I would pick a leaf, wedging it on my earlobe, flat on my back listening to the wind sing. Would you like to try it sometime? Amid the troublesome racket, spare an afternoon to lie on the lawn, all ears to the wind in a melody, what’s more desirable, more desirable than that! Forget the hairy hands, the compassionate faces, forget those who steal identities and ransack your memories.

This afternoon, on mount Chư Mang I lay listening, fell asleep unsure when. When I woke, the leaves had stopped singing, so did the wind — the sweet melodic sound hid. The Sun has gone to a far off place. The clouds directionless, no longer trouble-free, chaotic, random, a hindrance!

I sang like a bird stretching its neck in song: “It’s deadly quiet, where’s everyone?”.

There are those leaders partial to being at the top. The mention of the summit, humanity, the world etc. and they jump up and down applauding unknowingly, that the peak is a reflection imprinted at the bottom of a lake. Like this afternoon, for instance, wind and the Sun absent, Mount Chư Mang shadow fell deep beneath the river Năng. A still image without sound, tight lip inaudible, more preferable than applauds of lies and delusions, correct?

I discovered: between me, and everybody else is a pitiful dark divide, and there’s no way ever to fill it. I’m like a bat upside down choosing to hang bums up, peering into the blackness looking for the heart of the planet. As for up there, I’ll leave it for them, I already know.

A madman frequently passes the corner where I get my coffee. His hands were covering his ears, in a hurry. He heads towards Sixth Avenue; there’s a tank, its cannon pointing towards the sky. He always walks with purpose; thirty minutes later’ he turns up at my corner, having circled the city. I called out to him, but he was unbothered, both hands still covering his ears, and continued to walk.

Can there be anything crazier? Was he avoiding chaos by taking to the streets? More running than walking, both hands on his ears. I ran after him, tugged him on the sleeve, shouted:” Hey, where are you going?”. Startled awake, dazed, broke out in laughter:” higher, higher, nearly there…” After answering, he covered his ears again, then ran. 

He was not alone; his madness infected the city! They lined up snaking behind him, half walking half running, not just covering their ears, but nose eyes as well, very funny! I shouted, “Hey, what’s happening?”. This time no one answered. I was officially outlawed. Again I picked a leaf, wedging it on my earlobe. From inside echoed eerie laughter. Why is that?

This morning there was a strange light, gold like the faces of natives from the land of fire, parting the clouds unforeseen peered down. Covering their eyes, ears, nose, the people kept walking. The cannon still pointing skyward like some heroic promise, the protagonist in a piece of chaotic literature about life forcefully moving forward.

My letters entertained the idea of a handstand. But I know, their bones are brittle, fragile, if not careful, they’ll be a day. I thought, but there’s no way of stopping them. Since I’m upside down, how can I ban them from doing handstands? Hence, whatever will be will be. They walk with their hands like circus performers, following the people in a rush. The words were crowding together at the foot of the cannon, looking for something, deliberate, and careful, like a psychic paid to look for remains. They excitedly boast, deep beneath the fountain, deep in the earth, there’re people, not sure if they’re dead or alive. I laughed but said nothing. It was an inside joke. In that river of people in the street, some refuse to die, though they should have long ago. Hence in the depths, there are those who are no longer alive, when they are supposed to be living. What a bewildering predicament, right? But life, when is it easy to grasp, to belong, to remember like a spelling test! Conceptualised antagonistic ideas, morphing in such a chaotic manner full of improbabilities?

One day, those manic letters agreed on a mass suicide! They were shot from the cannonball, exploding; their bodies bloated floating on the surface of the lake!  The cannon is still pointing skyward, like some long lost anthem.

The blind madman suddenly stopped: “Hey, any news? They’re all dead…”. Then, continuing on his way, the people followed him. I came out to watch and saw the swollen bloated letters. I climbed, wedged a leaf on the lobe of the tank.

It’s not the songs of the wind, not a single soothing cloud, the strange sound reaching for the sky, no different to the sound of a cannon.

I asked: “Hey, who created this incredulous monstrosity?”. No answer, just a sharp explosion of cannonballs up high spitting shrapnel hitherto. In a corner, blood-soaked wounded bodies pulled each other to safety, like the shadows of ghouls.

Like a dream – you said. Like a nightmare – I admitted. The fact of these ludicrous laws of humanity; in the right to exist, you end up fighting with yourself, you die! Correct? In the end, the letters will perish as they always do, people will die, and the guns will never stop.

The long crazy days will adamantly follow.

[February 2019]

Những ngày dài điên loạn

Tôi ngắt một chiếc lá, giắt lên vành tai, và nằm nghe gió hát. Bạn có muốn thử không? Giữa bao nhiêu âm thanh nhộn nhạo phiền phức này, dành một buổi chiều nằm ngang sườn cỏ, vểnh tai lên mà nghe gió lá hát với nhau, còn gì thú vị hơn thế nữa! Quên các bàn tay lông lá, quên các gương mặt nhân từ, quên nốt những bọn đánh cắp tên người và bọn lục tung ký ức, nghe thôi…

Chiều nay, tôi nằm nghe trên núi Chư Mang, rồi ngủ luôn lúc nào không biết. Khi tỉnh dậy, thì lá không hát, gió cũng không hát nữa. Tiếng véo von ngọt ngào trốn biệt đi đâu mất. Mặt trời đã đi về tận đâu xa lắm lắm. Những đám mây hành hương đi lạc, không còn thành hàng thành lối, lộn xộn, vô minh, nhìn mà tội!

Tôi cất tiếng, như con chim ngửa cổ hót chơi: “Đi đâu cả rồi mà lặng im thăm thẳm?”

Có những cái đầu, rất thích đỉnh cao. Hễ nói đến đỉnh cao, nhân loại, thế giới, kỷ lục vân vân là y như rằng họ nhảy cỡn lên vỗ tay mà không hề biết rằng, ngọn núi cao ấy thực ra là bóng in sâu nơi đáy nước. Như chiều nay chẳng hạn, khi gió và mặt trời đi vắng, thì núi Chư Mang đổ bóng sâu thăm thẳm dưới sông Năng. Thôi thì chằng thà là còn hình mất tiếng, có miệng như câm, còn hơn là ngồi vỗ tay hát ca những lọc lừa dối trá, phải không?

Khi tôi phát hiện ra điều này thì tôi biết: Giữa tôi và số đông cuồng tín đã có một vực thẳm ngăn cách, không thể nào san lấp được. Tôi bây giờ như một con dơi ngạo ngược chọn cách treo mình lộn ngược hoặc chổng mông lên trời, để nhìn sâu xuống dưới chân, xem lòng đất dày đến cỡ nào, xem đáy nước sâu đến chừng nào. Còn phía trên cao ấy, để dành cho mọi người khám phá, tôi thì tôi biết rõ rồi…

Chỗ góc đường nơi tôi vẫn thường ngồi uống cà phê, có một gã khùng thường đi qua. Gã đưa tay bịt lấy hai lỗ tai, mải miết đi, làm như đang vội lắm. Gã đi ra hướng ngã Sáu, nơi có chiếc xe tăng nòng đang chĩa lên trời. Tưởng gã đi công chuyện gì, nhưng không phải, chừng ba mươi phút sau lại thấy gã, hoá ra, gã đi vòng quanh thành phố. Tôi gọi nhưng gã không thèm nghe, hai tay vẫn bịt lấy hai tai, đi tiếp…

Có ai khùng hơn vậy không? Đã không muốn nghe những cuồng loạn sấp ngửa thì ra đường làm gì? Đi như chạy, hai tay bịt hai tai. Tôi chạy theo, níu áo, hét: “Này, đi đâu đấy?”. Gã bừng tỉnh, mắt ngơ ngác, mở miệng ra cười: “Lên cao, lên đỉnh cao, sắp lên rồi…” Nói xong, lại tất tả bịt tai lại, đi như chạy…

Không phải chỉ có một mình gã ấy khùng đâu, hình như cả thành phố này cũng lây khùng từ gã! Họ sắp hàng rồng rắn phía sau, vừa đi vừa chạy, không chỉ bịt tai, mà còn bịt mũi bịt mắt nữa, vui lắm! Tôi hét: “Này, làm trò gì thế?”. Lần này thì không ai trả lời nữa. Tôi chính thức bị tẩy chay. Tôi lại ngắt một chiếc lá, giắt vào vành tai. Từ trong ấy vọng ra tiếng cười ma quái rờn rợn.

Sao thế nhỉ?

Màu nắng sáng nay lạ lắm, vàng như mặt người xứ lửa, bất ngờ rẽ mây nhìn xuống. Đoàn người vẫn bịt mắt bịt mũi bịt tai đi. Nòng pháo vẫn lạnh lùng chĩa thẳng lên trời như một lời khẳng định hùng hồn, rằng, nó mới đúng là nhân vật chính trong một áng văn điên loạn về cuộc sống đang cuồn cuộn lao tới…

Những con chữ của tôi, chúng thích chơi trò trồng cây chuối. Nhưng tôi biết, xương chúng giòn, dễ gãy, không cẩn thận, rồi cũng có ngày… Nghĩ thế, nhưng không làm sao mà can ngăn được. Trong khi tôi chơi trò lộn ngược hàng ngày, làm sao cấm chúng trồng cây chuối? Thôi thì, đến đâu hay đó. 

Chúng đi bằng hai tay, như diễn viên xiếc, theo đoàn người hối hả trên đường. Rồi chúng túm tụm dưới nòng pháo, tìm thứ gì đó, nhẹ nhàng, tí mẩn, như một nhà ngoại cảm tìm hài cốt lấy tiền…

Rồi chúng hớt hả về khoe với tôi rằng, sâu dưới bể phun nước, sâu dưới đất ấy, có người, không biết là còn sống hay đã chết. Tôi cười cười, không nói gì. Tôi biết trước rồi. Trong dòng người cuồn cuộn trên đường kia, có những người không chịu chết, đáng ra họ đã chết rồi. Thì dưới sâu kia, có những người không sống nữa, trong khi đáng ra họ đang sống. Tù mù rối rắm lắm phải không? Thì cuộc sống, có khi nào dễ hiểu dễ thuộc dễ nhớ như một bài tập đánh vần đâu! Những khái niệm tưởng chừng đối lập nhau, lại chuyển hóa một cách hết sức lộn xộn và đầy ngẫu hứng…

Rồi một ngày kia, những thằng chữ hiếu động đồng loạt tự sát, một cuộc tự sát tập thể! Chúng trèo lên nòng pháo và đâm đầu xuống bể nước, xác nổi lềnh bềnh! Nòng pháo vẫn chĩa lên trời cao, như một bài hát trong quá khứ…

Gã khùng đang bịt mắt đi vòng quanh chợt dừng lại hỏi: “Này, biết tin gì chưa? Chúng nó chết hết rồi…”. Nói xong, gã đi tiếp, đoàn người phía sau cũng đi tiếp. Tôi chạy ra xem, thấy xác chữ đã trương phình. Tôi trèo lên, cài một chiếc lá vào vành tai chiếc xe tăng…

Không phải gió hát, không phải mây ru, những âm thanh kỳ lạ vút lên cao, không khác gì tiếng súng…

Tôi hỏi: “Này, ai đã tạo ra sự quái gở vĩ đại này!”. Không có tiếng trả lời, chỉ có tiếng súng hỗn hào sủa váng động. Tôi nhìn xuống hồ nước, thấy hàng trăm nòng pháo đang dốc ngược và say sưa nhả đạn. Theo một góc chiếu thẳng đứng, những xác người máu me bê bết đang dắt nhau chạy trốn, như những bóng ma…

Như một giấc mơ – bạn nói thế. Như một ác mộng – tôi xác nhận. Cái quy luật quái gở của nhân loại: Đánh nhau với đối thủ để tồn tại, sau đó, tiếp tục đánh nhau với đồng bọn để tồn tại, và cuối cùng là đánh nhau với chính mình, để chết! Đúng không? Vì vậy, cuối cùng thì những thằng chữ huênh hoang đã chết, người cũng sẽ chết, và súng thì không ngớt hỗn hào…

Những tháng ngày điên loạn cuốn nhau đi. 

If time was a woman, then that woman must be extremely fickle and a player. When we want time to pass by anxiously faster, she prances around in her camisole; when we want time to pause for a second to catch our breath, rest, to absorb the sharpness and or nothing at all she seems to be in a rush tripping over her own feet. If we were to be a benevolent god, by default, time might be an older man, composed in his pace, steadily moving forward, contrary to humanity’s rush or calm. 

If time has a scent, it would be fragrant, often sweet. The fragile threads gently tug from morning to noon, day to night, the week of moonlight to a new season, generally changing a note in its scent. If you don’t believe me, try dangling your feet on a cliffside during the fall, close your eyes and stick out your tongue. Time will graze the tip of your tongue, dreamy-like the breeze, a long kiss, scented with the woodland. Indeed, there would be times when it’s mouldy with waiting, and as the sun sets as the moon rises, it’s salty and bitter with deceit. So what, if time possesses a scent, a frame, eyes and or limbs.

This afternoon, on a familiar path up an unplanned mountain or river, I caught a shirtless boy walking with the sunlight on his back, his dark tan skin was very familiar but the sparkle in his bright eyes were strangely unfamiliar. It made me wonder whether maybe his eyes were the eyes of time, restless, chasmic; distant, full of wistful dreams. I waved at him as though he was a friend, but once those eyes of time met the ancient eyes facing him, quickly he turned away, as though they were strangers, he continued on the spine of the mountain in the fading light. Time’s gaze was breaking, crumbling, covering the entire setting horizon.

If you’re happy, full of joy, affection will be time, it will play with you, embrace you. But if you’re sad or in despair, immediately she turns on you, she’s cold and distant, sometimes thug-like. You will get slaps on the face till you’re dizzy or she would be ripping at your hair while your face’s on the pavement. That’s time, if it has arms and legs. It was never colourless, unscented, desiccated, without a form as physicists have made you believe. Time is the manifestation of weak souls and human impulses amidst this big wide uncertain world.

You may ask yourself whether time is your kindest companion? In all separations and tragedy, we blame time, yet when it comes to our scars, we ask time to mend it? This morning, I asked Nietzche, hey, scholarly philosopher, if time is a fragrant piece of cake would you eat it, right here, right now? Nietzche, as usual, laughed with disdain, as he agitated a puddle on the side of the road. Carefully I would study it, in the muddy pool, reflections of drifting clouds, horses, vehicles, living, guns, knives, bullets, and her, most endearing! But suddenly, it would all fall apart, changed, no longer ever whole again.

It seems writing has not been excellent for the brain cells, affecting all the other major organs. Let me tell you, dear, talking to myself like a lonely madman in folklore: “Hey, so you live to acknowledge time or are you actually the victim, that time chews on and swallows, plays with like a tiger about to eat its prey?”. The brown little boy with bright eyes has moved on; the lonely elderly philosopher has cruelly stirred up and destroyed the reflection of the crumbling pieces of time. As for me, I’m still delving day and night into the desolate tales of Chư Mang.

The moonlight in pieces, pouring sunlight storms spitting, lips unknown and distant, the world’s a blur. Time losing its sweetness, now scented with bitterness, like seawater in the most glorious century of our people. I sat spelling out my name T-Thờ – i– ê- n – iên – nặng. My namesake has a body, a pair of legs, a pair of arms, ascending a period, laden in every step, no? My name and her name – Time, begins with the same letter, varied but accented!

Have you ever caught such a laden time in your hands? Time could be incredibly heavy. Nights in a flurry of gale and rain, I’m alone kicking in my bed, twisting and turning, arms and legs numb, burning, listening to the storm. That is time, and the longer I lay here, counting her withdrawing footsteps, the larger time becomes, as though the world is on top of me. 

Lucky, the fragile letters, they are full of life, dancing passionately as though ever tainted by time. I’m here spelling out the words with them like a teacher naturally absorbed in a classroom teaching. So, again children: T – i –me…

Time.

“The old retired whore plucking duck feathers”. This morning, he began a story like that, but it wasn’t sound. Why does the protagonist have to be a whore, retired, an old hag plucking feathers off a duck? Why does it have to be a duck, not a chicken? Massaging his temples, he wrote:” a young woman plucking chicken feathers”. Nothing out of the ordinary, no more a standout than any other story? An unknown young woman, sitting plucking some strange chicken feathers sounds incredibly dull. 

He continued: “A duck retired, sat plucking the whore’s hair”. Sounds to the ear more exotic and creates interest, but only to such a point, the story couldn’t continue. How should the tale continue? He kept the original version in the end.

Now, for the reader to conveniently follow, he will depict the tale of the whore first. That is a whore, with all the various notoriety filled with disdain, a tail, a ho, a whore, etcetera and etcetera. All whores, usually, are pretty, or at least easy on the eye, otherwise, would never become a source of fear for wives who has any love for their husband. And that girl, not only will be a source of anxiety but much worse, a real source of danger, when their husbands are enthusiastic, in turn, attains such pretty indulgence day and night. They immediately formed a sodality and named it “Lady X obsessed association”, they even discussed the idea of renaming their town as X city. 

Up to here, are you more curious; the story a little more compelling? 

It’s a sad tale, the storyteller himself paused unknowingly before continuing. Ah, her name is now used to name the city where these men played. All the wives sulked, baring swollen lips in protest. But that’s okay; all the husbands still called their town X. Just that, with time, X’s beauty faded more and more, and no amount of makeup could counteract. All the other younger prettier working girls showed up, and they promptly attracted the customers away. X in a violent outrage changed her career to plucking duck feathers. 

However, out of habit, people still call their town X City. As an afterthought, the ducks’ part further developed. When they were born, they were already ducks; there was no possibility of change. In truth, they didn’t care what the city was called; it wasn’t a source of worry. They’re not dreary and full of raging envy like the wives of these husbands in the whorehouse. They’re flapping their wings and singing, they were oblivious, to the point, a director of a stage had produced a play about swans and invited the ducks to play the lead. This tale played out recently. Thus the ducks got a chance to be on stage, free to shout scream and flap their wings running about.

The ducks took the role of the swan on the stage, slowly, with misplaced egos as a bunch of ugly ducks. Every night these ducks glide beneath the bright colour lights, waiting for some prince to come and break the spell of the evil witch. Indeed, the role of the wicked witch played by Lady X. The stage lit brightly; everyone wanted to see it.

In the audience, of course, are all the wives of the playboy husbands. The play was amid a climax, and a woman called out: “There look that whore X it’s her, unmistakable, that ass, that face!”. The wives standing up, pointing at the stage, shouting, that’s her, the whore, the witch, kill her. Facing a wave of rising anger plus possible murder or at the least a failed performance, the director shoots clouds of blinding smoke onto the stage. The witch with a quick exit changed into the role of the queen, the bewitched mother of the princes. Beneath the light of the colour lamps, the graceful genteel queen embraces her daughter in the form of a swan, in a loving caress. The wave of anger died off, blank faces the wives having lost their prey, timidly followed each other out. 

The next day, at the smelly corner of the market, X, as usual, squatted, sticking out her perky rump as she set to her job at hand, plucking duck feathers, diligently, meticulously, and precisely. Till came night; the whore regains all her charm for the role of the witch or the queen on the shiny stage. And that miserable bunch of ducks, nightly in the part of the swan, a tiresome princess, by dawn were dragged to the market drowned de-feathered then butchered. There, the bunch of ducks again face the genteel queen from last night, squatting by the sewage drain, in turn dunking each duck in boiling water and plucking it completely clean.

There, the plot of the story is just that, not very exciting, but he has to tell it, because, though tedious, it’s still an accurate tale of X City. A city looking forward may have boundless beautiful women in the vocation of prostitution, but no one has the privilege of their namesake the title of a town. This lady/miss/woman X here continues each night in the role of the queen and by day squatting plucking ducks. Presently, though she is very old, she continues her work without rest. As for him – the nameless chap telling this tasteless story – had deliberately hidden a crucially important detail: He is a duck in that crowded quacky bunch of ducks condemned to be plucked by that whore X.

—-

[April 2018]

CÔ GÁI ĐIẾM VỀ GIÀ NGỒI VẶT LÔNG VỊT 

Truyện ngắn Nguyễn Văn Thiện 

“Cô gái điếm về già ngồi vặt lông vịt”. Sáng nay, hắn định bắt đầu truyện ngắn như thế, nhưng nghĩ một lúc, thấy không ổn tí nào. Tại sao nhân vật phải là một cô gái điếm, đã thế, lại về già, ế chỏng gọng, chổng mông lên vặt ông vịt? Tại sao lại vặt lông vịt chứ không phải lông gà hay lông lợn?

Bóp hai vầng thái dương, hắn sửa lại: “Cô gái trẻ ngồi vặt lông gà”. Nghe thì quá ổn, nhưng như vậy thì có gì đặc biệt, có gì khác với những câu chuyện khác? Một cô gái vô danh nào đó ngồi vặt lông một con gà vô danh nào đó, chưa viết ra đã biết nhàm chán đến cỡ nào rồi!

Hắn đổi lại tiếp: “Một con vịt về già, ngồi vặt lông cô gái điếm”. Nghe khá lạ tai và gây tò mò, nhưng chỉ được đến đó thôi, là hết chuyện để kể. Làm sao để kể tiếp đây nhỉ? Sửa đi sửa lại, cuối cùng, hắn giữ nguyên ý tưởng ban đầu.

Bây giờ, để bạn đọc tiện theo dõi, hắn sẽ kể về cô gái điếm trước. Đó là một cô gái điếm, với hàng loạt tên gọi đầy tính miệt thị, là con phò, con phạch, con đĩ, con vân vân và vân vân. Các cô gái điếm, thoạt đầu, thường xinh đẹp, ít ra cũng dễ nhìn, nếu không, sẽ không bao giờ trở thành mối lo ngại cho các bà vợ yêu chồng. Và cô gái ấy, không chỉ đã là một mối lo ngại mà tệ hơn, còn trở thành một mối nguy thực sự, khi các ông chồng ăn chơi đã thay nhau lùng sục tìm cho bằng được người đẹp trong mỗi đêm rộng ngày dài rong chơi đàn đúm. Họ lập hẳn thành một hội, và đặt tên là “Hội cuồng si nàng X”, thậm chí, họ còn bàn nhau đặt tên cho thành phố mà họ đang sống là thành phố X.

Đến đây thì bạn đọc đã bắt đầu thấy tò mò chưa? Chuyện đã hấp dẫn chút nào chưa?

Câu chuyện buồn tẻ đến nỗi, chính người kể cũng không nhớ mình đang dừng ở đoạn nào để kể tiếp. À, tên cô ấy, bây giờ được dùng để đặt tên cho thành phố sầm uất lắm gã ăn chơi. Các bà vợ bĩu môi, trề miệng và kịch liệt phản đối. Nhưng không sao, các ông chồng vẫn gọi tên thành phố ấy là X. Chỉ có điều, theo thời gian, nhan sắc X càng tàn tạ, không son phấn nào chống lại nổi. Những nàng điếm khác trẻ đẹp hơn xuất hiện, lập tức kéo khách hàng về phía mình. X vật vã đau buồn. X đổi nghề. X đi nhổ lông vịt thuê.

Tuy nhiên, theo thói quen, người ta vẫn gọi thành phố ấy là thành phố X.

Thiết nghĩ, cũng cần kể rõ thêm về bầy vịt. Chúng sinh ra đã là vịt rồi, không thể có cơ may nào thay đổi. Thậm chí, chúng cũng không thèm quan tâm thành phố mà mình đang sống có tên gì, đó không phải là mối bận tâm của những con vịt. Chúng cũng không buồn bã hay ghen hờn ghẻ lở như các bà vợ có chồng đi động đĩ. Chúng vô tư hát hò vỗ cánh, đến nỗi, một đạo diễn sân khấu đã dựng hẳn một vở kịch về bầy thiên nga và mời lũ vịt đóng vai chính. Chuyện này đã từng diễn ra đâu đó, không có gì lạ, vậy là lũ vịt được lên sân khấu, tha hồ hò hét và vẫy cánh chạy vòng quanh…

Bầy vịt vào vai thiên nga trên sân khấu, lâu dần, quên hẳn thân phận mình là lũ vịt xấu xí. Đêm nào các nàng vịt cũng bay lượn dưới ánh đèn màu rực rỡ, đợi chàng hoàng tử nào đó tình cờ đi qua hóa giải lời nguyền của mụ phù thủy độc ác. Dĩ nhiên, không ai khác, mụ phù thủy độc ác sẽ do nàng X thủ vai. Sân khấu đêm nào cũng sáng đèn, mọi người nô nức kéo nhau đi xem.

Trong đám khán giả, dĩ nhiên là có mặt các bà vợ của các ông chồng ăn chơi phóng đãng. Vở kịch đang hồi cao trào thì một mụ ré lên: “Xem kìa, con đĩ X, chính là nó, không sai được, cái mông ấy, cái mặt ấy!”. Các bà vợ ồ lên, đúng nó rồi, con đĩ rạc, con phù thủy, phải giết nó… Nhận thấy làn sóng căm phẫn dâng cao có thể gây án mạng hoặc chí ít cũng làm cho vở diễn thất bại, đạo diễn nhanh trí xịt khói trắng mờ mịt sân khấu. Mụ phù thủy nhanh chân chạy vào thay váy áo, vào ngay vai hoàng hậu, mẹ của công chúa bị phù phép. Dưới ánh sáng đèn màu, hoàng hậu nhân từ và xinh đẹp ôm lấy con gái trong hình hài thiên nga, âu yếm vuốt ve. Làn sóng căm phẫn hạ xuống, các bà vợ bị sổng mất con mồi ngay trước mặt, tẽn tò kéo nhau ra về.

Ngày hôm sau, nơi góc chợ hôi hám, X vẫn ngồi chổng mông vặt lông vịt, cần mẫn, tỉ mỉ, nhẫn nại. Để rồi đêm đến, cô gái điếm hết duyên lại vào vai phù thủy hoặc hoàng hậu trên sân khấu sáng đèn. Và bầy vịt tội nghiệp ấy, hàng đêm vào vai thiên nga, công chúa mệt nhoài, sáng ra lại được đưa ra chợ nhúng nước vặt lông và mổ bụng. Ở đó, bầy vịt gặp lại bà hoàng hậu nhân từ đêm qua, đang ngồi xổm bên rãnh nước, nhận đầu từng con vào vạc nước sôi và vặt cho kỳ sạch mới thôi.

Đấy, nội dung câu chuyện chỉ có vậy, không mấy hay ho, nhưng hắn vẫn phải kể lại, bởi vì, dù tẻ nhạt, thì đây vẫn là một đoạn không thể thiếu trong lịch sử của thành phố X. Thành phố ấy sau này dù có rất nhiều cô gái xinh đẹp hành nghề mại dâm nhưng không ai có được vinh hạnh lấy tên của mình đặt tên cho thành phố. Còn nàng/cô/bà X ấy, vẫn hàng đêm vào vai hoàng hậu và hàng ngày ngồi vặt lông vịt. Bây giờ, bà ấy già lắm rồi, nhưng vì cuộc mưu sinh, vẫn chưa thôi công việc của mình. Còn hắn – kẻ vô tích sự ngồi kể lể dông dài câu chuyện tẻ nhạt này – đã cố ý giấu nhẹm đi một chi tiết hết sức quan trọng: Hắn cũng chính là một con vịt trong bầy vịt đông đúc quàng quạc bị bà đĩ X vặt lông!

We were lost in the clouds, lit up brilliantly with lightning and thunder. You tried to wipe the water off your face asking me: “Can you see anything, look, the sticks of lightning?”, which meant nothing at all to me. I could barely keep up, barely see, I was afraid. My small life, grazed by sticks of lightning, thunderous thunder, I was done. I held tightly onto your hand, worried we might lose each other, worried we won’t be able to find each other, once the storm was finally gone. You whispered into my ear: “Don’t be afraid!”. Me mumbling quietly, don’t be afraid. But, after every flicker of lightning, I saw everything had changed significantly. In the first flash of lightning: The ancient trees had leaned into the wind, your face drenched with the rain… The second flash: The mountains and valleys were scraped bare like a curse from folklore, you were still by my side, but your face was gone, only a pair of eyes remained like glowing lumps of amber winter coal…

The third flash: Most of your body disappeared except for your hand, still holding on to mine, still warm. All around me, it seemed the mountains and valleys, the trees and vegetation, stood up all at once. They turned into arrows, bayonets, and lances. Black lines pointing directly at the sky. Don’t be afraid. I tried to encourage myself; everything was still in its rightful place. The thunder was brittle, it sounded like a bridge was breaking into halves. It was strange how I had never once felt lonely. Your warm hand was always in mine as though we were never wet by the rain. Even the outlying trees and mountains around me were amicable, endearing. Now different; the trees were usually benign, the mountains always calm, but suddenly they were angry and defensive, why…? It was daunting how they had changed so quickly, it made me question myself. Whether everything was just in my head, the mountain and the forest, the trees… the endless thunder and lightning. I took your hand and placed it on my chest. Your fingers were soft like velvet. Your voice was resounding: “Don’t be afraid!” Though the water at my feet had already risen past my knees.

Steadily I head for the heart of the storm. In front of me were the mountains, deserts, fields, and more, it was difficult to make out everything. My friend at this point had completely disappeared. I was alone. Life grew meaningless. If anyone asks: “Where are you going in the middle of a storm?”. I wouldn’t even know how to start, or reply with a decent answer. But living, does it mean staying put because it’s raining?

The road ahead was vast and wide, spreading out forever on both sides whichever way, rows and rows of crates and cages. Locked inside, all shapes and sizes, all kinds of surprises. Some containers had a tiger, an elephant, an ox, some of those crates had people in them. The various entities were out there in the rain, quietly watching me in complete silence. There was not a whimper, roar, or word.

Life was a point of silent indifference…

Suddenly, you spoke up: “Let go of my hand, I can no longer go on this journey with you, there’s still a long way to go, and it’s dangerous, we need to go on our way from here!”. I let go of your hand and continued on my way. Looking back just once to see your friendly hand waving goodbye. And there was no indication of the storm easing that night. The lighting continued across the sky: As I faced a river or was it the sea. The water glistened, the waves stirring. Floating on the surface were carved wooden idols. They looked like the wooden idols on the tombs at the cemetery of the indigenous people, they were drifting through the devastating deluge, they had to say goodbye to their family, chose to go on such a wet and painful journey? Or were they idols forged from copper, steel, carved from marble by talented artists trying hard to make a better living, carving for themselves a more sustainable life, now abandoned, left adrift in the water?

When I was little, ox herding, I liked to mould idols from clay. The tiny figurines the size of my big toe, I used a mixture of soft clay and ox dung. I would place them next to each other next to the puddle of mud and ox dung. My friend and I would play with them. We would take them home with us, they shared the bed with us when we slept. In front of me for the moment were these idols whisked away by the water, popping up and down along with the current. These idols, what did they do wrong, how have they sinned, what kind of game were they involved with, they were very much human, so now, they had to pay?

I was not sure if I would be able to go on that night, if the storm had not eased. Alone endlessly in the night, have you ever witnessed such a predicament? The person with you had let go of your hand, gone on a different path. What remained of that hand was more like a scar, like the footprint of a boat on the sand, after it was gone, like a wound no longer weeping, but it was still a wound. A painful experience. Then a bolt landed right in front of my face, a terrifying explosion right above my head. I was numb, lost all my senses. The night bloomed, thousands of flowers bloomed in front of my eyes. There were tithonia, lantanas, lilacs, immortelle… If this world came to exist because of a big bang then it may end exactly the same way. But not by treading through mud and deluge, I might fly instead, lightly and high… 

It was now sunny and windy. A glorious period in the mead! The fields were filled with the ripe harvest bathed in the spring sunlight like a mysterious miracle, with barely enough time to let me in on the secret. Though I was not in a hurry to ask. The spring was still here, not anywhere near the end. But, I was looking for something, looking down at my hands: The hand that hurt me, where is it now? Alone I waded through the sea, storm and lighting, through faith, love and betrayal, scrummaging nothing for myself but a scar? I sat down, in the middle of a meadow, picked a fresh leaf, placed it on my chest. The leaf, suddenly, began to sing. A song about an ancient forest long ago, of rivers turning, of desolation, abruptly withdrawing into the past. The song petered off quietly, to a point when there was barely enough sound left to bounce off the side of the mountain, from there within an echo returned, pleading, forever across the expanding distance./

_____

[May 2020]

CHỚP BỂ MƯA NGUỒN

Chúng tôi lạc vào giữa một cơn giông. Chớp từ giữa những đám mây lóe sáng. Bạn vừa vuốt nước mưa trên mặt vừa hỏi tôi: “Bạn có thấy gì không, giữa những tia chớp ấy?”. Thấy, có nghĩa là không thấy gì cả. Tôi không kịp nhìn, không kịp thấy, vì tôi đang sợ. Cái mạng sống nhỏ nhoi của mình đây, chỉ cần một tia chớp chạm vào, cộng thêm một tiếng sét nữa, là xong. Tôi cầm chặt tay bạn, sợ lạc mất nhau, sợ không còn tìm được nhau nữa, sau cơn giông này. Bạn thì thầm vào tai tôi: “Đừng sợ!”. Tôi cũng thì thầm, đừng sợ. Nhưng, sau mỗi tia chớp lóe lên, tôi lại thấy mọi vật đổi khác, rất nhiều. Lần chớp lóe đầu tiên: Cây cối đang rạp mình trong gió, gương mặt bạn ướt nhòe nước mưa… Lần chớp thứ hai: Núi đồi đã bị cạo trọc như sau một phép màu cổ tích, bạn tôi vẫn ở cạnh tôi, nhưng khuôn mặt đã biến mất, chỉ còn lại hai con mắt như hai cục lửa mùa đông… 

Lần chớp thứ ba: Bạn tôi biến mất, chỉ còn một bàn tay của bạn vẫn nằm trong tay tôi, ấm nóng. Xung quanh tôi, hình như núi đồi, cây cối đang nhất tề đứng dậy. Chúng có hình mũi tên, hình lưỡi lê, lưỡi mác. Những vệt màu đen chĩa thẳng lên trời. Đừng sợ, tôi tự động viên, việc đâu còn có đó. Tiếng sấm rất giòn, như tiếng gãy của một chiếc cầu. Lạ là tôi thấy mình không hề cô đơn. Trong tay tôi, bàn tay bạn vẫn ấm nóng như chưa hề bị mưa, bị ướt. Những hình hài cây cối núi đồi bên cạnh cũng gần gũi, thân thương. Ơ hay, cây cối thường ngày hiền hậu thế, núi đồi thường ngày bình lặng thế, sao trong phút chốc thôi, chúng đã biến thành…? Chỉ tiếc là chúng biến hình quá nhanh, khiến tôi nghi ngờ thị lực của mình. Có thật không, núi rừng này, cây cối này… Sấm sét vẫn liên tu bất tận. Tôi cầm bàn tay còn lại của bạn, ấp lên ngực mình. Những ngón tay mềm mại như nhung. Tiếng bạn vẫn văng vẳng: “Đừng sợ!” Dưới chân, nước đã tràn qua gối. 

Tôi lầm lũi bước đi trong gió thẳm mưa ngàn. Trước mặt là núi đồi, là sa mạc, là ruộng đồng, là gì nữa, tôi không dám chắc. Bạn tôi đã biến mất rồi. Bây giờ, tôi còn lại một mình. Cuộc sống trở nên vô nghĩa. Nếu ai hỏi: “Mày đi đâu giữa lúc trời giông gió?”. Tôi sẽ không tìm được câu trả lời hợp lý, dĩ nhiên rồi. Nhưng sống ở đời, không lẽ vì gió mưa mà cứ mãi ngồi một chỗ?

Con đường phía trước trải rộng ra vô tận. Hai bên đường xếp la liệt những chuồng, những cũi. Bên trong, nhốt la liệt hình hài. Có cũi nhốt hổ, nhốt voi, nhốt trâu, có cũi nhốt người. Những hình hài nằm phủ phục dưới mưa, lặng lẽ nhìn tôi. Hoàn toàn không có tiếng nói, tiếng rên hay tiếng gào thét ở đây. 

Cuộc sống đang trở nên câm lặng khác thường…

Đột nhiên, giọng nói của bạn vang lên: “Hãy bỏ tay tớ ra, tớ không đi với cậu được nữa, con đường này còn dài lắm, lại hiểm nguy nữa, chia tay thôi nhé!”. Tôi buông tay bạn ra, bước tiếp. Ngoái lại, thấy bàn tay thân thương ấy vẫn còn vẫy vẫy. Chưa có dấu hiệu gì chứng tỏ cơn giông sẽ ngừng trong đêm nay. Chớp lại rạch ngang trời: Bây giờ, trước mặt tôi là sông, hoặc là biển. Nước lênh láng, dập dềnh. Nổi lênh đênh trên nước là rất nhiều pho tượng. Có phải đó là những pho tượng nhà mồ của người đồng bào bản địa, trong cơn hồng thủy đau thương này, đành giã biệt người thân mà chọn dòng chảy long đong? Hay đó là những pho tượng bằng đồng, bằng sắt, bằng cẩm thạch của những nghệ sỹ tài ba vắt óc thiết kế để kê vào cho cuộc sống này thêm chắc chắn, bây giờ đã đổ sập xuống, trôi đi?

Thuở bé, lúc còn chăn trâu cắt cỏ, tôi từng chơi trò nặn tượng. Những hình người nhỏ bằng ngón chân cái, nặn bằng bùn dẻo trộn phân trâu đặt bên bờ nước vũng trâu đằm. Tôi và bạn bè cùng trang lứa nặn ra để chơi, chỉ để chơi thôi. Cho nên, tối về nằm ngủ, tượng cũng về theo. Còn bây giờ, trước mắt tôi là những pho tượng bị nước cuốn đi, nhận xuống, trồi lên. Những pho tượng này, chúng đã làm gì nên tội, hay đơn giản, chúng đã tham gia vào những trò chơi đầy toan tính của con người, và bây giờ, bị quả báo?

Hết đêm nay, nếu trời không dứt mưa, có thể tôi không bước đi được nữa. Một mình đi trong đêm dài vô định, bạn đã bao giờ ở vào cảnh này chưa? Người đi cùng với tôi đã buông tay, rẽ về lối khác. Dấu vết của bàn tay ấy, đã in rõ trên ngực tôi một vết lằn, như chiếc thuyền nằm trên cát, khi nó đi xa rồi, còn in rõ dấu nằm, tương tự một vết thương không rỉ máu đúng quy trình. Cuối cùng thì cũng có một lần đau. Lần này, tia chớp ở sát ngay trước mặt, và tiếng nổ khủng khiếp ở trên đầu. Tôi hoàn toàn mất cảm giác, mất luôn khả năng tri giác. Đêm đen đã nở hoa, cả ngàn hoa vỡ òa trước mặt. Này thì dã quỳ, nãy thì ngũ sắc, này thì tử đinh hương, này thì bất tử… Nếu thế giới này được hình thành bằng một vụ nổ thì rất có thể, nó cũng sẽ kết thúc tương tự. Không phải lê từng bước chân ngập ngụa trong bùn nữa, bây giờ, tôi có thể bay lên, rất cao và rất nhẹ…

Bây giờ thì nắng, và gió nữa. Thảo nguyên mùa này đẹp lắm! Đồng cỏ chín dưới nắng xuân đang giấu một bí mật nào đó, chưa kịp kể với tôi. Tôi không vội hỏi. Mùa xuân còn, chưa hết. Từ trên cao nhìn xuống, tôi đang muốn tìm một bóng hình quen thuộc: Cái bàn tay đã làm tôi đau ấy, bây giờ ở đâu? Tôi một mình đi qua mưa nguồn chớp bể, qua hết thảy tin yêu và phản trắc, lọc lừa chỉ để giữ riêng cho mình một vết thương ư? Tôi ngồi xuống với đồng cỏ, ngắt một chiếc lá xanh đặt lên ngực. Chiếc lá bỗng cất lên tiếng hát. Đó là bài hát về những cánh rừng trong dĩ vãng, về những dòng sông đã đổi dòng, về những hoang vu đã bất ngờ lùi vào quá khứ. Tiếng hát nhỏ chỉ đủ sức vọng vào vách núi, rồi từ đó mới dội ngược ra, rền rĩ, ngân xa./ 

Time was detached from absent smiles. Even faded were footprints on their familiar paths. Everything was gone except for the tired laugh, laughing at the world. Gathering all the innards, gut, for a journey inward, to look for a flame that was lost long ago. Ends up with a long adventure up a mountain, scampering for bits of wood for a fire, hot enough to warm the afternoon. The mountain’s strained laughter, pointing at the ageless forest: There’s plenty of wood, but there’s no source for the fire, even if there’s a source, it’s not something you can borrow! Hence, one can only ignite oneself, so be it; it’s late.

How could I relay a good story when absent was a happy melody in my heart? How could I tell a sad story when absent were the tears in my eyes? All words have an impression of the writer’s hand; a poet had said that. The word of the writer is tender and passionate, the word of a journalist is investigative, the words of the fishmonger are fishy and jumpy full of scales, the words of the salesman are full of sweet deceit, word of the monastery is pot luck.

When one lights a fire, our words are the billows of the smoke of ancient crockery, the scent of charred crisp rice and salted fish. I was confident in my flame. The mead was as bright as day, clear through and through. I spoke like a child for the first time: Hey, night sky, will you let me borrow the North to light a fire, so I could continue the rest of this epic journey! Generously the night nodded. Lighting my fire, I chose a star named after a heroine from long ago in folklore. From here, one would step off, barefoot, hands warm, and for sure, the story will be cheerful and lovely.

Let me tell you a story about a guardian angel. In truth, it’s only a wish, a dream on a very long, endless path. I was born in an open meadow, without a peaceful place to rest my spirit. I was constantly searching, constantly begging and borrowing this and that, to light fires that could invite laughter to warm the night, with a blanket of dew for extra warmth, to shorten the road, to ease the heart, so my hands were less cold, feet less restless. When there was a star lighting the way, scattered were the verses to entertain the words. Intertwined were the vowels and consonants, as they danced and laughed.

Tonight, at the end of the meadow, the lonely mountain welcomed me with a brilliant light. But then, so what, I told you about the person who had walked in the rain, who ended up with a scar on his heart, have you forgotten already? That scar is now the past, it has sunk to the bottom of the eye of time. She messaged: “Don’t tell sad stories anymore, my love!”. I’m happy, why would I want to tell a sad story? That star and that sky, those clouds and those storms, in the middle of them was the summer moon shaped like the spine of a leaf, and at the other end was a shiny corona of stars. I stroll easily into the cold night, I try to forget the bitter tears of living, listening to the crickets play their song through the reeds. That pure, bright, familiar sound could brighten an owl’s dull eyes, making the stars forever change their place, and light up the boundless sky.

It’s late, the crickets were now fast asleep their chirping fell lower, amongst the reeds. The amber rays of dusk at the end of the horizon also fell into the cool clouds. Left behind were the stars, playfully calling upon each other, overwhelming the summer sky. Those round brown eyes must now also be fast asleep, mid-giggles, there and then not. A star was startled before it fell to the centre of the mead, its bright tail was like a radiant, youthful smile. The star of that fateful heroine was now lost somewhere at the end of the Milky Way, burning with love but forever far away. I heard the wind, talk of a storm coming from a distant land. But all shall be fine; I will light a fire, I will prepare and be ready for the long road ahead, as long as there was no small angelic star, shimmering in the night.

I called for the night hauling with its verses. When the last flock of birds sank into the serene darkness, I’ll continue on my way, with the help of an imagination brimming with the taste of enchantment. Tiptoeing like a night owl peering at the end of the horizon, I saw the West spine of Mount Chư Mang in flames. One step away was another measure of yearning, let alone the idea of our land and rivers turning fresh a few degrees. I rubbed my eyes and chose a higher place to look. A surge of pure white clouds engulfed the sky like a blank page of a journal, never once with a written word of love or promise. Outside the edge of the grass plain, a thunderstorm was playing a game of chase, racing after each other with their hands soaking wet, freezing. The thought of hands, made one’s hands squeeze harder like those small warm, beautiful hands that had once warmed my heart not so long ago. Within the unconsciousness, one hand-held another, I call out: Hey, are you not a part of me!

Often we were tricked by our senses, and a flame burns across the spine of the mountain, the flame we just saw, in reality, was the sorcerous light of a waxy moon piercing the clouds, trying to wrap a blanket of gold and silver fire around the world. In my life, I’ve often come across deceit, but never by the changeable mood of the moon, out of boredom! Did I ask, why…? But the moon was far now, suddenly or deliberately hidden behind a plumb cloud heavy with water. There were the long anxious days when I initiated a troop of gibbons from the mountain to empty Kroa spring, looking for the moon. A soul lost, sleepwalking, without any cause nor reason busy trying to live. Oh well, already delusional you may as well be delusional to the end, to have loved you may as well love to the very end. Tonight, the guardian angel star was absent in the night sky?

Where I sat, a thunderstorm with the image of the night pulled across the horizon. The parliament of owls was hoarse from calling after each other and hid in the hollows of trees. I poke my hand out the door, asking about the coming rain, as it poured a thousand lakes in passing. The rain immediately ceased in the dark without a scent — the chaotic banging of leaves and branches kept at it right into the night. The thunder rolled around over the reeds, and the clouds chased after the rumble. Hey, was there anyone waiting at the end of the mead, why were you all in such haste? It’s late; I will light a fire now — the part of me on this one path; an epic chase of boundless words, as boundless as destiny. I shall tell you what will happen on the road ahead, the vast meadows, mountains, and rivers I will pass through, with a guardian angel star over my head, and a warm flame dancing in my heart.

[Edited July 2022]

Có một vì sao thắp lửa

Những tháng ngày xa nụ cười đi vắng, dấu chân cũng đã phai mờ trên nẻo đường thân thuộc. Nhiều lúc chỉ còn lại tiếng cười mệt mỏi chế nhạo nhân gian. Vén hết ruột gan không còn thấy ngọn lửa năm nào. Đành tìm đường lên núi xa xăm, mượn một ít củi lửa đem về đốt cho chiều ấm lại. Núi cười ngặt nghẽo, chỉ tay về phía mênh mông nguồn cội: Củi thì nhiều đấy thôi, nhưng lửa thì không có, có cũng không cho mượn được! Vậy thì đành tự đốt cháy mình lên, đến đâu hay đó, chiều rồi.

Làm sao để kể một câu chuyện reo vui nếu trong tim bạn không có những nốt nhạc long lanh? Làm sao để kể một câu chuyện buồn nếu ở khóe mắt mình không có một phần tư giọt nước mắt? Chữ của ai đều có dấu vân tay của người đó, một nhà thơ từng nói thế. Chữ của nhà văn yếu mềm thao thức, chữ của nhà báo xông xáo kiếm tìm, chữ của bà bán cá tanh lừng nhớt vảy, chữ của nhà buôn xiên xẹo lọc lừa, chữ của nhà chùa hên xui ráng chịu…

Khi ta đốt lửa lên rồi, chữ của ta có mùi khói bếp cố hương xa ngái, có mùi thơm của cơm cháy cá kho. Ta tự tin với ngọn lửa của mình. Thảo nguyên sáng như ban ngày trong suốt. Ta nói bằng giọng trẻ thơ nói lần thứ nhất: Này nhé, trời đêm, cho ta mượn vì sao phương bắc, để ta thắp lửa lên, rồi đi nốt cuộc hành trình! Bầu trời rộng rãi gật đầu. Ta chọn vì sao có tên của một thánh nữ trong truyền thuyết xa xôi rồi vung tay đốt lửa. Từ đây, ta bước đi, chân trần, tay nóng, và câu chuyện chắc chắn sẽ reo vui…

Ta đang kể cho bạn nghe về ngôi sao thiên thần hộ mệnh. Thực ra, đó cũng chỉ là ao ước, là giấc mơ giữa con đường thênh thang hun hút. Ta sinh ra giữa trần trụi thảo nguyên, không có một chốn an nhiên cho linh hồn nương tựa. Ta cuống quýt tìm cái nọ mượn cái kia, rồi đốt lửa lên rủ tiếng cười giòn giã bay về sưởi ấm trong đêm, để sương rơi đỡ lạnh, để đoạn đường bớt dài, để tim bớt mỏi, tay bớt lạnh, chân bớt hoang vu. Khi có một vì sao thắp lửa, gieo vần nào thì con chữ cũng reo vui. Những nguyên âm phụ âm quấn quýt lấy nhau, nhảy múa reo cười…

Đêm nay, ở một nơi nào đó phía cuối thảo nguyên, núi lạ đón ta bằng chớp nguồn lóe sáng trong đêm. Nhưng có hề gì, ta từng kể cho bạn nghe về một người đi trong mưa nguồn chớp bể, cuối cùng chỉ để giữ một vết sẹo trong tim, bạn còn nhớ nữa không? Vết sẹo ấy giờ đã là quá khứ, đã chìm sâu đáy mắt thời gian. Bé yêu nhắn gửi: “Đừng kể chuyện buồn nữa!”. Chắc chắn rồi, ta đang vui sao lại kể chuyện buồn? Ngôi sao ấy và bầu trời ấy, đám mây ấy và cơn mưa ấy, đã đủ để cho núi bớt hoang vu. Thảo nguyên mùa này lạ lắm, phía đầu là cơn mưa, ở giữa là trăng hạ huyền như chiếc lá, đầu kia là vùng sáng thiên di của những vì sao. Ta dạo bước giữa đêm đen mát rượi, quên đi những được mất đắng đót hay ngọt ngào của kiếp làm người, để lắng tai nghe lũ dế chơi đàn trong đám cỏ. Những âm thanh trong trẻo quen thuộc ấy cũng có thể làm cho mắt cú sáng lên, làm cho những vì sao liên tục đổi ngôi, cháy sáng ngang trời.

Khuya lắm, bầy dế ngủ quên đánh rơi tiếng đàn véo von vào trong cỏ. Những tia chớp rơi thẳng xuống phía chân trời rồi chìm vào mây lạnh. Còn lại những vì sao sáng quây quần gọi nhau về đứng chật kín trên đỉnh trời mùa hạ. Mắt biếc giờ này chắc đã ngủ say cùng tiếng cười tinh nghịch có có không không. Thỉnh thoảng có một ngôi sao giật mình rơi vút giữa thảo nguyên, vệt sáng kéo theo như dấu vết nụ cười thanh xuân rạng rỡ. Ngôi sao hộ mệnh mang tên một vị thánh xa xôi giờ này chắc cũng đã lạc bước đâu đó cuối sông Ngân, cháy lên ngọn lửa yêu thương nhưng muôn trùng xa cách. Ta nghe từ trong gió ở xa về những bão giông sắp sửa. Nhưng rồi cũng không sao, ta đốt lửa lên rồi, sẵn sàng cho con đường xa ngái, miễn là có một ngôi sao nhỏ thiên thần, lấp lánh trong đêm.

Ta đợi bóng đêm về mang câu chữ về theo. Khi đàn chim cuối cùng chìm vào bóng đêm trên bình nguyên sẫm tối, ta lại tiếp tục hành trình, với sự trợ giúp đắc lực của trí tưởng tượng chứa chan mùi vị liêu trai. Ta kiễng chân cú đêm ngó sang phía cuối trời, thấy sườn tây của núi Chư Mang đang bạt ngàn lửa cháy. Ta xa một bước là nhớ thương một bước, huống chi núi và sông đã hóa thịt xương mấy độ. Ta dụi mắt, chọn một chỗ đứng cao hơn để nhìn về cố quận. Chòm mây trắng vắt ngang trời lặng lẽ như một trang nhật ký bỏ trống, chưa hề viết một yêu thương hay một hứa hẹn nào. Bên ngoài rìa đồng cỏ, những cơn giông đang chơi trò cút bắt, đuổi nhau chạy vòng quanh với bàn tay ướt nhẹp, lạnh buốt. Nhắc đến bàn tay, tự dưng bàn tay bóp mạnh, như cảm giác ngày chưa xa mượn bàn tay ấm áp nhỏ xinh sưởi ấm trái tim mình. Rồi trong vô thức, tay nọ nắm chặt tay kia, ta gọi: Mình ơi!

Có nhiều khi ta bị thị giác đánh lừa, vệt lửa cháy ngang sườn núi ta vừa thấy thực ra là ánh trăng ma quái xiên qua đám mây rải lửa vàng lửa bạc xuống nhân gian. Đời ta, gian dối lọc lừa đã gặp nhiều, nhưng chưa bao giờ bị một vầng trăng tráo hình đổi dạng, chỉ để vui thôi! Ta nói, tại sao lại… Nhưng trăng đã ở xa rồi, lại tình cờ hay cố ý trốn vào đám mây mọng nước. Có những ngày dài nông nổi, ta từng xúi bầy vượn trên núi xuống tát cạn suối Kroa để tìm cho được vầng trăng. Một kẻ mộng du vô tích sự lạc loài giữa nhân gian xớn xác áo cơm. Đành vậy, đã ảo tưởng thì cho đến tận cùng ảo tưởng, đã yêu thương thì đi cho tận cuối yêu thương. Đêm nay, ngôi sao thiên thần hộ mệnh không thấy thắp sáng bên trời?

Có một cơn giông mang gương mặt bóng đêm đang kéo nhau đi qua nơi trọ của mình. Bầy cú đêm khản giọng gọi nhau trốn kỹ vào hốc cây. Ta chìa bàn tay ra ngoài ô cửa, hỏi hạt mưa về muôn dặm hải hồ bạn vừa đi qua. Hạt mưa tan ngay trong bóng đêm không mùi không vị. Tiếng lá cây đập hoảng loạn vào đêm. Sấm cuộn tròn lăn trên cỏ, mây đuổi theo tiếng sấm. Này, có ai đợi ở cuối thảo nguyên không, mà sao đi nhanh thế? Khuya lắm rồi mà… Ta lại đốt lửa lên đây. Một mình một cõi, theo đuổi một cuộc chơi chữ nghĩa vô bờ, như là định mệnh. Rồi ta sẽ còn kể cho bạn nghe đoạn đường phía trước mặt, nơi thảo nguyên núi sông trùng điệp ta sẽ đi qua, với một vì sao hộ mệnh trên đầu, và một ngọn lửa ấm nhảy nhót trong tim.

Entirely obedient, we searched for a grove to hide. They will turn up, today, it was what we believed. I shoved the whole piece of bread into my mouth, swallowed it quickly as I ran after my father. Leading us was my father, like a scuttering old hen. I asked my father: “Who’s coming?”. He replied: “Them!”. I don’t know who they might be, but here, we’re afraid of them. The terrified look in our eyes spoke louder than words. When everyone had already found a place to hide, I, my father and my brothers were just leaving. We were anxious, they shouted nervously: “Quick, hurry up, no one’s that slow!”.

We found a small grove to hide in in the end. It was a beautiful autumn morning. Through the canopy, the sky looked as though it was painted with vivid blue ink. A spotty green grasshopper perched between the leaves in front of my face, on its head were these tiny quivering antennas. My little brothers, one on each side of me, both were too scared to even breathe. Only the spotty grasshopper had no fear, it looked as though it was singing. I asked my father quietly: “Father, where are they?”. 

They didn’t show up, for the entire day no one came. The air was as silent as death. The leaves began to quiver with the renewed chatter. A few heads could be seen popping in and out from between the dense shrubs. Someone said: “Maybe they’re not coming!”. I could hear someone chewing so loudly it caused my stomach to rumble, but I was too scared to complain to my father. A bird mid-flight plopped a pile of its excrement on the canopy. The white shit incidentally painted a human face on a leaf. The face had toothless grinning, a ridiculously pale face plastered on a fresh green leaf that shimmered in the afternoon light. In a passing breeze, the image shifted visibly, an expression of complete seriousness replaced the jovial face.

Night fell on the feral unknowing tree groves, a cover for a bunch of people. The night was gradually cooler, but we were all too afraid to light a fire, we were afraid the fire would attract them. In pitch-black darkness, with my hands feeling the ground around me, I tried searching for my father and brothers, but they were gone. Where did they go and when, I didn’t know, but I was still too scared to crawl out from the shrubs even though I was starving. Suddenly, my nose was so itchy as though some insect had managed to crawl up my nostrils, I sneezed continuously. Next thing I knew someone grabbed my arm and shoved something in my hand. My father whispered: “Eat this, for that grumbling tummy of yours!”. Not even knowing what it was I shoved it straight into my mouth, chewing audibly. It could have been a raw piece of potato, guava or fig. A bit sweet, sappy, and I chewed and swallowed it eagerly. Chewing, breathlessly I asked my father: “Where are my little brothers?”. My father replied softly, his words choking in his throat: “They’ve moved to a nearby shrub”.  

I’m asleep amongst the shrubs, woke up amongst the shrubs, just like that, day after day. Now and then my father would manage to salvage something edible, with a gulp of water, that was how I survived to this day. They were yet to arrive. In the surrounding shrubs, it was much the same, people ate, slept and got on with their lives amongst the shrubs. One day, then two days, we all got used to it. I came up with the idea of digging a deep hole so we can all pee and relieve ourselves as needed, then fill it up, cover it with leaves.

A couple of times I would wake up in the middle of the night, but this time I found a stranger next to me. “Can I stay with you” – the stranger quietly pleaded – “there’s no other shrub left!”. I asked: “Where are you from?”. “From the village” – the stranger replied, a little less shy. It was a girl, her voice clear, kind and sweet. Naturally, as a reflex action I would have stood up straight away, but after so many days either laying down or on my knees, my feet were like jelly, all wobbly. I could not rise further than my knees, my arms raised in front of me, not sure why. The young woman grabbed my hands, her hands were soft, gently she pulled me down. “Sit” – she said quietly – “they’re nearly here!”. The scent of the young woman overwhelmed my tiny familiar grove of trees. My fears were somewhat suddenly lighter. Perhaps they will come. The four hands held onto each other, locked tighter onto each other. We stared into each other’s eyes for a moment, as though it was something preordained, two pairs of teardrops rolled slowly down the two pairs of cheeks, two pairs of tears shattered on two pairs of youthful knees. We grabbed hold of each other, groaning through the deep darkness beneath the canopy.  

I don’t know what my father gets up to, but after a few days he would turn up. Father announced, I still need to feed your little brothers. I asked my father, how are my brothers? My father answered as a matter of fact, they’re okay! Then he would again crawl his way through the shrubs and left. Out of nowhere, my companion announced: “Let’s get married!”. Gosh, why would anyone want to be married in the trees? Why would anyone want a union in such a cramped dark gloomy place? What if they turned up all of a sudden, what would happen to our children? So what if they did, we’ll take it as it comes, my girlfriend had already made up her mind. Then there we were suddenly, husband and wife, with no ceremony, no gifts or offerings, nor were there any outwardly spoken vows. To us, in each other’s arms in this particular tree grove, we were less afraid, sharing what bit of warmth we had was a gift, it was enough for both of us. We slept with each other like a pair of beggars in a hovel, with no blanket, no mats. The soil embedded in our backs, the shrub shifting next to us. Sometimes I would part the leafy shrubs, to take a look beyond our patch of earth, they were yet in sight!

Then came our first child. His brilliant cries broke the silence beneath the dense canopies of the grove, even the leaves were excited. My wife wiped off the sweat on her brow and looked at the both of us, like sunshine was the smile on her face. I gather the child in my arms, as precious as any newfound treasure. There, all of a sudden, I had a perfect family, inside the tree grove, while they were yet to appear. 

The first words our child learned and uttered were to ask: “Where are they?”. I didn’t know how to answer him, so I looked at my wife pleadingly for an answer. My wife would busy herself by quietly combing her hair. Her eyes now and then would swell up. Above our head, the wind played with the clouds, a bird flew by, the leaves rustled, a dotty grasshopper sang, buzzing away as though nothing was amiss. I would lie on my back to watch the sky through the gaps in the trees. Being in fear for so long I’d never taken note of it, but now I could see that the trees looked a lot like them! Hang on, why is that? Or are they using the trees as their disguise? It’s very possible, many have used leaves and trees as their camouflage, not just the one person but entire battalion of soldiers. They use leaves to cover their heads, chests, and their back. Once the enemy was deceived, they win. If this is true, then we’re in a bad situation indeed: We have been completely surrounded! We’re so full of ourselves, that we decided we would stay, comfortable enough to get married, have children, we’re recklessly fearless!

I was suddenly as confused as the very first moment my family ahd stepped into the trees. A gust of wind arrived in due course, twisting the branches, as though it was the arrival of a battalion of soldiers. They have turned up to torture us until we are at the brink of death. But what have we done to deserve such punishment! My father is a hard-working farmer, our lives revolved around potatoes and yam. I said to my wife: “What if we can’t escape!”. My wife was so frightened, she didn’t answer. While our child, learning to talk, was chattering on and on about something nonsensical. He grabbed the spotty grasshopper laughing, excitedly sang: “The sky is l..l.lue there too a grasshopper…”. Gosh, child, there was plenty of time for singing. Why are you singing when we’re threatened, in danger. stop talking, stop singing! My wife took our child into her arms, shoved a dummy into his mouth, so he could stay quiet. Out there, the trees and shrubs intimidatingly shifted.

And amongst the battalion of people in camouflage, my father came home. He could no longer walk, he crawled around close to the ground like a crocodile. He mumbled: “I’ve seen them, for real, I’m not kidding!”. I asked: “What were they doing father?”. My father did not answer, he continued: “Get me some water, I’m thirsty, and starving!”. I didn’t have water, I didn’t have any food, I didn’t know what to do. For a long time now, whatever we could get our hands on we ate, sometimes it’s an insect of some sort, grass, or tree root, we ate to just survive the day. We do nothing all day, so why would we need to eat or drink! My wife whispered firmly into my ears, bring me a leaf and fold it into a funnel! What for? My wife, annoyed, snapped – give it to me, and ask if my father could turn the other way! Shocked, when it dawned on me what she was about to do. But I stayed quiet, didn’t say a word. My father licked every drop of the murky white liquid collected in the leafy funnel that my wife had just extracted, then he fell asleep. It was my son’s breast milk!

My father woke at the very end of the afternoon. Still on his stomach, like a reptile, he said: “Try and make something of your life, your little brothers are now gone, I’ve lost track of them, I don’t know if they are dead or alive. I’ve crawled through every tree, shrub and bush around here and I can not find them. I’m tired!”. His words were defeating, they dissipated in silence. My father’s shrivelled up form quickly deflated in mere moments. We buried him when it was finally dark. I dare not light a single incense for my father, just in case they may catch sight of it. My son was fast asleep. The tears poured out of me but I did not cry. Husband, you’re a coward! Your father just died, and you refused to light not even an incense, is this how a son repays his father, how could there be anything sadder than that! In the pitch-black darkness, the wind continued to belt out its arrogant fearless, intimidating anthem. Through my locked jaw, through my grinding teeth I said: “Yes, what are you going to do…”. I got up, flicked a match, lit the single incense, pinned it on my father’s grave, still overwhelmed with the scent of freshly turned soil. 

The flame ignited brightly, red like the eyes of a drunk, rolled across the moonless wintry field.

And they have not turned up … 

[January 2021]

ĐỢI CHÚNG NÓ

Truyện ngắn  Nguyễn Văn Thiện

Hoàn toàn bị động, mỗi người tìm cho mình một bụi cây để trú ngụ. Chúng nó sẽ đến, ngay trong ngày hôm nay, ai cũng tin như thế. Tôi nhét luôn miếng bánh vào miệng, nuốt đánh ực và chạy theo cha đi trốn. Cha tôi, như một mụ gà mái lục tục dắt chúng tôi đi. Tôi hỏi cha: “Ai đến?”. Cha nói: “Chúng nó!”. Chúng nó là ai, tôi không biết, nhưng tất cả chúng tôi ở đây đều sợ chúng nó. Những ánh nhìn khiếp đảm nói lên điều đó. Trong khi ai nấy đã chọn được chỗ ẩn nấp thì cha con tôi vẫn dùng dằng dắt díu nhau trên đường. Mọi người sốt ruột, có người đã không chịu nổi, rít lên: “Nhanh nhanh nấp đi, sao chậm thế!”.

Cuối cùng thì chúng tôi cũng nấp được vào một bụi cây. Ấy là vào một buổi sáng mùa thu trời rất đẹp. Tôi nhìn qua kẽ lá thấy trời xanh như đổ mực. Con châu chấu màu xanh chấm bi nằm trên kẽ lá rung rung đôi râu nhỏ xíu trên đầu. Bên cạnh, hai thằng em tôi không dám thở, chúng sợ. Chỉ có con châu chấu chấm bi là không biết sợ, hình như nó đang hát. Tôi hỏi nhỏ trong hơi thở: “Chúng nó đâu, cha?”. 

Suốt cả ngày hôm đó, chúng nó không đến, không có ai đến. Không gian yên tĩnh như đã chết. Trong một vài bụi cây, đã có tiếng người thì thầm nói chuyện, những bụi cây rung lên. Vài cái đầu thò ra rồi lại thụt vào. Có tiếng ai nói: “Có lẽ chúng nó không đến!”. Có tiếng ai nhai rau ráu, tôi thấy đói bụng, nhưng không dám nói với cha. Con chim bay ngang qua trên bầu trời, thả xuống một bãi phân trên lùm cây. Bãi phân trắng hếu tình cờ vẽ trên chiếc lá xanh hình một khuôn mặt người. Khuôn mặt trắng loang lổ với cái miệng cười không răng xanh mướt trong bóng chiều chập choạng. Làn gió thổi qua, chiếc lá chao nghiêng, gương mặt trở nên nghiêm nghị khác thường.

Rồi bóng đêm đổ xuống, trên những vạt cây hoang dại chứa đầy người bên trong. Đêm lạnh dần, nhưng không ai dám đốt lửa, họ sợ, thấy lửa chúng nó sẽ đến. Tôi quờ tay tìm cha và hai thằng em nhưng không thấy. Họ biến đi đâu từ lúc nào? Tôi không dám bò ra khỏi bụi cây dù bụng đã đói cồn cào. Tự dưng, mũi bị ngứa như có con gì đó bò vào, tôi hắt hơi liên tục. Bỗng có một bàn tay nắm lấy tay tôi, rồi có một cái gì đó nhét vào tay. Tiếng cha thì thầm: “Ăn tạm đi đỡ đói!”. Tôi bỏ ngay vào miệng nhai rau ráu, không rõ đó là thứ gì. Có thể là củ khoai sống hay quả ổi quả sung cũng nên. Ngòn ngọt, chát chát, tôi nuốt ngấu nghiến. Tôi vừa nhai vừa hỏi cha, giọng phều phào: “Các em con đâu?”. Cha nói nhỏ: “Chúng nó tản qua các bụi cây khác rồi”. Trong tiếng nói của cha, có cái gì đó nghèn nghẹn.

Tôi ngủ trong bụi cây, thức dậy cũng trong bụi cây nốt, ngày nọ qua ngày kia nối tiếp nhau. Thỉnh thoảng cha đem về một thứ gì đó ăn được, với một ngụm nước, tôi sống hết ngày. Chúng nó vẫn chưa đến. Trong những bụi cây xung quanh mọi chuyện hình như cũng tương tự, người ta ăn ngủ sinh hoạt trong đó, một ngày, hai ngày, rồi cũng thành quen. Tôi nảy ra sáng kiến đào một cái lỗ sâu rồi đi tè vào đó, bí quá, vệ sinh cũng vào đó, rồi đậy lại, hái lá lấp lên trên.

Sau một lần ngủ dậy, tôi quờ tay qua bên cạnh và chạm phải một người lạ. “Cho tui trú với” – người lạ thì thầm – “thực ra là không còn bụi cây nào nữa!”. Tôi hỏi: “Bạn từ đâu tới?”. “Trong làng ra” – người lạ trả lời, giọng đã rõ ràng hơn. Đúng là giọng con gái, trong, ngọt dịu dàng. Một phản xạ tự nhiên, tôi định đứng dậy, nhưng suốt mấy ngày nằm và quỳ, chân tôi mềm nhũn. Tôi dừng lại ở tư thế quỳ, hai tay đưa ra trước mặt, cũng không biết là để làm gì. Cô gái đưa tay ra đỡ lấy tay tôi, mềm mại, nhẹ nhàng. “Ngồi xuống đi” – cô gái nói – “chúng nó sắp đến đấy!”. Tôi nghe mùi hương thiếu nữ tỏa ra trong lùm cây quen thuộc. Tự dưng thấy bớt đi phần nào sợ hãi. Có thể rồi chúng nó sẽ đến. Bốn bàn tay tìm nhau, bóp chặt. Chúng tôi nhìn thật lâu vào mắt nhau, và như có hẹn trước, bốn giọt nước mắt từ bốn khóe mắt từ từ lăn xuống, vỡ tan tành trên bốn đầu gối thanh tân. Chúng tôi ôm chặt lấy nhau, rên xiết trong bụi cây tăm tối. 

Rồi cha đi đâu có khi vài ngày mới trở lại. Cha nói, còn phải kiếm thêm cái ăn cho hai thằng em mày nữa. Tôi hỏi cha, chúng nó thế nào? Cha bảo, cũng tàm tạm! Rồi cha lại bò đi giữa các bụi cây. Đột nhiên, cô bạn đưa ra đề nghị: “Có khi chúng mình nên kết hôn!”. Trời, ai lại đi kết hôn trong một bụi cây? Ai lại lấy nhau trong một không gian chật hẹp tối tăm thế này? Lỡ chúng nó lại đến, bất ngờ, những đứa con chúng ta sẽ ra sao? Kệ, đến đâu hay đến đó, bạn gái tôi cả quyết. Thế là chúng tôi thành vợ thành chồng, không lễ lạt cưới xin hay thề thốt hương hoa. Với chúng tôi, ôm nhau trong bụi cây này, truyền cho nhau một chút hơi ấm để bớt đi nỗi sợ, thế là đủ. Chúng tôi ngủ với nhau như cặp cu li ngủ đông, không chăn nệm, không giường chiếu. Đất lún sâu xuống dưới lưng chúng tôi, bụi cây nghiêng ngả bên cạnh chúng tôi. Lâu lâu tôi vạch lá nhìn ra ngoài, chúng nó vẫn chưa đến!

Và rồi, đứa con đầu lòng ra đời. Tiếng khóc của nó vỡ òa rạng rỡ dưới vòm lá xôn xao. Vợ tôi vuốt mồ hôi, nhìn hai chúng tôi, cười như nắng. Tôi ôm lấy hình hài bé nhỏ vào lòng, nâng niu báu vật. Thế là tôi đã có một gia đình hoàn hảo, trong bụi cây này, trong khi, chúng nó vẫn chưa đến. 

Cho đến khi con tập nói, câu đầu tiên, con hỏi: “Chúng nó đâu?”. Tôi không biết trả lời con như thế nào, nhìn sang vợ cầu khẩn. Vợ tôi đang bận chải đầu, lặng im. Mắt nàng mọng lên. Trên đầu chúng tôi, gió đuổi mây bay, con chim bay qua, lá xanh cựa quậy, con châu chấu chấm bi vẫn hát ri ri như không có chuyện gì sắp sửa xảy ra. Tôi nằm ngửa nhìn trời qua kẽ lá. Bấy lâu, do hoảng sợ nên không để ý, giờ tôi mới thấy, những bụi cây có hình hài rất giống chúng nó! Ơ hay, tại sao? Hay chúng nó biết lấy lá cây để ngụy trang? Có thể lắm, nhiều người đã từng dùng lá cây ngụy trang, không phải một người mà là cả một đoàn quân. Họ lấy lá che đầu, che ngực, che mông. Cuối cùng, khi kẻ thù bị đánh lừa, họ xông lên và trở thành người thắng cuộc. Nếu đúng thế thì tình trạng của chúng tôi đang rất xấu: Đã hoàn toàn bị bao vây! Vậy mà chúng tôi dám ở đây, ung dung lấy vợ lấy chồng sinh con đẻ cái, quá liều mạng!

Tôi bắt đầu hoang mang lại từ đầu. Gió từ đâu thổi bạt qua, vặn vẹo những lùm cây. Tôi tưởng cả đoàn quân đang nhất tề đứng dậy bắt chúng tôi mà ngấu nghiến hành hạ cho đến chết. Mà nào chúng tôi đã gây nên tội tình gì! Cha tôi bần nông, đời chúng tôi bần cùng khoai với sắn. Tôi nói với vợ: “Có khi, chúng mình không còn lối thoát!”. Vợ không trả lời, có lẽ là vì quá sợ. Trong khi đó, đứa con tập nói vẫn bi bô. Nó thò tay bắt con châu chấu chấm bi và ngọng líu chuyện trò, cao hứng, nó hát nhặng xị: “Trời màu hanh có con trâu trấu…”. Thôi con ơi, thiếu gì lúc, tại sao con lại chọn lúc hiểm nguy này để tập nói với tập hát! Vợ ôm con vào lòng, nhét vú vào miệng nó, nó mới im. Ngoài kia, những bụi cây vẫn rung rinh, chập chờn dọa dẫm. 

Và giữa đoàn người ngụy trang bằng màu xanh đầy nguy hiểm đó, cha tôi trở về. Ông không bước đi được nữa, mà bò sát trên mặt đất như một con cá sấu. Cha thầm thì: “Tao đã thấy chúng nó rồi, rõ lắm, không phải đùa đâu!”. Tôi hỏi: “Chúng đã làm gì cha?”. Cha không trả lời, nói: “Cho tao hớp nước, khát lắm, đói nữa!”. Tôi không có nước, không có cơm, biết lấy gì cho cha đây? Lâu nay, được chăng hay chớ, lúc vớ được con côn trùng, lá cỏ hay rễ cây gì chúng tôi ăn tạm qua ngày. Chúng tôi có làm gì đâu mà phải ăn uống nhiều! Vợ bảo, anh lấy cái lá gấp lại đưa đây cho em! Để làm gì? Vợ gắt, đưa đây, rồi bảo cha quay mặt đi nha! Tôi giật nảy mình, hiểu ra vấn đề. Nhưng tôi im, không nói gì. Cha liếm những giọt nước màu trắng đục trên lá cây vợ tôi vừa vắt ra, xong rồi chìm luôn vào giấc ngủ.  Đó là sữa của con tôi!

Cuối buổi chiều, cha tỉnh lại. Vẫn nằm úp xuống với tư thế của loài bò sát, cha nói: “Con cố mà sống, các em của con lưu lạc hết, không biết là còn sống hay chết rồi. Cha bò khắp các bụi cây trong vùng đi tìm nhưng không thấy chúng nữa. Cha mệt quá rồi!”. Tiếng cha tắt lịm. Cái thân thể còm cõi của cha xẹp xuống rất nhanh. Chúng tôi chôn cất cha vào lúc trời tối. Tôi không dám thắp nhang cho cha, vì lỡ chúng nó nhìn thấy. Con đang ngủ rất say. Nước mắt tôi chảy dài nhưng tôi không khóc. Mình hèn quá! Thằng con trai không dám thắp nhang cho cha đẻ của mình khi ông lìa đời, còn gì tệ bằng? Trong đêm đen, gió vẫn say sưa bài ca kiêu hùng, dọa dẫm. Tôi nghiến răng: “Ừ, thì chúng mày muốn làm gì tao…”. Và tôi đứng thẳng dậy, bật lửa lên, thắp một que hương, cắm lên ngôi mộ vừa mới đắp xong còn thơm mùi đất mới. 

Ngọn lửa bùng lên như mắt người say rượu, lăn tròn trên đồng cỏ mùa không trăng.

Chúng nó vẫn chưa đến …

We were very hungry, starving from the year of the wood rooster to the year of the wood rabbit followed by the hungry year of the wood goat. We were thin, and our hunger was for fame, we craved words. We consumed words by Du words by Trãi words by Giáng and swallowed whole words by Viên.

We gnawed on each page before rolling over on our back and exposing our bulging bellies as we waited for the words to digest, we waited, and we waited.

Indeed, in consuming the words, chewing on the vowels, swallowing whole the consonants and peeing out the signs and bars, shitting out the words, and phrases, sometimes we were so full, we end up vomiting out, a passage at a time. We were creative! We had within us a constant flow of inspiration; it would have been a struggle otherwise. Our beds were made from grass and pebbles, while our homes were put together with silt, hay and mud. We were clothed in layers of dust, rather pitiful don’t you think?

I had a friend who was always drunk, always with a twinkle in his eyes. He made an announcement once: Last night I had a dream, and I met Du. Du laughed and gave me two words. Another guy butted in with – last night I was in dreamland, entertaining the old guy Tản and that woman Hương.

Yes, this was our general banter.

Sometimes, we tried to copy those before us. One might pretend to be a gangster like Giáng, rolling around in the street mumbling poetry as though he’s mourning someone. One tried to be Du, his brows furrowed as he pondered his terrible dreadful life. Some wanted to be like Hương, hiking up their skirts and cutting down anyone in their way. I didn’t know where I stood in the middle of all that, without much thought, I got myself a pipe, aping a wistful Western poet.

Life is a long game; we get to play as much as we like. Nights, we’re under the light in our room chewing on letters, tirelessly, determined, excited, enamoured. 

Like this morning, a friend of mine vomited a puddle of characters on the pavement. The puddle shone brilliantly like a mirror as it reflected the passing sunlight, surreal enough to be passed as a piece of art. A crowd gathered around it buzzing with excitement, discussing the detailing and all its facets. Its appraisal was a mixed bag, some were optimistic while others were very critical, some shook their heads not sure if they got it entirely while one guy sneered – it’s chewed, but indigestible— the whole situation exploded with heated arguments. We looked more like ruffians than literary experts, we insulted not only each other but took upon insulting each other’s families all the way to their ancestors. After the conflict was eventually exhausted, we realised that we had barely crawled out from some random bamboo bush, hungry from the year of the wood rooster hungry to the year of the wood rabbit to even the year of the wood goat we were still hungry. That was that no more fighting, criticising anyone else was no different from criticising oneself. We felt sorry for ourselves, sorry for our sad fate, sad even for the guy who vomited the puddle of characters. I grabbed him and I hugged him; he cried audibly, wet tears drenched his entire face. And that was that we hugged each other and noisily we wept, nutters!

One random afternoon, we had two new members; it was a good crowd. Though at a glance, we were rather pathetic! One guy always had a gourd of wine dangling from around his neck, and if I’m not mistaken was trying to copy Quát or Trứ. Unpleasantly arrogant. His steps were deliberate, arms relaxed by his sides, frowning down of course at fame and fortune. The guy next to him was different, entirely different, his demeanour was completely tailored, perfect! He had deep-set eyes that were constantly blinking, no matter where he looked there was warmth and love, universal kindness. They wanted to be a part of our club, the more the merrier, there were more words for us to consume, more material for us to argue about, messy but a lot of fun, and we were never bored. We breathed of alcohol as we spat out the compliments and criticism, beyond that came the insults, hugging, and crying, like torrential rain we wept.

Seemingly we’re invincible but all we truly want was the blessings of those who came before us, our predecessors. Pathetically, we pray for fame, fortune and talent. Even after exhausting all aspects of our internal strength aping those who had succeeded, we couldn’t hide our hungry starving roots, how we had originally come from bamboo bushes. While the world was busy being vegetarians and carnivores, we were enthusiastically chewing on our letters. Someone in our group had a word caught in his throat, and it choked him to death, some swallowed too many, died from the bloating, and their doctors didn’t know how to treat them.

We discussed during the day how we may achieve our highest goal, and at night lay about intoxicated with the idea of the procreation of words. In the middle of the night, the phone would ring, and it became part of our routine. A friend of mine rang, he was very excited: “I wrote a masterpiece, you guys should come over, come now, don’t worry about the grog, I have more than enough!”. We would all rush over, like moths to a fire. My friend stood in the middle of his house, surrounded by the corpses of words scattered across the floor, on the kitchen bench, all over the place, the words all sticky with blood, spit, and mucus mixed in with the other contents from his stomach. We huddled in groups around the words, we made sure all the lights were on, we examined each word carefully, and we pondered this incredible masterpiece of a lifetime. Our thoughts veered in various directions; no one had the same idea as the other. The lights however lit up more of the work, and drew up segments of strange refractive light at the edge of our imagination, delusions of madness. “Truthfully transcending”, the guy with the tragic, thoughtful face like Du shouted suddenly. Quát threw up his arms, laughing as though he had lost his mind. While bright eye Tố, poked at the work with a cane smiling mysteriously. The cane tip was sharp like a spearhead.

Life is a long game; people have lots of time to wine and dine, while we consume words. So, let us be!

[June 2020]

Chúng tôi ăn chữ

Truyện ngắn Nguyễn Văn Thiện

Chúng tôi là một lũ đói khát, đói từ năm Ất Dậu đói sang năm Ất Mão đói đến năm Ất Mùi sang năm vẫn đói. Chúng tôi gầy gò nhưng rất háo danh, chúng tôi thèm ăn chữ. Chúng tôi ăn chữ của Du ăn chữ của Trãi ăn chữ của Giáng ăn nốt chữ của Viên…

Chúng tôi bò ra gặm từng trang rồi nằm ưỡn bụng phơi nắng chờ chữ tiêu hóa, chờ mãi chờ mãi…

Đương nhiên rồi, chúng tôi ăn chữ, nhai nguyên âm nuốt phụ âm và tiểu tiện ra các dấu các thanh, đại tiện ra từ, cụm từ, thỉnh thoảng, bụng chướng lên, chúng tôi nôn ra các đoạn văn. Chúng tôi đang sáng tạo! Cảm xúc của chúng tôi thì luôn luôn dào dạt, nếu không có cảm xúc thì khó khăn biết nhường nào. Lũ chúng tôi lấy bãi cỏ làm giường, lấy đá sỏi làm đường, lấy sình lầy làm nơi trú ngụ. Thân thể chúng tôi đầm đìa bụi bặm, thương không?

Thằng bạn, mắt sáng như sao, miệng nồng nặc mùi rượu, nói với cả bọn: Đêm qua tao mơ gặp Du, Du cười, chìa tay đưa cho tao hai chữ… Thằng khác nói, đêm qua tao lại thấy được lên tiên giới, hầu chuyện cụ Tản bà Hương…

Đó, lũ chúng tôi thường nói năng với nhau những chuyện lẩn thẩn mơ hồ vậy đó.

Nhiều khi, chúng tôi còn bày trò bắt chước tiền nhân. Đứa giả dạng du côn như Giáng, lăn lê điên dại bên hè đường rồi móm mém đọc thơ như khóc. Đứa thì làm bộ như Du, mặt nhăn nhó đau đời. Có đứa học đòi như Hương, dạng chân tốc váy nhạo đời và chửi không sót một ai. Tôi bí quá, cũng đánh liều mua một cái tẩu ngậm chênh vênh bên mồm y như các thì sĩ Tây phương, cho có vẻ suy tư. 

Đời là một cuộc chơi dài, chúng tôi tha hồ phá phách. Đêm về, chúng tôi lại chong đèn nhai chữ, miệt mài, quyết liệt, hăm hở, bi ai…

Sáng nay, bạn tôi lại nôn ra một đống ký tự bên vệ đường. Khi nắng soi vào lấp lánh như gương, không khác gì một bức tranh siêu thực. Chúng tôi xúm lại trầm trồ bàn tán. Kẻ khen người chê, đứa lắc đầu bảo không thể hiểu nổi trong khi một đứa khác chửi um lên rằng đó chẳng qua là một đống nhai lại chưa tiêu. Thế là nổ ra cãi vã. Chúng tôi lại hiện nguyên hình là những gã du côn thứ thiệt, vả vào mồm nhau rõ kêu và lôi mấy đời cha mẹ nhau ra sỉ nhục. Chửi nhau chán chê thì cả bọn mới nhận ra rằng, tất cả bọn tôi đều xuất thân từ bờ tre gốc rạ, đói từ năm Ất Dậu đói sang năm Ất Mão đói đến năm Ất Mùi sang năm vẫn đói. Thế là thôi, không chửi nữa, chửi nó thì có khác gì tự chửi mình. Chúng tôi nghĩ tủi thân tủi phận, thấy thương mình, thương luôn thằng vừa nôn đang ngồi đần mặt ra bên cạnh. Tôi choàng tay ôm chầm lấy nó, nó khóc tu tu, nước mắt bắn ra tung tóe. Thế là chúng tôi ôm nhau khóc rống lên, như một bọn khùng!

Chiều nay, mới có hai đứa đến nhập bọn, vui đáo để. Nhìn qua là thấy thương rồi! Một đứa đeo bên mình lủng lẳng bầu rượu, không nhầm là bắt chước Quát hoặc Trứ. Mặt ngạo đời dễ sợ. Đi đứng khoan thai, hai tay buông thõng coi bộ khinh thường danh lợi. Kẻ bước bên cạnh lại mang một dáng dấp khác, phong cách khác, rất Tố! Đôi mắt sâu hun hút nhấp nháy liên hồi, nhìn vào đâu cũng thấy ấm áp nhân tình thế thái, thế giới đại đồng. Họ đến nhập bọn, càng vui, chúng tôi tha hồ mà ăn chữ, tha hồ mà phá phách! Chúng tôi vây quanh đống chữ mà Trứ và Tố vừa vác đến, bề bộn, lôi thôi què cụt nhưng lại tràn trề sinh khí. Miệng đứa nào đứa nấy nồng ran mùi rượu, nhọn mỏ lên khen chê bình phẩm, tiếp đó là chửi nhau và cuối cùng là ôm nhau khóc, nước mắt như mưa.

Chúng tôi, tuy mang vẻ mặt vô thần, nhưng thâm tâm luôn cầu mong ở các đấng siêu nhiên ban phát ơn huệ. Hầu hết đều đã đi cầu tài cầu lộc cầu danh khắp các nẻo đền đài miếu mạo chùa chiền. Tuy đã dùng hết nội công để bắt chước các đấng tiền nhân siêu phàm, song vẫn không che nổi gốc gác bờ tre gốc rạ đói khát thèm thuồng. Trong khi thế nhân ăn cơm ăn thịt ăn rau thì chúng tôi ngồi ăn chữ, cặm cụi và say mê. Đã nhiều đứa trong bọn tôi hóc chữ ngang cổ mà chết, hoặc nuốt chửng nhiều chữ quá, trướng bụng lên mà chết, bác sĩ bó tay.

Ban ngày, lũ tôi tụm bạ với nhau bàn về các sản phẩm đỉnh cao của mình, ban đêm thì nằm mê sảng trong cơn cuồng dâm sáng tạo. Nửa đêm chuông điện thoại reo là chuyện bình thường. Bạn tôi gọi, giọng nghẹn ngào: “Tao vừa cho ra một tuyệt tác, tụi mày đến đây, đến ngay đây, có sẵn rượu đây rồi!”. Thế là đứa nào đứa nấy vùng dậy lao đi, như những con thiêu thân nhìn thấy ánh đèn. Bạn tôi đứng giữa nhà, xung quanh xác chữ trắng hếu vương vãi, lẫn vào những máu me đờm dãi vừa thổ ra. Cả bọn xúm vào, bật đèn sáng lên, chăm chú ngắm nghía, chăm chú suy tư trước một tác phẩm để đời. Mỗi người chạy theo một hướng suy tư riêng, không ai giống ai. Ánh đèn chiếu vào tác phẩm, vẽ thêm những khúc xạ ánh sáng kỳ quái ngoài sức tưởng tượng, ảo ảnh điên cuồng. “Thật là trác tuyệt!”, đứa mang gương mặt phiền não của Du đột ngột thốt lên. Quát thì vung tay cười ha hả như vừa đột ngột phát cơn điên. Trong khi đó, Tố vẫn mắt sáng như sao, lấy gậy chọt chọt vào tác phẩm rồi mỉm cười đầy bí ẩn. Cây gậy ấy đầu nhọn như lưỡi lê.

 Đời là một cuộc chơi dài, thế nhân cứ tha hồ cơm rượu đi, còn chúng tôi ăn chữ. Kệ chúng tôi!