit will always be white

gosh, what is happening to me? I swear to you I was there. if only I was a bird. flying. but can not tweet. we have a national language. but now I’m nothing but a tree that can not talk. why did this. happened. to me?

oh mother

I have given it much thought. after some time I have turned into a crocodile. swamps are full of crocodiles. but please my love don’t rush don’t run away

I swear to you that my brown skin is more valuable than crocodile skin. please my love, come back. I need someone’s head on my shoulder. perhaps to watch the sunset
perhaps to forget
a name from Mon K’Ho Lạch people
married to Êđê drank Khmer liquor
carried the blood of mother Chau in the tales of Điểu-Kâu

it seems I may have forgotten something. what. I forgot where I’m supposed to be. where am I going? am I from the forest or from the sea? Where have the Chăm people gone to? what are they trying to keep a hold of? for heaven sakes, it seems I’ve forgotten everything

I saw Mother Chau in a Queen butterfly. or was it Monarch? the generations one after the other are growing prettier and prettier. greetings butterfly, what is your name butterfly? my name? oh please, don’t lie. please give me a nickname. like the colour blue on mother’s grave

say my name so I may understand you
if what you say is the truth
thank you, friend. what should I do next?

perhaps it was deliberate that I wanted to forget
or I was running after a path of a white rabbit
one could draw them in the sunlight
the way people sell their paintings
I believe people are selling
my secrets

.
please take me, teach me how to get lost. I will obey, bend my knees. no one seems to see, please stay as far away as possible from these people who were once Poetry and Desolation. there are these upsetting verses since you’ve now mistook it for an oration, like the way a poet only wants to kiss the pad of your feet my love. I can but kiss myself momentarily stuck in hell

please save me, you’re lost in the lost hamlet
now I’m empty
I can not escape
my fate

I want much more but you give me barely nothing at all
Why am I the only one in the entire forest?

.
tears, friends and heaven
please spare me some sunlight, give me a reason to live. I’m sick of these rhymes. I have Ót-Nrông but you have not

okay, fine. I want to escape but it’s too late, I have collapsed. at the moment my soul is dying

what is mine?
was I not free before?

they turned up and took everything
now I’m just a rice husk, completely empty. the rice grain is dead.
the golden terrace fields. why are they too afraid to draw them? or could they be only in grey and black?

death, means there’s nothing to live for anymore. wake me up once I’m in heaven. perhaps then I will still be alive, smiling when I’m having a bath with you, my love. please spit water from your mouth laugh sleep
in a thriving lush green garden
like the wind

the hues of summer passing by
such a place is rather sad

do the Mnong like to dream
what is there to cry about

now it’s winter
purest is the grass and morning dew
the swamp’s first kiss
grass loving
second
grass longing

third the grass thought
it was me my love

the grass is still as green as a girl
wild grass
painful

how far away
the climb fading
dawn is like two lovers making love
coming

oh yes
not quite yet awake


11.
on the cold glassy surface of lake Lak
(or an epic poem about the people of Mnong)

.
the light from darkness is concentrated within your soul
who had overcome the nightmare
who had raised their eyes in despair
the birth of oblivion?

is it useless, all those
dreams, it’s the stuff of your imagination

me, I deny the desire of my soul
cold and hollow
everyone, please stop talking
because there’s no one left to listen and understand
in all that noise you are forgotten
offerings upon the pregnancies, ear-blowing ceremonies, weddings
celebrations of good health, funerals
you have lived a lifetime

you’re wandering searching for a forest from the origin
the goddesses have led you astray
a sacred forest no one dares to enter
an ancient forest no one dares to guess its age
because it is the cemetery of the gods

it’s the home of sacred spirits
the god of good and the god of evil
vats buried by you right by the graves
upon your return to be with the sacred spirits

.
no the vats of liquor needs you like the escaping beer foam overflowing over the brim of the glass
as though it’s the joy of battle
the painful slogans
screaming

they, why are they following me?
they fill up all the crevices and space
their eyes on all the graves
lighting incense

ah, a grave on the far corner is waiting for you
there’s no memory sustainable forever
though in the garden of Eden you’re dreaming
about everlasting life
you must bear the judgement
just and fair

because you’re merely an autographed gift
left behind in everyone’s pocket
because you decided it was your right to multiply everything by two
abundant like those viruses

.
ah, sombre is the night
a rifling storm looming in the sky
lions locked up in isolation
turning into a throng of monsters

no one dares to skip the moments
but you are never afraid
you go through the forest to get to lake Lak
look for those who had cut down the trees

.
blue pale stars, you disregarding the sign
from up high
the peak of the eternal

now searching for a message from within your symbiosis
please teach me so I may find the best time to impregnate

this screen of the future
gosh the clouds are a waste of time and money
from sickly soul
your sons can fly
to the peak of freedom?

the isolation area is as dense as the jungle
it’s too bright, too bright
where the moonlight is brilliant within my heart
because or the tranquillity in the forest tonight

I’m shaking so much
over each flower, each leaf
rolling up all the young women
the young men sticking together like a row of beads
and dewdrops

it’s too bright, it’s blinding
right by a swampy river
the reflecting stars
sinking soundly drowning deeply

they wash the elephant
before they allowed me a bath
as though they think that when you’re not sad
you’re not dirty

perhaps because your eyes have covered up the sadness
the suffocating mountains is not something they understand
suffocating clouds
I can’t breathe
I’m waiting for the autumn storm to finally burst
since the night winds have arrived
sounds like a rooster: cocka doodle doo

until my soul falls
like a deer facing fear
startled and confused even though the tiger tried to calm it down
the rage of the night
with you on a long flight
suddenly you decided to increase the speed
cocka doodle doo

don’t skip a single note
in a passing storm

like a funeral shroud
the angels shall descend from up high
oh when when
I can just see your crown
popping up right there at the foot of the bamboo pole, cây nêu?

now you’re covering up all the deep dark pits
black, like a poem without a purpose
the rifling storms
even spring onions had a price rise during isolation
doubling my debt
doubling the suspicion
doubling the fear
as it turned out, you’re turning me into a virus

her breasts also doubled
her thighs doubled
an image describing how it was impossible to eliminate you

without peace
life is much like it is inside a tomb
without eternal peace
cocka doodle doo
I want to be an alluring soul
be a danger to other souls
me, someone who have been hypnotised by the soul of the mountain
land and country
even though I’m battered to the bone
nothing but hanging flesh

.
ah, but the autumn
the poetry now across the airwaves
cooka doodle doo

where resounding is their rhymes
how sombre and heart breaking is oh oh the fall

the last time in wandering yellowing leaves
you find an incredible place of destruction
it’s words of farewell
oh but why must I lose the leaves, where are you hiding now?
even when it comes to your own pain
you’re lying

the vernacular gently whispering
without the leaves the thorns will be the sustenance of memory
we are still here
the scars, the reasons why I love you so much my love
so so much

and everyone will adorn the mourning cloth
when the flowers are solemnly draped over the graves in Mliêng hamlet
you are the ancient trees you are sacred
you are the old forest you don’t need anyone to guess your age
you are the origin
you are the author of our heritage

you have moved the pair of elephant boulders
father and mother of Yang-Tao
like a wish
adorn the rocks mend the horizon
the maker of history

*******

M’nông


1.
bài thơ rơi
trên hồ Lak lạnh giá

nửa đêm
bờ hồ đen kịt sâu thẳm
mấy thằng bên cánh đồng
hát với những ánh sáng le lói trên đỉnh đồi xa xa
nàng gợi ý về những bữa tiệc linh đình trong mơ tưởng

hát không cần phòng karaoke
có cái chết trong đám mây
có sự sợ hãi trong đêm
có tiếng xe chạy ngang còi hú
thả xuống mấy thùng larue

những người chết nằm trong tấm vải liệm
vẫn đang hoan hô
các tội lỗi bây giờ biến mất

những người chết vẫn tụng kinh cuồng nhiệt trong rừng
họ nhảy quanh bếp lửa có một chàng MC cầm cây nến trắng
mời mọi người uống rượu

trên mặt đất bài thơ vẫn đang làm rung chuyển cả khu rừng
nơi những đứa trẻ ốm yếu đang chơi U
quấn lấy nhau sau một hơi thở điên cuồng
bóp nghẹt cả nàng và những ngôi mộ
của những người vừa mới chết

.

ơi vùng đất hoang nửa đêm đang khóc
tiếng rừng thở dài trong gió đêm điên cuồng bay
địa ngục với mái tóc buông xõa
trong những cành cây

những đầm lầy đang lên tiếng
khi bầu trời xám xịt làm tắt ngọn lửa
cơn buồn ngủ chết người

kẻ lữ hành đang nhìn
ngọn lửa trong cơn đau đớn
nhói lên sự lãng quên
lên đỉnh

*****
2.
bài thơ rơi
trên hồ Lak lạnh giá (2)

cánh cổng giấc mơ do thần linh canh giữ
và bạn phải sống
không biết bao nhiêu lần cuộc đời của mình
đã hát đã khóc đã vật lộn đã hét lên
trước khi bình minh sẽ đẩy bạn đến chỗ phát điên
vì sợ hãi

bạn quay như trái đất
hết một vòng là bình minh
bầu trời là một ngọn lửa
bạn làm tiếng chiêng
những người mới đêm qua bạn còn mời rượu
sáng nay họ đến
bạn quên nhưng họ nhớ

bạn mờ ảo như đêm đang ngáp
vùng vẫy nỗi kinh hoàng không ai để ý
không một ánh hào quang
bạn không tên tuổi

tôi đã trôi dạt theo bạn dưới bầu trời
mây xám nham hiểm lóe thành tia chớp
vang vọng những tiếng kêu
những con ma đang trỗi dậy từ hồ nước xanh
tarlac

bạn lao như con nai cố thoát khỏi con cọp
qua những khu rừng nguyên sinh
giờ chỉ còn cỏ lún phún như hoa râm tóc mẹ
cỏ cũng có chân dung làm hình thẻ của bạn
sự rình rập ở khắp mọi nơi
không linh hồn nào dám lang thang
bạn chạy trốn khỏi những cành cây khô
như số phận

vấp phải những ngọn núi
lạc vào những hang động
bạn mọc lên từ thảo nguyên
uống những dòng nước
chảy xuống đầm lầy
như cỏ

và đầm lầy bây giờ ngập trong ánh nắng nóng bỏng
bạn bị nguyền rủa
mẹ cũng nhìn thấy những điều mẹ không dám nhìn nữa

trên ngọn đồi cung điện ngày xưa của ông vua
giờ hoang phế không còn ai quét dọn
cầu thang phủ đầy tuổi thanh xuân
của nàng mộng điệp

bạn bước qua ngôi đền không còn thần linh
khu rừng không còn ma quỷ
bỏ mả không còn rượu
nơi mặt trăng bây giờ mọc lên từ thung lũng
ánh sáng phủ lên mặt hồ
những vẻ đẹp kỳ lạ làm bạn không chịu nổi
khi ngồi
nhớ lại

bạn ngạc nhiên nhìn từ khung cửa
nhà dài như đồng cỏ quanh co
cầu thang có một con rùa nằm chết
cột nhà có một con ba ba đang thở
lời nguyền của một vùng đất
bị chôn vùi hàng ngàn năm núi lửa
hóa thạch thành bazan
như xương cốt khảo cổ

bạn đã khóc đã ám ảnh bên những ngôi mộ
đã nhìn những linh hồn bỏ bạn ra đi
như các thời đại bỏ đi trong lịch sử
như ông vua bị bỏ quên

bạn bay trên những chiếc ché rượu đầy sợ hãi
những cơn thịnh nộ của Yàng
nơi những trò hề lờ mờ phủ đầy khói của căn bếp buồn
lời nguyền của vùng đất bị mặt trời thiêu rụi
nhưng nó không chịu làm sa mạc
không ai có thể cổ vũ tuổi già
ông vua rồi cũng chết
nhưng bạn không biết mệt
vì vậy bạn sai lầm

dù các pơ tao từng ngai vàng nạm ngọc
từng múa kiếm làm thần mưa
múa khiên làm gió
nhưng không ai có thể thể đếm hết được mùa màng
tuổi già như trái chín cây
lịch sử cũng rụng xuống
ôi, tội lỗi của linh hồn thật lớn lao
và sự diệt vong cũng thật lớn lao

lòng thương hại của Thượng Đế không thể an ủi
bạn không thể tìm thấy sự nghỉ ngơi của cha trong nấm mồ
thời gian đang đập đôi cánh
bóng tối tàn nhẫn trong chiếc gùi của mẹ

bạn bay qua cánh cổng để đến thiên đường
nhưng chìa khóa cổng do những con ma canh giữ
những vị thần nằm trong vầng trăng khuyết
như dấu búa kiểm lâm

bạn là của đêm đêm là của mẹ
mẹ đã sống không biết bao nhiêu lần cuộc đời của mình
để vật lộn để vùng vẫy để khóc
để cúng để hát
để nấu cơm để bóp gỏi cà đắng
muối xả vẫn còn mặn
để cưỡi những những con voi
chỉ để đến trước những cung điện
hét lên vì sợ hãi

*****
3.
bài thơ rơi trên hồ Lak (3)

đó là vàng lộng lẫy
vùng đầm lầy ánh sáng
mơ-nông và mơ-không?

nơi mộng-mơ làm yersin nhầm tên một ảo ảnh
thành lơ lửng một đêm sâu
nơi vùng đất của những ngôi nhà màu mưa lũ
những chiếc ché đất nung thành bình minh cho những chuyến phiêu lưu

nơi krông-nô điên rồ xả vào krông-ana đang mở cửa
giọt sương mù ứa lệ cho vùng lũ
bình yên

đầm lầy
trong cái nhìn của thời gian điên rồ
chân lý thành vô lý
nơi người lạch đi qua mang ngà voi xuôi về phan rang đổi muối
1 cặp ngà 1 gùi muối
mặn như mùa đông

nơi vẫn còn cơn mê điên cuồng tỏa sáng
trên bầu trời che khuất mắt người
những dao găm vô lý
yersin hai lần bị thương
hai lần bình thường ngồi uống rượu
mang đến giấc ngủ tràn ngập ký ức
mờ ảo người mơ-nông

người có mơ-không?
nơi không phải lâu đài trang nghiêm
của mộng-mơ đà lạt
những ngôi nhà mái lá chạm đất nên không cần chạm trổ
chỉ cần sự công bằng vươn cao
trên nóc nhà quyến rũ ruộng bậc thang
nơi bùn lầy thơm ngát như nàng
những cành lá trên cao từng lang thang
trong mái nhà rơm thấp lè tè phía dưới
nơi người ta từng làm lúa nước
từng thêu thùa từng đan gùi
từng đắm mình trong buổi sáng làm thơ
nơi Ot-Nrông truyền từ đời này qua đời khác
nơi sử thi đủ sức làm cái ác
phải cúi đầu
hay phải rất lâu mới dám ác

nơi những người đàn ông râu dài
chỉ huy những chàng trai cuồng nhiệt
những con người từng bị tàn phá và gãy nát
khuôn mặt đầy râu gục đầu vào ngực mẹ

nơi lịch sử khi kẻ lạ đi ngang
chiếc xà-gạc đã từng vấy máu

ơi người, trong đầm lầy rực rỡ đó
tôi không còn kịp thấy vị thần nào
nhưng tưởng tượng của tôi
về tượng nhà mồ vẫn đang quỳ như những con voi
trong trí nhớ vẫn còn kính sợ
những ông vua ngang đây vẫn chưa chịu ngủ quên
những mũi tên
từng không chỉ săn người và săn thú

đêm nay người MC đốt lửa
tôi quạt ngọn than hồng yếu ớt
nhưng sáng rực trong tâm trí tôi
và ngồi nhớ lại
những huyền sử trăm năm đêm nằm chỉ còn biết khóc

ơi người
hãy đến bên em lén lút như sương mù đêm tháng Chạp
em sẽ giấu anh
bao vây anh bằng nỗi sợ hãi

những cuộc đụng độ như những kẻ bạo dâm chỉ gây đau đớn
thời buổi đã không còn người đạo văn
chỉ còn lo kiếm ăn và làm từ thiện

đất nước đau điếng
nhìn những người phát từ thiện cũng than thở về sự cướp bóc
nhìn các bác sĩ góp tiền mua cơm cho bệnh nhân ba mươi ngàn
rồi sau đó điềm nhiên lấy phong bì ba triệu
sự độc ác của tình yêu
thiên thần và phù thủy
ôi ngôi nhà thiêng liêng của sử thi
đang chịu một bình minh của mùa hè giữa mùa đông lạnh giá
mọi người phải chạy ra khỏi ngôi nhà
ngọn lửa vô ích cuộn xoáy bên dưới sàn
nơi nấm độc và sỏi đá đang nở hoa
nơi sự thật điên rồ đã nuốt chửng người như một ngọn lửa

nơi cây cầu bắc qua dòng sông khô cạn
trơ đáy như vực sâu của hầm mộ
sự hỗn loạn của ẩm ướt từng mang đến
dưới ánh mặt trời những vị thần xa lạ đang cầu nguyện
ché rượu cần làm nghẹt thở
cả ánh trăng
và người ta khoe đã giải phóng người vào bóng tối

dò dẫm, dò dẫm
và chúng ta hát lên tương lai
bằng những lời nguyền về những ngôi nhà vươn cao
những con dơi sà xuống thấp
khi đám đông dày đặc rút lui
cả những người vẫn nghĩ mình làm nghệ sĩ
những bài thơ như những áng mây
oằn mình trước mặt trăng
nằm như núi lửa
những hang động cứa vào em
rộng hơn tiếng kêu của gió

đáp lại tiếng gió chỉ có
những con voi gầy gò đang chậm rãi đi qua
như tuổi già của mẹ

——-

hình: Khi bạn nghèo thì không ai để ý tới bạn cả. Người nghệ sĩ đường phố Kevin Lee gọi tác phẩm của mình là “sự vô hình của cái nghèo.”
*****
4.
bài thơ rơi trên hồ Lak (4)
(hay bài trường ca người m’nông)

.
chúng ta từng biết
những khu rừng có cánh bay trong đêm
những cầu thang bằng vàng
leo lên ngôi nhà mái vút cao đỉnh tháp

chúng ta từng biết
những cây rừng chỉ ngã xuống sau câu thần chú
của ông thầy mo vừa quỳ vừa hát
dẫn lối cây về
làm cả mười nóc nhà của bon mơ-nông thao thức

bon chứ không phải buôn
làm vầng trăng cũng buồn
thử chạm vào cảm giác trống rỗng
em đã vô ý để mưa chạm vào những ngón tay tê tái
ngày xa nhau

bon chứ không phải buôn
em đừng buồn
ngày chúng ta nếm trải sự phản bội trên lưỡi
tự hỏi khi nào em sẽ leo rào trốn thoát
bỏ lại đôi môi tôi trong đám mây mù

đêm nay mưa không chỉ là mây, mà là đôi mắt
đang tìm cách trèo tường trốn thoát
hãy nhốt tôi lại vì ống quần của tôi chỉ đến hai đầu gối
làm lộ ra quá nhiều da thịt
hãy nhốt tôi lại vì tôi đã làm cho mặt trăng nhận được
sự tồn tại của hai ta
hãy nhốt em lại vì em đã phụ tình chàng trai
vừa mới mỉm cười với em hôm qua
hãy nhốt tôi lại vì linh hồn tôi mắc kẹt
trong cơ thể em

nhốt em lại vì em phạm tội
đất nước nghèo cố nuôi những nhà thơ
những kẻ mộng mơ suốt đời chỉ lo phi nước đại
và luôn chạy làng bán cái
cho mọi người

những kẻ lạ từ đâu?
suốt đời ngả lưng sau yên ngựa dạy đời
những ống kính nhìn vào nhức mắt
nhưng hãy coi chừng sương mù, hãy coi chừng bóng đêm
không ai bỏ qua một tiếng rên
chỉ không dám gọi tên những con quái vật
đang hút mật nhân dân

đã đến lúc đất nước cần lốc-đao chàng thi sĩ
cho anh ta ở yên trong căn phòng màu đỏ của mình
để các cô y tá màu trắng
điều trị hội chứng chuyên coi chừng sương mù
chuyên coi chừng bóng đêm
gì chàng cũng sợ
không biết khi nào chàng mới dám chuyên canh chừng tội ác
phía sau những bài hát
hú gào cách tân

chúng ta sẽ đâm vào chàng một chiếc kim dài
chứa vắc-xin hết hạn
đến khi chàng hết mấy trò cách tân
thay vì đạo văn chỉ cần nói thật
và nhìn vào gương mặt
ám khói nhân dân

trong bóng tối
biết có máu chảy trên sàn nhà, máu ngay trên cánh cửa
biết có người lính trẻ đã treo cổ
biết có người vỡ nợ thua lỗ
phải nhảy cầu, biết nỗi đau của cái đói
biết nói, phải biết kêu vang như tiếng rúc
cú mèo

biết trừng phạt những kẻ gây ra địa ngục
những con đường thiêu rụi nương rẫy oan sai
những hàng người trải dài cúi đầu chui vào hang động
mộng-mơ
mơ-nông núi lửa

những câu chuyện ngày xưa
người mơ-nông chỉ dùng để hát
nhưng bài sử thi bây giờ không còn ai nghe
trái tim người đã bị đâm bằng năm mũi tên
đã bị bắn bằng lãng quên
sáu viên đạn

.
người chết ơi
bạn nói gì bây giờ
những tiếng động nào vang ra khi cái chết bị tra tấn?
không phải tôi đã chôn cất bạn
hai mươi năm trước rồi sao?

như thể một nụ cười yếu ớt
giống như cỏ dại
hỡi xác thân này, hãy ngủ đi
trên chiếc giường bụi bặm
phủ lên sự sợ hãi và mục nát của bạn

hãy ngủ đi, bạn của tôi
hãy chịu đựng sự dằn vặt của bạn
hãy chấp nhận sự khôn ngoan của họ
khi họ cởi chiếc áo cũ của bạn
lần cuối

.
ở xa xa tít xa xa
chúng ta làm những kẻ hoạn quan pha trò
trong triều đình nhung nhúc những nhà sử học
những ông thầy bói những người hát rong

chúng ta không có tuổi tên
như những con voi chỉ còn nước mắt
của những kẻ làm thuê

.
thưa vị lãnh chúa của tôi
ôi vĩ đại và tốt đẹp biết bao
như những ngôi sao trên bầu trời
chúng ta diễu hành bên trong tòa án
tỏa sáng lộng lẫy vinh quang

trên đầu sự thật vẫn còn nguyên vẹn
bạn là món quà của thiên đường
để mọi người biết rằng
Chúa có thể tạo ra số phận

tối hôm đó bạn buồn
và mệt mỏi, tối hôm đó
có lẽ bạn không biết
nỗi buồn tối hôm đó có nghĩa là gì
như người mơ-nông gar không hiểu người mơ-nông pré
vẫn yêu

nỗi buồn không thể dập tắt bằng rượu
không thể xua tan bằng lời cầu nguyện
nó là một đoàn lữ hành bị ràng buộc bởi cái chết
bị ma đuổi ở vùng đất hoang
bị ám ảnh bởi sự hối hận

nhưng tiếng bạn kêu lên
và mọi người đã đến
đoàn lữ hành tưởng như đã chết
đang đi đến sự phục sinh
ra khỏi những hang động âm u

bạn hát cho chúng tôi nghe một bài hát
làm chúng tôi tự hào
trong chiến thắng của phe nước mắt

bằng cách ăn một đám mây
chúng ta sẽ uống hết một chiếc cốc sáng chói
ánh mặt trời

bằng cách quấn thêm tấm khăn chúng ta bước qua cái lạnh
chúng ta không chỉ đóng khố cởi trần
chúng ta đeo thêm trang sức
những vòng tay bằng đồng nóng hổi như môi em

tôi sẽ cho bạn biết bí mật
khi tôi mang họ mẹ
thưa mọi người, những con người mẫu hệ vinh quang
người chết bắt đầu run rẩy
người chết ngồi dậy
trong trái tim tan nát của tôi

từ cổ họng tôi
nỗi sợ hãi bay vút lên
khoảng trống trong đôi mắt mệt mỏi
tôi đã biến thành một kẻ lang thang vô vọng
đói khát và tủi nhục

cuối cùng những chiến mã bằng sắt đã đến
bạn đã đi, với trái tim khốn nạn của mình
trượt khỏi sườn dốc của mặt trời
và buổi tối buông xuống
như một bức tường sụp đổ

bầu trời và trái đất chỉ cách một vòng tay
bóng tối chất đống trước cửa
những bóng tối xếp chồng lên nhau
sụp đổ như những bia mộ từ một ngọn núi

đêm kết thúc với đám mây
nhuốm màu cánh hoa
lạc vào bóng tối khi ngày ló dạng

đêm đã mất, ngày cũng đã mất
chỉ có ký ức mới mang ta trở lại
bằng cách chờ màn đêm chết đi
mặt trời mọc lên trên đầu người mỗi tối
ánh sáng tạo ra những cái bóng trong đêm

để những buổi trưa bạn lấp đầy trái tim mọi người
nỗi sợ hãi và đau buồn
ai cũng thấy nhiều hơn những gì muốn thấy

Chúa sẽ ban phước lành cho bạn, ngọn lửa giữa trưa
mặt trời buổi đêm, miếng cơm mỗi sáng
ánh sáng của bạn làm cay mắt
biến những ngôi nhà và con người
thành những khối đá màu xám
màu xám được sinh ra
như sự mệt mỏi len vào mạch máu của mặt trời

bây giờ một cái nhìn
làm mặt trời lạc vào những ngọn đồi
bây giờ, màu đen
làm cuộc đời chờ đợi một khoảnh khắc rạng rỡ
bây giờ bóng tối
làm một khoảnh khắc yên tĩnh
bây giờ chúng ta chia tay
đừng hỏi tôi điều gì xảy ra khi chúng vỡ
tan với tiếng vang khi chúng rơi
vào im lặng

hãy nhớ rằng vào một buổi tối
bạn đã thoát khỏi lưỡi hái của thần chết
và khắc lên bức tường của đêm
một hình ảnh nhưng có hai cái bóng
pha trộn màu sắc trên một chiếc gối nhàu nát

bạn chiêm ngưỡng hình ảnh này
rồi uống nó trong sự cô độc
bạn như một chú chim
tiếng hót như cái lạnh của mùa đông
tiếng cười như lửa đốt bằng củi
bạn uống rượu, ợ hơi, trung tiện
nhưng bạn là con người
giữ chặt niềm tin vào số phận
kể một câu chuyện khuấy động trong tâm hồn
nỗi đau về cái chết
bạn làm người ta khóc và cúi đầu

bạn dựng lên những lâu đài
với cầu thang bằng vàng lấp lánh
vào một buổi tối với bí mật của sống và chết
bạn nói với tôi bạn sẽ chết một mình
như nàng cung phi xưa vua mang lên quên lãng

một mùa đông như thể một mùa đông
mùa đông nói với tôi sẽ chết một mình
một buổi tối như thể một buổi tối
buổi tối nói với tôi sẽ sống trong một thế giới
trần trụi rùng mình vì giá lạnh

trái tim tôi phai mờ những chiếc lá úa
rơi theo những giọt mưa
rằng từng đêm se lạnh
rằng từng hơi ấm mùa hè
đến đánh thức

rằng tôi có thể chết
không ai biết đến tôi
không ai khóc thương tôi
như những người đã ra đi
hãy để cho linh hồn yên nghỉ

nhưng bài thơ khiến tôi run rẩy
đã bao nhiêu năm tôi mang vết thương này
người tôi đẫm máu
làm thơ là sự hủy hoại của đời tôi

khi tôi gọi, không có câu trả lời
tôi biết rằng tất cả đã mất
mặt trời đang lặn
chảy máu với ánh sáng bị xé thành từng mảnh

trong góc khuất của bóng tối
hồi tưởng lại một người đàn ông quá điên cuồng
không thể đặt nàng xuống bãi cỏ
ngấu nghiến nhai bộ ngực
cho đến khi nàng khóc vì kiệt sức

người là hơi thở là linh hồn
là atman tiểu vũ trụ
cho đến khi hòa vào brahman

đại vũ trụ của người
trải dài trên mặt đất
mỉm cười đặt tay trên ngực
cùng nhau hát quốc ca

5.
bài thơ rơi trên hồ Lak (5)
(hay bài trường ca người m’nông)

.

có một dòng sông. tràn vào đầm lầy. mưa. chót lưỡi màu xanh của nó liếm qua mùa đông lạnh.

có một tảng đá nằm bên hiên nhà như con voi đã già. bờ mép dựng đứng của tảng đá bị vỡ tan, sinh ra hàng ngàn vết nứt như vết thương, nhức nhối.

có một khu rừng như bon làng bị cầm tù trong mùa đông.

trong khu rừng con voi cứ lang thang và kết thúc cuộc đi hoang của nó, tại bãi đất trống đầy nắng. ở đó có những cái vòi uốn cong như thể những cánh tay người bị bẻ gãy, vẫn cố ôm lấy một vùng đất mê hoặc.

và cũng rất lâu trong giấc mơ bị xé nát, một con voi con đã ra đời. nó đã chết ngạt vì mẹ nó đã chờ đợi quá lâu mới được cho làm mẹ.

khi voi con chết, mặt trời phải lặn xuống, mây phải khóc, người phải im lặng, voi mẹ bắt đầu loạng choạng. cuối cùng nó khập khiễng dừng lại bên dòng sông chảy xiết. nó mong đợi một vị Anh hùng xuất hiện để giải cứu voi con.

còn vị Anh hùng thì nhìn vào con voi đang biến mất giữa những hàng cổ thụ, ông đang ở phía bên này bờ sông chờ đợi con voi hiện ra ở phía bên kia. hình như hoàng cầm từng xót xa rụng một bàn tay ở đầm lầy hồ lak. hình như yersin đã hai lần bị thương ở đây trước khi tìm về uống rượu với ama-jhao.

dòng sông khi được vị thần thủy điện thả ra để chơi đùa, nó nhảy múa trên một tảng đá khổng lồ tạo thành ghềnh thác. nó uốn lượn như một con rắn đang quăng mình. vị Anh hùng cố đứng dậy nhưng bị vấp ngã khi lội ra giữa dòng sông. nước quá lạnh khiến vị Anh hùng bị mất cảm giác. vị Anh hùng nuốt một ngụm nước và tiếp tục chiến đấu, nhưng ông chỉ tạo ra những mảnh vỡ của thế giới.

ông hét lên: hãy cứu con voi. vì khi hoàng hôn chuyển sang đêm tối, bóng của con voi nổi bật trên nền trời, phủ lên những người anh chị em loài người của nó. khác với bò thiêng Ấn Độ hay mèo Ai Cập, mơ-nông không thờ voi như thần vì voi là họ là hàng. trong gia đình, bố gọi voi là “con trai” mẹ gọi voi là “con gái”, con của mẹ với voi là chị là em.

con sông khi thoát khỏi bê-tông thủy điện, nỗi sợ hãi bị cầm tù tan biến, nó lao hết sức trong giấc mơ về biển. vị Anh hùng hơi sợ, vì biển vô biên từng nuốt chửng cả mặt trời, vị nữ thần mà pơ-tao xưa vì yêu mà đành liều chết, rơi cả dao găm thần. vị Anh hùng cố bơi ngược lại, nhìn thấy một linh hồn của người đàn ông sắp chết bị trôi ra biển. nhưng không như vị Anh hùng, ông ta bay về hướng mặt trời.

vị Anh hùng không biết ngày xưa cả triệu người chết đuối trên biển và đã siêu thoát lên chín tầng trời.

trước khi chìm xuống, vị Anh hùng kinh ngạc khi thấy con voi gần như che khuất bầu trời, với tiếng kêu rất to và lửa cháy trong mắt. nó cố hát lên lần cuối bản anh hùng ca về sức mạnh phi thường của những con voi đã từng chiến thắng kẻ thù của bon làng. con voi từng làm lịch sử chảy máu trong những cuộc chiến mà nó xông lên, và lịch sử luôn bắt những anh hùng khi tan trận quay về cày ruộng, ít khi còn ở lại chốn triều đình hôi tanh.

vị Anh hùng và con voi cùng bị đẩy ra khỏi khu rừng của quê hương, lảo đảo chìm vào mộng-mơ, mơ-mộng của người mơ-nông, xứ sở mà người đã sống với voi hơn một nghìn năm.

mơ-nông chăm sóc voi như ta chăm sóc người tình. hạ ngà xuống, nàng voi chờ đợi người đàn ông hất lên một vốc nước, cho nàng rửa chân. vòi đung đưa trên sông, nàng uốn lượn những chuyển động làm người và voi đối mặt với nhau. mối quan hệ hàng nghìn năm ở bon trước khi người lạ tới. và cồng chiêng lại bắt đầu ngân nga, khi cha cầu sức khỏe cho voi, bài hát buổi sáng người lạy mặt trời, buổi tối người lạy mặt trăng:

– những đám mây cúi xuống đất, không ai bỏ chạy hay trốn thoát.

bạn là một đứa trẻ, bạn nhìn thấy những gì? một chiếc xe hai bánh trung quốc nằm chỏng chơ bên những bó rau cũng già nua như Mẹ. nhưng đám mây chỉ còn biết uốn cong người nhìn xuống, vì không phải không gian, đây là thời gian. lịch sử đã bỏ quên những con voi sau khi thắng trận.

có khu rừng nằm giữa hai bon làng, và một cuộc cách mạng đã cũ đã tan thành bóng tối, gần một dãy nhà bị bỏ hoang.

bạn đi đến đó để hái sự sợ hãi như người ta hái nấm
nhưng bạn bị lừa

đây không phải là bài thơ
bạn chỉ đang tiến gần hơn sự thật
và nỗi kinh hoàng của nó
làm bạn biến mất

bạn sẽ không nói cho mọi người biết địa điểm ở đâu
bóng tối của những khu rừng
nơi ánh sáng không được đánh dấu
những ngã tư đầy ma, thiên đường đầy lá
bạn lắng nghe

vì đó là bài thơ
để nói về cây cối
như những cái cây người ta vẫn lấy gỗ
làm ra những cây đàn
bạn làm một nốt nhạc
mỗi nỗi đau mỗi sự cô đơn

và bạn bị vứt bỏ
như một bài thánh ca sau lễ
mà không cần dấu búa kiểm lâm…

6.
bài thơ trên gương mặt lạnh của hồ Lak (6)
(hay bài trường ca người m’nông)

.

khi yêu người không ăn cay và nóng
vì sợ lễ cưới mình cay đắng
người bỏ trốn khi bị ép làm cô dâu
nhưng rồi ngoảnh lại nhau
cả khi thành góa phụ

mơ-nông
núi lửa làm người thành tro thành bụi
khi đứt hơi bài hát sử thi
dù đúng hay sai, không phải hai
mà người luôn chọn một

có kẻ nghĩ bạn không còn lựa chọn nào khác
nó có vẻ ích kỷ. dù bạn luôn công bằng. bạn đang điều trần
về một điều là chính nó

không cần vua bạn tự mình làm ra luật
văn bản dừng ở đâu. bạn đang kết hợp các câu thần chú với nhau, gọi chúng là ót-nrông
như bạn vừa mơ-nông vừa ngủ mơ vừa thức

chúng là những bài thơ phải không?

mẹ ơi, không phải lỗi của con
bạn mệt. bạn đã cố tiếp tục
bạn nhớ tất cả, trong khi “tất cả” đã bùng cháy. linh hồn neo bạn vào mọi thứ đã tro tàn, bạn không sợ hãi
khi ông trời dâng ngập nỗi buồn
cả bon vừa chạy vừa ngoái nhìn quá khứ
như lịch sử đa thần
giờ người chỉ quỳ trước Chúa mỗi sớm mai

bạn cảm thấy thế giới đang đảo ngược
nước mắt bạn rơi. bạn để những người đang yêu thất vọng
tình yêu của bạn rất nguy hiểm và làm bạn đau đớn
ai sẽ hạnh phúc khi mặt trời lặn?
bạn chơi chữ không cần ngữ pháp
có làm người thất bại khi kể sử thi?

màu đỏ. màu đen. lửa trắng
áo bạn màu xanh
đã từng màu đen màu đỏ
cả đầm lầy đã kéo nhau đi lấy sừng trâu
đã mưa ngâu đã cà răng đã căng tai đã khóc
đã bắt con lươn đã tìm con cá
đã đẽo tượng nhà mồ làm người đau quá
chạy một hơi từ lak đến buôn đôn
chín tầng dao cứa linh hồn
đã gặp người lào đã nhớ người môn
đã yêu người phù nam ngửi hoa tìm mật
đã thổi tắt ngọn đèn để đến với nhau

trong bóng tối linh hồn người không mất
người đang đua chiếc xe chạy bằng ánh sáng trên mây
bước chân người trong cát bụi, vầng trăng
đuổi theo kỷ niệm khi người chạy trốn
sự níu kéo của mây ôm mặt trời. trái tim người để lại trước hiên nhà sàn. hy vọng, một ngày nào đó, người yêu cũ sẽ quay về tạm biệt. trong sự tĩnh lặng. có vẻ như tôi đã đặt nhầm nó trong lòng bàn tay đầy ánh trăng của bạn. nhận lễ của nàng mà bạn vẫn chưa chịu yêu

tất nhiên bạn bị mắc kẹt như nỗi nhớ trong não
tất nhiên bạn vẫn nán lại như vết bẩn trên áo
bạn nghĩ đã vượt qua nó một lần
nhưng đến giờ vẫn chưa thoát ra được

bạn trút bỏ sự thánh thiện. gió mát trên da. tiếng gió hát qua những tán cây. bạn hy vọng có thể cứu thế giới này mà không cần phép thuật

đã tăm-blang đã mơ-prang
đã sum họp đã chia tay đã mừng đã khóc
đã trồng cây nêu cho các thần linh
anh minh về ngự

ơ yàng
không ai lên án bạn. cuộc sống và cái chết đã vô nghĩa với bạn. nó có thể mang linh hồn bạn đi vì bạn chỉ là một con người. ánh sáng. bóng tối. sự cân bằng. đã cho bạn cuộc sống. niềm tin dành cho bạn quan trọng hơn bất kỳ nỗi đau nào

làm ơn, hãy tha thứ cho tôi
bạn phải bước vào vòng tròn đốt lửa
để người MC mời rượu
vai diễn vẫn còn
voi đang ăn dưa hấu

để lời cầu nguyện của bạn cứu thế giới này
hãy nhìn chiếc lá đó, nó sẽ sớm sẽ ra đi. cái chết là của tất cả chúng ta. và nỗi đau thật đẹp đẽ, mạnh mẽ, và rất đáng sợ
bụi tro tàn và lá lang thang

anh sẽ yêu em cho đến khi không còn ai ở bên em
anh xin lỗi…

anh không đủ tiền để làm lễ cưới, mẹ đòi làm lễ kep-môi rồi mới cho lễ dạm
anh chỉ có vòng đồng đeo vào cổ tay em
chờ bà mối đẩy em ngã xuống
anh lật chăn lên trong tiếng reo hò

những kẻ ngoại tình đã cháy thành tro
chúng ta không bao giờ ly hôn
chúng ta còn con cái
chúng ta đốt luôn bàn thờ bằng giấy của lão thầy mo

7.
trên gương mặt lạnh của hồ Lak (7)
(hay bài trường ca người m’nông)

.

giọt nước từng là một vị thần
chiếc lá tượng trưng một vị thần
người tượng trưng cho giấc mơ
như trái tim nàng tượng trưng tình yêu

trước khi có triết gia
phép tượng trưng từng cùng người thành tôn giáo
đuổi hết những con ma

phép tượng trưng từng cùng người làm nên dân tộc
rồi hòa vào chủ nghĩa quốc gia

phép tượng trưng của người
ông vua cũng như nông dân
cùng văn hóa cùng một ngôn ngữ
ông vua cũng như nông dân
từng cùng một giai cấp
là giai cấp “mọi người”

như một phép tượng trưng “mọi người” tự hỏi
tại sao chúng ta giống như một cái lồng
và cái lồng nghĩa là bị mắc kẹt
người ở trong một ô cửa nhà dài

một ô cửa lại tượng trưng cho nhiều khuôn mặt
như mặt trăng, mặt trăng là mặt người
một mặt người dành cho một mối tình
chủ nghĩa tượng trưng là mối tình
của kẻ săn mồi đang săn mồi

nàng là kẻ săn mồi
người tự hỏi tại sao một con cáo, như con cọp từng biết
lại giống một con thỏ? người rơi vào bẫy của nó
vì nàng tượng trưng là con thỏ

con thỏ không phải tượng trưng của hòa bình
không chỉ vì con thỏ không thông minh
sự ngây thơ không tránh được đổ máu
chúng ta là một con sâu
nàng tượng trưng cho con sâu cuộn vào cuộc đời

đời là một nhà tù, nhà tù có ý nghĩa tượng trưng như thế nào?
nó dùng để giữ mọi thứ
vào bên trong và bỏ đói
bị mất tiếng nói
nó giữ mọi người bên ngoài tầm với
chúng ta chỉ còn đi thăm nuôi

làm thế nào sự tượng trưng về tôn giáo lại phá vỡ
chiến tranh và tình yêu lại nuôi dưỡng hận thù
tại sao chúng ta mù?
như con dơi? và tại sao chúng ta lại điếc như con cá?

quốc và nước là một
gia và nhà là một
chúng ta hãy vẽ một quốc gia
nước mắt chan hòa cùng nhau yêu nước

thôi theo phép tượng trưng chúng ta hãy vẽ
gương vỡ là một mảnh gương vỡ lại lành
tượng trưng trên những gương mặt màu xanh
chỉ ánh mắt màu đen thăm thẳm

người nhìn những mảnh vỡ
của những người từng là người
từng là người cho đến lúc già và chết
chết không phải là hết
nghiệp báo thành con kiến con sâu
trốn vào đâu?

như khi người chạy trốn luân hồi
những va chạm của tốc độ cuối cùng là cái chết
chết chỉ là hết trong chủ nghĩa tượng trưng
hết pha màu xanh lá mạ vào trong màu đỏ

nhưng quốc gia cũng có nhiều màu
như quốc gia cũng có nhiều người
mỗi người mỗi mảnh vỡ
những mảnh vỡ hình thành nhà nước
nước trong bến nước người thường tắm voi

vòi con voi cuộn lại như nỗi buồn
người vỗ về từng chút một
con voi không có vết thương
chỉ nước muối xót trong đôi mắt
mưa

bây giờ chúng ta bắt đầu
tìm những con người không bao giờ mất tích
họ chỉ chia tay chúng ta
như mặt trời tạm biến mất trong mưa

8.
trên gương mặt lạnh của hồ Lak (08)
(hay bài trường ca người m’nông)

.
Ót N’rông
người mơ-nông cả những dòng sông
buồn như nhung nai rượu chảy trong huyết quản

người trầm bổng, người thơ ca, người ví von, người ngoa dụ
tôi đến tìm người vào ban đêm
sự nặng nề của xác thịt
tôi khiến tôi mù quáng

mù quáng mắt mở to
mắt tôi chuyển sang màu đen
cảm giác trước khi ngất
hai mắt kịp hoa lên cầu vồng
vì biết màu của người rồi đây rất
đẹp

màu của người trong sử thi chảy thành sông
người sáng thế người khai thiên lập địa
người làm anh hùng
vừa làm thần vừa làm người đẹp

.
thời gian chỉ biết pha màu
dành cho bạn nhưng bạn không sử dụng
bạn để nó mãi mãi phai đi
hay như nắng nó vẫn luôn ở đó
sau mưa?

có phải nó đang chờ đợi người
vừa hát vừa làm điệu bộ
vừa hát vừa cúng thần
vừa hát cười vừa hát khóc

người hóa thân vào sử thi
làm quá khứ của mơ-nông
giấc mơ không
chạm đất

hãy cho tôi biết bạn màu gì?
tôi cần thêm màu nụ cười
pha vào dòng suối
người vừa pha vào rượu đêm qua

.
tôi đang nằm trong lòng tay người
ngòi bút người đang rửa vào lọ mực

lọ mực mỉm cười bên ngoài
la hét bên trong
và đó là khi người muốn thêm màu khác

như màu xanh sẽ nhiều lá cây hơn
sau buổi lễ người nghỉ ngơi mùa rẫy
sau màn đêm người truyền bóng tối
người điển tích người thần thoại người làm nàng không hiểu
cả tên núi tên sông

nàng không
biết nhịp tim là những ống tre vĩ cầm đứt quãng
đang nhịp nhàng cùng uốn lượn với con voi
dẫm đạp rẫy nương bằng bốn chân gồng ghềnh
rồi mang gùi trên lưng như màu da của mẹ

bầu trời ập xuống người một lời nguyền
hoàng hôn còn tàn dư nước mắt
màu đỏ người lăn dài trên má
màu lõm sâu

thế giới của người nhiều khi không màu
bị mắc kẹt trong một nhịp tim
đang đập màu không có máu

.
người đi qua hạt mưa và cầu vồng
hạnh phúc và nỗi buồn
giữ em lại hay để em ra đi?
điều cuối cùng còn lại
là người đã yêu cả bảy màu
cùng thất tình mỗi sớm mai màu trắng

.
vị đắng
là màu những thất vọng
thế nào, làm thế nào
một cái gì đó người sắp kết thúc
ngay cả khi nó không có cơ hội để bắt đầu
pha màu tượng trưng cho máu?

.
quyền được mua
khi tôi là một bài thơ
của nhà thơ không bao giờ có đủ màu để chọn
để người mang bán

như gùi lúa màu vàng
thơ hai màu trắng đen
những cánh cửa đã đóng lại
bỏ tôi trong ngục tối
màu của bí mật

tôi đã từng ước người có màu của ngôi sao băng
vì tôi chưa bao giờ nghĩ chúng ta sẽ lăn
xa đến thế

để quá khứ trôi
đi, hiện tại cũng trôi đi
sau những lần đau lòng
chưa bao giờ người hỏi
chưa bao giờ người vội vàng cảm nhận
thơ, bài thơ cũng màu Ót N’rông

người sợ những nhà thơ không
viết bằng ngòi bút
những nhà thơ không
biết người bị đau

không
không hoàn hảo nhưng người cần trung thực
không nông nổi nhưng người cần biểu cảm
không nổi tiếng nhưng người muốn hét lên
tên của bạn không làm người ghen tị
bạn đừng vội thương hại
bạn chơi dại khi tưởng người ngây thơ
không ngưỡng mộ mà người tinh khiết
không bất lực nhưng người dũng cảm
những gì lướt qua trái tim người
cuối cùng vẫn không phải là tôi
mà là nỗi đau
nó màu thơ mộng

như tôi, bài thơ là những gì tôi làm
tôi cảm thấy tình yêu chôn trong lồng ngực
tôi phá vỡ và xé rách
lồng của nó

em cũng yếu đuối như vậy
em đã yêu quá dễ dàng
chỉ trong một lần bị trêu
may mà em là người duy nhất
bài trường ca của người-môn là văn chương cuối cùng
của người

em không để ý
nhưng em run rẩy khi bài thơ của người-môn hay như vậy
và thế là mọi thứ
khiến yêu em ngày càng khó khăn hơn

người không cần dỗi hờn
khi em thừa nhận
rằng tim anh đập như thể đang chạy trên núi cao
mà hoàng bào của ông vua vẫn còn treo trên đó
khi mộng điệp mang ấn kiếm về hoàng triều cương thổ
rồi cùng người mổ trâu

mọi thứ được định nghĩa theo ý nghĩa riêng
nỗi đau không bao giờ bị loại trừ khỏi thế giới
vì người cần để nhận tình yêu

nhưng người chưa bao giờ yêu nhà thơ
vì lời nói của họ chỉ là lời dối trá
họ không biết sử thi từng cổ sơ và bây giờ cổ đại
họ chỉ muốn làm cổ điển háo danh

họ không biết sử thi từng thần thoại cả thiết chế
họ chỉ cần bài sử thi anh hùng
họ chơi trò trung quân ái quốc
cả khi người đã kể “chúng tôi ăn rừng” và sáng tạo ra thế giới
trận đại hồng thuỷ người từng bị những con quỷ
nhai nuốt và phun ra
người vẫn là “Đam Brơi”
người vẫn là “Chàng Trăng” như Damsan đòi cưới Mặt Trời làm vợ
người tiểu tự sự cả giấc mơ
của những kẻ từ đâu đến
suốt đời đốt đền
suốt đời làm trò cười đại tự sự

9.
trên gương mặt lạnh của hồ Lak (9)
(hay bài trường ca người m’nông)

.

gỗ
bị đốn hạ, đã bỏ lại lối mòn tối đen như mực
nơi rừng từng cất giấu trong đêm
biết bao nhiêu vĩnh cửu

họ đã đến đã mở rộng cả bầu trời
bằng những ngôi nhà ốp cẩm lai và cẩm thạch
họ đang tạo ra những cuộc chơi
như màu trắng không phải mây
đầm lầy kinh ngạc nhìn sự kỳ diệu của mái vòm
mọc lên như vương miện của những ông vua mới

rượu và bạo loạn mang vết đỏ tươi
người nghe một giọng nói
người nhìn những nụ cười
điều kỳ diệu ngước lên những ngọn đồi
đôi mắt người đang khóc

cứ thế người trôi
cho đến đêm màu tím
người vừa hát vừa say trong bài thơ bất cẩn của mình
những câu thơ đã lâu không còn ánh sáng
khuấy động lời nguyền bóng tối cổ xưa

rừng có thể té, cây có thể ngã
nhưng người phải đứng vững
không cần khẩu trang
vì người đã là thành phố
kiêu hãnh rùng mình mỗi bình minh
kiêu hãnh trốn khỏi cánh rừng nguyên sinh
như những nhà hiền triết

.

đầm lầy của tôi
nơi krông ana trào dâng ngay vào giữa
liệu anh có thể xé nát trái tim em?
xa nhà xa các con liệu anh còn có thể rút cạn tổ tiên
từ dòng máu?

hay là anh sưởi ấm
mạch máu của đầm lầy, anh sẽ hát bài ca
đầm lầy của tôi, nơi mẹ và cha
đã từng rèn dao đã từng nặn gốm
đã từng giấc mơ

từng nhấn chìm cả một đạo quân
nơi những chàng trai như những bóng mờ
huyền thoại đổ xuống
khi những nô lệ đến đây xin chia sẻ tự do

tự do của người không thể tạo ra
từ một nguyện cầu xa lạ
chỉ có tiếng nói của người mới làm đầm lầy bùng cháy
bóng ma trơi
như tiếng mẹ kêu lên khi bóng tối
phủ những đồng cỏ xanh đẫm sương
trong giấc ngủ không bao giờ còn thức dậy
của người-môn

những tiếng cồng cổ xưa ngân nga từ mái vòm
phủ đầy cầu nguyện của cha
– các ngươi phải tôn kính
từ những thờ phượng mang tên ta

dù chúng đang vỡ vụn xung quanh
người vẫn mơ thấy âm thanh
của ngôi đền dáng hình con voi bằng đá
vươn lên giữa đồng bằng

nơi sự mãn nguyện ngọt ngào chính là mảnh đất
sở hữu của người nông dân
nơi cổ tích nhỏ nhoi như cây nấm
rậm rạp vẫn là giấc mơ

nơi thung lũng lúc nửa đêm
đầm lầy líu lo tiếng hót
nơi vầng trăng màu vàng
mê hoặc các nàng tiên đang gặt lúa

.

đầm lầy nơi tình yêu anh dành cho em
không có giấc mơ nào là của anh, nhưng ký ức
may mắn thay là những hình ảnh đầy ám ảnh
những ngọn lửa ẩn giấu những dòng máu

thức tỉnh đi krông-ana
krông-nô từng coi thường di sản
người từng chúa tể cả đầm lầy rộng lớn
từng là dòng chảy quốc gia
linh hồn của chúng ta hòa làm một
khốn khổ làm sao những nhà triết học
từng dám coi thường những nhà thơ

những triết gia
từng từ chối ngôn ngữ của trái tim
hòa tan thiên nhiên vào quy luật
đã lãnh hậu quả khi tìm kiếm nguyên nhân
kẻ cuồng tín đầy hy vọng phải đi tìm thất vọng
suốt đêm

ngụy biện nổ tung truyền thuyết
lưỡi của ai đó đã bị lột như chim chào mào chim khướu
ngọng nghịu như lá trên những tán cây

tâm sự lấp đầy
như thủy triều coi thường lực hấp dẫn
của giấc mơ về mặt trời

một lần nữa bữa tiệc cổ xưa trở lại
ngọn lửa rực rỡ trong nhà bùng cháy
với lời nguyền đàn đá
tràn ngập ký ức
về những thế kỷ đã qua
nơi những cái cây từng cao hơn những mái vòm
nơi sự vĩ đại từng mọc lên một thế giới
ẩn giấu sử thi

nơi xung quanh là ánh sáng của ký ức
thì thầm những ngày đã qua

nơi một bóng ma lướt qua
những ánh mắt của người đã từng rơi xuống
mơ-nông Nong, mơ-nông Prêng
lênh đênh như một câu thần chú

10.
trên gương mặt lạnh của hồ Lak (10)
(hay bài trường ca người m’nông)
.

trước khi có triết gia
phép tượng trưng từng cùng người thành tôn giáo
đuổi hết những con ma

người dân tượng trưng cho ông vua
cũng nói cùng nhau một ngôn ngữ
cũng kêu lên khi đau cũng thì thầm khi tiếc nuối
cũng cùng một giai cấp
là giai cấp “mọi người”
và họa sĩ pha màu vẽ “mọi người” cùng cưỡi voi lâm trận
trở về còn màu xám và đen

.
màu đen, bạn đang nhón chân qua cái hố. lọt bàn chân xuống một cái lỗ. sâu. nhắm mắt ngậm miệng không thể cho chúng biết những gì chúng ta biết. lần theo một tích tắc. nó sắp xảy ra. cuộc càn quét vĩ đại. sự bí ẩn đối với những kẻ ngủ mê. hứng thú với những kẻ ẩn náu. buồn cùng với những thiên thần đang chiến đấu. chảy máu cùng anh em.

bạn có nhìn thấy trong bóng tối không? chúc mừng bạn nếu như bạn hiểu màu đen, màu không quen màu người lạ. nhiều khi ác quá

.
màu xám. người bơ vơ
ngày lặng lẽ trong bóng chiếu màu xám. hôm nay cũng như ngày hôm qua. cũng như bao ngày khác. tất cả giống nhau. chiều bỏ trốn như một người đi vắng

vì người biết Ot Ndrong từng im lặng
làm thế giới ba màu trời và bảy màu yêu
và người từ trời người xuất phát từ bon-Tiăng. nên dù sử thi người vẫn đi săn, chiến đấu, giành lại nàng từ kẻ thù. mang nàng về bon làng cũ, bon-Tiăng

khi “con đỉa nuốt bon-Tiăng” người từng chiến tranh. còn hơn cả thành Troy của Homere nghệ nhân hậu kỳ Hy Lạp. người không cần nổi giận với Achille

đã dân chủ đã quân sư người đã từ đầm lầy bước lên thuyền. đã làm nên chiến trận. đã chôn người chết đã cúng thần linh
ăn không sợ hết chiến đấu không sợ chết
vì người là mơ-nông

.
con thỏ vẫn muôn đời màu trắng

ôi trời, chuyện gì đã xảy ra với tôi? tôi thề rằng tôi ở đó. tôi ước tôi giống như một con chim. bay. không biết hót. dân tộc tôi đã có ngôn ngữ. nhưng bây giờ tôi chỉ là một cái cây không biết nói. tại sao điều này. lại xảy. ra với tôi?

mẹ ơi

tôi đã suy nghĩ. sau một thời gian tôi thành con cá sấu. vùng đầm lầy rất nhiều cá sấu. em đừng bỏ chạy

tôi thề là làn da nâu của tôi đáng giá, hơn da cá sấu. em làm ơn quay lại. tôi cần ai đó tựa đầu. có lẽ ngắm hoàng hôn
có lẽ để quên
một cái tên từ người-môn người-lạch
đã cưới người ê-đê đã uống rượu người khơ-mer
đã mang dòng máu mẹ Chau trong chuyện kể Điểu-Kâu

hình như tôi quên. điều gì. tôi quên nơi tôi đến. tôi sẽ đi đâu? tôi từ rừng hay tôi lên từ biển? những người chăm đã chạy đi đâu? họ đang cố kiểm soát cái gì? ôi trời, có vẻ như tôi đã quên tất cả

tôi thấy Mẹ Chau trong một con bướm chúa. hay bướm cháu? những thế hệ nối tiếp nhau càng ngày càng xinh đẹp. xin chào bướm, bướm tên là gì? tên tôi là gì? làm ơn, đừng nói dối. hãy đặt cho tôi một biệt danh. như màu xanh trên ngôi mộ mẹ

hãy gọi tên tôi để tôi hiểu bạn
nếu những gì bạn nói là sự thật
cảm ơn bạn. tôi phải làm gì tiếp theo?

có lẽ tôi sẽ cố gắng quên
hoặc đuổi theo một con thỏ trắng
bạn có thể vẽ nó lên trong nắng
như bây giờ người ta mang tranh đi bán
tôi nghĩ người ta bán bí mật
của tôi

.
đưa tôi đi, dẫn tôi đi lạc lối. tôi tuân lệnh, tôi uốn cong đầu gối. không ai nhìn thấy, làm ơn tránh xa những người từng là Thơ và Cô Đơn. có những câu thơ dỗi hờn vì bây giờ bạn nhầm với văn tế, như nhà thơ chỉ thích hôn gót chân em. tôi chỉ hôn lên chính tôi đang mắc kẹt trong địa ngục

cứu tôi, người lạc trong mất bon làng
bây giờ tôi trống rỗng
tôi không thể thoát khỏi số phận
của mình

tôi muốn nhiều nhưng bạn lại cho quá ít
cả cánh rừng sao lại chỉ là tôi?

.
nước mắt, bạn bè và thiên đường
xin cho tôi chút nắng, cho tôi một lý do để sống. tôi mệt mỏi với vần điệu. tôi đã ót-nrông nhưng bạn không

chịu hiểu. tôi muốn thoát nhưng đã muộn, tôi đã gục ngã. ngay bây giờ tâm hồn đang suy tàn

điều gì là của tôi?
không phải trước đây tôi đã được tự do sao?

họ đến và lấy đi tất cả
bây giờ tôi là một vỏ trấu, hoàn toàn trống rỗng. hạt gạo đã chết.
những thửa ruộng bậc thang màu vàng. sao bạn không dám vẽ? hay bạn muốn tôi chỉ là màu xám và đen?

cái chết, nghĩa là không lý do gì để sống. hãy đánh thức tôi khi tôi đang ở thiên đường. có lẽ khi đó tôi còn sống, mỉm cười khi tắm với em. hãy phun nước hãy cười hãy ngủ đi
khu vườn xanh
như gió

màu mùa hạ vẫn thường ngang đó
buồn thiu

mơ-nông hay có mơ-không
có gì đâu mà khóc

bây giờ là mùa đông
cỏ và sương ban mai trong vắt
đầm lầy hôn lần thứ nhất
cỏ yêu
lần thứ hai
cỏ nhớ

lần thứ ba cỏ ngỡ
là anh

cỏ vẫn xanh con gái
cỏ dại
và đau

đang ở tận đâu
những con dốc đang phai màu
bình minh như hai kẻ yêu nhau
ùa đến

ừ quên
cỏ vẫn chưa tỉnh ngủ

11.
trên gương mặt lạnh của hồ Lak (11)
(hay bài trường ca người m’nông)

.
tia sáng từ bóng tối dày đặc linh hồn người
ai vượt qua cơn ác mộng
ai nhướng mắt tuyệt vọng
ôi sự lãng quên đã sinh ra?

có vô ích không, tất cả những
giấc mơ, thì cũng là do người tưởng tượng

tôi, từ chối khát vọng linh hồn
lạnh lùng trống rỗng
hãy tắt tiếng nói đi, hỡi các bạn
vì không còn ai nghe và hiểu
trong ồn ào người bị lãng quên
lễ cúng khi có thai, lễ thổi tai, lễ cưới
lễ mừng sức khỏe, lễ tang ma
người đi qua một kiếp

người lang thang tìm rừng đầu nguồn
những nữ thần khiến người lạc lối
khu rừng thiêng nơi chẳng ai dám tới
cánh rừng già không ai dám đoán tuổi
vì đó là nghĩa địa của các vị thần

đó là nơi trú ngụ của thần linh
thần thiện và thần ác
những chiếc ché được người chôn cạnh mộ
khi người về với thần linh

.
hết ché rượu cần bạn như bọt trào khỏi ly bia
làm như niềm vui của cuộc chiến
những khẩu hiệu đau điếng
hô to

bạn là ai mà cứ theo dõi tôi?
khe hở nào bạn cũng bịt chặt
ngôi mộ nào bạn cũng ghé mắt
thắp hương

a, một ngôi mộ phía xa kia đang chờ chính bạn
không có bộ nhớ nào tồn tại lâu đâu
dù trên thiên đường bạn cứ mơ
mình bất tử
bạn phải chịu phán xử
công bằng

vì bạn chỉ là món hàng ký gửi
bám vào túi áo của mọi người
vì bạn tự mình nhân đôi
đông như những con virus

.
a, đêm u ám
mưa bão hoành hành ngoài trời
những con sư tử nhốt trong khu cách ly
thành đám đông ma quái

không ai dám bước qua thời gian
nhưng người không sợ
người băng qua khu rừng để đi ra hồ Lak
tìm những kẻ dám chặt phá cây

.
những ngôi sao xanh xao, bạn đã bỏ qua một dấu hiệu
từ đỉnh cao
vĩnh cửu

giờ phải tìm kiếm thông điệp cộng sinh của bạn
hãy dạy tôi để tôi có thể điều chỉnh
cả thời gian mang thai

bức màn tương lai
ôi những đám mây lãng phí
từ một tâm hồn ốm yếu
những đứa con trai của người có thể bay
đến đỉnh tự do không?

khu cách ly rậm rạp như rừng
nó sáng quá, quá sáng
nơi ánh trăng rực rỡ trái tim tôi
bởi sự yên tĩnh trong khu rừng đêm này

tôi run quá
trên mỗi bông hoa, mỗi chiếc lá
cuộn tròn những cô gái
những chàng trai bám vào như chuỗi ngọc
với những giọt sương

nó quá sáng, quá chói
bên đầm lầy một dòng nước
những ngôi sao được phản chiếu
chìm xuống cho đến khi ngập sâu

họ vừa tắm voi
xong mới cho tôi tắm
có vẻ như họ nghĩ khi không đau buồn
tôi không dơ bẩn

có lẽ vì đôi mắt người che lấp nỗi buồn
họ không hiểu những đỉnh núi ngột ngạt
những đám mây ngột ngạt
tôi không thở được
tôi chờ một cơn bão mùa thu sẽ sớm nổ ra
vì gió đêm đã thổi
nghe như tiếng gà gáy: ó ò o

cho đến khi linh hồn tôi rơi
như con nai trước nỗi sợ hãi
hoang mang dù con cọp cố dỗ dành
những cơn thịnh nộ của đêm
cùng bạn trên chuyến bay dài
đột nhiên bạn tự ý tăng tốc độ
ó ò o

đừng bỏ qua một nốt nhạc
khi gió bão thổi qua

như tấm vải liệm sương mù
từ trời cao những thiên thần lướt xuống
ôi bao giờ bao giờ
tôi có thể nhìn thấy cái vương miện của bạn
mọc lên ngay chỗ cây nêu?

bây giờ bạn bao phủ các vực sâu
đen, như bài thơ chưa tìm được nội dung
giữa cơn bão hoành hành
cọng hành cũng lên giá lúc cách ly
làm món nợ của tôi bị nhân đôi
nghi ngờ nhân đôi
sợ hãi nhân đôi
hóa ra bạn làm tôi thành con virus

vú của nàng cũng được nhân đôi
đùi nàng cũng nhân đôi
một hình ảnh về sự không thể diệt vong của người

không có bình yên
trong cuộc sống cũng như trong lăng mộ
không có hòa bình vĩnh cửu
ò ó o

tôi muốn là một linh hồn
quyến rũ làm nguy hiểm những linh hồn khác
tôi, một kẻ bị bỏ bùa mê hồn núi
của quê hương
dù nát xương
còn thịt

.
a, nhưng mà mùa thu
các bài thơ bây giờ lướt sóng
ó ò o

nơi khi giai điệu của nó vang lên
mùa thu buồn đến nao lòng

lần cuối trong lang thang lá vàng
bạn biết đến một nơi thảm hoa rực rỡ
lời chia tay của nó
ôi tại sao tôi mất những chiếc lá, bạn đã trốn ở đâu?
bạn nói dối cả nỗi đau
của chính bạn

ngôn ngữ nhẹ nhàng thì thầm
không có lá thì những cái gai làm ký ức
chỉ còn chúng ta
ôi vết thương, nhưng tôi yêu em quá
quá yêu

và mọi người để tang khi không còn các bông hoa
trang nghiêm những ngôi mộ bon-mliêng
người cổ thụ người thiêng liêng
người rừng già người không cần ai đoán tuổi
người nguồn cội
người làm di sản

người dịch chuyển đôi đá voi cha mẹ ở Yang-Tao
như ước ao
đội đá vá trời của người
thành lịch sử


Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

A FIELD OF INHUMANITY | Lê Vĩnh Tài

A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Art: Đinh Trường Chinh
[5th revision; 2019-2022]

Art by Đinh Trường Chinh

1.

You’re happy when it’s been explained
How cosy was the spring
When I left
My shadow is now long on the pavement
How could I ever wear black


The clock on the church tower
Stopped at 7 am January 5th, 2012
No front-page news that morning
A grey building by the river
Destroyed by 100 armed servicemen


And you showed me your watch
All in Roman numerals
I couldn’t see the arms
The arms were busy holding onto the hands
And the hands busy squeezing the triggers
You wanted me to understand
What happened after that




2.


The night in my mind
Limping women came home on crutches
Legs battered
Confounded
The sky and stars up high were just as bright


The Mothers’ welcomed smiles
The Fathers came home
Sat earnestly by the tent just re-erected
The air had a chill
Out front in the mud the children played
With maybe a dog or a cat
The altar again re-erected
A corner chipped and again it was nearly lost





3.


In your sleep
The earth was your bed
The sky was the mosquito net in a baby blue


Now only those on crutches stood against the sky
How did you fight those bigger than you, they were so tall
You could your laughter penetrate such a wall
At whatever was flapping dangling at your doorstep
A tarpaulin was your only shelter from the storm




4.


Poets encouraged you to stare at the moon
Don’t stare at that finger
The finger pointing at the moon
With the massive diamond ring


It pointed at everything and anything
The intellectual debate of poets the value of excrement


A waste of time as I watched you
Mumbling to yourself
Living is to give and dying meant more giving (there’s a definite sharp accent on that)




5.


The helpless ant
Climbed the banyan and the plum tree to enable the poet’s lies
At the Asian Pacific Poetry Convention timidly in Vietnamese
The uplifting words
You saw yourself
Immediately
Sharing a field
With a giant beast
Baring its fangs
Its bleeding infected gums

But it’s meaningless
When one was bitten by a dog
Should one bite back
Especially if
It’s a bit mad?

Yes. Then again probably no



6.


Clearly hard


To prove a lot of people enjoyed
The evasion and hiding
I made a study of my own
Their secret
What they hid
What you don’t know comes this summer
In all sections of the road
The hundred thousand billion miles
You’re eluded in believing the night belongs to you
You continued to dream
To in the end
Break


Unto you allow me this
Darkness is something we all cherish
Because in the dark
Evil can be
Effortlessly misplaced


One’s eyes may be tightly shut
Up there high in the sky
Fear within itself, begs the question
Why do intellectuals refuse to sleep?
Even after they took in full
Thirty pieces of silver


7.
The truth is the bald guys who could bear the cold
Were prone to itchy rashes
Thus their women would
Often adorn the veils of mourning
Devastating
& Trying


Once upon a time there was only one Sun now there may be two
The truth is a long night
Full, then you know you survived


You prayed to your the hidden gods
Please bring me a mirror
There appear your thin sad face
Battered by bullets
In your friend wife’s hip
Splitting it into halves
Like
Your lips



8.
Two old gas tank
And an old hunting rifle
The paint peeling

You sat prepared and ready
Excited like a little boy
Waited for your new toy
Like those days long gone when there was still Tết

The tiny little tires
You were careful with them
Turned them into a ferris wheel
To help the princess escape

With a long chain
Prepared
That’s how you committed the mortal sin of murder
Even when it’s nothing
But a recurring dream
The bleeding cause of your pure heart




9.

You’re knocked out
And their reason was
Because you wanted to exchange toys
And were ignorant of the cost

You had tiny wooden toys
You wanted to exchange for the world
Then you must die

Within the emptiness which followed
The light of day now
With two Suns
For you blazing

Gave you
The shivers
As though
You’ve conspired to take back the secret key in the hands of
The government
Oh dear Godly land and country…





10.

Better a drop of blood
And the heel of a child
Than

Your cruelty
Aiming for the Achilles

Hence when you bend down to pick up the toy
They had to blindfold you



11.

From dusk
Till dawn
Your home
Full of dust
Dead fish in a field of inhumanity
In the city of inhumanity, even the streets are dead

You’re talking to the walls
Shut up inside
As though they acknowledged you


12.
Not like
Any melodious sound
Not the maths teacher’s nagging voice
A headache
Fostered by the antagonist
In a silent movie

Not because you were incapable of speech
But because there was nothing left to say
You’re nauseated
By the talk
Behind your back
In their hopes of greatness
Gosh the people…
Slipping and sliding





13.
The night sleep full of dreams
The cause of your
Inconvenience

But it was actually the rain
You’re confounded
By the soft tongue gently
Caressing your cheek
The Man of the government has turned into a storm
You mumbled
As you listened to each drop of water fall short of an abandoned heart
Fell upon an abandoned homeland
In your heart





14.
The boss of all the bosses
Sat going over all the project plans
The airports
They shuffled and they fiddled
Thus tonight
In your job
In your life all-encompassing
You prayed their knees had ears

If you had a blow-up doll
Blow it up, take it to bed
Don’t just part its legs
Pretend you’re busy so no one will see you
You can pretend to be scribbling something in the dark
Have faith in what you noted
Don’t scream and holler like babies
To then after wipe your butt





15.


This Tết, lots of people like you
Chomp on soft stuff like watermelon
But after the first bite lose their teeth




16.
The bulldozer cuts through
The ditches in your field
And no one saw, not even a glimpse of it
By morning in the misty rain
Men and women continue to do their shopping, get ready for Tết

They actually, couldn’t recall
Or were they aware of the destruction of the crops, it never happened
Just the opening and closing of a dream
Even gone was the light
In the blink of the eye, the birdseye view





17.
There within the darkest instant
The purest moment of clarity
An escape from poverty
A new beginning

The colours of a bride
The blinding brilliance

Touching whatever it could
Gosh the tender flesh

The exchanging whispers, the waiting
As though such light
Could be contained
At your very footstep
Your very door

You don’t need a name
When you mistook knees for ears
You have to be a very sharp knife

Now there’s nothing left but the cold
You must overcome
Plead on your knees until the early morning light
To give it a tail
Find a bit of something
For its holy matrimony
In the colour of a wedding dress



18.
If there were clouds?
If they were clouds, hovering
Over your house
It shan’t fall
Ever an accident at all

The truthful form of such an idea
You get nothing if you’re an immigrant
Mines nor grenades
To add random colours
To your life




19.
A glimpse of someone naked
Grabbing at their clothes void of any kind of sensuality
Imagine your face
After that

The once convulsive afternoon once at the end of a year
The noise in a field of inhumanity
The swaying door
The collapsed home
Six people injured
The ear-shattering sound
The policemen unable to apprehend the culprit
Faced a woman
Back bent low enough to have dodged the bullets
The thrashing

And for your information see
No one here needs your pity

Sister in law, little sister
For your headache gave you sleeping pills
Taught you how to sing
So you know you’re a man




20.
Staring directly at the sunset you refused to wear glasses
Until stars began to dance in your eyes
And you are? Who are you supposed to be?
People are going to know who you are?

There are words I need
I’ve been searching for
Not just death
Have you forgotten that you’re just a white sheep(amongst sheep)

You can not postulate sleep
As God’s lost sheep

Pray, don’t betray
Amongst the wounded even
The old and the women have to line up, they are waiting

Have we gone too far…
Life is the accumulation of so much fear

The fingers of all the fingers
That they continued to sew back together
A fresh wound
Barely healed sores




21.
You still have something to show for it, and it’s a hollow point rifle?
So they had to try
Return to the dark side of their heart

The things you consume like chocolates by someone who’s in love
The severe cause of injury to those who hate you

What have you done to your field of salt?
Making the heartless drool

What will happen after you bury the pile of wooden pikes
Will half the moon be shoved back into the shadows
Upon the fingertips of such an insatiable limitless era

With whatever you engraved on a knife
Made their blade so jumpy
And all their mouths bloodied

Yes, you’re nothing but an object
Tightly bound
In copper wire
A kind of power
You thought belonged to you
How can you be that despicable



22.
You can’t call them chef
Even though their intention was to cook your entire family
Boil your wife and kids

You can’t call them Kings either
Because Kings would never have lowered themselves to the level of using bullets

You can’t call them Saints
Because the Saint’s heart will not harden with mistakes

You can’t call them Human either
Because they could never be the rain
Upon your brow
The cuts through your heart


23.
A decent head should be able to
Deliver a gentle sunset at the end of the day

A decent head should be able to
Return the colour of youth to a child’s hair

I’ve bound firmly the rosy blood vessels all over my body
Not with the trip wired of buried mines
So I may with you believe
That all the decent leaders have acted thus

Instead of the severe inflation
Instead of beyond the wooden pikes the invasion
Instead of the exported brides
Like they had to quickly withdraw and ejaculate
More exhausting than breathing

Oh well, let your mind drift back into darkness
Where you are allowed to forget



24.
When you’re facing someone twice your size
As it happens
You would have run for your life

But when the onlookers screamed
The word “cheat” gets stuck in their throat
It couldn’t escape
Spit and mucus were all they could spare

You were cold, I was aware
Because even your breath had thickened, froze white ice

While your wife and kids
Those who were fast enough
Escaped to write down their life
Down where?



25.
One song incarceration
Two songs incarceration
You can still sing when you’re incarcerated

You just can’t do what they’ve condemned
Usually by an overseer of hell

Hence, we all agreed you should step aside
So that in the foreseeable future you may be
Just let go of the moment, let it be whisked away with the wind

Because there has to be food on the table
And you will have to chop your body up like slices of a loaf of hot
Warm bread



26.
In a year unclear
A century unrecallable

A farm shall succeed in dampening the mood of those
In their rich cloths of damask brocades

While you’re simply wrapped in the cloth of a widow
The fresh green face of an orphan
In the streets with undefined origin in red

I suggest you not bother with
That fiddly Rubik’s cube
But rather show us your palm
So we may all get a chance to determine your fate

Did you know that it still happens right now
There are those who book flights to places to read their poetry during Tết
The tireless conceit
The fateful poems of a farmer
Rather dumb

They want to use the chipped teeth chapped lips of
A poet
To half the burden of this life

One half of the truth is not the truth
But half of the agony is half of the pain
And the poet’s blown up face
Gets blown up along with his beard
Except the poem couldn’t be blown up
Since it may possibly be, a choking hazard


27.
You saw a path circling
And the exhausting depleting Justice

All in a single breath
Beyond your grasp

Winter could be here at your doorstep
Upon a narrow plot full of sewage drains

And the sky with its castles
Drops as much as they wanted onto the barren field

It might rain
So you plant trees to fend off other possible disasters
Not knowing when they will again throw you back into the dark

We all cry inside
Gosh, why did it rain now?



28.
To have received
The ache to the bone

Just like that
Each and every pound of despicable flesh

An army of ants
Snaking
Picking
It’s shuffling digits
And the woodcutters now has to
Make a living from digging graves for ants



29.
What’s left are the summon notices
At the end of all the people involved

Lonely. Like the thoughts in one’s mind
The fear. Beyond death
Not the consumables tainted by Chinese poisons.

You utter the prayers still
Dear God…
Before you sleep

Don’t lose sleep
Because they will continue to weigh your value
They don’t want you to lose any weight


30.
Because you are a bullet
Though you had never once been tainted with blood

In the pitch black darkness
They waited for a crack in the ceiling
In view of a few rays of light

While you’re swinging in the four walls
Your thoughts buzzing around like flies
And you’re flat on the ground like someone who’s drowned
At the bottom of a mere

We all know you’re sinking my dear
Like the vow of the thousands of people
Long ago adrift out at sea



31.
I want to rearrange your lying position
Even if you’re drowned
Since you’re already a bullet
Consistent, patient
Both hands both feet
Both ears both eyes
As formidable as an ode

A witness to the budding grass within the vernacular
You’re the green grass
Though red is your chest
But the best question has no answer
I am the void within your tomb
I’m curled up nestled within your humiliation
Even when you’re a bullet
You wouldn’t want to be in any way marred
Not even a fingernail
You like to fly(not fail)

The mothers shall be the purification of us all
The orphans shall teach us the meaning of loneliness
The fields shall coach us on how to be cruel
The streets shall show us how to be inhuman
Don’t be bothered too much about those corporate slogans
Now everywhere on both sides of the road
Learn off by heart what’s just been said and keep smiling
Broadly yeah, for the years to come


32.
I have only one option

I can’t sleep, I can’t breath
But they still want me to swear
In front of the King of kings, the Boss of all the bosses
Honestly, it doesn’t feel right
Better if the country is at peace
Rather than the farmer agrees
With his fate being bulldozed
Into a pool of trampled
Mud

But I will accept that
The path up the stage each Nguyên Tiêu(The first full moon of the year)
Reading poetry and other activities
Like singing and feasting
That we’re also international poets see
The flight tickets can be bought with ease
Especially with all those foreigner’s travelling with glee
So just keep up with the numbing rhyme and rhythm of e e e(oh please!)

But the poem demands a promise from the poet
That I must continue to love you
From the day you descended the paddocks back bent digging and filling up the holes
The gut wrenching exhaustion
Sold everything to survive
Sold as well the life of
Your children
To the pools of mud
The overwhelming saltiness

Stuck within the convenient power and deceit of the vernacular
The poet buries their head in the hot sand
The poet is not afraid of the heat
Nor fearful of suffocation
Fearful that poetry
May possibly
Lacks the fund to shop



33.
You shall be confronted by their laws
You will struggle
But there’s no need for you to swear at me
Nor should you invest hope in me
I am also a poet
Not some kind of cathedral
When you die the cathedral bells will call
Upon your soul

Forget about pining for your Mother
Otherwise your mother shall also be accused
As a despicable conspirator
Their laws have no hidden meaning




34.
The verses playing with goodwill
Their laws always hands down a judgement of execution
Don’t even ponder
How may their laws challenge you?
Don’t even ponder
How will God take care of you?
Don’t bother with trying to justify your life
Like your field is nothing but a pool of mud
In the shape of
A drop of blood

You know we’re not worthy of their laws, there won’t be any chance of postponing the execution
There’s no place for us within their benevolent heart
That is the reason why I still get up and read poetry
The stage is always lit up with light and flowers
Like a dream. Just listen, don’t be sad

I love you I love you I love you

Don’t think that deceit is a tragedy
Let just say that I’m painting something
The colours are a little too romantic
Why do you force me to use the colours of a bullet
Then the painting will be like a ghost
Simply gross
They won’t buy it
Gosh
The hunger



35.
Poets are terrified of being cuffed
Bound
The poets these days are easy
Like gods / like crazy / wordy / maundering…
As long as there’s money
In their pockets

Sadly…
The poets are terrified of being cuffed
But contrary is the poem
The poem doesn’t inflate the truth with I love you I love you I love you
Then by mistake say I’ve been obliterated by bullets

The poem is thinking of you
Even though you’ve been obliterated by bullets
The poem doesn’t understand why the past needs to be stretched out for so long
A piece of land drenched in blood and then tears
The poets continued endlessly with their tricks
All in the name of the nation
Dragging out
Its fate
To where?





36.
Lightning and thunder reminds the poet to allow their fear to roam free
Even the rain tells the poet not to exhaust themselves with the use of their imagination
Tears are more than enough
To caress the necessary faces
The rain needs the calm
The vernacular, has to be free

The poem is fragile but the poet should safeguard history
So it may pass by like deep sleep

History is a book
Full of the images of dead kings
The poem had placed its cold hand
Upon the faces of Kings
Close their eyes
The dictators in the end have to surrender
The fate of money tainted with blood


37.
The vernacular never lends to anyone
Even at a high rate
But the poet freely spends
Heeding not
The consequence
At any given moment
Not a few dozen pages
To reclaim their misplaced ego like Nguyễn Khải

It is not just a collection of synonyms
The poem is the cause of pain and it’s willingness to endure the pain
You can’t simply blame fate
Stop playing hide and seek
Choking the heart
To inculpating the vernacular

Humiliation is when the poet survives his poem
The deceitful poems inside the sterilising oven
Perished in the fire

Infusing hope into shrouds
Turning them into drifting clouds
The poet always want to appear to be amorous
Innocent

Innocently hiding behind the back door of the Palace
Gosh how graceful
The devil and their gifts
Obedient
A loaf of bread and a gun
The grandiose exaggeration

The unification within the vernacular
Great lovers
Of demons

Infusing hope into shrouds
Infusing hope into shrouds
Infusing hope into shrouds

Yes yes, the agony, we know, there’s no need to expand
Like gigolos
Blah blah
Blah blah
Blah blah
Blah blah
Blah blah blah

BÀI TRƯỜNG CA VỀ CÁNH ĐỒNG BẤT NHÂN

1.

Bạn thật vui khi được giải thích
Mùa xuân ấm áp như thế nào
Khi tôi ra về
Bóng tôi đổ dài trên hè phố
Tôi không bao giờ mặc quần áo màu đen

Đồng hồ trên tháp nhà thờ
Đã dừng lại lúc 7 giờ sáng ngày 5 tháng 1 năm 2012
Các tờ báo buổi sáng không đưa tin
Một toà nhà màu xám ở góc đầm
Đã được phá bởi 100 anh công an mang súng

Và sau đó bạn chỉ cho tôi xem đồng hồ của mình
Có các chữ số La Mã
Tôi không nhìn thấy cánh tay
Vì cánh tay mắc bận mang bàn tay
Và bàn tay mắc bận bóp cò súng
Bạn muốn tôi tự hiểu
Thời gian ngay sau đó

2.
Trong suy nghĩ về đêm của tôi
Những người phụ nữ trở về cà nhắc trên đôi nạng
Có thể bị đánh đau ống chân
Họ không hiểu nổi
Tại sao bầu trời và các vì sao vẫn cứ xa và sáng?

Mẹ vẫn mỉm cười
Đón cha sắp về
Ngồi xuýt xoa bên chiếc lều vừa dựng lại
Trời khá rét
Trên vũng sân đầy bùn mấy đứa nhỏ đang chạy chơi
Cũng có con mèo con chó
Cũng có bàn thờ
Vừa dựng lại sém mất một góc
3.
Trong giấc ngủ của mình
Bạn thấy mặt đất là giường
Và bầu trời là nóc mùng xa xanh mờ nhạt

Bây giờ chỉ còn những kẻ bẻ nạng chống trời
Bạn không thể đấu tranh với những người hơi cao to hơn bạn
Bạn sẽ cười dù hơi khó khăn
Và một cái gì lắc lư trước hiên
Giống như mấy miếng bạt đang che gió mưa cho bạn
4.
Cũng có mấy ông nhà thơ khuyên bạn nên nhìn vào vầng trăng
Đừng nhìn vào ngón tay
Vì ngón tay đang chỉ trăng
Đang đeo một chiếc nhẫn hột xoàn to tổ bố

Trong khi chỉ tay vào một cái gì đó
Mấy ông nhà thơ còn cãi nhau về trí thức với cục phân

Bạn không cần
Vì tôi thấy bạn đang lẩm bẩm
Sống là cho và chết cũng là cho (hình như có dấu sắc)

5.

Một con kiến bất lực
Khi nó loay hoay leo cành đa cành đào cho mấy ông nhà thơ nói láo
Nói tiếng Việt trọ trẹ giữa Liên hoan thơ châu Á – Thái Bình Dương
Những câu chữ muốn nâng bạn lên
Và ngay lập tức
Bạn nhìn thấy chính mình
Trên cánh đồng
Với một con quái vật khổng lồ
Nhe hai hàm răng
Đang bị viêm lợi nên hình như dính máu

Nhưng không lẽ
Khi bị chó cắn
Người ta phải cắn lại con chó
Dù nó
Hơi điên?

Có. Và dường như cũng không bao giờ có
6.

Rõ ràng là khó

Để chứng minh có nhiều người thích
Lẩn trốn
Tôi thử làm một thí nghiệm
Họ có một bí mật
Mà họ đã sắp
đặt. Bạn không biết tới mùa hè
Mỗi cây số đường vành đai
Mấy trăm ngàn tỷ
Bạn cứ nghĩ bóng đêm là của bạn
Vì thế bạn hay mơ
Cuối cùng
Bị vỡ

Để tôi kể cho bạn nghe một câu chuyện
Chúng tôi luôn thích bóng tối
Vì bóng tối
Dễ bỏ rơi
Tội ác

Có ai đó với đôi mắt khép kín
Từ tít trên trời
Với nỗi sợ hãi của nó, và tự hỏi
Sao trí thức lại không chịu ngủ?
Dù đã nhận đủ
Tiền

7.Sự thật là mấy anh chàng trọc đầu và giỏi chịu lạnh
Dễ bị gãi ngứa
Nên những người đàn bà của họ
Hay mặc áo tang
Tan hàng
Cố gắng

Mặt trời ngày xưa chỉ một nhưng bây giờ có thể có hai
Chân lý như đêm dài
Còn nguyên vẹn thì biết mình sống sót

Bạn mong chờ các vị thần cải trang
Mang cho bạn một chiếc gương
Soi vào khuôn mặt hốc hác của bạn
Sau khi người ta nã đạn
Vào mông vợ bạn
Cũng nứt đôi
Như đôi môi
Của bạn

8.

Hai cái bình ga cũ
Và khẩu súng săn cũng cũ
Tróc sơn

Bạn ngồi chuẩn bị
Với khuôn mặt của một cậu bé
Ham thích đồ chơi
Ngày xưa còn Tết

Có mấy cái bánh xe nhỏ
Bạn chăm sóc để
Làm một chiếc đu quay
Cho công chúa trốn thoát

Cộng với một chuỗi dài
Chuẩn bị
Nên giờ bạn mang trọng tội giết người
Dù chỉ là giết người trong mộng
Bỗng quay về
Làm chảy máu trái tim thật thà của bạn

9.

Bạn bị knock-out
Và họ sẽ trả lời
Tại vì bạn muốn đổi mấy món đồ chơi
Mà bạn không biết giá

Mấy món đồ chơi nhỏ bằng gỗ
Mà bạn muốn đổi lấy việc tày
Trời. Thì bạn phải chết thôi

Trong sự trống rỗng sau đó
Và ánh sáng của ban ngày
Bây giờ vẫn có tới hai mặt trời
Le lói cho bạn

Điều đó mang lại cho bạn
Một sự rùng mình
Như thể bạn đã tổ chức lấy lại chiếc chìa khoá bí ẩn trong bàn tay của
Nhà nước
Đất nước ôi…
10.
Chẳng thà là giọt máu
Và cái gót chân của trẻ con
Thì khác

Bạn chơi ác
Nhắm vào ngay gót Achille

Nên khi bạn cúi xuống cầm lấy đồ chơi
Người ta phải bịt mắt bạn

11.

Buổi tối
Rồi buổi sáng
Làm cho ngôi nhà của bạn
Đầy bụi bặm
Trên cánh đồng bất nhân tôm cá đã chết
Ngoài thành phố bất nhân những con đường cũng chết

Bạn đang nói chuyện với các bức tường
Và đóng cửa
Như thể là người ta hiểu bạn




12.

Cũng giống như âm thanh
Lảnh lót
Không phải của một vị giáo sư dạy toán
Nói bạn nghe thêm nhức đầu
Mà được nuôi dưỡng bởi một nhân vật phản diện
Trong một bộ phim câm

Không phải bạn không biết nói
Mà là không còn gì để nói
Bạn muốn ói
Có nhiều người đang nói
Sau lưng bạn
Để mong làm vĩ nhân
Ôi nhân dân…
Trơn tuột

13.

Đêm của những giấc ngủ mơ hồ
Những giấc mơ gây phiền hà
Cho bạn

Nhưng đó là mưa
Bạn sẽ thấy mình bối rối
Một chiếc lưỡi mềm liếm ướt má bạn
Dịu dàng
Khi ông Nhà nước đã biến thành cơn mưa
Bạn thì thầm
Và nghe những giọt nước không phải rơi vào trái tim hoang dã
Mà rơi vào quê hương đã hoang dã
Trong tim
14.

Ông chủ của tất cả các ông chủ
Đang ngồi xem mô hình của các dự án
Sân bay
Loay hoay
Nên tối nay
Bạn làm công việc của bạn
Trong cõi đời mọi thứ đang vây quanh bạn
Để bạn cầu xin hai đầu gối của họ
Biết lắng nghe

Nếu bạn có một con búp bê có thể bơm hơi
Bạn hãy bơm nó lên và mang vào giường ngủ
Bạn đừng giang hai chân của búp bê ra
Cứ giả vờ như bận rộn để không ai để ý
Bạn có thể viết nguệch ngoạc những gì trong bóng đêm
Hãy tin tưởng những điều bạn viết ra
Đừng bắt chước những đứa con của bạn khóc oà
Và sau đó bạn mới mang đi chùi đít

15.Tết này nhiều người giống như bạn
Đã ăn những thứ mềm như dưa hấu
Nhưng cắn vào phải nhả cả hàm răng

16.

Trên con đê cánh đồng của bạn
Có một chiếc xe ủi băng qua nhanh chóng
Và cũng không ai kịp thấy nó biến mất như thế nào
Buổi sáng ấy mưa phùn
Và mấy người đàn ông đàn bà tiếp tục đi mua sắm Tết

Người ta thậm chí cũng không nhớ
Hay chiếc xe ủi cày nát cánh đồng cũng không bao giờ có
Chỉ giấc mơ hay khép mở giữa đời
Cả ánh sáng hầu như đã tắt
Nhanh như đường chim bay

17.

Rằng trong những điều đen tối nhất
Bạn vẫn có thấy những gì trong trắng
Thoát khỏi đói nghèo
Để bắt đầu lại

Với màu sắc của áo cưới cô dâu
Làm bạn mù mắt

Chạm vào những gì bạn có thể
Ôi thịt da mềm

Nói chuyện và sau đó chờ đợi
Như thể ánh sáng này
Sẽ tiếp tục nán lại
Trước thềm
Nhà bạn

Bạn không cần cả một cái tên
Một khi bạn đã nhầm hai đầu gối với hai lỗ tai
Bạn phải mài một con dao thật sắc

Bây giờ chỉ còn đêm lạnh
Bạn phải vượt qua
Đến mờ sáng bạn phải quỳ xuống và yêu cầu
Để được gắn vào cái đuôi của nó
Kiếm một phần nhỏ
Khi nó đi kết hôn
Trong màu áo cưới

18.

Có một đám mây?
Nếu đó là một đám mây, nó sẽ di chuyển lên
Trên ngôi nhà của bạn
Không phải rơi lên đầu của bạn
Mất công bạn bị tai nạn

Hình dạng thực sự của tư tưởng này
Bạn là kẻ nhập cư nên bạn không được nhận quà
Không phải mìn hay lựu đạn
Để đời thêm hương vị
Lâm ly

19.
Cái nhìn thoáng qua của một kẻ trần truồng
Không phải khiêu dâm mà là chạy không kịp vơ quần áo
Theo đó bạn tưởng tượng ra khuôn mặt
Của mình

Vào một buổi chiều cuối năm cũ
Trong một cánh đồng bất nhân đang phát sóng
Một cánh cửa vừa rung
Một ngôi nhà vừa sập
Sáu người vừa bị thương
Với một tiếng vang chói tai ngắn
Những anh công an không bắt được nghi phạm
Phải đối mặt với người phụ nữ
Uốn lưng vừa đủ thấp để né tầm đạn
Và ăn roi

Đó là cái nhìn
Xin quý vị đừng thương xót

Em gái, em dâu
Cho bạn vài viên thuốc ngủ đỡ nhức đầu
Dạy bạn bài hát
Điều đó làm cho bạn biết mình là một người đàn ông


20.

Bạn không chịu đeo kính khi nhìn vào nhật thực
Cho đến khi một ngôi sao nhảy múa trong mắt
Bạn là ai? Bạn là bất cứ ai
Ai sẽ nhận ra bạn?

Có những từ ngữ tôi cần
Tôi đã đi tìm kiếm
Đâu phải chỉ là một cái chết
Và bạn quên mình là một chú cừu màu trắng

Bạn không thể lý giải được giấc ngủ
Khi con chiên lạc mất Chúa

Cầu nguyện, bạn đừng phản bội
Cả người già và phụ nữ
Cũng phải xếp hàng băng bó, chờ đợi

Chúng ta đã không đi quá xa…
Cuộc sống có quá nhiều sợ hãi

Ngón tay của các ngón tay
Và người ta lại tiếp tục khâu lại
Một vết thương còn mới
Khi những vết loét cũ chưa lành

21.

Bạn vẫn còn tang vật là một khẩu súng hoa cải?
Làm người ta phải
Cố quay về phía tối của trái tim

Những gì bạn sử dụng như một thỏi chocolate của kẻ đang yêu
Lại làm vẹo xương sống những người ghét bạn

Bạn đã làm gì với cánh đồng muối của bạn?
Mà những kẻ bất nhân chảy nước dãi

Và làm thế nào bạn biết khi đắp một đoạn đê bao
Làm mặt trăng khuyết một nửa gầy hao
Trên móng tay của thời tham lam vô độ

Với những gì bạn khắc lên con dao
Là bạn làm lưỡi của họ múa may
Đến khi miệng đầy máu

Vâng, bạn chỉ là một thứ đồ vật
Đã bị ghìm chặt
Trong một gọng kềm
Của một thứ quyền
Mà bạn cứ tưởng là của bạn
Vậy là bạn khốn nạn

22.

Bạn không thể gọi người ta là đầu bếp
Dù người muốn chiên xào cả gia đình bạn
Muốn luộc vợ con bạn

Bạn cũng không thể gọi người ta là Vua
Vì Vua không bao giờ chơi trò ruồi súng đạn

Bạn cũng không thể gọi người ta là Thánh
Vì Thánh dù sai lầm nhưng lòng không chai sạn

Bạn cũng không thể gọi người ta là Người
Vì Người không thể hóa thành mưa rơi
Trên mắt
Lòng bạn đau hơn cắt


23.

Một người quản lý tốt có thể
Mang lại ánh hoàng hôn dịu dàng cho bữa tối

Một người quản lý tốt có thể
Mang lại màu xanh trên tóc trẻ thơ

Tôi buộc chặt tất cả những mạch máu hồng hào của mình quanh cơ thể
Không phải sợi dây cháy nổ của kíp mìn
Để cùng bạn tin rằng
Những người quản lý tốt nhất đã từng như thế

Chứ không phải giá cả tăng cao
Chứ không phải chiếm đoạn đê bao
Chứ không phải cô dâu xuất ngoại
Như bây giờ người ta phải xuất tinh ra ngoài
Mệt hơn hơi thở

Thôi, hãy nghĩ về bóng đêm
Rồi quên

24.

Khi bạn đấu với đối thủ nặng gấp đôi
Trận đấu xảy ra
Bạn chạy dài toé khói

Nhưng khi khán giả hét lên
Chữ “ăn gian” dính trong cổ họng
Nó không bay được ra ngoài
Người ta bây giờ chỉ phun ra đờm dãi

Tôi biết bạn bị lạnh
Vì cả hơi thở đã đông đặc thành đá trắng

Và sau đó vợ con bạn
Những người đủ nhanh
Chạy thoát để viết cuộc đời mình vào đó
Là vào đâu?

25.

Một bài hát trong tù
Hai bài hát trong tù
Ở tù bạn vẫn có quyền ca hát

Bạn chỉ không được làm những gì người ta lên án
Thường từ những ông cai ngục

Thôi, mọi người cũng đồng ý rằng bạn nên đứng qua một bên
Sau này có thể tương lai nhìn thấy bạn
Hãy để những ngày tháng này như gió bay đi

Dù sao vẫn phải có thức ăn trên bàn
Và bạn phải cắt cơ thể của mình ra như từng lát như bánh mì
Ấm nóng
26.

Trong một năm không rõ
Trong một thế kỷ không nhớ

Một nông dân đã làm mờ
đi. Nhiều kẻ vẫn thường gấm hoa sặc sỡ

Bạn chỉ đơn giản được bọc trong sắc màu goá bụa
Gặp một đứa trẻ mồ côi thật xanh
Trên một đường phố không xác định màu đỏ

Tôi muốn đề nghị bạn
Đừng xoay những khối lập phương ru-bích
Mà hãy xoè lòng bàn tay nhăn nheo
Để chúng ta cùng đoán mò số phận

Bạn có biết cuộc đời này
Vẫn đang có những người bay đi đọc thơ ngày Tết
Ba hoa không biết mệt
Những bài thơ số phận nông dân
Có vẻ hơi đần đần

Người ta muốn lấy một hàm răng sứt mẻ
Của nhà thơ
Để mọi khổ đau trên đời phải cắn đôi chỉ còn một nửa

Một nửa sự thật không phải là sự thật
Nhưng một nửa khổ đau xoa dịu được khá nhiều
Và nhà thơ gương mặt phì nhiêu
Râu tóc cũng phì nhiêu
Chỉ những bài thơ không thể phì nhiêu
Vì nghẹn họng


27.

Bạn thấy một đường tròn
Và Công Lý mỏi mòn

Mọi thứ như một hơi thở
Bạn không bao giờ có thể nắm bắt

Mùa đông có thể đến bây giờ
Trên dải đất hẹp mà lại nhiều cống rãnh

Và bầu trời với lâu đài của nó
Tha hồ thả ra trên cánh đồng còn trống

Mưa có thể rơi
Và bạn sẽ tiếp tục trồng những hàng cây chắn sóng khác
Không biết khi nào người ta tiếp tục ném bạn vào bóng tối

Ai cũng khóc trong lòng thôi
Ôi chao, sao bây giờ mưa có thể rơi?

28.

Đã nhận được
Những nhức buốt tận xương

Theo cách đó
Khốn nạn từng miếng thịt

Như một đàn kiến
Rồng rắn
Rỉa rói
Xào xạc bước chân của nó
Và những người phu
bây giờ kiếm ăn bằng cách đào huyệt cho kiến

29.

Cuối cùng là những tờ giấy triệu tập
Tất cả những người có liên quan

Cô đơn. Như những ý nghĩ trong đầu
Và sợ hãi. Còn hơn cái chết
Không phải từ những thức ăn nhiễm độc của Trung Quốc.

Bạn vẫn nói một lời cầu nguyện
Chúa ôi…
Trước khi đi ngủ

Đừng mất ngủ
Vì người ta có thể cân trọng lượng của bạn
Người ta không muốn bạn sụt cân


30.

Bởi vì bạn đã là một viên đạn
Trong mắt tất cả mọi người
Dù bạn chưa hề dính máu

Tối mịt tối mịt
Người ta đang chờ một vết nứt trên trần nhà
Để thấy vài tia sáng

Trong khi bạn đang đánh đu trong bốn bức tường
Những suy nghĩ của bạn chắc cũng vo ve như ruồi
Và bạn nằm như người chết đuối
Dưới đáy ao

Vì ai cũng biết bạn đang chìm
Như một lời nguyền
Của hàng ngàn người ngày xưa lênh đênh trên biển

31.

Tôi muốn sửa lại tư thế nằm của bạn
Dù bạn có chết đuối
Bạn đã lỡ làm một viên đạn
Đều đặn, kiên nhẫn
Hai tay hai chân
Hai tai hai mắt
Trừng trừng như một câu thơ

Để nghe cỏ mọc bên trong ngôn từ
Bạn thành xanh cỏ
Dù bạn đỏ ngực
Nhưng câu hỏi đẹp nhất không bao giờ có câu trả lời
Tôi là sự trống rỗng trong nấm mồ của bạn
Tôi cuộn mình làm tổ trong sự giễu nhại của bạn
Dù bạn có là viên đạn
Bạn không bao giờ muốn mình bị trầy sướt
Một móng tay
Bạn thích bay…

Những người Mẹ sẽ lau rửa cho tất cả chúng ta
Những đứa trẻ mồ côi sẽ dạy cho chúng ta sự cô đơn
Cánh đồng dạy chúng ta sự tàn nhẫn
Đường phố dạy chúng ta sự bất nhân
Bạn đừng có ghi chú nhiều như những tấm bảng của các cơ quan
Bây giờ đầy ở hai bên đường
Bạn hãy học thuộc lòng những điều này và cười toe toét
Muôn năm


32.

Tôi chỉ có một lựa chọn

Tôi không thể thở được, tôi không thể ngủ được
Nhưng người ta vẫn bắt tôi phải thề
Trước Vua của các ông vua, Chủ của các ông chủ

Thiệt tình tôi cũng thấy là sao sao đó
Chẳng thà đất nước thanh bình
Chứ không lẽ người nông dân lại đồng tình
Kêu xe ủi cày lên số phận chính mình
Thành đám sình
Lầy lội

Nhưng tôi vẫn chấp nhận
Để còn được leo lên sân khấu đọc thơ vào mỗi Nguyên Tiêu
Tụ bạ đàn hát véo von
Ăn uống khá ngon
Ra vẻ mình cũng là nhà thơ quốc tế
Vé máy bay mua rất dễ
Nhân dịp mấy ông bà Tây đang đi chơi đông quá thể
Cứ việc gieo vần ê ê

Nhưng bài thơ muốn nhà thơ giữ một lời hứa
Rằng tôi vẫn yêu em
Ngày em bước xuống cánh đồng chổng mông đào và đắp đất
Mệt đến chừng vỡ mật
Bán mọi thứ cho trời
Bán luôn cuộc đời
Của các con mình
Vào những đám sình
Ngập mặn

Bị mắc kẹt bởi sức mạnh đê tiện và sự lừa dối của ngôn ngữ
Nhà thơ chôn đầu mình vào cát bỏng
Nhà thơ không sợ nóng
Không sợ ngạt thở
Chỉ sợ thơ
Thiếu tiền
Đi chợ

33.
Pháp luật của họ sẽ đối đầu với bạn
Bạn phải hoạn nạn
Bạn đừng chửi rủa tôi
Bạn đừng kỳ vọng vào tôi
Tôi cũng chỉ là một nhà thơ
Không phải nhà thờ
Khi bạn chết nhà thờ sẽ đổ chuông
Cho linh hồn bạn

Bạn đừng gọi Mẹ
Không thôi Mẹ cũng bị liên quan
Thành tên tội phạm dã man
Pháp luật của họ không bao giờ ẩn dụ

34.
Những câu thơ có thể giả vờ từ bi
Nhưng pháp luật của họ bao giờ cũng thi hành án
Bạn đừng suy nghĩ
Pháp luật của họ đang đối phó với bạn như thế nào?
Bạn đừng suy nghĩ
Thiên Chúa đang chăm sóc bạn như thế nào?
Mọi thứ trên đời bạn đừng cố chứng minh
Như cánh đồng của bạn không phải chỉ một đống sình
Mà đã mang hình
Giọt máu

Bạn chỉ biết chúng ta không xứng đáng để pháp luật của họ hoãn thi hành án
Chúng ta cũng không có chỗ trong lòng từ bi
Đó là lý do tôi vẫn lên đọc thơ
Trên sân khấu ngập hoa và ánh sáng
Của giấc mơ. Bạn nghe, đừng nản

Tôi yêu bạn tôi yêu bạn tôi yêu bạn

Bạn đừng nghĩ lừa dối là bi kịch
Bạn cứ cho là tôi đang vẽ một bức tranh
Pha màu hơi lãng mạn
Sao bạn cứ bắt tôi phải pha màu như viên đạn
Thế thì bức tranh thành bóng ma
Ghê chết cha
Người ta không mua cho
Đói
Lả

35.
Những nhà thơ rất sợ bị còng
Hay cưỡng chế
Nhà thơ thời này rất dễ
Lên tiên / phát điên / huyên thuyên / quàng xiên…
Miễn lấy được tiền
Tài trợ

Thật không may…
Những nhà thơ rất sợ bị còng
Nhưng bài thơ không thế
Bài thơ không ba hoa tôi yêu bạn tôi yêu bạn tôi yêu bạn
Nhiều khi nói nhầm thành tôi nã đạn

Bài thơ đang suy nghĩ về bạn
Dù bạn bị nã đạn
Bài thơ không hiểu vì sao quá khứ kéo quá dài
Mảnh đất chan máu xong rồi nước mắt
Các nhà thơ vẫn cứ mãi làm ảo thuật
Cho dân tộc này
Kéo cày số phận
Tận
Đâu?

36.
Sấm và sét nhắc nhở nhà thơ không được kiềm chế nỗi sợ đến chết
Cả mưa rơi nhắc nhà thơ cũng đừng tưởng tượng phát mệt
Nước mắt đủ nhiều rồi
Những gương mặt cần vuốt ve
Những cơn mưa cần bình tĩnh
Ngôn ngữ cần tự do

Bài thơ mong manh nhưng nhà thơ phải bảo vệ
Lịch sử sẽ đi qua như một giấc ngủ mê

Lịch sử là một quyển sách
In đầy hình của các ông Vua đã chết
Bài thơ đặt bàn tay đã trở nên lạnh lẽo của mình
Lên mặt các ông Vua
Vuốt mắt các ông Vua
Những bạo chúa cuối cùng đã chịu thua
Số phận những kho tiền vấy máu

37.
Ngôn ngữ không bao giờ cho ai vay
Dù nặng lãi
Những nhà thơ đã liều lĩnh tiêu xài
Coi chừng chịu trận
Nay mai
Không phải chỉ vài
chục trang
Đi tìm lại cái tôi
đã mất. Như Nguyễn Khải

Không thể có những ngôn từ giống nhau
Bài thơ gây ra nỗi đau và bài thơ chịu đau
Không thể đổ thừa số phận
Đừng chơi trò chơi trốn tìm
Bóp nghẹt trái tim
Rồi vu vạ cho ngôn ngữ

Thật nhục nhã khi các nhà thơ sống dai hơn những bài thơ của mình
Những câu thơ dối trá trong lò sát sinh
Chết cháy

Rồi hy vọng vào những tấm vải liệm
Làm thành mây bay
Dù thế nào nhà thơ thích làm cho mình lãng mạn
Ra vẻ mình ngây thơ

Ngây thơ núp ở cửa sau Thiên Đình
U u minh minh
Ma quỷ và quà tặng
Phục tùng
Bánh mì và khẩu súng
Chém gió lung tung

Ngôn ngữ liên minh
Rất giỏi làm tình
Với ma quỷ

Rồi hy vọng vào những tấm vải liệm
Rồi hy vọng vào những tấm vải liệm
Rồi hy vọng vào những tấm vải liệm

Biết rồi, khổ lắm, nói mãi
Thành những thằng điếm
Lải nhải
Lải nhải
Lải nhải
Lải nhải
Lải nhải





____________
AFTER WORDS:

Đọc qua những chia sẻ của những anh chị dịch thơ, tôi tự hỏi mình đâu đó là vị trí của mình. Tôi không biết, tôi nghĩ tôi sẽ không bao giờ biết. Mỗi lần tôi dịch xong một bài thơ, tôi như trên mây. Rồi một năm trôi qua, ôi trời tôi xấu hổ khi đọc lại bài dịch với cặp mắt mới.

Bài Trường Ca Về Cánh Đồng Bất Nhân tôi đã dịch lần đầu là tháng 9, 2019; tháng 7, 2020 tôi sửa lại lần thứ nhất để đăng trên #songngutaitram. Tháng vừa rồi tình cờ đọc lại, tôi buồn tôi một cách không thể nào diễn tả… thất vọng trong những thất vọng.

Tôi bây giờ không còn là tôi của hai năm trước. Tôi đã trở lại vị trí đầu tiên, con số không. Tôi đọc lại từng câu thơ, tôi khóc, tôi thương một đất nước tôi đã bỏ rơi.

Sài Gòn mỗi ngày càng bùng nổ với đại dịch, à là một cánh đồng bất nhân. Chúng tôi là những người bỏ đi, chán nản với những lựa chọn như “chích hay không chích”, khi trên một cánh đồng bất nhân họ tiêm nước muối cho dân.

Tôi không biết tôi còn tin vào Thượng Đế không, tôi chỉ thấy trước mặt tôi là những con chữ. Những con chữ với năng lực của nó. Tôi trở lại từ đầu, từ từ số một. Số hai. Khúc mười ba. Khúc ba mươi bảy.

July 2021


Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

TẾT | Lê Vĩnh Tài

A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

THE FIRST DAY OF SPRING

sometime after the stroke of midnight
I’m awake till four in the morning


on the first day of spring
through my window
the horizon lights up brightly
in silvery light


easy is the first day of spring
my eyes are closed
as I listen to the soft lullaby of the gentlest breeze


the letters sent in sleep finally reach their destination
in my hands just before
the resounding temple bells
as though resounding is the best wishes for Tết


the first day of spring is like a tiny white flower
each petal gently opening up in the moonlight
healing the scars of people everywhere
as they sleep and dream
the first day of spring will whisper in their ears


“Please, please listen to these words and let me take care of you, let my petals heal your scars, I will gently touch upon each of your teardrops and allow them to merge with my heart”…

a time when we had each other by Đinh Trường Chinh

THE SECOND DAY OF SPRING

tripping

falling in love
like leaves falling

a pain
at contact with the ground

falling from my love is all
my falling hair

the strands of time have been cut short
to a length where sustainable is your memory
as she withdrew further and further
into a distant faraway

love
all the falling stars

that
once where in the sky
thousands of kisses
and dreams

falling from love
those are the exchanges between
the tiny tiny dots
tiny tiny stars with scars
falling, me
falling

people seem to fall
out of something
or another

I’m falling
waiting
ready to catch
the spring of a lifetime


love turns up on the second day of spring
like a rib pulled out from your chest
turns into your lover


the quiet passing whispers of the tiny pretty bride
delicate and naked


– oh, stop looking at the other fish in the sea
stop rubbing salt on the wound, the wound will not heal


the second day of spring is far from the first
when her garden is visible to all
Paradise on the morning of the third

THE THIRD DAY OF SPRING

where is the third, love
if I find you
the half of my soul


I will wrap a red thread around your finger and mine
the fingers wrap around each other
we will never cease doing
whatever that will make us bleed


like the blood spilled on our land
we do not like war
we like reading poetry
but if someone gives you my soul
as you read the book of poetry
will you read every page?


who will put our souls back together?


our souls crying
our souls ripping us apart into pieces
because someone has sucked up all the oil
and about to suck up all the blood…


the fourth


like the apple
I want to love you till the day I die
can you feel the melodious strains within the poem
it’s me, what do you have to lose?


the fourth is dotted with those lines
in my blood
as you would say my name when you’re drunk


the fifth
silently disappears into a sea of sadness
and I’m alone with my pain


it rains
the scent of you
the rustling raincoat of my life


the sixth is like how you would sing
thinking I’m too drunk to notice
my sin is in missing you day and night


I want to write you a poem my love but I don’t have a pen
for the finger to lick the stamp for the envelope
to send to the editor




In loving you
I wrote the poem over and over again
one hundred time
to the point you’re dizzy




the third, you come home ageless, your hair sunkissed as you turn 18. I am upon the point of death to be alive again for the thousandth time and could not stop you in the dark of night, the cats would fight each other on the roof and roll around on the grass like thunder each time they touch.


we are us yes, on the third?


on the third is all the blue and red birds, you will lend me a poem while I’m fast asleep in my bed. someone disappearing into the rolling mist, across a moonless starry sky. remains is the weight of the curtain of night not once easing upon the windowsill


oppressive is the world


these are the sleepless nights the nights void of birdsongs and the warmth of sunlight waiting for you to come home


on the third day of spring…
—-
February 2023

THE FOURTH DAY OF SPRING

the fourth day of spring is a possible green, like the slowly disappearing exhaust smoke from a motorbike heading down a valley, tiny white buds like rubbery doors left ajar, a tiny tired house swaying.


the fourth day of spring is drawn with coloured power, that sunny afternoon, that valley, my childhood.


who am I? a summer butterfly, an autumn muddy puddle, a gust of winter breeze, a spring flower. My imagination is full of self-importance.


who am I? a person with an imagination amongst 8 million people, a person fascinated with the possibility of the secret whispers of the fresh night rain when spring is as green as the sunlight.


who will come to me in the dark of night, a shimmering wet glimmer of the tower of an old chapel. from the top of the tower rains the blades of her swords turning into spring.


we’re falling.


the world is filled with flowers, floating across the lake the leaves turns into tiny birds, singing atop patches of sleepy grass.


she awakens the colours in us, a scent unfurling in sunlight. I would then accept her rays of sunlight, nectar of the sun shimmering dust, the kind of magic dust that changes my poem






I was wrong to have thought you were my mother
a body
a home where I may return

you still have an entire
heart in your hand
sowing seeds of love

love
I beg you
we will have to wait for how long before you could

with me love
slowly and surely

you’re not a drop
you’re the water
gentle and sound
pouring into you

THE FIFTH DAY OF SPRING

he draws
the fifth
with coloured chalk
at three in the morning
a man
shedding
a river
of tears
thought
to have dried up
long ago…

THE SIXTH DAY OF SPRING

a golden afternoon
on the sixth
you’re hanging up high
undecided
on
what should be taken down
the poem
it could be spare change
an award certificate or a keycard
deceiving
made you think
you’ve got
a bit of a cold
they allow you to have a small mirror
enough to reflect
a bit of warmth
they say you’re not supposed to sip your tea
as you demand national pride
they want your
sudden
enlightenment
thought after your visit
with lots of bananas
oranges
sugarcane
they add
corn
pineapple
guava
they say:
– there has been an exchange of
equality
that is gold
in your mind
light is gold
the gold crown
in your eyes
the glory
of a gold altar
in your life
though no one could see
your fear
in the silvery flicker of the sword
but the sixth day of spring could never be gold
in someone else’s eyes
we have nothing but
a bunch of browns

THE SEVENTH DAY OF SPRING

the seventh sat there watching you sleep
eyes absorbed by your chest
counting each breath


each time you inhale
or exhale it takes a minute
as though the seventh is almost fifty years


in deep sleep
you sigh


and the room would hold onto your hand
reading poetry to you
reminding you of all your travels


the seventh sitting there
waiting for you to wake up
while the Angels are watching your every move
as you play
with the seventh day of spring…


the seventh whisper into your ear
you have surpassed your period of loneliness


I will leave my bed and go searching for you
as though
I don’t know
where the seventh might be

Tasmania South Lavender farm, Australia by Nguyễn Thị Phương Trâm

THE EIGHTH DAY OF SPRING

you daydream
so as night falls in your sleep there will be the sweetest of dreams

a verse of poetry is a handkerchief
mopping up all the words to you unimaginable

you cast it aside
when the poem is whole

the handkerchief mops you up as you bleed
after the verse was used

a useless metaphor
tearing at your conscience
shocking but not beyond repair
a deceiving wound
your breath touched by the cold

while other people are trying to make a living in the dark
stretching the length of their shadow. but its not a reason for you to speak. the verses have been cleansed and you’re pondering the moment

let’s see what will happen in a year

once you shook off all that has been bleached white, discard the scrap pieces of paper and incinerate the night, a loneliness you could never touch

you would pretend that everything is alive

it will be the cause of your blurred vision, a bit like once upon a time you thought it was heaven

the never ceases in shrinking smaller and smaller, you have stopped beading the verses together, stopped trying to give it meaning.

you have sat down, resigned

these are all the verses about the eighth day of spring
it’s a warm day today, but it snowed in Sapa yesterday.

the eighth day of spring stretches out white the length of her dress keeps getting shorter and shorter
the ninths is not far away
you are dancing in a troupe of Dragon dancers
the opening of a new retail space
getting ready to welcome the summer

Nhà Thờ Đá Phát Diệm, Ninh Bình, Vietnam

THE NINTH DAY OF SPRING



.


after drinking
you’re the cork and the empty bottle
on the table


.


the nimble corkscrew
soft in your wrinkly hands
smells of wine and poetry


.


rustling footsteps through the leaves in your backyard
the spring, freely flowing
through long fingers


.


the bottle looks at you the way she looks at you
as you fly away
as you head for a cold sun




.


an effusion
around the bánh tét and pickles
around a white door


.


your eyes seems as though they were
slightly opened, in the weak light
through the rows of trees, sighing


.


oozing brown and red
remnant remains at the bottom of the glass and leaves
scattered across the table


.


the reliable residing kings of poetry
busy with the script for the official day of poetry
yearning for a day in paradise

THE TENTH DAY OF SPRING

the tenth day of spring
a game we play together


we participate without much thought
with the sleepiness of winter


it’s raining and we’re cold and slowly dying
like melodious bells
the ringing of old phones


the tweeting of a bird
wandering through a garden once upon a time


it’s everywhere shaking up everything
trying to wake up those half asleep
with a tiny tweet
before shutting up


I am walking through the tenth
in a tiny garden
with one tiny tweet
with stillness within


oops, she is still asleep
arms wrapped around her fair chest
nestled soundly in her hair


the cold long nights
with those inescapable eyes
a cover for those daring dreams


the tenth day planting something rather new
something rather green


the ninth you lost an entire day
to say:
– I love you


because you felt you owe those eyes something or another
as she slowly close
her window
on the tenth…


there is barely a smile on the tenth
and it is already at an end
it’s meaningless
like in the middle of a sentence
in a poem


it’s all mixed up inside you
the way a poem is mixed up in everything
the way you wonder: how could one love a poem?


the way you had once wonder:
– how could one love a poet?
how could one be unseen, hide from a poem?


– you forgot about the light
how could one be unheard, hide from a poem?


– you forgot about the noise
how could you remember?


do you remember the last time
you stepped into the light
you could feel the sun on your skin
like a poem, it is a constant echo
even when you cover your ears as you faced it
in your own way


your soul will continue to discern
the audible sounds of the emotions
long lost and buried


you regret how you’re not allowed to speak up
none of us dare to Open our Mouths
we have for a long time now, learned how to best hurt ourselves
by freely Shutting our Mouths


as you stare at the trampled fallen memories under your feet
reflected is a face on a shattered mirror
with a smile


we learn to sing a song in silence
like a child learning how to ride a bike
we couldn’t explain how we fell
nor could the poem explains why it fell


there’s no one left
to make a note of our voice…




—-
February 2023

MÙNG 1 

một lúc nào đó sau giao thừa
tôi đợi đến 4 giờ sang


mùng một đến
và bầu trời của tôi chiếu sáng ô cửa sổ
với ánh sáng bạc


mùng một chầm chậm
tôi
nhắm mắt nghe bài hát nhẹ nhàng
được hát bởi gió


những lá thư của giấc ngủ
cuối cùng cũng đã gửi đến tôi
trước khi tiếng chuông chùa bắt đầu kêu lên
như âm vang tin nhắn của ai chúc tết


mùng một như bông hoa nhỏ màu trắng
mở cánh hoa của mình dưới mặt trăng
chữa lành vết thương cho người khác
khi họ nằm trong giấc mơ
mùng một sẽ thì thầm với họ




“hãy nghe những lời này và để tôi chăm sóc bạn, hãy cho phép những cánh hoa tôi chữa lành vết thương của bạn, tôi sẽ nhẹ nhàng chạm vào những giọt nước mắt của bạn và hòa tan chúng vào trái tim tôi”…

MÙNG 2 

té ngã

rơi vào tình yêu,
như tất cả những chiếc lá rơi

thật đau khi chạm
đất

rơi ra tình yêu
của tôi tất cả những sợi tóc rơi của tôi

những sợi thời gian của chúng ta
đã bị cắt ngắn đến
mức ký ức của bạn vẫn tồn tại
chỉ nàng dần lùi xa

yêu
tất cả những ngôi sao đang rơi

này
một lần trên bầu trời
ngàn
nụ hôn mơ ước

rơi ra khỏi tình yêu
đó là một cuộc
trao đổi giữa những chấm
sao nhỏ bé, với những vết sẹo
rơi xuống, tôi rơi
xuống

dường như con người
rơi ra
khỏi một cái gì đó

tôi đang rơi
chờ đợi
bắt gặp
mùa xuân đích thực




khi tình yêu đến, mùng hai
như một chiếc xương sườn được rút ra
hóa thành người tình của bạn


tiếng thì thầm nho nhỏ ơi cô dâu xinh đẹp
mềm mại và trần trụi


– ôi, đừng tìm kiếm con cá nào ở biển nữa
đừng xát muối vào vết thương, vết thương sẽ không lành


mùng hai cách mùng một cả một bầu trời
bằng mây và nắng
bằng lá và những hạt giống
của khu vườn bị lãng quên


ngay cả khi mùng hai không có
ai cũng nhìn thấy
khu vườn của nàng
Địa Đàng sáng mùng ba

MÙNG 3



mùng ba ở đâu, tình yêu
nếu tôi tìm thấy bạn
nửa kia của hồn tôi


tôi sẽ quấn sợi chỉ màu hồng quanh ngón tay
những ngón tay quấn quanh nhau
chúng ta sẽ không dừng lại
điều gì làm chúng ta sẽ chảy máu


như máu đổ trên đất nước chúng ta
chúng ta không thích chiến tranh
chúng ta thích đọc thơ
nhưng nếu có ai tặng cho bạn linh hồn của tôi
khi đọc tập thơ
bạn sẽ đọc hết chứ?


ai sẽ ghép linh hồn chúng ta lại với nhau?


linh hồn chúng ta khóc
linh hồn chúng ta xé chúng ta thành từng mảnh
bởi vì ai đó đã hút hết dầu
và chuẩn bị hút hết máu…


mùng bốn


như một quả táo
tôi muốn yêu bạn cho đến ngày tôi chết
bạn thấy những giai điệu trong câu thơ
tôi, bạn có gì để mất?


mùng bốn viết ra tất cả những câu thơ đó
trong máu của tôi
khi bạn say và bạn gọi tên tôi


mùng năm
im lặng
tan biến một biển buồn
một mình
nỗi đau của tôi


mưa
và mùi hương của bạn
chiếc áo mưa xào xạc của đời tôi


mùng sáu như cách bạn hát
bạn nghĩ rằng tôi say rượu
tội của tôi là nhớ bạn cả ngày đêm


anh muốn làm thơ cho em mà anh không có bút
cho ngón tay không có lưỡi để liếm tem lên phong bì
gửi cho tòa soạn




anh làm câu thơ yêu em
một trăm lần
cho đến khi em chóng mặt




mùng ba, em cứ về ngày chẳng còn tuổi tác, mái tóc hoa râm vừa bước sang tuổi 18. anh chết đi sống lại ngàn lần cũng không ngăn được lần em dưới màn đêm, những con mèo đánh nhau trên mái nhà và lăn lộn trên cỏ như sấm sét khi va chạm.


chúng ta nhé, mùng ba?


mùng ba những con chim màu xanh và màu đỏ, em cho tôi mượn bài thơ khi tôi vẫn còn nằm ngủ trên giường. người vừa bỏ tôi khi sương mù cuộn lại, băng qua như những vì sao từ bầu trời không trăng. tất cả những gì còn lại là sức nặng của màn đêm không ngừng đè lên cửa sổ


ép chặt thế giới


đây là những đêm không ngủ những đêm chưa bao giờ nghe thấy tiếng chim kêu hay hơi ấm của mặt trời bên ô cửa sổ lúc đợi em về


mùng ba…

MÙNG 4

mùng bốn có thể màu xanh lá cây, như khói xe máy tắt dần trong thung lũng, những búp non màu trắng như cánh cửa nhựa khép hờ, một ngôi nhà mệt mỏi đung đưa.


mùng bốn được vẽ bằng bột màu, chiều nắng ấy, thung lũng ấy, tuổi thơ tôi.


tôi là ai? một con bướm mùa hè, một vũng bùn mùa thu, một cơn gió mùa đông, một bông hoa mùa xuân. tôi cứ tưởng tượng mình là người quan trọng.


tôi là ai? một người hay tưởng tượng trong số 8 tỷ người, người tưởng tượng mưa đêm mưa thì thầm mưa bí mật xanh khi mùa xuân mưa màu nắng.


ai là người về cùng tôi trong đêm, le lói và hơi ướt như ngọn tháp ngôi nhà thờ cũ. những lưỡi kiếm của nàng trên ngọn tháp rơi xuống thành mùa xuân đang rơi.


chúng ta rơi.


thế giới đầy hoa nở, trên mặt hồ những chiếc lá biến thành những chú chim, hót trên những bãi cỏ còn ngái ngủ.


nàng đánh thức màu sắc của mình, tỏa ra mùi thơm và ánh nắng. tôi nhận những tia của nàng, ngọt ngào mặt trời lấp lánh như bụi, bụi thần tiên đã làm biến dạng bài thơ tôi








anh nhầm em với mẹ
một cơ thể
một ngôi nhà anh có thể chui trở vào

em còn nguyên
trái tim trong tay
gieo hạt em vào đất

tình yêu
van xin em
chúng ta sẽ chờ bao lâu em còn có thể

yêu với anh
thật chậm

em không phải là giọt
em là nước
dịu dàng
rót vào em

MÙNG 5

chàng vẽ
mùng năm
bằng phấn màu
lúc 3 giờ sáng
đàn ông
nước mắt
chàng rơi
dòng sông
đã lâu
tưởng cạn
lắm rồi…

MÙNG 6

buổi chiều
màu vàng mùng sáu tết
bạn đã treo lên cao
nhưng không biết bài thơ nào
sẽ phải
gỡ xuống
bài thơ
nó có thể là vài đồng tiền lẻ
tờ giấy khen hay cái thẻ
lừa bạn
làm bạn nghĩ mình đang sở hữu
riêng cho mình
một chút lạnh
người ta cho phép bạn lấy chiếc gương nhỏ
để phản chiếu ánh mặt trời
tìm hơi
ấm
người ta mắng bạn vừa uống trà
vừa đòi yêu nước
người ta muốn bạn
sự giác ngộ
đột ngột
mặc dù sau khi bạn đến
mang theo nhiều chuối
cam
mía
người ta vẫn cho thêm
ngô
dứa
ổi
họ nói:
– đã có trao đổi
công bằng
đó là vàng
trong tâm trí bạn
ánh sáng vàng
trong đôi mắt của bạn
vương miện vàng
trong cuộc sống của bạn
vinh quang
của bàn thờ bằng vàng
mặc dù có thể không ai nhận thấy
nỗi sợ hãi của bạn
khi ánh bạc lóe lên từ thanh kiếm
từ ánh mắt của ai
mùng sáu không dám màu vàng
chúng ta chỉ còn
một đám màu nâu

MÙNG 7

mùng bảy ngồi lặng nhìn bạn ngủ
đôi mắt hút vào ngực bạn
đếm nhịp bạn thở


mỗi lần bạn hít vào
hay thở ra chỉ là vài phút
nhưng mùng bảy đã gần năm mươi năm rồi


trong giấc ngủ như hôn mê
bạn thở dài


và căn phòng này đang
nắm tay bạn, đọc thơ cho bạn
nhắc bạn về các chuyến đi


mùng bảy ngồi đây
cho đến khi bạn thức dậy
vì các Thiên thần đang dõi theo bạn
khi bạn rong chơi
cùng mùng
bảy…


mùng bảy thì thầm vào tai
bạn vượt qua thời gian cô đơn


tôi sẽ ra khỏi giường đi tìm bạn
cũng như tôi không biết mùng bảy ở đâu

MÙNG 8

bạn mơ giữa ban ngày
để giấc mơ bình yên vào đêm

câu thơ làm một chiếc khăn
thấm đẫm từ ngữ mà bạn không thể tưởng tượng

bạn ném nó đi
khi câu thơ đã hoàn thành

bạn chảy máu và thấm vào chiếc khăn
sau khi câu thơ đã qua sử dụng

phép ẩn dụ không hiệu quả
nhưng nó làm rách lương tâm bạn
cảm giác choáng váng như có thể tự chữa lành
vết thương đánh lừa
bạn thấy hơi thở của mình thấm lạnh

những người khác đang kiếm ăn trong bóng tối
kéo dài cái bóng của họ. nhưng điều đó không đáng để bạn lên tiếng. những câu thơ đã rửa sạch và bạn đang nghĩ về thời gian

hãy nhìn xem điều gì có thể xảy ra trong một năm

khi bạn rũ bỏ những phần đã tẩy trắng, ném đi những mẩu giấy vụn và đốt cháy màn đêm, sự cô đơn mà bạn không thể chạm tới

bạn giả vờ mọi thứ còn sống

cuối cùng nó làm bạn lóa mắt, giống một khoảnh khắc mà ngày xưa bạn nghĩ đó là thiên đường

thế giới không ngừng thu nhỏ lại, bạn đã ngừng xâu chuỗi câu thơ lại với nhau, bạn đã ngừng cố gắng làm cho nó có ý nghĩa.

bạn đã ngồi, và bạn đang ở lại

đó là tất cả những câu thơ về mùng tám
hôm nay trời ấm áp, nhưng hôm qua sapa có tuyết rơi.

mùng tám dài ra khi váy của nàng ngắn lại
mùng chín đến gần
bạn múa lân khai trương cửa hàng
chuẩn bị đón chào mùa hạ

MÙNG 9

.


sau khi uống rượu
bạn một vỏ chai rỗng và nút chai
vẫn còn ở trên bàn


.


cái đồ khui xoắn
mềm mại giữa hai bàn tay nhăn nheo
mùi thơ và rượu


.


có những bàn chân lạo xạo trên lá ngoài vườn
mùa xuân, chảy tự do
qua những ngón tay dài


.


chai rượu nhìn bạn như mắt nàng
bay về phía mặt trời
mà không hơi ấm


.


tỏa ra
những dưa kiệu vây quanh bánh tét
quanh cánh cửa màu trắng


.


mắt bạn dường như hơi
hé mở, trong ánh sáng yếu
ớt của những hàng cây đang thở dài


.


màu nâu đỏ nhẹ nhàng chảy
lắng đọng trên đáy ly và những chiếc lá
rắc trên bàn


.


những ông vua thơ bền bỉ
ngồi soạn kịch bản cho ngày thơ
để mong đến thiên đường

MÙNG 10



mùng mười
một trò chơi chúng ta chơi


chúng ta chơi thờ ơ trong cơn buồn ngủ
của một mùa đông


lạnh và mưa và chúng ta chết dần
như những âm thanh của nhạc chuông
điện thoại đời cũ


tiếng hót líu lo của một con chim
lang thang qua khu vườn cũng cũ


nó lang thang khắp nơi
để rung những ai còn ngái ngủ
bằng một tiếng hót nhỏ
rồi lại im lặng


tôi đi qua mùng mười
trong khu vườn nhỏ
chỉ một tiếng líu lo
và im lặng bên trong


suỵt, em còn đang ngủ
vòng tay ôm lấy khuôn ngực trắng nõn
vùi sâu vào mái tóc


những đêm dài vô tận lạnh giá
với đôi mắt không thể thoát ra
đang che chở cho sự táo bạo của ước mơ


mùng mười trồng một cái gì đó mới mới
một cái gì đó xanh xanh


mùng chín làm bạn mất cả một ngày
một ngày để bạn nói:
– anh yêu em


vì bạn vẫn mắc nợ một ánh mắt
khi nàng khép
và đóng cửa sổ lại
lúc mùng mười…


mùng mười chưa cười
đã hết
như bài thơ
mà giữa các dòng của nó
bạn luôn thấy vô nghĩa


nó xáo trộn trong bạn
như bài thơ vẫn hay xáo trộn mọi thứ
khi bạn nghĩ: làm thế nào để yêu một bài thơ?


bạn cũng từng nghĩ:
– làm thế nào để yêu một nhà thơ?
làm thế nào bịt mắt trước bài thơ?


– bạn đã quên ánh sáng
làm thế nào bịt tai trước một bài thơ?


– bạn đã quên âm thanh
làm thế nào bạn nhớ?


bạn có nhớ lần cuối cùng
bạn bước vào ánh sáng
bạn cảm thấy mặt trời trên da của bạn
như bài thơ, nó luôn vang vọng
trong khi bạn cố gắng bịt tai trước bài thơ
theo cách của bạn


linh hồn bạn vẫn nghe
những tiếng âm vang của cảm xúc
bạn lãng quên từ lâu


bạn có hối tiếc rằng mình đã không được nói
chúng ta không dám Mở Miệng
chúng ta từ lâu đã quen tự làm tổn thương mình
bằng cách tự do Ngậm Miệng


khi bạn nhìn vào ký ức rơi dưới chân
và gương mặt như tấm gương vỡ
đeo một nụ cười


chúng ta học hát bài hát bằng cách im lặng
giống như một đứa trẻ học làm thế nào để đi chiếc xe đạp
chúng ta không bao giờ biết vì sao chúng ta bị ngã
bài thơ cũng không biết vì sao nó bị ngã


không có ai ở đây
để giữ lại tiếng nói
của tất cả chúng ta…

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm



Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.