HÀN MẶC TỬ

The Harvest Moon by Nguyễn Thị Phương Trâm

In Vietnamese by Hàn Mặc Tử
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm


Hàn Mặc Tử [1912 – 1940] real name Nguyễn Trọng Trí, Christian name is Peter Phanxico, also has pen names Le Thanh, Phong Tran, Minh Due Thi. He was born in Le My village, Dong Loc district, Dong Hoi province (now Quang Binh) in a poor Catholic family, his father died early. As a child, he lived and attended primary school in Quy Nhon, attended high school in Hue, then worked at the Land Survey Department, was fired due to illness. In 1934-1935, he followed Thuc Te to Saigon to work as a journalist (wrote for Cong Luan newspaper, was in charge of the Saigon newspaper’s literary page), then returned to Quy Nhon. In 1936, he contracted leprosy, had to go to Quy Nhon hospital and died there.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

DEATH REDUCES US TO SHRIVELLING RIGID SILENCE | Lê Vĩnh Tài [447]

A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

Published on Văn Nghệ Biển Khơi

– Death is truly harsh, its meaning undiscernible by poetry.
And poetry wants to write more about death

.

Set right down by a tombstone, poetry sees a way in
Spare not even a god, reduced to a pathetic mess
Something poetry would never test
Death reduces us to shrivelling rigid silence
Can there ever be a grave as resounding as poetry?

Nor resounding is a purpose for poetry
No one is startled by the noise anymore
Though in the old war, to take a breather
Poetry was capable of murder
Followed by, “Dusk walked up a steep hill
Sings its anthem over the dead still, bodies…”

Hid behind the dead bodies were survivors
Surviving on what?

And their voice rises up
Full of compassion
For poetry
And those unprepared
With nothing but their hands
To defend themselves



————–

– Poetry understands that death is also a noun
to name the state of an affair

.

The way a child needs his father
Poetry also needs someone to carry and gather
It. Into this world

Death is another name for poetry
Some think poetry will not die

Like a caterpillar
Poetry measures every living moment

Like a flower
Poetry numbers each blooming petal

Poetry stopped breathing
But they are still afraid of ghosts
They refuse to let go
Let poetry die?


—————-

– Hence poetry is always searching for
a bit of honesty

.

Under the old roof
Poetry was constantly on all fours
The accidents one after the other, life threatening moments
Fortified in poetry the honesty

The angels all around poetry’s bed
Watched poetry moaning through the pain
As pointed as a bullet
The Creator is waiting for poetry at the gate to paradise

Poetry hates the places where they like to take you around
Holding your hand
Poetry is always respectful

Poetry understands people are inherently good
People kiss poetry
Sending poetry
Down a hole

Spare the space for those
Sobbing sobbing sobbing
Sobbing sobbing sobbing
Sobbing sobbing sobbing
Sobbing sobbing sobbing
Souls

As though they couldn’t handle the heat of a bite of chili
Their hiccups after a while might sound just like
Poetry


—————–

– Poetry in death is still sweet

.

It’s common knowledge
But why won’t they let poetry die?

The poem had disintegrated
Softly into a poem enshrouded
A look covered
From the tips of the toes to the neck
Left is one voice
“Humans live to love each other”
While harmful is the human relationship with their ghosts

There’s nothing wrong with the throat of poetry
Some people simply leave poetry speechless

Once
Poetry heard rather clearly
Don’t sit on it, it is officially
A coffin lid

An official for one lifetime is already rather lovely
It’s time to be officially rather silly
Just a bit, please



—————–

– That poetry is not unstable

.

There’s no need for poetry to dance
Prancing till the tendon in poetry’s knees snaps
And poetry giving up

Then again poetry figures that
The soul also needs some kind of distraction
Otherwise
The boredom

Hence the impending injuries
As poetry plays hopscotch
Around death

The exhausting breath

—————

– Poetry is crying because poetry’s friend didn’t keep their promise
to read the eulogy

.

Because until death
Poetry pretended to be fast asleep

The last ramparts have fallen
The Great Wall of China is now a burden
You said quietly then:
– Darling, you won’t have enough air to breathe after that!


—————–

– Who amongst us is capable of separating the darkness from their soul


.

The men done
With a lifetime of pain
Grappling at nothing

Looking into the eyes of the enemy
For the last time


——————

– Like the blind leading the blind

.

The pride of a poem is like the
The darkest night on New Year’s Eve
It’s rather
Nice

Poetry is regretful at the close of a lifetime
Poetry crying: – I ran after all those swords
I’ve swung and slashed. Cut down and kill
I’ve abandoned those who are closest to me
Across the windy grassy plains and in the new light at dawn
The wind continued to blow as the clouds continued to flow…

Why are they still waiting
Why are they still standing there and stare
Why is power stronger than all that is desirable in poetry
Why is power stronger than all that is daring in poetry
Why is everyone in such a hurry
Crying and stepping into hiding

Then why should they blame poetry
Selling one’s ass… to avoid the metaphor of a hiding
Be quiet, don’t make a sound.

——————

– Can’t you see that, the birds have come home

.

But to your eyes
Where did you find poetry?

You are not the centre of the universe
You’re just a black hole
You don’t know how to hold your tongue with a wild imagination
Because you’re too busy on high from all the attention

They delivered you not a dream
But darkness
Not only are you blind. Comes autumn, the gale shall flatten all the homes
And stretches out the sadness by a couple more yards

The poem dragging its feet(not in the cards)


——————

– Don’t raise your hand
because when it comes to death you’ll be the minority

.

The majority will dare not raise their hand
This life is apt enough
As a punishment for all


——————

– Even in death, poetry should be wise

.

Not that
Poetry needs to
Know everything

They have plans for the King and the Queen
Atop the smile and tears of poetry
Poetry appears to be filled with spirit
Pleading and bowing

Forget revenge
Poetry has a beautiful wife
Forget the pardons
Or ex-communication
Poetry like piss, down the drain

Poetry is gifted

With the eloquence of hope

Poetry seemed to have
Reached the stars
Flipped over the boats
Embodied the superpower of the wind
Decimated the dreams
Now that is poetry

But for now
Poetry could discern something in the distance
The cry of a star and the wind
The barking of a dog
The meow of a cat
Poetry hates living in poverty

They all think poetry is crazy
Poetry knows it’s not crazy
Poetry is merely, trying to make money
Increase its royalties

——————

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

– Poetry want to die in a place far away from home

.

Where there’s hardly anyone poetry knows is around
It matters not whether they might crucify or slowly cut a tortuous piece of poetry flesh at a time
Poetry desires a lonely death like that

The cross
Poetry carry is carved from wood
Have now touched every poem
The labour on the woodwork is still to be paid

The wind turned up when poetry’s mouth was stamped shut
Teeth grinding
Love turned up
When poetry’s eyes were closed
Poetry completely closed up
Like a cloak
Otherwise people might say poetry is too loose
Like a male prostitute


As poetry aged and die
Poetry’s wife in one look. Let out
A long sigh.
Longer than poetry’s collection of selected work.

——————

Nguyễn Thị Phương Trâm, photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

– Exhausting is the ageing of poetry

Rumblings in the stomach of poetry
Tired old ideals
Why are ideals necessary?

The flame is exhausted
The world is nothing but a lump of coal
Poetry used to draw on a whiteboard
Like the soul of poetry

The soul of poetry thought to have been sacrificed
Until the end of the world
Not humanity

Hence poetry couldn’t possibly have a soul
Poetry would laugh each time it forced its breasts to think
Buttocks in place of brains in exams
Hence the reason why
The test questions were never given much thought

From within the arm and elbow came
The awkward contemplation of poetry
Much like the way a woman steps out of her clothes
How then could any soul step out of such nakedness
Once naked
The act of poetry is always obvious

And once what has to be done is done
The knowing responsibility falls upon poetry is stylistic
Nouns and verbs could equally be the subject
A matter of fact in poetry
But not a single bird dares to fly
The way it may like
No many how playful is the vernacular
In poetry


——————

Minh & Tâm in New Caledonia January 2005. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

– A ray of moonlight. Poetry roaming out with the children

.

The fields where poetry sits
Intimate with the imagination of poetry
Rustling leaves
The sound of falling butterfly wings
Gosh the poetry

A lovely warm tale
Poetry is a blade of green grass
Out in a distant meadow

Children and their tiny crowns
Tiny pale dolls
They are as light as the air of a story told
By the mother of poetry

Don’t be afraid of the fire outside
Scented are the pine corns and morning
And the fog is misty with water vapour

Poetry kneeling on the damp grass
As the children flip through the dictionary of poetry
Poetry is a verse
But adverse is the enemy

The discomfort in poetry
But perhaps in the name of poetry
The hindrance is a curse
When it’s dark outside

The light at night is rather yellow
The light of humanity is rather fresh
The light of hell is rather black
The light of demons rather red
The light of animals rather mauve
Only the light of poetry is brilliant

Don’t be afraid
“Gosh, the smell of the morning…”́́*


——————

Bỏ Lại Đầu, art by Đinh Trường Chinh

– The pain at the heart of poetry. The screams of poetry

.

Lost in the desert is not something new to poetry
Humanity’s thirst is an awareness in poetry

Hence the fear is the empty glass in poetry
——————

– Within the eyes are the memories of poetry

.

The thorny shrubs
A childhood in the dense thicket

The innocent cry of a little girl
A friend of poetry
Happiness is something like that in poetry
The soft sobbing in poetry’s ear:
The arms are like twisting thorny branches
Hurry up otherwise, I’ll scream

Hence, once more mature and far from home
Poetry is never risky
Even in love
Always in the end leaves poetry distraught
Or traumatized

——————

Six Sense Con Dao, photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

– Summer is when poetry likes to have fun

.

And reminisce about the darkness
The first time poetry saw light
No one knew then that poetry was still a child
Barely half a soul

Half a soul
Ready for things like
The wind to poetry
A bundle of hay

Growing up
After heading for the ocean
Climbing mountains
Meaning many more years
Bathing under many skies
Poetry understands that all shall end in darkness
The throne no matter where was black

In hindsight, poetry would rather stay a child
To just eat ice cream and be wild

. Poetry remembering a childish verse:

Climbing the mountain to find clouds in the sky
Twisting and turning to take shape
Making an escape
Spreading your arms like the wings of an eagle
All it takes is a storm to destroy everything
Even the eagle will turn into nothing
Nothing but a soggy mess
Like pudding


——————

Six Sense Con Dao, photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

– The Valley of Dreams is a valley of the night

.

Along with the sound of prehistoric caves
Human discoveries
Falling teardrops across the mountain ranges
Forever crumbling
Into a sea void of boundary
Just volcanoes
Just the trying tiptoeing of poetry
Just like forever were the barricades

Broken down to open up
The seas that would in the end die from cold loneliness
Chilled to the bone
An aching discerned from here on earth to heaven
A chaotic mess

Since the path of poetry is darkness and solitude
The trauma of old age and sickness
The belief in poetry is the trauma of angels
Poetry is dubbed the night
Ruling from a black throne
Dwelling sad sounds
Adorning dark glasses
Viewing the world
With round eyes wide open
In pain

The dream of poetry (often long) bears
The hopelessness of life
Like a heart hopelessly in love
Who could possibly remember
Poetry is like a long dream…



——————

– Why do we die?

.

Because poetry is the source of many crimes
Death is the only way out

What is death?
People see poetry lying there
Hair flying
Except for a pulse

And how could life
Lives on without a pulse?

Six Sense Con Dao, photography by Nguyễn Thị Phương Trâm
Lê Vĩnh Tài and Mai Sơn [Passed away Christmas Day 2023 at 68]

– Cái chết thật khắc nghiệt, thơ không biết nó gửi lại những gì.
Và thơ muốn viết tiếp bài thơ về cái chết

.


Kề bên tấm bia của ngôi mộ, thơ thấy một lối vào
Ngay cả vĩ nhân cũng thành thảm hại
Thơ không bao giờ chơi dại
Cái chết nào cũng lặng im khô héo
Làm gì có ngôi mộ nào vang rền được như thơ?

Mà thơ cũng không muốn vang rền
Thơ thấy làm tiếng ồn chẳng còn ai sợ
Dù ngày xưa chiến tranh, để mình được thở
Thơ có thể
Giết
Và sau đó, “chiều đi lên đồi cao
Hát trên những xác người…”

Nhưng dĩ nhiên vẫn còn những người
Núp phía sau xác người
Nhăn răng sống

Và bây giờ họ hay lên giọng
Khoan dung
Với thơ
Và cả những người lơ ngơ
Tay không tấc sắt


———-

– Thơ cũng biết cái chết là một danh từ,
chỉ để gọi tên sự việc

.

Như đứa trẻ cần người cha hợp tác
Thơ cũng cần một người mang vác
Nó. Vào đời

Chết là một tên gọi khác của thơ
Nhiều người cứ tưởng thơ không chết

Như một con sâu đo
Thơ đo những ngày đã sống

Như là một bông hoa
Thơ tính toán từng cánh nở

Thơ cũng ngừng thở
Sao người ta cứ sợ
Ma

Không ai chịu cho thơ chết?

————-

– Nên thơ tìm kiếm
một chút lương thiện

.

Dưới mái nhà xưa
Tai nạn làm thơ còn bỏ mạng dài dài
Nhưng nó giúp thơ lương thiện

Những thiên thần đang đứng quanh giường của thơ
Họ nhìn thơ rên rỉ sau tai nạn
Nhọn như viên đạn
Thượng đế đang chờ thơ ngay cổng thiên đàng

Thơ ghét đi đâu cũng có người dẫn dắt
Thơ với bản thân mình rất nghiêm khắc

Thơ biết mọi người rất tốt
Mọi người hôn thơ
Tiễn đưa thơ
Xuống lỗ

Nhường chỗ
Cho những kẻ
Thổn thức thổn thức thổn thức
Thổn thức thổn thức thổn thức
Thổn thức thổn thức thổn thức
Thổn thức thổn thức thổn thức

Giống như ăn cay nấc cụt
Một hồi ai cũng tưởng họ là
Thơ



————

– Thơ khi chết cũng dịu dàng

.

Điều này ai cũng biết
Nhưng làm sao thơ có thể chết?

Thơ đã tan vỡ
Nhẹ nhàng thành bài thơ khâm liệm
Bao phủ lại ánh nhìn
Từ gót chân đến cổ họng
Chỉ còn một giọng
“người với người sống để yêu nhau”
Chỉ ma với người là có thể hại nhau

Không phải thơ bị đau họng
Chỉ là người ta làm thơ bị
Ngọng

Nhưng có một lần
Thơ nghe ai kêu, tiếng kêu rất rõ
Đừng đè lên nó
Một cái nắp áo quan

Quan một đời đã quá dịu dàng
Giờ đến lúc cho quan nói ngang
Một tí


—————–




– Rằng thơ không phải người bị bệnh điên

.

Thơ không bao giờ nhảy múa
Vì dây chằng đầu gối của thơ bị hỏng
Và thơ cũng tuyệt vọng

Nhưng chết rồi
Thơ nghĩ linh hồn cũng phải có cách chơi
Không thôi
Buồn chết

Vì vậy mới xảy ra thảm hoạ
Khi thơ nhảy lò cò
Xung quanh cái chết

Tung hô phát mệt




—————

– Thơ khóc vì bạn của thơ đã không giữ lời
đọc điếu văn sau khi thơ chết


.

Vì thế khi đã chết
Thơ giả vờ mình chỉ ngủ

Những thành lũy cuối cùng đã đổ vỡ
Vạn lý trường thành cũng thành của nợ
Lúc ấy bạn thì thầm:
– Rồi cưng cũng không còn không khí để thở!


—————-

– Ai có thể phân biệt được bóng tối của tâm hồn


.

Những người đàn ông đã xong
Một kiếp đau đớn
Vụng về của mình

Họ nhìn kẻ thù
Lần cuối


—————–

– Như người mù dẫn đường một người mù


.

Danh dự của thơ như pháo hoa
Đêm trừ tịch
Nhìn
Cũng thích

Cuối đời thơ hay tỏ ra hối hận
Thơ khóc: – tôi đã chạy theo những thanh kiếm
Tôi đã chém. Giết
Tôi đã bỏ quên những người thân yêu nhất
Trên các đồng cỏ đầy gió và ánh bình minh này
Vẫn gió thổi mây bay…

Tại sao mọi người cứ chờ đợi
Tại sao mọi người đứng yên như thế và nhìn
Tại sao quyền lực đã mạnh hơn tất cả những gì thơ muốn
Tại sao quyền lực đã mạnh hơn tất cả những gì thơ dám
Tại sao ai cũng vội vàng
Khóc và bước vào chỗ trốn

Thế thì đừng trách thơ
Bán trôn… để cũng vần với trốn
Im lặng không một tiếng ồn.



——————

– Bạn thấy không, những con chim đã quay trở về


.

Nhưng đôi mắt bạn có nhìn thấy
Thơ ở đâu không?

Bạn không phải là cái rốn của vũ trụ
Bạn chỉ là lỗ đen
Bốc mùi dễ chịu
Bạn bị nhịu và hoang tưởng
Vì bạn quen sướng

Họ không gửi cho bạn một giấc mơ
Mà là bóng tối
Không phải bạn chỉ mù. Mùa thu, bão sẽ quật đổ những mái nhà
Và kéo nỗi buồn xa thêm vài mét

Làm thơ lê lết



——————-

– Đừng ai giơ tay
vì sẽ thành thiểu số với cái chết

.

Đa số đã không dám giơ tay
Cuộc đời này
Có một hình phạt phù hợp cho tất cả



———————–

– Nếu có chết, thơ vẫn phải khôn ngoan


.

Như thể
Không phải cái gì
Thơ cũng biết

Họ đã có kế hoạch cho Vua và Hoàng Hậu
Trên nụ cười nước mắt của thơ
Thơ giả vờ mang theo linh hồn của mình
Cúi đầu khấn vái

Đừng nghĩ đến chuyện trả thù
Thơ còn có một người vợ đẹp
Đừng nghĩ đến chuyện cho phép
Hay rút phép thông công
Cho thơ đi thông cống

Thơ biết cách làm cho họ hy vọng
Vào thơ

Thơ gần như có thể
Đã chạm tới các vì sao
Đã đánh bật những con tàu
Đã gần như thành siêu nhân của gió
Đã bẻ gãy các nhánh hoa
Đánh bại những giấc mơ
Vậy mới là thơ

Nhưng bây giờ
Thơ nghe như xa vắng
Tiếng khóc của ngôi sao và gió
Tiếng sủa của chó
Tiếng kêu của mèo
Thơ ghét mình nghèo

Ai cũng tưởng thơ điên
Thơ biết mình không điên
Thơ đang cần tăng tiền
Nhuận bút


————–

– Thơ muốn chết ở một nơi xa lạ


.

Gần như không có người quen
Kệ cho họ muốn đóng đinh hay tùng xẻo lên thơ
Thơ thích mình chết cô đơn như vậy

Cây thập tự giá
Thơ mang, làm bằng gỗ
Bây giờ chạm khắc những bài thơ
Tiền công khắc thơ vẫn còn mắc nợ

Gió đến, lúc miệng thơ
Đang cắn chặt
Tình yêu đến, lúc mắt thơ
Đang nhắm tít
Thơ kín mít
Như chiếc áo choàng
Không thôi người ta sẽ nói thơ lăng loàn
Như đĩ đực

Lúc thơ già đi và chết
Vợ của thơ nhìn thơ. Và nàng thở
Một hơi dài. Còn hơn mười tuyển tập
Của thơ.



——————–

– Bệnh tật làm tuổi già của thơ mệt mỏi


.

Bụng thơ hơi đói
Tư tưởng của thơ cũng mỏi
Thơ không biết vì sao mình cũng cần tư tưởng?

Ngọn lửa đã đốt cháy toàn bộ
Thế giới này như một hòn than
Thơ đang dùng viết lên một tấm bảng
Trắng. Như một linh hồn

Thơ cứ nghĩ rằng linh hồn của thơ
Đã hiến dâng đến ngày tận thế
Nên thơ yêu một cơ thể
Không phải của con người

Vì thế thơ không thể có linh hồn
Thơ cười khi thơ bắt vú của mình phải suy nghĩ
Mông của mình thay trí óc đi thi
Nên nhiều đề tài thơ bí

Từ cánh tay hay khuỷu tay của mình, thơ ngượng nghịu suy nghĩ
Như người phụ nữ bước ra khỏi áo quần của mình
Làm gì có linh hồn nào bước ra từ cơ thể trần truồng
Khi đã trần truồng, thơ luôn luôn
Làm những gì ai cũng biết

Và sau khi làm xong những gì cần thiết
Thơ biết
Nhiệm vụ của thơ là phải tu từ
Danh từ động từ đều có thể làm chủ ngữ
Thơ biết chứ
Nhưng không một con chim nào dám bay thoả thích
Dù thơ rất nghịch



—————

– Một ánh trăng. Thơ đi chơi với mấy đứa trẻ


.

Các đồng cỏ nơi thơ ngồi
Gần gũi với những điều thơ hay tưởng tượng
Tiếng lá xạc xào
Tiếng rơi của cánh bướm
Ôi thơ

Một câu chuyện
Thơ tìm thấy dịu dàng ấm cúng
Như cỏ xanh phía xa tít ngọn đồi

Những đứa trẻ đang đội những chiếc vương miện
Như búp bê màu trắng
Chúng rất nhẹ
Như hơi thở
Của câu chuyện ngày xưa mẹ kể
Cho thơ

Đừng sợ
Đàng kia những ngọn lửa
Mùi những quả thông và buổi sáng quá chừng thơm
Và màn sương
Mù mờ hơi nước

Thơ quỳ trên cỏ ướt
Trong khi những đứa trẻ cứ tra từ điển của thơ
Thơ là verse
Nhưng adverse là thù nghịch

Thơ không thích
Nhưng có lẽ tên của thơ
Bị vướng một lời nguyền
Lúc trời còn tối

Ánh sáng của đêm hơi vàng
Ánh sáng của người hơi xanh
Ánh sáng của địa ngục hơi đen
Ánh sáng của quỷ ma hơi đỏ
Ánh sáng của súc vật hơi tím
Chỉ ánh sáng của thơ là rực rỡ

Đừng sợ
“Trời ơi buổi sáng quá chừng thơm…”*


—————

– Trái tim đau đớn của thơ. Tiếng thét của thơ


.

Thơ đã từng lạc vào sa mạc
Thơ biết vì sao người ta hay chết khát

Nên sau này thơ sợ những cái ly
Rỗng



—————-

– Nhưng ký ức của thơ là từ đôi mắt của mình


.

Những bụi cây đầy gai
Ngày nhỏ thơ thường chơi trong bụi rậm

Một tiếng kêu ngu dại
Từ người bạn gái của thơ
Thơ cứ nghĩ niềm vui là như vậy
Bạn của thơ khóc vào tai thơ:
Những cánh tay như là bụi gai xoắn
Nhanh lên nếu không em la

Nên lớn lên đi xa nhà
Thơ không dám liều
Dù được ai yêu
Cuối cùng cũng làm thơ tá hoả
Hay mang hoạ



—————

– Vào mùa hè thơ hay đi chơi


.

Và nhớ về bóng tối
Lần đầu tiên thơ thấy ánh sáng
Không ai biết thơ còn trẻ con
Mới có một nửa linh hồn

Một nửa hồn
Sắp có
Nhiều cái như gió
Thơ tưởng là một đám rơm

Khi lớn lên
Sau khi tiến ra các đại dương
Leo lên đỉnh núi
Nghĩa là thơ thêm nhiều tuổi
Tắm nhiều khung trời
Thơ thấy vùng trời nào rồi cũng tối
Ngai vàng nào thơ cũng thấy màu đen

Nếu biết vậy thơ cứ là trẻ em
Khỏi làm gì vẫn được ăn kem


. Thơ nhớ một bài thơ ngày mình còn nhỏ:


Leo lên núi nhìn thấy mây trên trời
Vòng vèo tạo dáng
Dang hai cánh như đại bàng
Chỉ cần một trận mưa là tan hàng
Đại bàng cũng nát bét
Như bánh tét
Nấu nhừ


————

– Thung lũng của giấc mơ là thung lũng của bóng đêm


.

Với thăm thẳm hang động thời tiền sử
Người ta khám phá
Bằng những giọt nước mắt rơi trên những dãy núi
Luôn luôn bị đổ
Vào vùng biển mà không có một bờ biển
Chỉ toàn tro núi lửa
Chỉ có thơ nhón chân cố gắng
Từ ngày xưa đã có trò ăn chặn

Mở ra
Các vùng biển cuối cùng cũng cô đơn và chết
Với nỗi buồn lạnh lẽo
Giá băng
Trong đau đớn trái đất và thiên đàng
Hỗn mang mạt rệp

Bởi vì con đường thơ đi là bóng tối và cô đơn
Ám ảnh bởi tuổi già và bệnh tật
Thơ nghĩ là ám ảnh của thiên thần
Thơ được đặt tên là đêm
Ngự trên ngai vàng màu đen
Những âm thanh buồn ở lại
Đeo kính râm màu bóng tối
Nhìn cuộc đời
Với hai mắt mở to
Đau đớn

Giấc mơ của thơ (thường dài) mang theo vô vọng
Của cuộc đời
Như một trái tim đang yêu
Ai hơi đâu mà nhớ
Thơ như giấc mộng dài…



—————————-

– Tại sao mình chết?


.

Tại vì thơ phạm nhiều loại tội
Nên cái chết giải thoát cho thơ

Chết nghĩa là gì?
Người ta thấy thơ vẫn nằm nguyên như vậy
Tóc vẫn tung bay
Chỉ máu là ngưng chảy

Mà cuộc đời này
Có bao giờ ngưng chảy máu?


Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

ROBERT LAURENCE BINYON

English poet and dramatist Laurence Binyon (1869 - 1943), circa 1905. (Photo by Elliott & Fry/Hulton Archive/Getty Images)

Thơ Robert Laurence Binyon
Nguyễn Thị Phương Trâm dịch


Robert Laurence Binyon [1869 – 1943] CH là một nhà thơ, nhà viết kịch và học giả nghệ thuật người Anh. Sinh ra tại Lancaster, Anh, cha mẹ ông là Frederick Binyon, một giáo sĩ, và Mary Dockray. Ông học tại Trường St Paul, London và tại Cao đẳng Trinity, Oxford, nơi ông giành Giải thưởng Newdigate cho thơ năm 1891.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

DEATH OR A CHANCE TO LOVE – KHI CÁI CHẾT ĐẾN HAY LÀ CƠ HỘI ĐỂ YÊU | Lê Vĩnh Tài [408]

Novella in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Photography: Nguyễn Thị Phương Trâm

Published on Biển Khơi số 103

Immediately she left the sea for the mountains. Where the swamps were muddy and dark, she clandestinely slips in like a snake slips through the thickets. She licked her wrists as soon as she caught her breath. Her wrists turned into a baby, her daughter. Now both of them walk under the canopy of the durian trees she had planted amongst the coffee plants.

I met her and her daughter in the durian grove around the beginning of June. her daughter was running between the rows of coffee plants, the white coffee flowers and the blue sky falling were as keen as the durian fruit. She was silk, she was a flower but she was burning like wildfire. It was the beginning of my new life in the wild. Fallen cracked and moist pieces durian left behind on the ground in the dark, like her, as though she has just stepped out of the heat in the middle of summer. I heard her scream, but I didn’t know what to do, even when my hardened fingers were already digging into the sombreness of the night.

The secrets no one sees, like the roots of the trees and the water ambling each time she waters the garden. Each time, time became so painful, like the way autumn appeared just around a corner, the cold to her became unbearable. Each morning I would stare at her footprints. When she had just left the field after the crops were sprayed, she was as damp as the leaves.

I thought about how summer comes with its bounty of ripe durian, flowers fruiting, leaves turning into thorns. Perhaps people make love when it’s cold. She carries secrets, like the ferocious passion she reserved for the nozzles of the insecticide bottles she gently uses to take care of her crop, perhaps it is her dream. A dream with a blue flying fist, on its return to the sea. She said: the blue sharks are rolling and flying in the air.

In the cold, she was savage. She cuts down one durian tree at a time, an uncountable number of white flowers have been grounded into the red earth under her feet.

When death turned up, she used what cash she had left in her purse to buy my body, before snapping it shut. My curiosity pushed me through the door as I asked myself: what will happen, my dear, in the wooden house in the dark forest?

When it all came to pass, I said I was a bride on my wedding night, and the groom was able to embrace the whole world. She gives me permission to visit this world, inside her garden, amongst the durian.

KHI CÁI CHẾT ĐẾN HAY LÀ CƠ HỘI ĐỂ YÊU [1]

nàng liền bỏ biển lên núi. Ở nơi đầm lầy tối tăm, nàng trơn trượt như con rắn bí mật chui vào cỏ dại. Nàng liếm cổ tay của nàng sau những hơi thở mệt mỏi. Cổ tay của nàng đã hoá thành một em bé là con gái nàng. Bây giờ cả hai bước bên nhau dưới những tán cây sầu riêng nàng trồng chen giữa những hàng cây cà phê.

đầu tháng sáu, ở khu rẫy sầu riêng tôi gặp nàng và con gái nàng. Con gái nàng đang chạy giữa khu vườn, hoa trắng và bầu trời xanh rơi xuống nhọn như trái sầu riêng. Nàng là lụa, là hoa nhưng là lửa cháy. Tôi bắt đầu lại cuộc đời hoang dã của mình. Những trái sầu riêng còn sót lại vỡ vụn ẩm ướt trong bóng tối, như nàng vừa trở về từ mùa hè. Nàng kêu lên, nhưng tôi không biết mình phải làm gì, mặc dù những ngón tay cứng ngắc đã bấu vào chính những nỗi u sầu của đêm.

những bí ẩn không ai có thể quan sát, như rễ cây và sự lang thang của nước khi nàng tưới. Tôi nhớ mỗi khi thời gian trở nên đau đớn, chẳng hạn như mùa thu bắt đầu ló dạng, trời lạnh làm nàng không thể chịu nổi. Buổi sáng tôi nhìn những dấu chân của nàng. Nàng vừa đi phun thuốc về, áo nàng ướt đẫm như một chiếc lá.

tôi nghĩ đến mùa hè với những trái sầu riêng chín rực rỡ, những bông hoa nở thành trái, những chiếc lá cũng thành gai nhọn. Có lẽ lạnh là lúc người ta yêu.
nàng có những chuyện thầm kín, như tình yêu sắc như dao nàng lại để dành cho những vòi phun thuốc mềm mại, có lẽ đó là giấc mơ của nàng. Giấc mơ có con cá màu xanh đang bay về biển. Nàng nói: những con cá mập màu xanh vẫn đang nhào lộn giữa trùng khơi.

trong cái lạnh, nàng trở nên tàn nhẫn. Nàng lấy đi từng thi thể của từng cây sầu riêng, vô số bông hoa trắng đã bị nàng nghiền nát thành màu đỏ.

khi cái chết đến, nàng lấy những đồng tiền bán sầu riêng còn sót lại trong ví để mua cơ thể tôi, rồi đóng chiếc ví lại. Tôi muốn bước qua cánh cửa đầy tò mò, tự hỏi: mọi chuyện sẽ ra sao, nàng, ngôi nhà gỗ trong khu vườn bóng tối đó?

khi câu chuyện kết thúc, tôi nói rằng tôi đã là một cô dâu được kết hôn, là chàng rể từng được ôm cả thế giới. Nàng cho tôi ghé thăm thế giới này, trong khu vườn sầu riêng của nàng.


Because she has left to never come back. I’ve lost track of her. That was the last death, since the first death was when you and her had escaped together. The first death is irrelevant no matter how it happened, you survived, you’re still alive. And she had discovered the fact that you’re alive.

Indicative of a person alive is the realisation of true existence. Now and then you would forget to live. You keep having to add more lies to your life. You avoid the mistakes. You can’t recognise yourself anymore, like those who she suspects refuse to live, because you’re always incognito. To me, she leaves the right to reprimand. To anyone though not faceless but unacknowledged by her.

Because she sees side by side the distinguishable and indistinguishable faces. She’s happy to refund you your money, if you believe she’s wrong…

What is the price for lonely times, loneliness out at sea, loneliness of death? If you are the soul she acknowledges, all you need to do is to dip yourself into the everlasting, death is nothing but shifting greyness. You are a half of her night, you’re the crescent moon in the sky whether it’s dawn or dusk. Or should it be noon because of the maddening light. It is the sanctified madness I had just experienced, how you would first bloom then fruit. To then become an offering like a butterfly.

[2]

bởi vì nàng đã ra đi và không bao giờ quay lại. Và bạn lỡ mất dấu của nàng. Đó là cái chết cuối cùng, bởi vì cái chết đầu tiên bạn và nàng đã chạy thoát. Dù cái chết đầu tiên như thế nào, bạn vẫn là người còn sống. Nàng phát hiện bạn còn sống.

ý nghĩa của người còn sống, là bạn nhận ra bạn từng là sự tồn tại. Chỉ lâu lâu bạn quên sống. Vì bạn cứ phải hư cấu đời bạn. Bạn muốn mình không bị tai nạn.
tôi nhận ra chính bạn, kẻ bị nàng nghi ngờ không chịu sống, vì khuôn mặt luôn bị che khuất của bạn. Nàng nhường quyền khiển trách bạn lại cho tôi. Cho những ai dù có mang khuôn mặt nhưng không được nàng thừa nhận.
vì nàng biết những khuôn mặt vô giá cạnh bên những khuôn mặt vô giá trị. Nhưng nàng sẽ hoàn lại tiền cho bạn, nếu bạn thấy mình bị nàng định giá oan sai…

giá bán nào cho sự cô độc của thời gian, sự cô độc của biển khơi, sự cô độc của cái chết? Nếu bạn là một linh hồn được nàng thừa nhận, bạn chỉ cần nhúng mình vào sự vĩnh cửu, cái chết chỉ còn là sự trôi dạt của màu xám. Bạn là nửa đêm của nàng, là lưỡi liềm trên bầu trời của nàng dù là bình minh hay đêm tối. Hay bạn nên là buổi trưa vì sự điên cuồng của ánh sáng. Đó là một sự điên rồ thiêng liêng mà tôi đã trải qua, bạn sẽ nở hoa và kết trái. Rồi dâng hiến như một con bướm.


– it’s raining, you have to go with me, I don’t want to go through this storm alone.

she said, as though someone had abandoned her, and all the memories came back in a flood of emotion. Who was I before I met her? Help me remember who I used to be before this mess? Before all the sulking, tripping, falling, before this darkness. And my love, I am your biggest disaster.

A fall from the ninth floor.

A fall that is impossible to recover from.

A fall that will not stop you from crying as you lie there reminiscing.

No, it’s not what you think. No, I don’t want to. I only want you. With me. You are next to me. The way heaven and earth allow us to be. In such a way that beyond joy, you give me suspicion and fear, chronic anxiety. As though you took me back to a separation 20 years ago.

I’m lost in the dark, I can’t move. I can’t stand, I can’t sit, I can’t kneel. I’m trying. I’m trying to remember everything, you are the cause of all this pain.

Please remind me, who are you anyway? Oh sad and pitiful girl, afraid of her own shadow. And I am the one who had turned her around to face the Sun. We have different ways of dealing with our sadness. When the moonlight courses through our veins, I hope it will rain on you, love. As though I’m seeing you for the first time, you’re there, sitting next to me, your feet on the woven mat, staring blankly at the TV: “I’m so tired, just sign here.” She pointed at the piece of paper and said she had only one hour of sleep. I didn’t know what to say, I was watching the news.

I could discern the sadness, it came out flowing from her wetting everything it touched. I could feel her tucked in, beneath the blanket, her eyes were closed but she was not asleep. I didn’t know what to do because I was watching the news on VTV1.

I told her to go to sleep and then go home but she never listens to me. I was hoping this time it was going to be different because she was still stubborn, she would not sleep, would not eat, would not go home. She would just lay there quietly while I watched the news on VTV1.

I thought about the news, there was rain, a burning house, and all the things that might help her, but still, I didn’t know how I could help her, all I knew for sure then was that I was watching the news on VTV1.

If the truth is too bitter, it will never bring you joy. No matter how much I tried I had never imagined it would be this hard. Then again in life, praise the Lord, your people are always in pain. The fear silences them, they shake, they shiver and they hide. When evil spreads like a contagion, the darkness is overwhelming, and nation after nation is in despair. The fire in us burnt out, our hearts heavy, bears the pain as we love.

Life dangling by a thread, night endlessly drifting by. As evil spreads indiscriminately, your world cries out for help, when will you intervene, this mess will it simply disappear?

So there will be nothing else but love. So she will be healed, and lift up her chin, and look up at the sky. And all she needs is ten short seconds to look up at the shifting clouds, as though returning is salvation.

I hope that I will get to see her again, so I can tell the young woman to stop hesitating and find the weakest amongst us so that you can together overcome the storm. If it is a fight you have to fight alone, why won’t you ask the wind for help?

– and this is the weakest man wandering around, playing, he is also trying to survive the rain…

[3]

– bạn phải đi cùng tôi, tôi không muốn vượt qua cơn mưa một mình.

nàng nói cứ như thể mỗi khi ai đó rời đi, lại làm nàng nhớ mọi thứ. Tôi là ai trước khi gặp nàng? Hãy giúp tôi nhớ lại mình là ai trước sự hỗn loạn này? Trước khi cơn giận, trước khi vấp ngã, trước khi mọi thứ trở nên đen tối. Và em yêu, anh là sự sụp đổ lớn nhất của em.

một cú ngã từ tầng 9.

một cú ngã không thể phục hồi.

một cú ngã không thể ngừng khóc khi em nằm nhớ lại.

không, đó không phải là điều bạn nghĩ. Không, tôi không muốn. Tôi chỉ muốn bạn. Với tôi. Bạn và tôi bên nhau. Nhưng ông trời không cho chúng ta bên nhau. Rằng sau hạnh phúc, bạn lại cho tôi những nghi ngờ và nỗi sợ hãi, sự lo lắng đã quay trở lại. Cứ như thể bạn đã đưa tôi trở về lần chia tay 20 năm trước.

tôi đã lạc vào bóng tối, tôi không thể cử động. Tôi không thể đứng tôi không thể quỳ tôi đang cố gắng. Tôi đang cố nhớ lại tất cả, bạn đã làm cho tôi những tổn thương này.

xin hãy giúp tôi nhớ bạn là ai? Một cô gái tội nghiệp, sợ hãi trước cái bóng của mình. Và tôi đã xoay cô ấy lại đối diện với Mặt trời. Chúng ta đều buồn bã và tan vỡ theo cách của chúng ta. Khi ánh trăng chảy qua mạch máu, tôi hy vọng bóng tối sẽ trút cơn mưa xuống em. Tôi chưa bao giờ thấy em như thế khi em ngồi cạnh tôi, lê hai chân trên tấm thàm lót sàn, ngơ ngác nhìn tivi: “em mệt quá, anh ký vào chỗ này.” Nàng nhìn tờ giấy trắng và nói nàng chỉ ngủ được một tiếng, tôi không biết phải nói gì, tôi đang xem tin tức thời sự.

tôi cảm nhận được nỗi buồn, nó tuôn ra từ cô ấy và thấm vào bất cứ thứ gì trên đường bay của nó. Tôi cảm thấy cô ấy đang nằm trong chăn và nhắm mắt lại nhưng cô ấy vẫn không ngủ. Tôi không biết phải làm thế nào vì tôi đang xem tin tức trên VTV1.

tôi bảo cô ấy đi ngủ rồi về nhà nhưng cô ấy không bao giờ nghe tôi. Tôi không mong đợi lần này sẽ khác, vì cô ấy vẫn không ngủ cô ấy vẫn không ăn cô ấy vẫn không chịu về nhà. Cô ấy chỉ nằm đó im lặng và tôi vẫn đang xem tin tức trên VTV1.

tôi nghĩ về những cái tin tức đó, có mưa rơi nhà cháy và tất cả những gì tôi muốn là giúp đỡ cô ấy, nhưng không biết làm sao để giúp, tất cả những gì tôi biết là tôi vẫn xem tin tức trên VTV1.

nếu sự thật cay đắng quá, nó sẽ không mang lại cho bạn niềm vui. Dù có cố gắng đến đâu thì tôi chưa bao giờ tưởng tượng nó lại khó khăn đến thế. Nhưng trên đời này, lạy Chúa, con dân Ngài đang đau khổ. Nỗi sợ hãi làm câm lặng những tiếng nói, mọi người run rẩy và ẩn náu. Khi sự ác độc lan rộng, bóng tối bao trùm, các quốc gia chìm trong tuyệt vọng. Ngọn lửa của chúng ta tàn lụi, những trái tim cũng nặng trĩu, chịu đựng khi yêu.

cuộc sống vẫn cứ treo lơ lửng trên một sợi chỉ, đêm vô tận trôi qua. Khi cái ác lan tràn, thế giới của bạn kêu cứu, khi nào bạn sẽ can thiệp, sự hỗn loạn này sẽ tan biến?

để chỉ còn tình yêu. Để nàng còn chữa lành và nhìn lên bầu trời. Mà nàng cũng chỉ cần khoảng mười giây ngắn ngủi để quan sát sự trôi dạt của những đám mây, như sự chữa lành đang quay về.

tôi hy vọng gặp lại cô ấy, để nói với cô gái đó là em đừng ngần ngại, hãy cố tìm kiếm kẻ yếu đuối nhất để cùng em vượt qua cơn mưa. Nếu đó là cuộc chiến mà cuối cùng chỉ có một mình bạn, tại sao bạn không nhờ đến sự giúp đỡ của gió?

– và đây là người đàn ông yếu đuối nhất thế giới đang đi chơi, anh ta cũng đang cố gắng vượt qua một cơn mưa…


– will you still love me after you discover that it’s easier to hate than love? I’m no longer a butterfly, I am the hellfire of caress.

Husband, beyond help that, our laughter is cut short. The nights were full of suspicion, the scratches in our throats as we read the poem. And we’re suspended by the tired husky voice and the way she imprisoned the imagination. We try to find something else to be passionate about, so we can maintain the reading of poetry In the Last Supper by da Vinci.

Your eyes wander around in my room, where there’s no treasure or map to be found. You are what is left behind discovered by her. It’s not her fault that you miss her so much. It took you a long time to accept everything is coming to a close.

Winter was on its last breath before I closed my window. You’re again alone. I guess it’s nothing at all, like a poem about nothing at all without a hint of resentment but hearsay.

You are again alone and I was

Now I am

I am beginning to

How funny, today is a world of tomorrow and everything before that was not real. The two cats on your shoulders, on each shoulder resides the devil and an angel. They both change roles time and again so you can be a poet. I will not write poetry to vent and forget the emotions that I have buried in my heart. I could never hate the man I believe to be you. Since in the end, she is the only one who can decide. You live with your regrets. It’s a waste, even though you like to dream, make noise, your voice bouncing off all four walls. Because you have money.

In the next life, wait for me, love, I will open the door.

[4]

– liệu bạn có tiếp tục yêu tôi sau khi bạn nhận ra việc ghét còn dễ hơn yêu không? Tôi không còn là bướm nữa, tôi là địa ngục của sự vuốt ve.

chồng ơi, tiếng cười đứt quãng của chúng ta không thể cứu vãn được. Nó tái diễn những đêm tàn khốc đầy hoài nghi, như vết xước trong cổ họng khi chúng ta đọc thơ. Và chúng ta cứ lơ lửng trên giọng khàn khàn mệt mỏi như nàng vẫn thích giam giữ sự sáng tạo. Chúng ta cố gắng khơi dậy một cơn mê khác, để có thể duy trì việc đọc thơ trong bữa ăn tối như Bữa tối cuối cùng của da Vinci.

đôi mắt bạn lang thang trong phòng tôi, nơi không có bản đồ không còn kho báu. Bạn là những thứ còn sót lại vừa được nàng tìm thấy. Không phải lỗi của cô ấy mà vì bạn quá nhớ cô ấy. Bạn phải mất rất lâu để chấp nhận rằng mọi chuyện đã kết thúc.

mùa đông trút hơi thở cuối cùng trước khi tôi đóng cửa sổ lại. Bạn lại cô đơn. Tôi đoán mọi chuyện sẽ không có gì, như bài thơ trống rỗng không còn hận thù dù bị vu khống.

bạn còn lại một mình và tôi đã là

bây giờ tôi là

tôi bắt đầu

chúng ta thấy buồn cười, hôm nay là chân trời ngày mai và những gì trước đó đều chỉ là ảo ảnh. Hai con mèo đang nằm trên vai bạn, mỗi bên vai bạn một thiên thần và một ác quỷ. Cả hai cũng đổi vai nhau liên tục để bạn còn vào vai nhà thơ. Tôi sẽ không viết những bài thơ để trút bỏ những cảm xúc mà tôi đã chôn vùi trong lòng. Tôi không bao giờ có thể ghét chàng trai mà tôi nghĩ là bạn.
vì cuối cùng chính nàng mới là người đưa ra quyết định. Bạn sống với những hối tiếc của mình. Đó thực sự là một sự lãng phí, dù bạn thích mơ mộng thích vang rền. Vì bạn có tiền.

kiếp sau hãy đón anh nhé, anh sẽ mở cửa cho em.


The message alert sounds like her laughter the day you both ran for cover in the pouring rain.

Do you still remember the time we crawled through the tunnels and the underground cavities of Củ Chi? Who was teasingly crude to whom, so that now even the boulder in the forest is despondent in one spot watching us drift away one summer in the dying light, breathing as though two souls were allowed to meet?

Who had pushed us, and told us to keep going to the end. More than enough yet, as white as cassava and as yellow as summer at sundown, though I miss more of the brown in your eyes. Miss the strands of black hair tucked over your ears, as we sat there listening to the guy in a black top in his husky voice read a poem out loud and the heartbreaking voice of a middle aged man also in a black top sang.

The fingers in skin colour knew even then the impending goodbyes. The unbearable silence was covered up by an exchange of meaningless chatter. Love, I know you are fully aware of how the pining eats away at our flesh. I am right now pulling the poem apart, trying to find out if you have left anything behind.

We shall return home in the dark of night. As though we are ashes as though we are reborn, we will ride on the backs of horses as clear as day.

There are flowers and dead bodies in the underground cavities. Hence we continue to patiently wait. When the heart is replaced with burning amber coal, it’s already someone else’s turn to be ashes.

Some are in ashes because they forget that reading poetry is just an excuse, for The Creator to hide us behind the leaves, like Eve and the winds of oblivion.

Define will be the horizon in the first light. As we return to our white goats of winter to then wander through the trees. And we will take a peek through the window, where we warm our hands over a fire, witness the moment love grows wings, and fly away in the most brilliant of light.

[5]

bạn nghe âm thanh báo tin nhắn điện thoại như tiếng nàng đang cười lần bạn cùng nàng chạy trốn dưới cơn mưa tầm tã.

em còn nhớ địa đạo và những hầm chông tái hiện khi chúng ta chui qua Củ Chi? Ai đã chỉ cu để hỏi củ chi, để bây giờ ngay cả tảng đá trong khu rừng cũng buồn bã ngồi nhìn chúng ta trôi dạt một chiều mùa hè, ngồi thở như hai con người được gặp nhau?

ai đó hối chúng ta nhanh lên để còn đi cho hết. Tràn ngập chưa, màu trắng của khoai mì và màu vàng chiều hè, nhưng anh nhớ màu nâu mắt em. Nhớ những sợi tóc mai màu đen, khi chúng ta nghe anh chàng áo đen đọc thơ khàn khàn và tiếng hát đứt ruột của một người nhạc sĩ trung niên cũng áo màu đen.

những ngón tay màu thịt da cũng biết sắp phải rời xa. Sự im lặng nặng nề đến nỗi mỗi đứa chỉ tranh nhau nói những lời vô nghĩa. Em biết, nỗi nhớ ăn mòn cả da thịt. Anh đang lục tung bài thơ tìm xem những gì em bỏ lại.

chúng ta sẽ trở về quê hương bằng bóng đêm. Tưởng như chúng ta là hình bóng của tro bụi nhưng chúng ta tái sinh, chúng ta cưỡi trên lưng những con ngựa trong suốt.

trong hầm chông có hoa và cả xác người. Nên chúng ta vẫn bình yên chờ đợi. Khi hòn than hồng cháy thay cho trái tim, đã đến phiên có người thành cát bụi.

có kẻ thành cát bụi vì họ quên rằng đọc thơ chỉ là cái cớ, để Thượng Đế che giấu chúng ta sau những chiếc lá, như nàng Eva và những cơn gió của sự lãng quên.

đường chân trời sẽ hiện ra vào sớm ngày mai. Khi chúng ta quay về với những con dê trắng của mùa đông sẽ đi lang thang trong vườn cây. Và chúng sẽ nhìn vào cửa sổ, nơi chúng ta đang sưởi ấm bàn tay của mình trên ngọn lửa, chứng kiến khi tình yêu khi bay lên nó rực rỡ như thế nào.


When summer left, I watched the sweet little bird surrender its voice.

When autumn left, I watched the sweet little bird surrender its warm hay nest.

When winter left, I watched the sweet little bird withered away from starvation.

I watched the tired little bird. I watched the exhausting sweet little bird. Who gave more and who kept giving, to the point there was nothing left for it to survive. Imprisoned in a cage called love, what a stupid bird.

The bird is dead, replaced by a reflection of me. Someone who is making more of these cages. More and more countless cages. More and more countless numbers of poets, free to do whatever they want, poets bragging about invitations to read poetry, invitations to be judges in competitions, invitations to clubs. Poets never stop to remember who they are anymore.

You know what you have to do, even though the wind, like fingers, touches everything, even though it hurts and it’s late. When you forget your voice, she will start again with a new voice and you will see that it is yours. And you will hide in your dumb and deaf world. She laughed: they will know if you lie. Hence, I will be honest. In the shadow of a thoughtful moment, the truth shall be revealed.

You are broken, a shattered soul wandering around in abandoned halls and alleyways. You are just there like an illusion, a lie. The person I thought I loved was just a ghost dressed in human form.

Our date in the middle of the night, the echo of our voices through the emptiness, the last minute escapes from the world. All the bits and pieces of a made up story. Where everything is becoming more and more meaningless, replaced by a new world we have created is now also the ashes of the figment of our imagination.

[6]

khi mùa hè ra đi, tôi ngắm một chú chim nhỏ ngọt ngào, người đã cho đi tiếng hót của mình.

khi mùa thu ra đi, tôi ngắm một chú chim nhỏ ngọt ngào, người đã cho đi cái tổ rơm ấm cúng của mình.

khi mùa đông đến, tôi ngắm một chú chim nhỏ ngọt ngào, người đang lả đi vì đói.

tôi ngắm chú chim nhỏ, mệt mỏi. tôi ngắm một chú chim nhỏ ngọt ngào, chán nản. ai đã cho và cho, cho đến khi không còn một cái gì cho bản thân mình nữa. cả khi bị nhốt trong chiếc lồng nhưng vẫn cứ tưởng là tình yêu, ôi chú chim ngu ngốc.

chú chim đã chết rồi, thay vào đó là hình ảnh phản chiếu của tôi. người ta đang làm thêm những cái lồng. những cái lồng nhiều thêm mãi. chúng ta đang nhiều thêm mãi những nhà thơ tha hồ tự do, những nhà thơ suốt ngày khoe được mời đi đọc thơ, được mời chấm giải, được mời vào hội. những nhà thơ đã không còn biết dừng lại, không nhớ mình từng là ai.

chỉ bạn biết mình phải làm gì, mặc dù gió và những ngón tay của nó, mặc dù nỗi đau trời đã khuya. khi bạn bỏ quên giọng nói, nàng sẽ bắt đầu một giọng nói mới mà bạn nhận ra ngay là của mình. và bạn trốn vào thế giới câm điếc của mình. nàng cười: chàng nói xạo người ta biết đó. như vậy tôi sẽ thành thật. trong bóng tối của sự hồi tưởng, sự thật được hé lộ.

bạn đã tan vỡ rồi, một tâm hồn rạn nứt đang lang thang trong những hành lang hoang vắng. bạn hiện ra như một ảo ảnh, một ảo ảnh dối trá. người mà tôi tưởng mình đã yêu, chẳng qua là một bóng ma đội lốt người.

cuộc hẹn đêm khuya của chúng tôi, tiếng cười vang vọng của chúng tôi lạc vào khoảng không, những chuyến đi ngẫu hứng của chúng tôi để thoát khỏi thế giới. tất cả chỉ là những mảnh vỡ của một câu chuyện bịa đặt. nơi thế giới dần trở nên vô nghĩa, được thay thế bằng thế giới mới mà chúng tôi tạo ra, giờ cũng chỉ còn tro tàn của hư cấu.


In dreams, we are blind. In what is shapeless, we capture images of the dark. Not the same darkness as when we couldn’t breathe during Covid, it’s more the darkness of the unknown, an invisible world.

Invisible, because there are those who want to look into our past. Like her, we have written about a past that has been drawn across all dreams. Its beginning was rather sketchy, but as we step into her soft and delicate domain, all the spirits that belong to moon will dance.

Because of you, my love, with Cupid’s arrow I will pierce. Beyond my failure, I will find myself bathed in a coldness like the moon. You are too full, hence you will spill into the past, watching those bobbing up and down in the water at the end of the world. You will try to slow time down so people can believe that they are still in their youth. Nietzsche acknowledged death, while you believe in the resurrection.

The illusions we can not see, it’s where everyone hides their pain, imprisoning the most incredible lies. In such a place, there’s no way in or out, all everyone needs is the fire alarm and the emergency exit to escape the fire.

And we only have one life. Time. Time will in the end, swallow us all, whole.

[7]

trong những giấc mơ, chúng ta bước đi mù quáng. trong những vô hình, chúng ta chụp được những bức ảnh bóng tối. không phải bóng tối như lần chúng ta khó thở vì covid mà là bóng tối của nơi chưa từng biết, thế giới của vô hình.

vô hình, vì có người vẫn muốn nhìn thấy quá khứ của chúng ta. những quá khứ mà nàng và chúng ta đã viết, vẽ nên mọi giấc mơ. những suy nghĩ lúc đầu còn lờ mờ, nhưng khi chúng ta bước vào vương quốc mềm mại của nàng, những linh hồn mặt trăng sẽ nhảy múa.

vì em, mũi tên của Cupid tôi sẽ đâm vào. sau đó trong thất bại của mình, tôi tìm thấy tôi dưới cái lạnh như mặt trăng. bạn quá đầy nên bạn đang tràn qua quá khứ, nằm nhìn những người đang ngụp lặn chơi trò chơi của ngày tận thế. bạn đang làm chậm thời gian lại để mọi người nghĩ rằng họ vẫn đang ở tuổi thiếu niên. Nietzsche công nhận cái chết, nhưng bạn biết vẫn có sự hồi sinh.

những ảo ảnh chúng ta không nhìn thấy, chính là nơi mọi người che giấu nỗi đau, giam cầm những điều phù phiếm nhất. ở đó không ai có lối ra và cũng không ai có lối vào, mọi người chỉ cần lối thoát hiểm phòng cháy chữa cháy.

và chúng ta chỉ có một cuộc đời này. thời gian. thời gian, cuối cùng sẽ nuốt chửng tất cả chúng ta.


In the shadow of a thoughtful moment, the truth shall be revealed, unshrouded by candour.

You are broken, a shattered soul wandering around in a lonely existence. You have presented yourself with a choice, a decision that has left me devastated. A grim possibility to digest, 40 weeks is a period of time far too short to break up.

Now as we look back, nine months feels like an apparition, a trick, a lie. I thought I knew that, the person I thought I loved was just a ghost dressed in human form.

Our date in the middle of the night, the echo of our voices through the emptiness, the last minute escapes from the world, bits and pieces of a made up story.

The hypocrisy of life and death. The living is a joke, while the dead is glorified in eulogies to ease the pain of deception. When the living is choked to death with a narrow airway, his dreams consist of parties and an envelope with five hundred thousand Dong from the publisher.

Mourners with their pretend tears. They tear the lifeless body apart into pieces and use the sadness like the pawns on a chess board. Death becomes their privileges, their laughter is their tears. To fill their empty stomach, they sob and they flatter. They will dance rather sadly, from dusk till dawn.

Making a living, like love, it’s the end truth you desire, and accept.

Deception is the manifestation of emotions, each teardrop is a lie like this one:

This haiku:

No longer important
Does not mean it
No longer hurts

[8]

trong bóng tối của hồi tưởng, sự thật được hé lộ, được mở ra bởi tấm vải liệm của sự trung thực.

bạn đã tan vỡ rồi, tâm hồn rạn nứt đang lang thang trong những tồn tại hoang vắng. bạn đã đưa ra một lựa chọn, một quyết định khiến tôi cũng tan nát. đó là một nghiệt ngã để tiêu hóa, chín tháng mười ngày dường như là một khoảng thời gian quá ngắn để chia tay.

nhưng bây giờ nhìn lại, chín tháng đó hiện ra như một ảo ảnh, một ảo ảnh dối trá. tôi tưởng mình biết, người tôi đã yêu, chẳng qua là một bóng ma đội lốt người.

cuộc hẹn đêm khuya của chúng tôi, tiếng cười vang vọng của chúng tôi lạc vào khoảng không, những chuyến đi ngẫu hứng của chúng tôi thoát khỏi một thế giới, chỉ là những mảnh vỡ của một câu chuyện bịa đặt.

trò đạo đức giả của sự sống và cái chết. người sống bị đàm tiếu, nhưng khi chết thì điếu văn sẽ làm giảm nhẹ sự dối trá. khi người đang sống bị bóp nghẹt đường thở, giấc mơ của anh ta chỉ là những bữa tiệc và phong bì năm trăm ngàn đồng của nhà xuất bản.

những người đưa tang giả vờ rơi nước mắt lúc chôn cất. nhưng họ xé xác chết ra và dùng nỗi buồn như những con tốt thí. cái chết đã hoá thành lợi ích của họ, nước mắt của họ là tiếng cười. để lấp đầy cái bụng đói, họ nức nở và tâng bốc. họ sẽ nhảy múa một cách khốn khổ, từ hoàng hôn đến bình minh.

miếng ăn, như tình yêu, đó là sự thật cuối cùng bạn muốn, và chấp nhận.

sự dối trá là biểu tượng của cảm xúc, mỗi giọt nước mắt chỉ tạo ra những lời nói dối này:

thơ haiku:

không còn quan trọng
nữa nhưng không có
nghĩa là không còn đau


We could be drunk, we could be endlessly drunk when we’re in love?

The deception wakes up in the morning, after it has been asleep the whole night. The poem, when it’s thoughtful, would rest its arm on its head. Don’t look into its eyes, it’s worried about having to tell you what it imagined it had just seen, what’s clearly showing on your face. Since when you’re in love, you also need to be lost.

Reliving all your failures one long night, who wanted you dead? Me, me, look at me, she said. You look into my eyes, look to never open them again, in there the grass is green with spring flowers, there’s a pair of eyes looking down and sad.

The Yên Cơ tree in the middle of the rain, when a boy and a girl are in love they plant a flowering tree together, the vow is only forgotten when the tree flowers, no more tears. But when the Yên Cơ tree does not flower they have to carry the vow with them forever.

Stay down son, what’s the point of getting up again?

[9]

chúng ta có thể say, say mãi như rượu khi yêu?

sự dối trá thức dậy vào buổi sáng, sau khi nó đã nằm suốt đêm. Bài thơ, khi suy nghĩ, nó sẽ tự đặt tay lên trái tim mình. Đừng nhìn vào mắt nó, nó sợ phải kể lại cảnh tượng vừa nhìn thấy, ở đó gương mặt bạn quá rõ ràng. Vì yêu, cũng cần lạc lối.

một đêm bạn nằm trải dài qua những tiếng thở thất bại, nhưng ai đã muốn bạn phải chết? Look at me, look at me, hãy nhìn em này. Bạn nhìn vào mắt tôi, nhìn và không bao giờ rời mắt nữa, ở đó có thảm cỏ mùa xuân nở hoa, có đôi mắt nhìn xuống và buồn bã.

đứng giữa cơn mưa là cây hoa Yên Cơ, con gái con trai yêu nhau thì cùng nhau trồng một cây hoa, chỉ khi nào hoa nở ra thì người ta mới quên được lời thề, không còn nước mắt. Nhưng bông hoa Yên Cơ không nở một bông hoa nào, người ta phải mang theo lời thề mãi mãi.

nằm xuống đi chàng trai, đứng lên có ích gì?


You are rising within me like the rising tides.

I will not retreat like the sea. I am the brilliant blue sky. I am the yellow burning sunset of Lake Eakao. Me discerning the call of Dray Nur Fall in the middle of the night, calling for me, it’s my name, my name. You are not mine, you are not lost within me even though all you want to do is get lost inside me. The way light is lost within light.

Please, please stamp out my light, allow me to be blind. Allow me to be washed away with the storm of you, I still have the stick that could still find love in the wind.

Only in sleep I’m able to see it, it’s brown with bouncy curls. Oblivion is time only in sleep. We were happy side by side only last night, perhaps you may dream of me now, and you thought I was such a child?

I know you know I love you more, you climb onto the summer night and watch the stars overwhelm the sky over the meadows. You count the stars to see who loves whom more? Or were we counting the number of blades of grass in the playground?

It may not change anything, the separation or the tears. But it will exist forever in the songs that I have saved for you. I will carry love with me like a light, down a dark path. It is also the path towards a hospital for two million people. The shadows will not scare me, I will sleep soundly because of the love you have reserved for me. Me, a light in the dark. O in the darkest of blue black nights, it’s singing alone, it’s singing because of a sleepy heart of a poem, after it’s an outpatient, it is engraved on a tombstone. Birds sleeping, like breasts full of milk, are fast asleep, the way our dreams are fast asleep, the awe of it all. I will be by your side like the grass on the banks of Kotam spring, a spirit shed from the spirit of Jung village, a heart that can but beat for another in Ea Nao and a soul is led by another soul as the rain returns to Ring village.

O how useless is the sound of the rain outside in the yard, I’m as sleepless as the rain.

August 2023
___

[10]

bạn chảy vào tôi như thủy triều vào bờ.

tôi không rút lui như biển. Tôi là màu xanh bầu trời rực rỡ. Tôi là hồ eakao màu vàng khi hoàng hôn cháy. Tôi nghe tiếng kêu ở thác dray nur trong đêm gọi tên tôi, tên tôi, tên tôi. Em không còn là của anh, không lạc lối trong anh dù em khao khát được lạc lối. Như ánh sáng từng lạc đường trong ánh sáng.

hãy dập tắt tôi, để tôi điếc và mù. Cuốn trôi tôi bởi cơn bão của bạn, tôi vẫn còn một cây gậy dò tìm tình yêu trong gió.

chỉ trong giấc ngủ tôi mới nhìn nó, tóc màu nâu với mái tóc xoăn bồng bềnh. Chỉ trong giấc ngủ thời gian mới bị lãng quên. Đêm qua chúng ta đã chơi với nhau, phải chăng bạn cũng nghĩ tôi là một đứa trẻ?

khi tôi nói tôi yêu nhiều hơn, bạn leo lên đêm mùa hè và ngắm nhìn những ngôi sao tràn ngập trên ngọn đồi. Bạn đếm những ngôi sao để biết ai yêu nhiều hơn? Hay là chúng ta đếm ngọn cỏ ở công viên?

nó không thay đổi, sự chia ly hay nước mắt. Nó sẽ tồn tại mãi trong những bài hát tôi dành cho bạn. Tôi sẽ mang theo tình yêu như một ngọn đèn, đi xuống con dốc tối. Tôi không sợ những cái bóng, tôi sẽ ngủ ngon trong ngọn đèn là tình yêu bạn dành cho tôi. Tôi, một ngọn đèn trong bóng tối. Ôi trong đêm xanh thẳm nó hát một mình, nó hát vì trái tim đang buồn ngủ của một bài thơ, sau khi xuất viện tên nó được khắc lên bia mộ. Những con chim đang ngủ, như bầu sữa đang ngủ, như giấc mơ của chúng ta đang ngủ, thật kỳ lạ. Anh sẽ bên em như cỏ bên bờ suối kotam, tâm hồn sẽ trút bỏ tâm hồn khỏi buôn jung, trái tim chỉ biết đập theo trái tim ở ea nao và tâm hồn chỉ đi theo tâm hồn khi mưa về buôn ring dẫn dắt.

tiếng mưa vô ích ngoài sân, anh mất ngủ như mưa.


Growing larger was the raindrop outside. You learn later that the rain is not only cold, often it burns like tears. Tears are signs of weakness, “never let anyone know you’re crying, my dear.” You shake your head: “Surely, we must all cry at one time or another in our life right?” He smiled and tapped the tip of your nose with his right index finger. His words were more dismissive than truth since he knew you were a storm, and it didn’t matter where you were in the rain he was filled with joy.

Your childish soul couldn’t understand how “always” could never be “forever”. You don’t always get wet from the rain. And if you do get wet, it’s nothing dramatic, you can simply change into dry clothes. As long as you do not lose all those precious moments, because you don’t have time to share them with anyone. You wish you could see the future, but there’s no time left. You look back and there’s nothing left but green grass. As fine as your garden. No different to how later you would get hurt when you fly, you would be too scared to cry because your sobbing might wake the person in your bed. You feel as though your relationship with him is more like father and daughter rather than husband and wife.

He said: “So you have decided to leave with the storm? Then why does the storm not rain like your tears?” That was what he said as he sat next to you but he never really sees you. You are immaterial. You can not make a decision without him. You know that, without him on the long journeys, your family will fall apart. The gate and climbing red bougainvillaeas too will fall apart.

It’s all far too late, you must leave. You have already made a promise to someone. You need more than the rain and a garden.

[11]

bên ngoài, mưa nặng hạt hơn. Sau này bạn biết cơn mưa không chỉ lạnh, nhiều khi nó làm bạn bị bỏng như nước mắt. Nước mắt là dấu hiệu của sự yếu đuối, “đừng bao giờ để ai biết em đang khóc.” Bạn lắc đầu: “Nhưng ai cũng phải khóc một lần nào đó trong đời chứ?” Anh mỉm cười, chạm ngón tay vào chóp mũi của bạn. Anh chỉ giả vờ vì anh thừa biết bạn là cơn mưa, chỉ cần bạn chạy ra đâu đó trong mưa là anh ngời ngời hạnh phúc.

tâm trí trẻ con của bạn không hiểu rằng “luôn luôn” không phải là một từ có nghĩa là “mãi mãi”. Mưa không phải lúc nào cũng làm bạn ướt. Mà nếu có ướt thì thay quần, có gì đâu. Miễn đừng làm mất đi những khoảnh khắc quý giá, vì bạn không còn thời gian để chia sẻ với ai. Bạn muốn nhìn thấy tương lai, nhưng thời gian sắp hết. Bạn quay nhìn quá khứ, chỉ còn đám cỏ xanh. Mong manh như khu vườn của bạn. Cũng như sau này khi bạn bay và bị đau, bạn không dám khóc vì tiếng thổn thức vì sẽ làm ai đó đang nằm trong phòng bạn thức giấc. Bạn ước anh xuất hiện. Bạn thấy anh với bạn như cha với con gái.

Anh nói: “Em đã quyết định đi với cơn mưa? Tại sao mưa không rơi như nước mắt em?” Anh nói vậy vì bạn đang ngồi bên nhưng anh không bao giờ nhìn thấy bạn. Bạn không phải là người hữu hình. Bạn không thể tự quyết định đời mình mà không có anh. Bạn biết, nếu không có anh trong những chuyến đi xa, gia đình bạn có thể sụp đổ. Cả cánh cổng và giàn hoa giấy màu đỏ.

tất cả quá muộn, bạn cần phải đi. Bạn đã hứa với một người. Bạn cần nhiều thứ hơn khu vườn và mưa.

Nguyễn Thị Phương Trâm

You write her name on her hair tide, then tie it to a wave and wait for it to drift away. As her name fades away with the tides, your pain will be the fisherman’s bait. The strangest thing is that you thought you were sleeping with her, but instead you are hooked, you’re being reeled back in on a fishing rod. The scent of her hair linger on your fingers, long and slender strands of grey hair, white like tuberoses…

– A waste of time, she said, why do you bother with such things.

Even when you love, you want to be the only one immortalised, to then have her erase you from the sand. The poems you composed are now in ashes, but you thought you could survive on fame. The verse, you thought would live on forever, and your name already on the list for a ticket for a ride into heaven. But death, it will make the whole world submit to it, not just your love. 

You try your best to not turn into a wave. I’m here for your funeral and it’s too late. Though people talk about you as though you’re still alive, just not here. Where are you? Perhaps you are in the dreams of a school of fish, the way we would never dunk our finger in a pot of hot oil. 

[12]

bạn viết tên nàng lên sợi dây buộc tóc của nàng, rồi buộc lên những con sóng chờ cho nó cuốn trôi. Khi tên nàng tan theo thủy triều, nỗi đau của bạn hoá thành mồi câu của một người đi câu cá. Thật kỳ lạ, bạn tưởng mình đang nằm với nàng, nhưng bây giờ bạn biết mình đang bị cuộn tròn trong lưỡi câu. Mùi tóc nàng còn trên tay bạn, có cả những sợi tóc bạc như những thân hoa huệ trắng, dài…

– một việc vô ích, nàng nói, chàng hay làm những việc vô ích.

cả khi yêu bạn chỉ muốn một mình bạn bất tử, nhưng rồi tên của bạn cũng bị nàng xóa sạch trên cát. Những bài thơ bạn nghĩ ra đã thành cát bụi, nhưng bạn vẫn nghĩ mình sống bằng danh vọng. Câu thơ, bạn nghĩ rằng nó sẽ vĩnh cửu, trên thiên đàng đã có tên của bạn. Nhưng cái chết, nó sẽ khuất phục cả thế giới chứ không chỉ là tình yêu của bạn.

bạn cố gắng hết sức không để mình bị biến thành một con sóng. Tôi đến dự đám tang của bạn và mọi thứ đã quá muộn. Nhưng mọi người nói có vẻ như bạn vẫn còn sống, chỉ là không phải ở đây. Bạn ở đâu? Hay bạn ở trong giấc mơ của những con cá? Giá như chúng ta có thể nhìn thấy giấc mơ của những con cá, thì chúng ta đã không bao giờ chạm vào cái chảo dầu, nóng bỏng.


Dreams awaken by intangible memories. In a glance. Then another glance. Within a thousand tangible smiles. Hidden laughter behind our new found light. Your eyes blinked even though your lips were not moving. Just blinking.

Eyes. Stolen glances. Found out. Captured. Draws you in. The magnitude of a black hole impossible to escape, takes us to an indefinite place. The beginning of an adventure, knowingly given to us by fate. During the late nights, where the questions become your companion, where you are the desire, where the songs are mocked. Laughter is the soul, passion in place of answers.

We find the memories, even though they have yet to take place. Convenient lies. Gentleness beyond passion. Passion burning in our chest.

We are not pilots, hence we tend to get lost when we fly, and we’re not sure which way we should go. Where are we flying to? The question gives rise to the injustice of it all. In order to dream? Perhaps it is a challenge? Does life simply distract us from our past and present duties?

Is it because we took what isn’t ours to take? Or once again, the choices we have made in the past have taken away our present chance?

I know, I can’t answer those questions. All I can do is to stay silent as I listen to those haunting songs in the dark. Without laughter, without passion, your thoughts are buried under layers of dust and loneliness.

I think, I feel, I know, me, myself, and I… Your late night companion knows somewhat. The quiet whisper in your ear, indiscernible because the questions come with no answers. In retrospect, you find those you thought you knew, but they were too scared, they wanted to be left in peace. All of it is just a riddle, another test, a lesson in life.

To change the course of an adventure, we have to leave things undone. The thing we call purpose, we regret nothing because we have claws.

I miss that look, your smiling soul igniting within me. Passion searching for a chance thought to have been hidden away, burning as though with nothing to lose. The maddening prospect, the strangest thing dwelling within me filling me up overflowing within me. I miss the memories I could not see.

The stupidity of accepting such pain. I will one day sleep. And when the dream is awakened, it will show us the way.

[14]

những giấc mơ đột nhiên được đánh thức bởi những ký ức vô hình. Một cái nhìn. Rồi cái nhìn khác. Nơi một ngàn nụ cười không vô hình. Tiếng cười cũng biết trốn tránh, dù cuối cùng chúng ta cũng tìm thấy ánh sáng. Mặc dù đôi môi em không còn cử động. Chỉ mắt còn chớp.

đôi mắt. Bị bắt gặp. Bị bắt. Bị kéo vào. Như lực hấp dẫn của lỗ đen không thể thoát, đưa chúng ta đến cõi vô định. Sự khởi đầu của một cuộc phiêu lưu, một định mệnh mà chúng ta giờ đã biết. Trong những đêm khuya, nơi những câu hỏi trở thành bạn đồng hành, nơi khát khao là bạn, nơi các bài hát bị chế nhạo. Tâm hồn chúng ta là tiếng cười, đam mê thay câu trả lời.

chúng ta tìm thấy những ký ức, dù chúng chưa từng xảy ra. Những tiện nghi chưa từng tồn tại. Sự dịu dàng theo sau những đam mê. Những đam mê bị đốt cháy trong lồng ngực chúng ta.

chúng ta không phải là phi công, nên chuyến bay của chúng ta dễ bị lạc lối, không biết phải bay đi đâu? Câu hỏi thường làm chúng ta thấy đời không công bằng. Để mơ ước? Đó chỉ là tra tấn thôi sao? Cuộc sống chỉ là sự xao lãng khỏi những nghĩa vụ trong quá khứ và cả hiện tại?

Có phải chúng ta đã ăn cắp những gì không phải của mình? Hay những lựa chọn của quá khứ lại đang cướp mất của chúng ta, một lần nữa?

tôi biết tôi không thể trả lời những câu hỏi đó. Chỉ im lặng bên những bài hát ám ảnh trong bóng tối. Không có tiếng cười, không có đam mê, những suy nghĩ của bạn đóng băng và cô đơn.

tôi nghĩ, tôi cảm thấy, tôi biết, tôi, tôi… Những người bạn đêm khuya của bạn cũng biết một phần. Họ thì thầm lặng lẽ, chúng ta không thể nhận ra vì những câu trả lời chưa có đáp án. Trong bài kiểm tra, những người bạn tưởng là biết, nhưng họ quá sợ hãi, họ muốn nghỉ ngơi. Tất cả chỉ là một câu đố cho cuộc đời thi thêm lần nữa.

để chuyển hướng cuộc hành trình, chúng ta sẽ phải bỏ lỡ điều gì. Nếu đó là mục đích, chúng ta không hối tiếc vì chúng ta sẽ có móng vuốt.

tôi nhớ cái nhìn đó, nụ cười của tâm hồn bạn lại bừng lên trong tôi. Niềm đam mê tìm kiếm cơ hội tưởng đã giấu kín đã bùng lên như thể không sợ mất mát. Điều đó có vẻ điên rồ, nhưng sự kỳ lạ tràn ngập con người tôi. Tôi nhớ những kỷ niệm mà tôi không thể nhìn thấy.

sự ngu ngốc của nỗi đau vẫn có thể chấp nhận. Một ngày nào đó tôi sẽ ngủ. Và giấc mơ khi được đánh thức, nó sẽ dẫn đường cho chúng ta.


– it doesn’t matter how you die, death is sad, give it a break, write something funny. She said again.

Since together with life, you could illuminate death, dawn illuminating darkness, dreams illuminating the challenge of having to pull a heavy cart called living. The burden of never being able to be a part of anything, you replace your black unreadable old phone with iPhone 15. Since Satan is amongst us, deemed apples more superior than durians.

You allow life to unravel, and the rather hilarious inequality of life and death. You know that in the end those who cheat will reign over humanity, always oblivious of their own actions.

You say:

I have enough, I don’t want to try,

I have enough, I am not something you want to try.

But I’m very lonely, no one sees me, she never pays any attention to me, not even a single compliment, she is always beyond my reach.

I have worked hard for your love, so I could see you everyday, just to have a coffee with you instead of working. Beyond the coffees, behind doors are all the accomplishments, my life’s work. I’m always stuck between page 6 and page 7, page 39 and page 36, trying to find the meaning of a poem. I will dismiss all your confusing allegories, the truths she made up because of the history no one wants to write down, so they could have more time to study it, each time she agrees to see me.

Hence the reason, I have worked so hard. To answer all her questions, affixing all the stars across the sky, hang up all my awards on the wall. I will stand on the stage, unlike her, with all her ribbons and latest hair attachments. I will stand alone at the end of the corridor, thoughtful, after my performance. I will be someone “important”, and there is no way you’ll be able to find me. I practise and I practise so I won’t sound like a fool when I read the poem. When the light is so pure and so pretty, you know, only the blind could possibly tell the difference. Because no one dares to ever appear in such light.

It’s not my fault, I have done what she asked of me. I have survived all possible awkward and embarrassing situations. I have played this exhausting game for so long that no one could possibly touch me, not even my own heart. Ah, but my heart, does it not still rotate once a day in time with the rotation of the earth? Or do yours spin faster at a double rate because of your association with the king? Ah, my heart hides the unseen tears, hence sometimes the tears would lie there all alone, on the ground.

The love that I have, what I’m looking for, resides always in the eyes of someone blind all the way up there. To see one true self is not easy, it is something you do behind doors.

I have cried and I have suffered so I could escape “him”. When “he” wanted to save “her” was when I was dragged into it. With the sins “against women”, I’m immediately a loser. And he looks at me with pity. The chilling coldness frightens me, hence the poems I write now are more and more detached from reality. To the point that I would avoid mentioning the places he used to climb up and read his poetry. I don’t hate him, since he knew what it takes to become a god, to leave the kind of folklore he will pass down to his golden child, precious children. Now and then his precious child plays the role of a black sheep, complaining rather too loudly about their pain and suffering. Like asking god for help, they would say something like: “thank you, but it will be cloudy next week.”

I have said goodbye to their god, their god has no place in my life high up in the sky. I will look for her, because she’s on the ground. The truth is she’s rather lonely without the ribbons to tie her hair. She cried: we have lost our innocence, or was the innocence taken from us. You and I should sew a foot-long pocket and together we can feed ourselves with the starfruit in his garden.

People tormented by the original sin that is unavoidable, to build our home on the sand and that is unavoidable, to be attached to materialistic and mindless fun are things that are unavoidable, to be acknowledged by him like a fat cat is unavoidable.

I have lost, I have fought with all my might living a life in poetry, she had told me off for not fulfilling my duties. I am suffering, not just for myself but for what will never be seen as resounding is her whole world of sacred poetry.

Because not only is she sanctified she is spectacular. She’s not above anyone, but she’s equal to all men. She’s blatantly not beneath anything and even those who are blind can see that. No one can truly say she is who she is supposed to be.

The sacred gift of eternity is eternal existence. Her only purpose is love, because she can not die. But people, they die, the way we all turn into ashes. She said: without a feminine side you can’t do what you do.

She is the air in your lungs, he is there for your convenience. For balance, you stop eating so you can be thinner, so you can slip in and out of any crack. But to throw away what has been given to you, is not how you live. Plus to also continue to welcome the oxygen so you can live another day. You are another life. Life woven into death like her advice.

You work, and you love, you are manly and you are feminine, you are equal inside. I love winter when the birds say their goodbyes, because it is when all the leaves have fallen. Left are the birds, they are the only thing left that can fly.

Because I don’t believe that you can fly…

[15]

– cái chết nào cũng buồn, viết về sự sống cho vui đi, anh. Nàng nhắc bạn.

vì khi kết hợp với sự sống, bạn sẽ chiếu ánh sáng vào cái chết, chiếu bình minh vào bóng tối, chiếu giấc mơ vào mọi người đang vật lộn kéo chuyến xe của đời mình. Bạn sẽ mang một sức nặng mà chưa bao giờ bạn thuộc về, bạn sẽ đổi i.phone 15 thay vì bạn vẫn xài cái điện thoại đen mờ của bạn. Bởi vì Satan đã đến, đã đề nghị quả táo thay cho sầu riêng.

bạn để cuộc sống xuất hiện, và sự thiếu cân bằng giữa sống – chết sẽ hoá thành sự hài hước. Bạn biết cuối cùng những người hay ăn gian sẽ làm thần thánh và con người, luôn vô thức về bản thân mình.

bạn nói:

tôi đủ rồi, tôi không muốn thử.

tôi đủ rồi, tôi không phải thử.

nhưng tôi quá cô đơn, tôi không được ai nhìn thấy, nàng không bao giờ khen ngợi tôi, nàng luôn luôn vượt quá khả năng của tôi.

tôi đã làm việc rất chăm chỉ để có được tình yêu của bạn, để cầu xin bạn gặp tôi mỗi ngày, chỉ để uống cà phê thay vì những công việc. Ngoài việc uống cà phê, những thành tựu gì đều nằm ngoài cánh cửa của đời tôi. Tôi luôn luôn bị kẹt giữa trang 6 và trang 7, trang 39 và trang 36, để tìm ra ý nghĩa của một bài thơ. Tôi sẽ bỏ qua những ẩn dụ rắc rối của bạn, những sự thật nàng bịa ra vì lịch sử không ai chịu chép lại, để học được nhiều hơn, mỗi lúc nàng chịu gặp tôi.

vì thế tôi đã làm việc chăm chỉ. Tôi trả lời các câu hỏi của nàng, tôi gắn các ngôi sao lên trời, tôi treo lên tường các bằng khen. Tôi sẽ đứng trên sân khấu, không như nàng phải cần thêm ruy-băng và các lọn tóc người ta mới cho xuất hiện.
tôi sẽ đứng một mình ở cuối hành lang, trầm ngâm sau tiết mục của mình. Tôi sẽ làm người “quan trọng”, bạn không có cách nào để nhìn thấy tôi. Tôi luyện tập liên tục để tránh lỗi nói ngọng khi đọc thơ. Khi ánh sáng quá thuần khiết và quá đẹp, bạn biết đó, chỉ có người mù mới có thể so sánh. Vì không ai còn dám xuất hiện trong ánh sáng như vậy.

đó không phải lỗi của tôi, tôi đã làm những gì tôi được nàng yêu cầu. Mọi chướng ngại vật tôi đều bước qua. Tôi đã chơi trò chơi này mệt đến nỗi không ai chạm vào tôi, kể cả trái tim tôi. A, mà trái tim tôi, nó chẳng phải vẫn quay mỗi ngày một vòng theo vòng quay trái đất sao? Hay là bạn cứ quay nhanh hơn một vòng mỗi ngày vì sự quen biết với ông vua của bạn? A, trái tim tôi, nó còn những giọt nước mắt mà tôi giấu, nên có khi nó nằm cô đơn, trên mặt đất.

tình yêu mà tôi có, thứ tôi tìm kiếm, vẫn luôn ở trong ánh mắt của một người mù từ trên cao. Nhìn thấy chính mình là một việc khó khăn, nó cũng là một việc đằng sau cánh cửa.

tôi đã khóc và tôi đã đau khổ để được giải thoát khỏi “anh ấy”. Lúc “anh ấy” muốn cứu “cô ấy” là lúc tôi bị lôi vào. Với tội lỗi “chống lại phụ nữ”, tôi nhanh chóng bị xử thua cuộc. Và anh ấy nhìn tôi, thương hại. Sự lạnh lùng khắc nghiệt làm tôi sợ hãi, nên thơ tôi sau này là một thế giới quá quá mơ hồ. Tôi thậm chí còn không dám nhắc đến những nơi anh ấy từng đến và leo lên để đọc thơ.
nhưng tôi không ghét anh ấy, vì anh ấy đã làm những gì có thể để biến mình được biến thành một vị thần, một huyền thoại được mong đợi từ những đứa con bằng vàng của anh ấy. Thỉnh thoảng những đứa con bằng vàng lại vào vai cừu đen, kêu hơi lớn tiếng về sự đau khổ. Ví dụ như khi kêu cứu về bầu trời, họ sẽ nói: “cảm ơn bạn, nhưng tuần tới trời sẽ có mây.”

tôi từ giã bầu trời của họ, vì tôi không bay lên đó làm chi. Tôi sẽ tìm nàng vì nàng vẫn ở trên mặt đất. Thật ra nàng rất cô đơn khi không còn sân khấu và dải ruy băng buộc những lọn tóc. Nàng khóc: chúng ta không còn sự ngây thơ, hay sự ngây thơ đã bị đánh cắp khỏi cuộc đời chúng ta. Chàng và em hãy đi may túi ba gang và cùng nhau ăn từ cây khế của anh ấy.

đành là tội tổ tông luôn hành hạ con người, đành là chúng ta xây nhà trên cát, đành là chúng ta phải bị cuốn vào những thứ vật chất những thú vui vô tâm, đành là chúng ta nhiều khi được anh ấy nhìn nhận như những con mèo mập và béo.

tôi đã thua, tôi đã đấu tranh hết sức nhưng suốt cuộc đời làm thơ, tôi bị nàng la vì không hoàn thành nhiệm vụ. Tôi đau khổ, không chỉ vì tôi mà vì một thế giới thơ ca vang rền và thiêng liêng của nàng đã không bao giờ được xuất hiện.

vì nàng không chỉ thiêng liêng mà mãi mãi vĩ đại. Nàng không ở trên, nhưng nàng ngang bằng với mọi gã đàn ông. Nàng cũng không ở dưới, và chỉ người mù là không thấy thôi. Không ai có thể chứng minh cô ấy là cô ấy.

món quà thiêng liêng của sự vĩnh cửu, là tồn tại mãi mãi. Mục đích của cô ấy chỉ là tình yêu, vì cô ấy không thể chết. Nhưng con người thì có thể chết, như chúng ta có thể thành cát bụi. Nàng nói: không có nữ tính thì chàng không thể làm như vậy được.

cô ấy là hơi thở của bạn, anh ấy là phương tiện của bạn. Để cân bằng, bạn nhịn ăn cho mình gầy đi, lách qua khe nào cũng lọt. Để đổ bỏ những gì bạn đã được cho, đó không phải là cách sống của bạn. Và cũng để đón nhận từng hơi thở mà bạn tiếp tục sống thêm một ngày. Bạn là một cuộc sống khác. Cuộc sống đan vào cái chết như lời khuyên của nàng.

bạn làm việc và yêu thương, bạn nam tính và nữ tính, bạn bình đẳng với bên trong của bạn. Tôi yêu mùa đông khi những chú chim nói lời tạm biệt, bởi vì lúc đó lá đã rụng hết. Chỉ còn những chú chim, chúng trở thành thứ duy nhất có thể bay.

vì tôi không tin là bạn biết bay…


To write is to time travel. Your writing at one point or another in time, like magic, will become a discovery for people who read it, even when what you may have written will be pure shadow.

You run after the moving letters, you play the role of an idiot listening to the age old gossip, ready to chase down the delusions of the heroes who like to deceive people so they can stay heroes. You understand how a moment can be hidden in time, how an unknown moment has yet to be noted on the timeline. Hence your agony like a new hatchling in the eagle’s eyes.

You use the vernacular to see the vulnerability of spring, how the air merges with time to form a path, drifting between dawn and hope. But the blindness never leaves your fingers as you write, the way the morning waits for its silence, and in the end you will have nowhere left to hide from the pain.

Today is a day like yesterday. When time is hidden in a moment, you can’t find the sun, even though the sun and you have slept together.

The month and her went into hiding. Ran into October.

You know it’s October. You remember that in October you could barely laugh and it’s dark, you also don’t remember how you got to October. You don’t like the dark, so your door is closed. She knocked on the door and said: hey, I’m here. You asked her: who are you? She said: You know me. You say: so what, do we still need to see each other? Me sitting with a bottle filled to the brim with memories. She said: it’s fall, the leaves are now all over the dubious path we have taken. You say: the paths dotted with sunlight and yellow tire marks. She said: something is hiding behind the cold, will this winter be a winter we have lived through before? You left us with our memories, under the stripped naked branches. The days and months drifting along in time, while we’re buried beneath the autumn until the next year, when the load of winter is sucked out and discarded. Ready for spring.

Spring, your door is closed, January 1st. I locked up, February. You changed the locks, March. I lost my keys, April. You changed the locks again, May. But by October I was so sad, because she said: who are you? Why are you fiddling with my key hole? Who will give us a home?

I will never hurt you, but I will set fire to your world.

Across a cloudy white sky, a white room, white furniture, only your breath is in blue, and the colour of tears.

I will sit here until the end of October. With my broken body and my heart on the floor. Time wasted, moments of my life, because you decided to follow the changing season, and left without a trace.

My poems in the end are now yours. It’s already October, just go home, leave me alone with my miserable nightmares, and the harden pain since September.

She said: I’m okay with that.

[16]

Viết là đi xuyên qua thời gian. Ở thời điểm nào đó khi mọi thứ đã được bạn viết ra, điều kỳ diệu này làm mọi người sẽ gặp được bất cứ điều gì, kể cả khi nó chỉ là sự nguyên vẹn của bóng tối.

Bạn chạy theo sự di chuyển của con chữ, bạn vào vai một kẻ ngốc tin vào những câu chuyện cũ mèm, sẵn sàng theo đuổi ảo tưởng của các anh hùng nhưng hay nói láo để còn được làm anh hùng. Bạn biết có một chiều không gian bị giấu vào thời gian, và một chiều thời gian chưa được không gian gọi tên, nên nó vô danh. Vì thế mà nỗi đau của bạn giống như con gà con trong tầm nhìn của đại bàng.

Bạn nhìn sự nhạy cảm của mùa xuân với ngôn từ, thời gian chạm vào không gian thành một con đường, trôi giữa hy vọng và bình minh. Nhưng sự mù quáng vẫn nằm trong những ngón tay viết lách của bạn, như buổi sáng chờ đợi sự im lặng của chính nó, cuối cùng bạn không còn nơi nào để trốn tránh nỗi đau.
Hôm nay là một ngày như hôm qua. Khi chiều của thời gian trốn vào không gian, bạn không tìm thấy được mặt trời, dù mặt trời và bạn từng cùng nhau đi ngủ.

Bạn cuối tháng và nàng chạy trốn. Chạy vào tháng mười.

Bạn biết bây giờ đã vào tháng 10. Bạn nhớ ngày tháng mười chưa cười đã tối, bạn cũng không nhớ bao giờ cho đến tháng mười. Bạn sợ bóng tối và bạn đóng cửa. Nàng gõ cửa và gọi: chàng ơi, em ở đây. Bạn hỏi: em là ai? Nàng nói: chúng ta từng gặp nhau. Bạn nói: vậy đừng gặp nhau nữa, được không? Tôi đang ngồi với một cái bình chứa đầy những kỷ niệm. Nàng nói: lá đã rơi xuống những con đường đầy nghi hoặc của chúng ta. Bạn nói: có phải con đường có những vệt nắng lốm đốm những vết bánh xe màu vàng. Nàng nói: có điều gì bí ẩn trong cái lạnh, liệu mùa đông này có phải là mùa đông mà chúng ta từng chịu đựng hay không? Bạn để lại những ký ức của chúng tôi dưới những cành cây trơ trụi. Ngày tháng cứ trôi qua, chúng tôi sẽ bị chôn vùi dưới mùa thu cho đến năm sau, khi gánh nặng của mùa đông đã được trút bỏ. Chờ mùa xuân.

Mùa xuân, bạn đóng cửa, tháng 1. Tôi khoá cửa, tháng 2. Bạn thay khoá mới, tháng 3. Tôi mất chìa khóa cửa, tháng 4. Bạn lại thay khoá mới, tháng 5. Nhưng đến tháng 10 tôi rất buồn, vì nàng nói: chàng là ai? Tại sao chàng vẫn còn muốn tìm cách mở khoá cửa? Ai cho chúng ta nơi trú ngụ?

Tôi không bao giờ làm tổn thương bạn, nhưng tôi sẽ đốt cháy thế giới của bạn.

Giữa một trời mây trắng, căn phòng màu trắng, bàn ghế màu trắng, chỉ có tiếng thở của bạn màu xanh, và màu nước mắt.

Tôi vẫn ngồi đó, chờ cho hết tháng 10. Với một cơ thể tan nát, và trái tim đã rơi xuống sàn nhà. Một chiều thời gian của tôi thật lãng phí, vì bạn đã theo không gian, bỏ đi không dấu vết.

Những bài thơ cuối cùng của tôi là của bạn. Tháng 10 rồi, bạn hãy về nhà đi, cứ để tôi ở lại với những cơn ác mộng, và nỗi đau xa xưa từ tháng 9.

Nàng nói: tôi hoàn toàn ổn.


The smell of the lake, smell of the rain takes you back to the time you gave up. Summer in the lake is a clear blue, making her eyes seem less blue. And her black and white portraits prove that her sickness is incurable. 

Sick? 

Because she’s beginning to lose her hair, her face to you is like the face of the lake, a darker blue, darker like the blisters you get when you’re licked by a flame. Her other symptoms of madness are undiagnosed, she will not tolerate the symptoms of a fictitious sickness. She’s like a child, she believes she is her own therapist, she searches the internet for her diagnosis and cure, and believes in her self-hypnosis. 

You picture a small room, a bookshelf without books. A staircase leading you up to rooms full of people who don’t know anything, and a stairwell leading you down to people who don’t know where they’re going. These people bump into each other, and you find yourself trying to remember your name.

A year passes by, and your dreams for the future also change like the wet and dry seasons. Beyond the heat and cold, beyond her lessons in ethics, they have changed you. You know how to wait, thoughtful and sadly, as though you’re depressed.

A small room with a bookshelf without books, a staircase taking you up to rooms full of people who didn’t know anything and the stairwell taking you down amongst people who didn’t know where they were going. 

Love, I hope that you can still see me, what we had, when I’m no longer there.

[17]

mùi của hồ nước, mùi của cơn mưa đã mang bạn quay trở lại sau khi bạn bỏ cuộc. Mùa hè trong mặt hồ trong xanh, làm mắt nàng dường như mất đi màu xanh. Và những bức ảnh trắng đen của nàng chứng tỏ rằng căn bệnh của nàng không thể nào chữa khỏi.

bệnh?

bởi vì tóc nàng bắt đầu rụng, bạn nhìn gương mặt nàng như mặt hồ, xanh đậm thêm lên, màu đậm như vết bỏng khi bạn chạm vào lửa. Những chứng rối loạn khác của nàng cũng không được chẩn đoán, nàng không bao giờ chịu mình mắc những chứng bệnh đó, chúng chỉ là hư cấu. Nàng như trẻ em, nghĩ rằng mình là bác sĩ, tự tìm thuốc và chẩn đoán trên mạng, tin vào khả năng tự thôi miên của chính mình.

bạn đang hình dung, một căn phòng nhỏ, một giá sách không có sách. Một cầu thang đi lên những căn phòng chứa đầy những người không biết gì, và một cầu thang đi xuống đầy những người không còn biết đường về. Họ đang va vào nhau, và bạn thấy mình đang cố nhớ tên của mình.

một năm trôi qua, và giấc mơ về tương lai của bạn cũng thay đổi như mùa mưa và mùa nắng. Khi vượt qua nóng và lạnh, vượt qua những lớp học đạo đức của nàng, đã thay đổi con người bạn thành ra như bây giờ. Bạn biết cách chờ đợi, và trầm ngâm ngậm ngùi như người trầm cảm.

căn phòng nhỏ với giá sách và không có sách, cầu thang đi lên những căn phòng chứa đầy những người không biết gì và cầu thang đi xuống đầy những người không còn biết đường đi.

anh vẫn mong em nhìn thấy anh, và mọi thứ chúng ta từng có, dù anh không còn ở đó nữa.


Do you know who I am, or how I have lived my life? If you understand despair then winter to you will have more meaning. Because when you hope that she will come back, promising that you will wait for her, she will say:

– will we be alive then?

– not that I don’t have faith, I expect nothing.

– it’s better if you have something to look forward to, but expect nothing.

She’s always worried about how I might die, and I can’t believe how I’ve survived, how I managed to wake up. I can feel the damp soil all around me. As it turned out, I was still alive. I can feel my body moving again, my reactions, remembering that everything around her would automatically open up.

In the light of spring, she lies there crying amid the gale. The most amazing thing was that when I was again alive I had lost my mind. All I could feel was how she had power over me. She was the Lord of the Sky, where people might mistake her for the sun. She opens you up so you can see the heart, the flame is proof of the presence of your life.

Were you ever like me, before you were human? Allow yourself to open up just once, someone who would never open up the second time? Because I want you to open up more, the way you want. And I can tell you that I will be open. But because I was broken, I will close each time you open. A child will climb out and draw the outline of a body. She will draw what she can, but it’s now a blank canvas, hence you don’t know what colour to add? You can’t add the lines where you know they were never there.

Like a child, she turns her body to face her mother. She takes your hand and places it on her belly and says: I’m pregnant. You sit up and you draw a heart, to fill her emptiness, after she gives birth. Means I’ve turned into the accused when I love, before I was just a sales assistant and a poet.

Someone or another said: I can’t be bothered with visiting you in some mountain borough, I don’t want to marry you, I don’t want drama in my life, now, there are two very unhappy people, the way two people promise to die together. Why die, it makes no sense and what a waste, she said. Have you noticed how, in every drama, people want you to be the one unhappy? Do I deserve what I’m getting? Am I the one who stole her or has life stolen from me?

I sat on your front verandah in the dark. Everything was clear to me then: if your wife refuses to let you go, it means she loves you. But if she loves you, does she not want you to be happy, she wants you to be happy right?

I will tell you my dream. Last night I dreamed about a woman on a bus. In the dream, the woman was crying and suddenly the bus left. With one hand, she tried to wave, with the other hand she was holding tightly on a box full of eggs and her unborn children.

But my dream didn’t help her.

– I made a poem:

“Presently?
Do you want to experience death before dying?
What are you hoping for?
No one can save you but,
If there was anything worth dying for
Then it’s me”, she said
And beyond the comma you’ll see that
It is her
What do you think I want? I don’t know
All I know is that she will come back
We will be right here, sitting side by side
And my only wish is to make another poem with her.

[18]

bạn có biết tôi là ai, tôi đã sống như thế nào không? Nếu bạn biết tuyệt vọng là gì, thì có lẽ mùa đông sẽ ý nghĩa hơn với bạn. Vì khi bạn mong nàng quay về, bạn hứa bạn sẽ chờ, nàng sẽ hỏi:

– lúc đó mình còn sống không anh?

– không phải em mất niềm tin, nhưng em không hy vọng.

– đừng hy vọng, chàng hãy nghĩ về một cái gì đó vẫn còn ở phía trước, sẽ tốt đẹp cho chàng hơn.

nàng luôn sợ tôi chết, và tôi cũng không ngờ mình có thể sống sót, không ngờ mình lại tỉnh dậy. Tôi cảm thấy đất ẩm ướt quanh cơ thể mình. Hoá ra tôi vẫn còn sống. Cơ thể tôi bắt đầu có lại các phản ứng, nhớ lại mọi thứ bên nàng và có thể tự mở ra được.

trong ánh sáng của mùa xuân, nàng nằm khóc giữa các cơn gió. Điều tuyệt vời là khi sống lại tôi không có tâm trí. Chỉ còn cảm giác, là nàng đang cai trị tôi. Nàng là vị chúa tể trên trời, người ta vẫn nhầm gọi là mặt trời, nàng mở ra cho bạn thấy ngọn lửa của trái tim, ngọn lửa như sự hiện diện trên đời này, của bạn.

bạn có từng giống tôi không, trước khi bạn trở thành con người? Bạn đã cho phép mình mở ra một lần, ai sẽ không bao giờ chịu mở lại lần thứ hai? Bởi vì tôi muốn bạn mở ra nhiều hơn, theo cách của bạn. Và tôi nói tôi cũng sẽ mở. Nhưng vì tôi đã tan vỡ, nên tôi phải chịu khép lại mỗi khi bạn mở ra. Một đứa trẻ sẽ chui ra và vẽ các đường viền của một cơ thể. Nàng vẽ những gì nàng có thể, nhưng nó đã thành trắng xóa, làm bạn cũng không biết phải tô màu gì lên? Bạn không thể điền vào dòng kẻ những gì mà bạn biết là không có, ở đó.

như một đứa trẻ, nàng quay người về phía mẹ. Nàng còn lấy tay bạn đặt lên bụng và nói: em có thai. Bạn ngồi dậy vẽ một trái tim, để lấp đầy sự trống rỗng của nàng, sau khi nàng sinh nở. Vậy là tôi trở thành tội phạm khi yêu, trước đó tôi chỉ là nhân viên bán hàng và là một nhà thơ.

ai đó nói: tôi không muốn đến phố núi với bạn, tôi không muốn cưới anh, tôi không muốn cuộc đời giống như một vở kịch, trong đó có hai người rất buồn, như hai ta đã hứa sẽ cùng nhau chết. Sao phải chết, em thấy vô lý và phí quá.
tại sao các vở kịch người ta cứ thích bạn vào vai người buồn, bạn có nghĩ như vậy không? Tôi có xứng đáng hưởng những gì tôi đáng được hưởng không? Tôi đã đánh cắp nàng hay cuộc đời này đã đánh cắp tôi?

tôi ngồi trong bóng tối trước hiên nhà bạn. Mọi chuyện đối với tôi đều rõ ràng: nếu vợ bạn không chịu để bạn ra đi, điều đó chứng tỏ cô ấy yêu bạn. Nhưng nếu cô ấy yêu bạn, cô ấy có muốn bạn hạnh phúc không, cô ấy phải muốn bạn hạnh phúc chứ?

tôi kể cho bạn nghe giấc mơ của tôi. Đêm qua tôi mơ thấy một người phụ nữ ngồi trên một chiếc xe buýt. Trong giấc mơ, cô ấy đang khóc và chiếc xe buýt bỗng vụt đi. Với một tay, cô ấy cố sức vẫy, một tay còn lại cô ấy cố ôm một chiếc hộp chứa đầy trứng và trẻ sơ sinh.

nhưng giấc mơ của tôi không giải cứu được nàng.

– tôi làm một bài thơ:

“hiện tại? bạn có muốn trải
nghiệm không, cái chết trước cái chết?
bạn có hy vọng không?
không ai có thể cứu bạn nhưng
nếu có thứ gì đáng để bạn chết thì
đó chính là em”, nàng nói
và sau dấu phẩy bạn thấy
đó chính là nàng
bạn nghĩ tôi đã ước điều gì?
tôi không biết gì hết, chỉ biết rằng nàng sẽ quay lại
rằng cuối cùng chúng tôi sẽ ở bên nhau
điều tôi mong ước, là tôi ước mình có được một bài thơ nữa, cùng với nàng.


She said: we could go on a trip, make memories, and the fire from my body will mark all the places we might call on.

You don’t have that kind of expectation, there’s no fire left, it’s gone, leaving no memory behind, the way she had taken her scent with her. The entire morning sitting there staring at the West Lake, and it’s as tiny as a bowl of bún chả, and in the years to come it will heal your anxieties each time she flies and you’re not there.

You will turn into a thing of yearning, and why not? It’s a rather poetic notion. I have been in the lake for so many lifetimes in the form of a shark, because you like to bite. Once bitten twice shy, it will be a long time before you consider returning, and no one will know you’re there until you’re right by the bank.

In the dark, you’re one of her countless poems, where the vernacular is not tarnished by illness. You no longer feel the cuts of the cogon grass on your skin, making you bleed. You were the colour of fire once, now you are in the shade of ashes. Your podium has been swallowed whole by the fire, unwarranted and its idol now no longer has anyone left to pay homage. You’re allowed a place to rest at the foot of the effigy, and people will testify to the fact that the cogon grass cuts on your skin have now healed. The podium is where you squeeze yourself in amongst the others so you can face your failures. In Easuop you have visited another ancient podium, restored for the worship of burned and cremated idols. But where you live people are respectful, no one pushes or shoves.

Sometimes the dreams would stop because she’s monitoring her sleep. She would at the same time pray for protection from the old man and that you wouldn’t be so afraid of his spells. His body is very cold because he’s an idol. After finding what he needs from the crumbling wall, he would cover her body with some dry leaves. To get rid of the evidence, he said. She laughs: the podium will be the source of your sustenance, you don’t have to do anything except sleep and dream.

You see so many people standing around, crowding even their dreams, taking up all the spaces on the way up to the podium. Faces always in a rush, always busy. They listen and respond wisely with understanding, compassion, and pity for other people, acknowledging for the time being, the importance of the question. You and her were up late, saw the ghosts, and she warned me about losing money to unwarranted idols.

You went looking for any idol. As it turned out they were no different to spirits, they throb and pulsate, warm like her hand. But when you reach out to touch them, they would have a disparate beat, if you squeeze them tightly enough they would take the form of a person, complete with hair, flesh and bone. Ah, and the hair gave you grief because the old man wants you to make sure each strand was accounted for, before you can open your eyes to look at her and the old man.

You’re a dream, a moment of madness as it turned out. You ran back to the ancient podium in your hometown, where they also worshipped the god of fire and they were also burned and cremated. In the end, you will find that death is inevitable, and that you are already old. You are fine with that but she continues to message you from far away: how should I put it so you might understand? You more than understand her, we are all shadows, and someone will always turn up to give you permission to dream, the dreams of munition and fire…

[19]

nàng nói: chúng mình hãy cùng nhau làm một chuyến hoài niệm, và lửa sẽ tỏa ra theo dấu vết cơ thể em.

bạn không hy vọng vào một chuyến đi như vậy, ngọn lửa đã tắt, đã bỏ đi không bao giờ để lại ký ức như nàng không còn để lại một mùi hương nào. Cả buổi sáng mà bạn ngồi nhìn, hồ Tây chỉ nhỏ như một bát bún chả, và nhiều năm nữa nó vẫn còn chữa lành chứng bệnh nôn nao của bạn khi nàng bay và bạn không có mặt.

bạn trở thành nỗi nhớ, tại sao không? Đó là một ý tưởng rất nên thơ. Tôi đã ở trong hồ từ muôn kiếp trước với tư cách là một con cá mập, vì bạn thích cắn. Sau lần cắn ấy phải lâu lắm bạn mới có thể quay lại, cũng không ai nhìn thấy bạn cập bờ.

trong đêm tối, bạn là một trong vô vàn bài thơ của nàng, nơi ngôn ngữ còn chưa bị nhiễm bệnh. Bạn cũng không còn cảm thấy những lá cỏ tranh từng cứa đứt thịt da làm bạn chảy máu. Bạn từng mang màu sắc của lửa, giờ bạn có màu của tro tàn. Ngôi đền của bạn đã bị nuốt chửng trong ngọn lửa, đã bị mạo phạm và thần thánh của nó cũng không còn được ai cúng tế nữa. Bạn được đặt nằm dài dưới bệ tượng, và người ta sẽ xác nhận các vết thương do lá cỏ tranh cứa đứt đã lành. Ngôi đền là nơi bạn cố chen vào để chứng kiến sự bất bại của mình. Ở Easuop bạn đã từng thăm một ngôi đền phế tích khác, đã được trùng tu và cũng thờ cúng những vị thần bị thiêu cháy. Nhưng ở quê bạn thì không ai phải chen lấn.

thỉnh thoảng giấc mơ bị ngưng lại vì nàng luôn theo dõi giấc ngủ. Nàng vừa cầu xin sự bảo vệ của ông già vừa giúp bạn đỡ sợ hãi phép thuật của ông ta. Cơ thể ông ta rất lạnh vì là thần, sau khi tìm kiếm gì đó trong những bức tường đổ nát, ông ta sẽ phủ lên cơ thể nàng và bạn một ít lá khô. Để mất dấu vết, ông ta nói. Nàng cười: ngôi đền này sẽ mang lại cho chàng thức ăn, chàng không phải làm gì ngoài ngủ và mơ.

bạn thấy từng đám người đứng kín cả giấc mơ, kín cả cầu thang dẫn lên ngôi đền. Những gương mặt luôn có vẻ hối hả, bận rộn. Họ lắng nghe và trả lời vừa khôn ngoan vừa thông cảm vừa thương hại người khác, vì ai cũng biết sự quan trọng của câu hỏi lần này. Vì vẫn thức, nên bạn và nàng thấy những bóng ma, và nàng nhắc bạn đừng để bị bịp và mất tiền oan vì những thần thánh mạo xưng.

bạn đi tìm một vị thần. Hoá ra nó như một linh hồn, đang đập và co bóp, nóng ấm như nắm tay của nàng. Nhưng khi đưa ngón tay chạm vào thì nó lại co bóp kiểu khác, bóp rất chặt và thành ra một con người, đủ cả da xương lông tóc. À, mái tóc làm bạn rất mệt vì ông già bắt bạn phải đếm hết bao nhiêu sợi tóc mới được mở mắt ra, để nhìn nàng và ông ta.

bạn và giấc mơ, hoá ra chỉ là cuộc hoảng loạn. Bạn chạy về đền thờ phế tích ở quê bạn, cũng thờ thần lửa và bị thiêu hủy trong lửa. Cuối cùng bạn hiểu rằng cái chết sẽ tới, và chính bạn cũng già. Bạn không còn thắc mắc gì nhưng từ xa
nàng vẫn nhắn tin: nói sao cho anh hiểu? Bạn thừa sức hiểu rằng với nàng, bất cứ ai cũng chỉ là một cái bóng, rằng sẽ luôn có một người khác xuất hiện và được phép mơ, những giấc mơ lửa đạn…


Look, babe, I’m the one in love, while all you have is a crush?

You don’t understand how she came up with such conclusions, she insists that you should stop pretending, even when you have loved her for as long as the cypress tree has been there on the side of the road.

That was one afternoon. It rained and it felt like, it was already dark, to have rained without a sunset. You watched the rain fall on a street lotto ticket seller with sad eyes, age bored into the lines of her face.

Rain disperses you like your memories. And how can you escape a feeling like that, you also can’t remember. The image of her riding a motorbike against the lights of the traffic, renders a shimmer in the rain across the city. A shimmering city turned into a thousand curious eyes. You faced the thousands and thousands of coloured raincoats, with countless advertisements printed on the back of them, rolled up together.

You were also heading home, in the rain, mumbling: thank you, don’t be scared baby, it’s going to be okay…

[20]

để em nói chàng nghe, chàng là say nắng, em mới là yêu, hiểu chưa?

bạn không biết vì sao nàng luôn hoài nghi như vậy, nàng cứ bắt bạn đừng giả vờ, cả khi bạn yêu nàng lâu năm như cây trắc bá ven đường.

đó là một buổi chiều. mưa làm như là trời đã tối, mưa làm như không có hoàng hôn. bạn nhìn bóng tối rơi xuống những người bán vé số có đôi mắt buồn, tuổi đời là những nét cam chịu trên gương mặt.

mưa, bạn tan như một kí ức. và bạn thoát ra khỏi cảm giác đó bằng cách gì, bạn cũng không nhớ. hình ảnh nàng chạy xe máy ngược sáng với những ngọn đèn pha, làm giọt mưa lấp lánh cả thành phố. thành phố thì lấp lánh thành một ngàn ánh mắt, tò mò nhìn bạn. bạn nhìn cả ngàn màu sắc của bao nhiêu chiếc áo mưa, với bao nhiêu lời quảng cáo hứa hẹn trên lưng áo, đang cuốn vào nhau.

bạn cũng chạy về, trong mưa, thì thầm: cám ơn, em đừng sợ…


She suffered the pain, the burn of lust and desire, no treasure was to be found in far off lands, 8 hours flight from her,

Her return flight is just as exhausting as if she were to stay,

The brilliant ocean full of colour in her imagination once,
Now, a sombre colour full of tears, in place of promises the waves carry a disappointing load of broken dreams,

The sky was like a dream, now covered in grey by suspect clouds,

The shadow of pooled laughter imprinted on a path, now overshadowed by the disappointment of broken dreams,

The once were comforting whispers now loud hollow echoes, a reminder like a mirage in the desert,

Reality is a path, she had looked forward to is a maze, filled with uncertainty, a dead end in every turn, failed expectations,

Petals of hope for some time now dry and dying, replaced by the thorns of disappointment, each step is a stab at the soul,

The promises of a night full of stars, now clusters of stars out of reach,

Lost in the endless space of unfulfilled desire, the paths taken are now more perilous than ever before,

A brave knight leaving in the middle of the night, and what’s left is a murky swamp of crocodiles ready to bite her,

[21]

nàng bị đau nhức, bị đốt cháy bởi ngọn lửa dục vọng, không có kho báu nào để nàng đi tìm ở vùng đất xa xôi, cách nàng 8 tiếng bay,

chặng đường về nhà cũng sẽ mệt mỏi như ở lại,

đại dương từng được nàng hình dung những màu sắc rực rỡ,
giờ trải dài trước mắt là những tông màu trầm lặng, những làn sóng của nó không mang theo lời hứa mà mang theo sức nặng của sự vỡ mộng,

bầu trời, từng là bức tranh của giấc mơ, giờ phủ đầy màu xám với những đám mây nghi ngờ,

in bóng lên con đường là tiếng cười còn đọng lại, bị át đi bởi sự im lặng của giấc mơ tan vỡ,

những lời thì thầm từng là giai điệu êm dịu giờ vang lên như những tiếng vang trống rỗng, nhắc nhớ sự tan vỡ như ảo ảnh trong sa mạc,

hiện thực là con đường, nàng từng chờ đợi là một mê cung, đã đầy bất trắc, mỗi ngã rẽ đều dẫn đến ngõ cụt, những kỳ vọng không được đáp ứng,

những cánh hoa hy vọng một thời giờ đã khô héo, thay vào đó là những cái gai thất vọng, cứ mỗi bước đi lại đâm vào tâm hồn,

những đêm đầy sao lẽ ra phải chứa đựng những ước muốn, giờ đây là chòm sao ngoài tầm với,

lạc vào khoảng không bao la của những khát vọng chưa bao giờ được thực hiện, những con đường giờ đây trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết,

chàng hiệp sĩ dũng cảm bỏ đi trong đêm khuya, và những gì còn lại chỉ là một đầm lầy cá sấu đang chờ đợi nàng để cắn,


Nothing is truly mine, besides myself,

I have searched everywhere, and found nothing deserving of love, hence, I’m a stranger,

Amongst the people I love, I am the one in lockdown, in isolation,

Though alone, I’m happy, quietly I sow and water my love, with tears,

I have lived so many lives, to then lose what is left of a world full of lies,

What is mine is still mine, it can’t belong to anyone else, I have torn my blanket into pieces, I’m for the moment curled up in my blanket, use my tears to water you, love,

I have planted, love bloomed, and looking at the world, I had cried, since love had taken me to the other side, no one has the ability to destroy love, like a diamond,

My heart is always facing you dear, the way the lotus thrives in water, watchful eyes of a bird in flight looking down at the night as the moon passes by, when she’s lost,

My love, come back,

The way she had put it, be silent and listen to the sound of the blood pumping through our veins,

In quietude I will sit, step into a boundless world so big that
I believe it is the origin of us all,

.

suddenly,
such a scene,
your light,
silences everything,

silencing even
her tears, freezes
falls to the ground,

her parents
brother and sisters,
tell her to stop,

they say this thing,
from within your heart,
you have strayed,

they say,
who, besides you
can see, in the dark
there is a heart?

[23]

không có gì thực sự là của tôi, ngoại trừ tôi,

tôi đã tìm kiếm mình khắp nơi, và không tìm thấy những gì xứng đáng với tình yêu, vì thế, tôi là kẻ xa lạ,

giữa những người thân yêu, tôi là kẻ bị cách ly, bị đăng xuất,

nhưng khi có một mình, tôi vẫn thấy mình hạnh phúc, tôi gieo trồng tình yêu âm thầm tưới nó bằng nước mắt,

tôi đã tìm thấy, nhiều kiếp sống của mình, rồi tôi bị mất toàn bộ phần còn lại, của thế giới, oan sai,

gì của tôi vẫn là của tôi, không thể của ai khác, tôi đã xé chiếc chăn của mình thành từng mảnh, tôi đang cuộn mình trong chăn, tôi dùng nước mắt tưới tình yêu,

tôi đã trồng, bây giờ tình yêu đã ra hoa, khi nhìn thế giới, tôi đã khóc, vì tình yêu đưa tôi sang bờ bên kia, không ai có thể phá vỡ được tình yêu, giống như viên kim cương, làm gãy chiếc búa cả gan dám đập vào nó,

trái tim anh hướng về em, như hoa sen sống trong nước, như cánh chim mở mắt nhìn suốt đêm khi trăng đi qua, khi nàng bị lạc,

hỡi người yêu, hãy trở về,

như nàng nói, hãy im lặng nghe tiếng máu chảy trong huyết quản,

bây giờ tôi ngồi yên lặng, bước vào một thế giới rộng lớn đến mức
tôi biết đó là cội nguồn của tất cả chúng ta,

.

đột nhiên,
cảnh tượng đó,
ánh sáng của bạn,
làm im lặng tất cả,

làm im lặng
tất cả, nước mắt nàng cũng đông cứng,
rơi xuống đất,

cha mẹ và,
anh em,
đều kêu gọi nàng dừng lại,

họ nói điều này,
từ trái tim của bạn,
bạn đã lạc lối,

họ nói,
ai, ngoài bạn
có thể nhìn thấy, trong bóng tối
một trái tim?


I know because I find myself writing your name over and over again and in black not sure how many times, counting all the dreams, I find myself writing down all the pain and the pain you alone had to endure,

Nothing is definitive and I can’t see anything anymore, your undefined face appears in all the old paintings I hang on the wall,

Nothing
Nothing at all,

Just fleshy cuts that will disappear or thickens into scars, that’s what the doctor told me,

I no longer feel at home, there’s not enough space to slip away, I don’t know how to hold onto anything anymore, everything makes it feels like my heart is pounding inside my rib cage, I no longer worry about my blood pressure or do I fear old age,

You are forever in my memory and it is exactly how I will forget you, like the way we do things together, promise me that you will grow old, even though we are still young like birds singing in the trees,

I loved you even before I had ever met you, hence I will love you even if we will never see each other again, there is this space each time I look at you, when your heart is broken and you are angry,

I miss the sound of your laughter, it’s not your eyes but when it’s dark it’s so hard to love you, I don’t have enough words to explain how we can be true to each other, even if it’s only a dream,

A dream, the savage claws inside my chest, killing each lung parenchymal cell, making my words run from one breath into another to never touch a poem, they only know how to mimic the thoughts hence their thoughts are void of feeling, they bypass existence and render us numb, we’re left with the foggy feeling of immortality, we’re suspended like grains of dust, our lips thoughtlessly move, or thoughtful about how we are chipped away by the minute until we are dust,

The dream dissipating like cigarette smoke at the tip of my fingers, you’re teaching me how to inhale the smoke without choking, and we talked about everything, from pain to those who loved each other, and I was surprised by the simplicity of it, when come winter I will miss your warmth, and I will crave the smoke,

Our existence, death ripping away, discarding all our curious thoughts, even when we do nothing, you said: are we zombies? I can’t bear the way you give and take my breath away, turn me into a lifeless body, I can still see you but you are fading, though you’re still whole, still flesh and blood, without a body or memory, yet you continue to persist, you live,

Your fingers bleed as you search for the fallen broken pieces of a home that had by choice fall into disrepair, but this the hope of a nation, you said, we are the blooms of freedom in a dark age of sin, we no longer lie – we love each other in muddy pools of stagnant water, filthy, even the images of love are crumbling, dark and disgusting as we wade through those sad memories, and still recognise that it’s our home,

[25]

anh biết điều đó vì anh đã viết đi viết lại tên em và màu đen không biết bao nhiêu lần, bao phủ cả giấc mơ, anh viết về tất cả nỗi đau và riêng nỗi đau của em,

không có gì chắc chắn và anh không nhìn thấy gì nữa, khuôn mặt mờ nhạt của em nằm trong những bức tranh cũ anh treo trên tường,

không có gì
cả,

chỉ có những vết xước trên thịt da và chúng sẽ biến mất hoặc sẽ lành sẹo, đó là anh nghe ông bác sĩ nói,

không cảm thấy như đang ở nhà nữa, không có đủ không gian để anh cảm thấy mọi thứ bị trơn tuột đi, anh không biết làm cách nào để níu kéo, tất cả điều đó làm tim anh đập thình thịch trong lồng ngực, anh không còn sợ huyết áp và tuổi già,

anh sẽ nhớ em mãi và cũng sẽ quên em y như vậy, giống như cách em làm với anh, hãy hứa với anh rằng em sẽ già đi, dù bây giờ chúng ta còn trẻ như những tiếng chim hót,

anh yêu em khi chưa kịp quen em, vì vậy anh sẽ yêu em cả khi em không còn gặp anh nữa, có một khoảng trống khi anh nhìn em, đó là những lần trái tim em tan vỡ và những lần em quay cuồng,

anh nhớ tiếng cười, của em, nó không phải là đôi mắt nhưng khi nó u ám thì thật khó để yêu em, anh không có đủ từ ngữ để giải thích những gì chúng ta có thể thành thật với nhau, dù trong mơ,

giấc mơ, đó là những móng vuốt cào trong lồng ngực anh, làm chết từng tế bào nhu mô phổi, làm những từ ngữ của anh trôi từ hơi thở này sang hơi thở khác mà không bao giờ chạm đến bài thơ, chúng chỉ biết bắt chước ý nghĩ nên suy nghĩ của chúng không có cảm xúc nào, chúng phớt lờ sự tồn tại làm chúng ta không biết đau đớn, chúng ta chỉ còn một cảm giác mờ mịt về sự bất tử, chúng ta như những hạt bụi lơ lửng, đôi môi chúng ta mấp máy không có ý thức, hay ý thức về bản thân đã bị ăn mòn, từng phút từng giây cho đến khi chính chúng ta trở thành cát bụi,

giấc mơ đung đưa như làn khói thuốc lá trên ngón tay anh, em đang dạy anh cách hít khói vào mà không bị nghẹn, và chúng ta đã nói về mọi thứ, từ nỗi đau đến những người yêu nhau, và anh đã ngạc nhiên trước sự đơn giản đó, để khi mùa đông đến anh một mình nhớ hơi ấm của em, và thèm một làn khói,

sự tồn tại của chúng ta, cái chết đã tước bỏ những điều kỳ quặc trong suy nghĩ của chúng ta, ngay cả khi chúng ta đã bất động, em nói: chúng mình là xác sống à? thật không thể chịu được khi em cho và lấy đi hơi thở của anh, biến cơ thể anh thành xác chết, anh vẫn nghe thấy em nhưng em đang mờ dần, dù thịt da em còn nguyên vẹn, em không thân xác cũng không ký ức, nhưng em vẫn sống,

những ngón tay của em chảy máu khi mò tìm những mảnh vụn từ ngôi nhà tự do đã bị sụp đổ và mục nát, nhưng đây là hy vọng của một dân tộc, em nói, chúng ta là bông hoa của tự do trong thời đại đen tối của tội lỗi, chúng ta không nói dối – chúng ta yêu nhau trong vũng nước bị tù đọng, bẩn thỉu, những hình ảnh của tình yêu cũng mục nát, bẩn thỉu tối tăm và chúng ta lội qua dòng nước ký ức u ám ấy, và chúng ta vẫn biết đó là ngôi nhà của mình,


Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phú Nhuận, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

NGUYỄN XUÂN THIÊM

Anh, Thảo, Má, Ba, Trâm

Nguyễn Xuân Thiêm là ba của tôi, ông viết song ngữ anh và việt. Sau bao nhiêu năm không nói, không viết. Vì một đứa con cứng đầu như tôi, ông đã viết lại.

Tôi mong rằng ông sẽ viết thêm và viết nữa. Viết cho con cháu của chúng tôi.

Nguyễn Thị Phương Trâm

ĐINH TRƯỜNG CHINH

In Vietnamese by Đinh Trường Chinh
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm


Đinh Trường Chinh, the poet, and artist was born in 1970 in South Vietnam. The poet currently works in IT in Virginia, U. S. A.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

THE YEAR BEGAN WITH A SHORT STORY – TRUYỆN NGẮN THÁNG GIÊNG | Lê Vĩnh Tài [460]

Sydney Botanical Garden, Australia. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm.

A collection of short stories in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Photography: Nguyễn Thị Phương Trâm


I wanted to write about a teacher at the start, because of his preoccupation with writing instead of teaching. He lives not far from my place. We see each other everyday at a nearby cafe.

But instead I began the story with the female artist. She also lives not far from my place, and she is a writer famous to a point where she no longer needs her teaching income to write.

That was how the story began, and the reason why I must return to the first character in this tale.

He writes, and makes home brews for his friends when they do get together. He dresses well because he’s a teacher so no one suspects that he’s an alcoholic.

His writing includes historical events like the one hundred eggs of a nation, and the agony of 4000 years of history, the loss of a generation. People mostly misunderstood his work for petty jealousy. He wrote about much bigger things. Like the great writers, he had also brought to light how a nation had not learned from being raped.

In the afternoon between 5 and 7 he would play sport, maintain his perfect body. He would tell a handful of his friends off when they do get sick for not taking better care of themselves.

He met the female artist one fine day. What happens when two writers meet? Knowing his rather strange habits, I focused on noting the details so later I can write it down. Say for instance they might ask each other about the prize money they get or the extra work they do other than teaching. He gave me a side glance look when he saw me, I said excitedly: “I’m going to the next writing camp.” He just smiled, remarked off hand “there’s no rain today?”

It’s not raining, so you don’t need a raincoat. I said a quick goodbye to him and rushed home. I believe a simple goodbye is always enough. He’s bothered with things that never usually bothers me, religion gender equality, nationalism, feminism… Ah, he did ask me once about feminism when I liked something on Facebook about the me too movement. He even said that “me too” in English is grammatically incorrect.

He’s never bothered with my questions in general, and he has no idea how much I aspired and hoped to be a writer. Even when I wanted a coffee, I would go to book street to get a coffee, hoping to speed up my progress of becoming a writer. I began to feel as though I was being followed, anyone I saw was a potential reader. They quietly talk about me the way I used to watch, every step he makes.

When I’m sipping my coffee on book street, I imagined how someone might sit down right next to me and ask me to autograph a copy of my book. Sometimes I think that even the female artist would eventually turn up, since that was all I saw, her giving away her books and other people giving her theirs, I have never seen her buy a single book.

I saw the writer standing in front of an ATM to withdraw money once, I was very jealous of the way he moved, his precise and proficient acts. Because my money is my wife’s money, hence I have never had to use any kind of technology. She would open her wallet and tell me that, that’s all she has for the month.

Watching the writer listen to the shuffling of each note spitting out from the machine, I thought if he had a wife then it would definitely be a different story.

There has to be someone with money to take care of another person right? Otherwise will there never be such a thing as a home?

In a world where everything has changed, people get annoyed with unnecessary gestures, like say as they walk through the automatic doors at the supermarket they would find it unnecessary to say thank you?

For instance, the reason I mentioned that female artist at all was because I think that she might be a good match for him. But then again, I’ve never seen him with a woman. Eventually the female artist did get married but to a teacher who was also the principal of a school, not a writer on the side. While the writer was still sitting in an alley with his back leaning on a wall, and his legs stretched out, where he sits, he had to stand up each time a motorbike tried to get through. So often, you would find him standing there motionless as though he’s stressed out about something.

Eventually I gave up the idea of becoming a writer, I helped my wife with her bánh mì trolley in the alley.

While the writer would often drop by to buy a roll. And because the alley was so narrow and stuffy, he would usually buy a roll and leave immediately. When he saw me wrapped his bánh mì in a page ripped out of another writer’s book, not his book, but our eyes connected as we exchanged mutual sympathy. I’m now the only one selling bánh mì in the alley. People in the area have turned to selling milk tea because it makes more money. He said I was not very good when it came to money.

Now I know why this man had taken so much space in my mind, he reminded me of what the female artist had mentioned once about people whose vocabulary was so limited that they were like a beggar of words.

After that, a man would often come to sit near my bread trolley, not a beggar of words but a beggar of small change. He was an alcoholic.

When he died, his disciples turned up and all kinds of young poets lined up with incense ready to pay their respect. Bowing for a bit too long, the female artist tapped me from behind gently:

– Why are you taking so long? He’s dead, only his wife and children have nothing to do with his death, and the truth is that they have never had to face death…

– I know, but is there, any way of telling him that?

(1)

Lúc đầu tôi định viết về một ông thầy giáo, do ông thầy này chỉ lo viết văn mà không màng đến việc dạy học. Ông sống gần nhà tôi. Mỗi ngày tôi vẫn uống cà phê với ổng. 

Nhưng rồi tôi lại viết về một nữ sĩ. Bà cũng gần nhà tôi, và là một nhà văn nổi tiếng tới mức không cần sống bằng lương giáo viên để viết văn. 

Vậy là truyện đã bắt đầu, và tôi phải quay lại ông thầy. 

Ông viết, và ngâm rượu để phục vụ cho những trận nhậu bạn bè. Vì là giáo viên, nên ông áo quần bảnh bao nên chả ai nghĩ ông là người nghiện rượu. 

Văn của ông có cả huyền sử trăm trứng của dân tộc, có cả những nỗi đau của lịch sử 4000 năm, sự thất thế của một thế hệ. Nhiều người đọc không hiểu cứ tưởng ông ganh tỵ vẩn vơ. Ông nói những cái lớn hơn nhiều. Như những nhà văn lớn, ông đã từng cho cả một ý thức của dân tộc bị hiếp dâm mà rồi vẫn không thể trưởng thành. 

Chiều từ 5 giờ đến 7 giờ ông chơi thể thao, giữ dáng cho mình trẻ đẹp. Một vài bạn bè nhà văn của ông chẳng may có bệnh hay dặt dẹo luôn bị ông châm biếm. 

Một hôm ông gặp bà nữ sĩ. Khi hai nhà văn gặp nhau, điều gì sẽ xảy ra? Do biết ông sẽ có những cư xử khác thường, tôi tập trung quan sát để có thể viết lại đôi điều. Chẳng hạn như họ có thể hỏi nhau về những thu nhập khác từ giải thưởng hay làm thêm. Khi thấy tôi, ông liếc nhìn, tôi lí nhí: “sắp tới tôi sẽ đi trại sáng tác đấy.” Ông chỉ cười, bâng quơ “hôm nay sao không có mưa nhỉ?” 

Trời không mưa thì đừng mặc áo mưa, nên tôi vội chào ông và quay về. Tôi nghỉ chỉ cần một lời chào là đủ. Ông có vẻ quan tâm đến những cái mà tôi gần như không quan tâm, tôn giáo giới tính dân tộc nữ quyền… À, mà có lần ông hỏi tôi về nữ quyền khi tôi bấm like trên facebook về phong trào me too. Ông còn nói me too là sai văn phạm tiếng Anh. 

Nói chung ông ít chấp những câu hỏi của tôi, và cũng không biết tôi đang tràn trề hy vọng làm nhà văn. Cả khi uống cà phê tôi cũng ra đường sách để uống, với hy vọng tốc độ thành nhà văn của mình sẽ nhanh hơn. Tôi bắt đầu tự thấy mình bị người khác theo dõi, tôi nhìn ai cũng là độc giả của tôi. Họ thì thầm bàn tán về mình như tôi từng quan sát ông. Từng bước chân. 

Khi uống cà phê ở đường sách, tôi luôn nghĩ sẽ có ai đó đi ngang qua bàn mình đang ngồi, và hỏi xin mình để được ký tặng. Nhiều khi tôi nghĩ cả bà nữ sĩ cũng sẽ dừng chân, vì tôi chỉ thấy bà tặng sách và được tặng lại, chả thấy bà mua sách bao giờ. 

Có lần tôi thấy ông nhà văn đứng trước máy rút tiền, thao tác thành thạo của ông trước cây ATM làm tôi ganh tỵ. Vì tiền của tôi là của vợ tôi, nên tôi chưa từng sử dụng bất cứ công nghệ nào. Nàng thỉnh thoảng mở bóp đưa tiền cho tôi và dặn tôi tháng này nàng chỉ còn có nhiêu đó. 

Nhìn cách ông nhà văn lắng nghe tiếng những tờ tiền giấy sột soạt khi văng ra, tôi nghĩ giá như ông ấy có vợ thì sẽ khác. 

Cũng phải có ai đó cấp tiền nuôi một ai đó chứ? Không thì làm sao có nóc nhà? 

Trong một thế giới mà mọi thứ đều đã thay đổi, người ta bực mình trước cái nghĩa cử họ vốn chẳng cần đến, như người ta bước qua cánh cửa tự động của siêu thị thì có gì phải cám ơn? 

Sở dĩ tôi nhắc bà nữ sĩ vì tôi nghĩ hai người sẽ cưới nhau. Nhưng hóa ra tôi chưa bao giờ thấy một phụ nữ nào gần ông. Rồi bà nữ sĩ lấy một ông thầy giáo kiêm hiệu trưởng chứ không phải kiêm nhà văn. Còn ông nhà văn vẫn ngồi tựa lưng vào tường con hẻm, hai chân duỗi ra và phải đứng lên mỗi khi có xe máy chạy ngang qua. Nhiều khi ông đứng bất động, nhìn có vẻ căng thẳng. 

Sau này tôi không làm nhà văn, tôi phụ vợ tôi bán bánh mì. 

Còn ông nhà văn thi thoảng ghé mua bánh mì. Cũng vì lề đường hẹp và ngột ngạt xe cộ nên ông ghé lại rồi đi ngay. Khi thấy tôi gói bánh mì bằng sách của nhà văn khác, không phải của ông, ông nhìn tôi đầy chia sẻ. Mà lề đường này cũng chỉ có tôi bán bánh mì, quanh đó người ta đã chuyển qua trà sữa vì lợi nhuận cao hơn. Ông nói tôi không giỏi xoay xở.

Giờ thì tôi hiểu vì sao người đàn ông này đã chiếm chỗ trong ký ức của tôi, vì bà nữ sĩ cũng đã có lần nói với tôi về những kẻ ít chữ đến mức bà coi đó là những kẻ ăn mày chữ nghĩa. 

Từ đó, gần xe bánh mì của tôi có thêm một gã đến ngồi, không phải ăn mày chữ nghĩa mà là ăn mày từng đồng tiền lẻ. Ông ta nghiện rượu.

Khi ông chết, con nhang đệ tử và các loại nhà thơ trẻ sắp hàng viếng thăm. Tôi cúi đầu hơi bị lâu, bà nữ sĩ đứng tiếp phía sau chờ hoài, khều nhẹ:

-Mi làm chi lâu rứa? Ông ta chết rồi mà, chỉ có vợ con ông ta là không liên quan đến cái chết, thậm chí họ chưa từng gặp mặt cái chết…

-Thì em biết rồi, nhưng làm sao nói mà cho ông ta biết?

Seoul, Korea. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Once upon a time, in a city, there was a poet who wrote in a style, no one cared enough to find out.

When this poet published his poems, there was a critic who wrote about this poet. The critic wrote in a style, no one cared enough to find out.

When the poet got married and they had children, his wife didn’t have a job either. What they lived on, no one cared enough to find out.

The rented house where they lived always leaked when it rained. Whenever it rained, what did the poet do, no one cared enough to find out.

When the poet’s daughter was born, she was like an angel. Where did the poet get the money to buy formula to feed her, no one cared enough to find out.

But what people do know was that, to live in a city like his, everything was expensive. What one can not buy was even more expensive.

Hence, whether it’s a job as security guard, fanning coals to light fires, kitchen hand chopping meat and vegetables, washing dishes and clearing tables, hanging backdrops and curtains, cleaning theatres and selling tickets to tea rooms… anywhere in this city one can find and meet the poet.

Perhaps it is the reason why the city is called a city of poetry possibly?

(2)

Ngày xửa ngày xưa, ở một thành phố, có một nhà thơ sáng tác theo chủ nghĩa gì, ai mà biết.

Khi nhà thơ ấy in thơ ra, có một nhà phê bình nói về thơ của nhà thơ ấy. Nhà phê bình nói theo một chủ nghĩa gì, ai mà biết.

Khi nhà thơ ấy lấy vợ và sinh con, vợ nhà thơ ấy cũng không có việc làm. Họ sống bằng cách gì, ai mà biết.

Ngôi nhà trọ của nhà thơ ấy bị thấm dột. Mỗi lần mưa, nhà thơ ấy xoay xở như thế nào, ai mà biết.

Con gái của nhà thơ ra đời, xinh như thiên thần. Nhà thơ mua sữa cho con gái như thế nào, ai mà biết.

Nhưng ai cũng biết ở thành phố ấy cái gì cũng tốn tiền. Cái gì không tốn tiền thì phải tốn rất nhiều tiền.

Vì thế bảo kê bảo vệ, quạt than đốt lửa, cắt rau thái thịt, rửa chén dọn bàn, treo phông mắc màn, dọn rạp bán vé phòng trà… ở đâu trong thành phố này người ta đều có thể gặp nhà thơ.

Có lẽ vậy mà thành phố có tên là thành phố thơ chăng?

Con Dao, Vietnam by Nguyễn Thị Phương Trâm

The poem, it’s still alive even after the poet took off his bullet proof vest and went home.

The other poets were also surprised, they were worried so they blamed the poem for their carelessness. The poem would insist, Each time the poet resists, because it understands that when there’s a war, it’s history. And history requires a romantic point of view despite the harsh reality.

In order to avoid the horror of so many dead people, the poem can use allegories, say the poem can describe a stream flowing innocently like blood, for instance. The poem sees the cruelty of war and the poets’ fear. The poem sees how you often misunderstand the poets. The poem asks you still:

– Anyone who had posted a love poem on 17.2 would have committed a crime, how could there be such a mistake?

Hence if anyone wants to unravel the allegory of fire, generally they refer to a poem.

The poem has to dive into the fire, though hesitant and afraid, because a fire is very hot. The poem prefers the cold, since when it’s cold the poem can put on a scarf and survive. While fire would completely cook a poem. And even if we were to give up and yield to the sacrifice of being roasted alive, it helps no one. Hence it would stand far away in the outskirts with its back to the flames to avoid turning into ashes.

But the poem is always aware of the fire, always alerted to where it might have spread to? So it might have a chance to get away. When the flames demand it to speak up, the poem would speak of the words curled up and shaken because of the fear as people feed them to the fire. The poem more than understands, the flames will never see the words curled up, shaken, falls out, because flames could never be bothered with looking at the pages, its main job is release, relief.

Only the words are prepared to burn with the pages, they never run away. The words don’t have legs while the poet has two. The poet can run when threatened. Often, the poet needs to write a long letter, not poetry, explaining why they had to run, so they can continue to compose poetry. Only a coward would speak about fear, or if they were to speak of fear, it is to explain what fear is about? Since when one needs an enemy, the natural choice would be a poet.

A poet is perpetually fragile and weak. Since the poem understands that after death, a poet can no longer make poetry, and you can no longer read the poems that could have been written down, if the poet was still alive. Such thoughts in a poem is a waste of time. The words are alive only when the poet is alive, the poet gives them life, they get to move, like blood shedding…

As long as the poet is not a coward.

It is something a poem can never discern, because the poet never shared with the poem the consequences of the getaway, how the lack of oxygen is the cause of nausea, and the poem wouldn’t have been something he vomits. The poet only vomited water and what strength they had left after losing their country, with poetry filled with convoluted allegories posing as national pride trying to escape the editor’s eye, trying to survive. The poet can’t understand why people want to throw the poem into a fire in the name of sacrifice. In order to survive, the poet needs to be cold.

“The poet” sometimes leans towards “the side of tears” when posing is a necessity.

Hence, when reading poetry, don’t bother asking anything from the Creator, because He’s busy dancing on the fingertips of a poem. If you pray, He will be distracted, and the poem will lose its way.

You don’t need to have faith in the poet, but you should have faith in the poem, even if the poem breaks you, the way the wind rips the garden apart during the fall. You should just climb a tree and watch the fluffy white clouds fly by like a dream. But you can’t just slide down, since the roots of the tree are trying to hold onto dear life, so you can’t simply float like a poem. You will be asleep when you fly, because it is when the vernacular is the blood in your veins, you don’t have to worry about making poetry. The poem will stop bleeding as soon as you wake up.

Beyond that, you should have a long nap, get your strength back along with the poem, genteel and sweet on the lips.


(3)

Bài thơ, nó vẫn sống sót sau khi nhà thơ đã cởi bỏ áo giáp quay về nhà.

Các nhà thơ cũng thấy bàng hoàng, họ sợ nên vu cho bài thơ là một trạng thái họ bị mất kiểm soát. Cả khi nhà thơ phản chiến nhưng bài thơ luôn tham chiến, vì nó biết cả khi chiến tranh, đó là một phần của lịch sử. Mà lịch sử cần một cái nhìn lãng mạn nhưng trung thực.

Để tránh sự khủng khiếp vì có quá nhiều người chết, bài thơ có thể dùng ẩn dụ, ví như bài thơ sẽ tả một con suối vẫn chảy thơ ngây như máu, chẳng hạn. Bài thơ biết sự tàn ác của chiến tranh và sự sợ hãi của các nhà thơ. Bài thơ biết bạn vẫn hay mắng oan các nhà thơ. Bài thơ vẫn hay hỏi bạn:

– Ngày 17.2 nếu ai đăng thơ tình là tội ác, tại sao lại có sự nhầm lẫn như thế này?

Nên khi ai đó muốn hiểu ẩn dụ của lửa, thường gọi đến bài thơ.

Bài thơ phải lao vào lửa, nhưng rụt rè và rất sợ, vì lửa quá nóng. Bài thơ thích lạnh, vì khi lạnh bài thơ có thể quàng thêm khăn và sống sót. Còn lửa luôn luôn nướng chín bài thơ. Mà dù có hy sinh thân mình bị nướng chín, bài thơ biết mình cũng không cứu được ai. Vì vậy bài thơ hay đứng ra xa và quay lưng lại ngọn lửa để tránh bị cháy thành tro.

Nhưng bài thơ luôn luôn theo dõi xem ngọn lửa sẽ cháy lan tới đâu? Để còn bỏ chạy. Khi ngọn lửa yêu cầu bài thơ kể chuyện, bài thơ kể lại câu chuyện của những con chữ đã co giật và run sợ như thế nào khi bị người ta đưa vào lửa. Bài thơ thừa biết, ngọn lửa không bao giờ nhìn thấy sự co giật của con chữ khi ngã xuống, vì ngọn lửa không bao giờ thèm nhìn trang giấy, nó chỉ lo giải tỏa. 

Chỉ có chữ là luôn luôn chịu cháy mất xác cùng trang giấy, không bao giờ bỏ chạy. Chữ không có chân nhưng nhà thơ có hai chân. Nhà thơ sẽ bỏ chạy khi bị đe dọa. Đôi khi nhà thơ phải viết một lá thư dài, không phải thơ, giải thích về sự bỏ chạy của mình, để còn hy vọng được tiếp tục làm thơ. Nói lên nỗi sợ hãi là một anh chàng hèn nhát, hay nói lên nỗi sợ hãi, đơn giản là một người biết sợ? Vì khi cần kẻ thù, người ta hay thích chọn ngẫu nhiên một nhà thơ. 

Nhà thơ luôn mỏng manh và yếu ớt. Vì thơ biết sau khi chết, nhà thơ không còn làm thơ được nữa, và bạn cũng không còn đọc được những bài thơ, mà lẽ ra nó tiếp tục được viết xuống, nếu nhà thơ còn sống. Bài thơ nghĩ như vậy cũng uổng phí. Những con chữ, chỉ khi nhà thơ còn sống, chúng mới sinh ra và cựa quậy, như máu ứa…

Nhưng với điều kiện nhà thơ không hèn. 

Điều này bài thơ không biết, vì nhà thơ không kể với bài thơ việc mình hay bị thiếu ôxy não và buồn nôn sau những lần bỏ chạy, nhưng không phải vì thế mà nhà thơ nôn ra bài thơ. Nhà thơ chỉ nôn ra nước và kiệt sức vì mất nước, với những câu thơ giả vờ tối nghĩa ẩn dụ yêu nước mong thoát khỏi nhà biên tập, để sống sót. Nhà thơ chỉ ngạc nhiên vì sao ai cũng muốn xô bài thơ vào lửa với tên gọi dấn thân. Cần sống sót, vì thế nhà thơ cần lạnh…

“Nhà thơ” cũng thỉnh thoảng đứng về “phe nước mắt” khi người ta cần cần một vai diễn.

Vì thế, khi đọc thơ, bạn đừng cầu nguyện Thượng Đế, vì Ngài còn đang nhảy múa trên các ngón tay của bài thơ. Nếu bạn cầu nguyện sẽ làm Ngài bị phân tâm, và bài thơ sẽ bị lạc đường.

Bạn đừng tin nhà thơ, nhưng cứ tin vào bài thơ, dù có khi bài thơ làm cho bạn tan nát, như gió vẫn làm xơ xác khu vườn mùa lá rụng. Bạn cứ leo lên một ngọn cây, nhìn mây trắng như giấc mơ. Bạn cũng không thể tuột xuống, vì sẽ chạm vào đám rễ chằng chịt của cái cây đang bám rất chặt vào cuộc đời, làm bạn không thể bay bổng như bài thơ. Bạn sẽ ngủ trong lúc bay, vì lúc này chữ nghĩa như máu, chảy rì rào trong niềm hân hoan, không cần bạn phải làm thơ. Bài thơ chỉ ngưng chảy máu khi nào bạn thức dậy.

Sau đó, bạn nên ngủ một giấc thật dài, để lấy lại sức cùng với bài thơ, ngọt dịu trên môi.

NYC, USA. photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

There was a poet who was sick of the poems about the bees and the birds and so forth. So he figured writing a poem about flies would be as good as any poem about bees and birds, and to him, flies are rather cute. He detested Aziz Nesin’s acidic tone when it came to flies. He believed they were mere convoluted ideas from the minds of those who believed they were more enlightened. He truly believed that flies are a fascinating species.

The flies began to appear in his poetry, they were endeared and a subject of fascination. Their eyes were like shiny glass orbs, reflecting more colours and more beautiful than any rainbow. Their tiny legs quiver alluringly like Huyền Trân’s long sultry lashes each time she blinks. Their wings in flight would make a soothing uplifting buzzing sound that Trương Chi’s flute could never match… People say that thanks to him flies have a place in the hearts of those who love poetry, flies didn’t just hover around toilets.

But one day he shitted as though there was a hose connected to his back hole, and after three days he died. That was how much he loved flies, but they did not leave him alone, they dropped something like poetry always ready and prepared into the bowl of beef noodle soup he had for breakfast.

His daughter cried, Dad, it’s okay to love but flies are just flies.

His wife cried, darling, flies may be flies but love you should just love.

His readers didn’t cry, they were stunned as they mumbled: six hundred years ago we had Nguyễn Trãi, two hundred years ago we had Nguyễn Du…

The banana leaves from a grove that had persisted and proliferated since the era of Nguyễn Trãi to the present day, people still use them to wipe his butt hole before he died.

(4)

Có một thi sĩ quá chán với ba thứ thơ mây hoa trăng gió. Anh ta nghĩ rằng làm thơ về ruồi cũng dễ thương chứ sao. Anh ta ghét kiểu mỉa mai của Aziz Nesin đối với ruồi. Anh nghĩ đó là thứ khệnh khạng của mấy người đắc đạo học đòi. Anh ta yêu mến những con ruồi thật sự.

Thế là ruồi hiện lên trong thơ anh thật đẹp và dễ thương chưa từng có. Từ ánh mắt lồi lên như một gương cầu, lấp lánh phản chiếu còn hơn cả cầu vồng. Những chiếc chân li ti rung như lông mày nàng Huyền Trân chớp mắt. Từ hai cánh mảnh mai bay thành những giai điệu vi vu mà chưa chắc tiếng sáo chàng Trương Chi so nổi… Ai cũng thấy nhờ anh mà ruồi có một vị trí trong lòng người yêu thơ, không chỉ lơ ngơ bên toa lét.

Nhưng rồi một hôm anh ta đi ỉa thành vòi, ba ngày thì chết. Anh ta yêu ruồi đến vậy, nhưng ruồi vẫn không tha, thả vào tô bún bò buổi sáng của anh ta một tí vật giống thơ mà lúc nào ruồi cũng có sẵn.

Con gái của anh ta khóc, ba ơi yêu thì yêu mà ruồi vẫn là ruồi.

Vợ anh ta khóc, anh ơi ruồi thì ruồi mà yêu thì vẫn cứ yêu.

Bạn đọc của anh không khóc, mặt đăm chiêu lẩm nhẩm: sáu trăm năm trước đã có Nguyễn Trãi, hai trăm năm trước đã có Nguyễn Du…

Cái lá chuối dãy đành đạch từ thời Nguyễn Trãi bây giờ người ta vẫn còn mang ra chùi đít anh lúc anh gần chết.


Dead in a flower by Nguyễn Thị Phương Trâm

The poem, it is created when people rub the letters together. But when I rubbed against the words, no poem came of it. 

Then how can anyone create such astute and brilliant poetry? 

Or have they been lying all along, they have instead rubbed a man and a woman together each time they wanted to create a poem?

(5)

bài thơ, nó được tạo ra khi người ta mang các chữ cái cọ vào với nhau. nhưng khi tôi cọ vào các con chữ, nó không sinh ra bài thơ nào cả. 

vậy bằng cách nào người ta có thể tạo ra những bài thơ tinh tế như vậy? 

hay là họ đã nói dối, họ đã mang người đàn ông và người đàn bà cọ vào với nhau, khi làm ra các bài thơ?

St. Patrick’s Miss Saigon 2013, photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

After his poetry was so well received, the poet was over the moon. On his return to earth, he said, from high in the sky the earth looks red and hot like burning coal in a stove, smoke and dust scattered with tiny flames. And when the poems ran out of air and fell, like the grenades he had dropped on the old citadel in the middle of the night. On the 81st night, the poem had turned white, waving a flag and the flare was shot to signal the end of the poetry festival.

He waited until the audience finished listening to his introduction before wandering around on stage. Around his neck, he no longer wears a chain of tiny grenades, but a camera. He watched people gathered together to listen to his poetry, the way his eyes searched for survivors just before he pulled the pin on the next grenade. There were so many dead people that those who survived had to accommodate more houses, palaces, temples… so such places were not left abandoned, such a waste. They left him an alley.

Because an alley was where he saw his friends always attentive to his poetry reading. Some lean against a wall, some on the ground, some lie on top or across from each other. Some of them were already stiff but they were still mumbling something inaudible. As it turned out, his job was to soften the poetry. Since his poetry causes his friends to stiffen with pain and no one could stop the bleeding.

On the stage, he looked down at the people sitting on the rows and rows of seats, their eyes closed listening to him read his poetry like his friends in the alley would sit on the ground with their eyes closed leaning against the wall. Together they clapped. He watched the flag of poetry flying high in the sky, in the sunlight. The speckles of light were like bullet holes that had caused his friends to cease fire, stopping them from pulling the pins on their grenades.

Quietly after the poetry reading, the listeners stood up and left. In the alley, his friends were no longer sitting around, leaning on the wall or lying on the ground across from each other, they called each other’s names before they left.

He called out each name and did his roll call before they left, no one died on the day of poetry. Though soon after that a poem died in a storm, because people heard him sing “but dead are not the young men of fire and smoke…”

Dead are not the young men of fire and smoke, hence the tombstone on the grave only listed the names of those who loved poetry, their home ran from North to South, innocently they were born in this long and stretched out small country, but they had to bear and suffered the injustice when poetry faced trouble…

(6)

sau khi thả thơ, có một nhà thơ đã leo được lên trời. khi trở về, ông  nói, nhìn từ trên cao mặt đất nóng đỏ như một bếp than tổ ong, đầy tro bụi và li ti tia lửa. và lúc những bài thơ hết hơi rơi xuống, ông thấy chúng như những quả lựu đạn ông từng thả xuống ở cổ thành trong đêm. cho đến đêm thứ 81, bài thơ đã thành màu trắng, giương cao một lá cờ và người ta bắn pháo hiệu lên trời để mừng ngày hội thơ cuối cùng đã chịu kết thúc. 

chờ mọi người nghe xong lời giới thiệu của mình, ông mới một mình lang thang trên sân khấu. cổ ông không còn đeo chuỗi lựu đạn mini mà đeo máy ảnh. ông nhìn những người vẫn nán lại nghe thơ, như ngày xưa sau khi rút chốt lựu đạn ông nhìn những người vẫn còn sống. cũng do quá nhiều người chết nên người còn sống buộc lòng phải sở hữu thêm nhà cửa, lâu đài, đền chùa… cho khỏi lãng phí. họ nhường lại cho ông một con hẻm. 

tại một con hẻm, ông thấy những bạn bè của ông cũng đang nghe ông đọc thơ. đứa dựa vào tường, đứa nằm dưới đất, có đứa nằm bắt chéo lên nhau. có đứa đã cứng đờ nhưng vẫn muốn thì thầm với ông điều gì đó. hoá ra, nhiệm vụ của ông là làm cho bài thơ trở nên mềm mại. vì bài thơ, nó làm bạn bè của ông đớn đau đến cứng đờ khi không ai kịp cầm máu.

từ sân khấu, ông nhìn những người đang ngồi trên các hàng ghế, nhắm mắt nghe ông đọc thơ giống như những người bạn của ông đang nhắm mắt dựa vào tường trong hẻm. tất cả cùng vỗ tay. trong ánh nắng, ông nhìn lá cờ thơ bay cao. những đốm nắng lốm đốm trên lá cờ như những vết đạn từng làm bạn ông phải ngừng tay, không còn rút chốt lựu đạn được nữa. 

những người nghe thơ xong, đã lặng lẽ ra đi. ở trong hẻm, những người bạn ông cũng không còn ngồi dựa vào tường hay nằm bắt chéo nữa, ai cũng gọi tên nhau khi ra đi. 

ông đã điểm danh khi mọi người ra về, không có ai chết trong ngày thơ. chỉ là sau này có một bài thơ bị chết đuối dưới cơn mưa, vì người ta đã nghe ông hát “nhưng không chết người trai khói lửa…”

không chết người trai khói lửa, nên tấm bia trên ngôi mộ chỉ ghi tên của những người yêu thơ, quê quán chạy từ bắc chí nam, họ sinh ra vô tội trên đất nước nhỏ và dài này, nhưng chịu nhiều oan khuất khi thơ lâm nạn…

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

The poet followed the rules of poetry his whole life. He cooks breakfast as soon as he gets up in the morning, drives his kids to school, cleans the house, does the laundry for his wife. 

After all of that he would sit down and write his poems, a litany of victories and achievements, before he takes his time in washing the dishes.

She asked him, if a person doesn’t clean the dishes properly, will this affect his poetry? Because he was not quite sure about the answer, he would make sure the dishes were spotless to avoid any unnecessary stir in public opinion.

Poetry, it’s a search, the way she had to search for him in all the local pubs and nearby bars, she laughed, your sanitised attitude at the moment is no different to the way the perverts wipe their hands clean of anything, and that is definitely not poetry.

In truth, the poet is not the creator of cleanliness. When the words die and are swallowed whole, disappear from the face of the earth, in a forest or flood of some sort, it’s not because of a problem with the poet’s technique. It is an intangible crime like the deaths of martyrs long ago. Hence, even the poet won’t be able to see anything to retell, and nor will the critic be able to explain a thing. So in turn people give up their life just like that, to create the horror within the allegory for the reader. No critic will be brave enough to count how many words have perished or how many poets have turned into street poles, because they can not talk.

She laughed, if you turned into a street pole then I still have a bit of hope for some kind of “stir in public opinion”, but after the tenth man people will be exhausted, no one would care anymore if a hundred men turned into street poles, you should just concentrate on the poetry, forget about “causing a stir”. 

(7)

nhà thơ cả đời tuân theo luật thơ. sáng dậy nấu ăn cho con, chở con đi học, về lau nhà, giặt quần áo cho vợ. 

sau đó nhà thơ làm thơ, tràn ngập những chiến công, những thành tích trong quá khứ, rồi thong dong rửa chén. 

nàng hỏi, nếu một người rửa chén dĩa không sạch thì có ảnh hưởng như thế nào đến thơ ca? vì không chắc lắm về điều này nên nhà thơ luôn rửa chén dĩa rất sạch, nhằm tránh gây xôn xao dư luận một cách không cần thiết. 

thơ ca, nó là sự tìm kiếm, như ngày xưa em phải đi tìm chàng hết quán nhậu này đến quán nhậu khác, nàng cười, sự sạch sẽ vô trùng của chàng bây giờ, giống như sự phủi tay vô trách nhiệm của mấy tay sở khanh, chắc không phải là thơ. 

nhưng thật ra, nhà thơ không tạo ra sự sạch sẽ. khi những xác chữ bị nuốt mất trên mặt đất, trong cánh rừng hay chìm đi sau cơn lũ, đó không phải là vấn đề kỹ thuật của nhà thơ. đó là những cái chết bị lặp đi lặp lại do một tội ác vô hình, như ngày xưa các thánh tử vì đạo. vì như thế nhà thơ cũng không nhìn thấy gì để còn kể lại, và nhà phê bình cũng không có gì để giải thích. mỗi người thay phiên nhau chịu chết nhiều lần như vậy, để tạo ra nỗi kinh hoàng của ẩn dụ về sự sống cho bạn đọc. sẽ chẳng có nhà phê bình nào dám mở miệng ra để đếm, rằng có bao nhiêu xác chữ đã chết hay bao nhiêu nhà thơ được người ta ví như cột điện, do bị câm. 

nàng cười, nếu chàng thành cột điện thì em còn tí hy vọng “gây xôn xao dư luận”, nhưng đến ông thứ mười thì người ta đã mệt, cả trăm ông thành cột điện cả trăm thì chả còn ai quan tâm nữa đâu, chàng cứ lo làm thơ đi, đừng lo “xôn xao” gì nữa.

hình: yêu là yêu nào biết về đâu…


Source: Lê Vĩnh Tài

On the day of poetry, the poem stood in silence for ten minutes on stage. And fifteen years later, it realises that it has won a prize…

(8)

vào ngày thơ, bài thơ đứng im lặng trên sân khấu mười phút. và mười lăm năm sau, nó mới biết là mình được giải… 

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

The poem, it can’t be published without knowing the price of the licence to print.

The poem, it can’t be printed without knowing the price of the art on the cover.

The poem, it can’t reach the reader without knowing the price of fast distribution.

Like long ago, in love, the poem watched her and calculated all the things that could possibly go wrong.

(9)  

bài thơ, nó không thể xuất bản mà không biết lệ phí của tờ giấy phép. 

bài thơ, nó không thể in mà không biết tiền công của hoạ sĩ vẽ bìa. 

bài thơ, nó không thể đến tay người đọc mà không biết lệ phí chuyển phát nhanh. 

như ngày xưa, khi yêu, nó nhìn nàng và tự tính toán về mọi sự rủi ro.

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

On the day of poetry, the organisers invited the poet up to receive a certificate of achievement, and the poet stood up quickly in a fluster:

– yes, but has there been a mistake, for a year now, I have not written one poem.

The head of the organising committee:

– yes yes, that is the reason why you are getting this award, for twelve months you just sat there quietly without writing a single poem.

(10)  

ngày thơ, nhà thơ được ban tổ chức mời lên nhận giấy khen, ông vội đứng lên: 

– thưa, có sự nhầm lẫn gì chăng, cả năm nay tôi không có làm một bài thơ nào cả. 

trưởng ban tổ chức: 

– ấy ấy, chúng tôi trao cho ngài chính vì lý do suốt cả năm ngài đã chịu ngồi yên, không làm thơ đó.

Nguyễn Thị Phương Trâm

The world is pervasive with smells, she steps into the bath and she immerses herself with soapy froth as though she is in a fog, erasing all traces of the world outside left behind on her body. She scrubs and scrubs her skin until she believes she smells like herself again.

She put on a jumpsuit, and waited.

She extends her arm and pulls the door shut, turning the deadlock twice to lock it. Her index finger touches the message on her phone, the message seems to fall and land on the ground. With a long sigh, she bend down to pick it up and drop it in the inbox:

“The storm has settled. The wind has calmed down to about 40%, we can all go back to work.”

She read the message again, the thought of seaweed scattered haphazardly on the beach after a storm pops into her head. She runs her fingers across the keyboard of her phone as though her fingers are running through the wet and slimy seaweed one more time.

Another long sigh.

Instead of next week as promised, she wants him to come back and fulfil his promise tonight. And yes, it should be mentioned that she owns a bakery, the cause of their arguments since bread is not something he loves. He would often say, if you like to eat it so much, why don’t you bake them yourself.

“Do they not smell amazing?” She would ask her bakers when she saw them. “They do smell amazing, they smell absolutely delicious boss.”

He only likes kisses, it’s more justifiable for such hard work having to stay up all night. Three in the morning is when the bread is done and taken out of the oven, hence all the preparation of mixing the flour and kneading has to be done at sundown. The curves on her body are exactly like those on the bread she sells. There are parts that swell up and each time he squeezes it, it would feel crunchy to the touch and crumble in his fingers. The bread has these veins through them, with a smell difficult to forget that one could easily conjure up in one’s mind, especially during winter. He asks her: “Should I take a bath?” She scrunches up her nose: “I’m using you like a cleanser. If not, I could always use perfume.” He laughs: “But I need dinner. I think we might need our strength. The work I do is hard work.” She said: “Okay, as long as you complete all your tasks.” He mumbles rather secretly: “Something else might happen, after that.”

She combs her hair as though she is combing the night as though she is combing through the past. She understands that he does not care the least. Tired, she throws her phone, it lands on one corner of the bed. He said: “They are using you, I don’t like it. If we smell like that, let it be, why do you need to get rid of how we smell?” She laughs: “Because I’m now all grown up.” He screams: “But we are both wearing gas masks, can’t you see that the smell of bread has pervaded each and every corner of the air we live in? Life couldn’t possibly be a bakery?” She traced his nose with her fingers: “You have to be stronger than that. Your nose sometimes misses the other smells. You poor thing.” Exasperated, he said: “I was born with the defect. It’s not a fault in my character. I want to smell everything in its natural state.” Her reply: “But the amazing smell is the excuse for us to make so many things cheaply.” She closes her eyes and continues: “And we can prevent and reduce the risk of many things. The world is perfect, minus all the strange smells. The release of air at the wrong time can make people sick, what people call a turn in the weather. The reason why people over use antiseptics and disinfectants, especially in the slaughterhouse. People prefer nice scents, minus the time you’re completely knocked out and comatosed. I’m adept in getting rid of the smells, deodorising. Hence when I go home no one knows anything.”

A kiss hovers on her lips. The amazing smell. She opens her eyes so she can relax the muscles on her face. He asks: “What are you talking about, what risk do we need to minimise? What smell is there left for us to discover? He had moulded and bent her in so many ways to discover all the smells with his fingers running all over each curvature of her flesh. She is always talking about the smells hidden behind doors.

He mumbles: “This city is full of man made stuff, artificial air, artificial consumables, artificial love, artificial poetry, artificial midday naps… They are producing and making a living the way you bake bread. The only difference is that they do not hide their smell. They never abuse the use of perfume. They are not afraid. No one can tell the difference between the smell of a man in his bedroom to the smell of him in the conference room. Things move around and we leave our smells behind in the world. People who can hide their smell like you are some kind of god.”

Her breaths are now more even as she begins to concentrate on the details in his eyes. He prefers to watch more than smell. The next day, while he’s worried about his smell, she had already gathered up all the seaweed washed up on the beach that evening. She hates their damp fishy smell. She understands that all kinds of smelly stuff gets washed up by the tides, and she needs to feel safe.

Night, the light shimmer across the sky after she sucks on her bleeding finger. Carelessly she had cut her finger as she gathered the seaweed. The mark on her finger swells up like a cloud and she sees a star lost in it. She is surrounded by her staff, bakers ready to begin their evening of preparing and making bread, in the wind she would tell them as though she is elsewhere that it’s the end of the season, the rain is warm.

And in the end, she falls asleep.

She dreams of wandering through the forest, after she has had enough of the sea. They climb a trail where the entire world is at their feet, and with all the control and authority of a boss, she will kiss him. Her injured finger spasms as she tries her best to disinfect it from all smell for the next morning. After it was done, with determination she will take the worn path to the bakery. She will meander the paths at the back of the bakery, where the back gate pops up like an ancient dias. Right by the gate is an apple tree her father had planted, the apples would fall on the grass around the tree so there is never a need to climb it. She bends down and chooses an apple, takes a bite and throws the rotten part away. The apple juice oozes in her mouth pervading her tongue but she can’t taste or smell it. She likes to smell everything hence she has lost all her senses of smell and taste.

He knows that scent is a gift more precious than any monetary reward, but still, she would always remind him to be careful, minimise the unnecessary risks. From that point on, he takes delight in smelling everything. Everything around her and the bakery, together with all sweaty body odour from the bakers having to work through the night…

(11) 

Thế giới thật nặng mùi, nàng đi vào phòng tắm, phủ một lớp bọt xà phòng như sương mù, xóa đi tất cả mùi còn sót lại của thế giới trên cơ thể. Nàng như muốn mài mòn cả thịt da mình, cho đến khi mọi thứ nàng nghĩ đã thơm tho trở lại. Trong bộ áo liền quần, nàng nằm chờ đợi.

Nàng với lấy cánh cửa, khóa chốt. Ngón tay nàng bấm một tin nhắn, hình như tin nhắn đó bị rơi xuống đất. Với một tiếng thở dài, nàng cúi xuống nhặt nó lên, bỏ vào hộp thư:

“Bão đã tan. Sức gió đã giảm 40%, mọi người trở lại làm việc.”

Nàng đọc lại tin nhắn, thoáng nghĩ đến đám rong biển nhầy nhụa bị ném lên bờ sau cơn bão. Ngón tay nàng lướt qua bàn phím điện thoại với cảm giác rong biển ấy thêm một lần nữa.

Lại một tiếng thở dài.

Thay vì một tuần như đã hứa, nàng thích anh quay lại làm nhiệm vụ ngay đêm nay. Quên nói, nàng là chủ một cơ sở sản xuất bánh mì, nàng và anh hay cãi nhau vì bánh mì không phải là sự yêu thích của anh. Anh thường nói với nàng là nếu thích thì tự đi làm một cái bánh mì mà ăn.

“Nó có thơm không?” Nàng hỏi khi gặp các thợ làm bánh của mình. “Thơm, và hương vị rất hảo hạng, thưa bà chủ.”

Anh chỉ thích nụ hôn, nó xứng đáng với công việc nặng nhọc vì phải thức đêm. Ba giờ sáng là bánh mì ra lò, nên công việc nhào bột của anh phải bắt đầu từ chợp tối. Mỗi đường cong trên cơ thể nàng đúng như ổ bánh mì mà nàng vẫn bán. Có những chỗ phồng lên và anh bóp vào thấy giòn tan. Ổ bánh mì còn nguyên những đường gân, với mùi vị khó quên hiện về trong tâm trí, nhất là vào mùa đông. Anh hỏi: “Tôi có nên đi tắm?” Nàng nhăn mũi: “Em đang sử dụng chàng như một chất tẩy rửa. Nếu không có, em sẽ dùng nước hoa.” Anh cười: “Nhưng tôi cần ăn tối. Tôi sợ mình kiệt sức. Tôi làm việc quá nặng nhọc.” Nàng nói: “Được, với điều kiện chàng hoàn thành tốt công việc.” Anh thì thầm ra vẻ bí ẩn: “Một cái gì khác sẽ xảy ra, một cái gì đó sẽ làm ngay sau đó.”

Nàng chải lại mái tóc như chải lại bóng đêm như chải lại quá khứ. Nàng biết anh không quan tâm. Mệt mỏi, nàng ném điện thoại vào góc giường. Anh nói: “Họ đang lợi dụng em, tôi không thích. Cứ để nguyên mùi của mình như vậy, sao em phải tẩy mùi?” Nàng cười: “Vì em đã trưởng thành.” Anh hét lên: “Nhưng chúng ta có mặt nạ phòng độc, em không thấy mùi bánh mì đã ngập hết không gian này rồi ư? Không lẽ cuộc đời chỉ là lò bánh mì?” Nàng vuốt mũi của anh: “Chàng phải mạnh mẽ hơn nữa. Mũi chàng nhiều khi không biết đánh hơi. Chàng thật tội nghiệp.” Anh chán nản: “Đó là một dị tật bẩm sinh. Nó không phải là một nhược điểm gì cả. Tôi thích ngửi mùi một cách tự nhiên.” Nàng trả lời: “Nhưng mùi thơm, nó là cái cớ để chúng ta có thể làm ra nhiều thứ với giá rẻ.” Nàng nhắm mắt lại và nói tiếp: “Và chúng ta giảm thiểu nhiều thứ rủi ro. Thế giới này thật hoàn hảo, ngoại trừ các mùi lạ. Chỉ cần một luồng hơi thoát ra không đúng lúc có thể làm người bình thường trở nên mắc bệnh, người ta gọi là trở trời. Nên mọi người vẫn thường thực hiện quá trình khử trùng, nhất là trong lò mổ. Mọi người thích hương thơm, trừ khi chàng đã hoàn toàn hôn mê hay bất tỉnh. Em luôn luôn biết cách khử mùi. Nên em đi về nhà mà không sợ ai biết cả.”

Một nụ hôn lướt trên môi nàng. Thật thơm. Nàng mở mắt để gương mặt bớt cau có. Anh hỏi: “Em vừa nói gì về giảm thiểu nguy cơ? Còn mùi gì mà chúng ta chưa biết?” Anh đã uốn cong nàng để tìm các mùi lạ bằng một ngón tay dọc theo da thịt. Nàng luôn nói về những mùi bí mật lẩn khuất sau cánh cửa. 

Anh thì thầm: “Thành phố này toàn là những thứ nhân tạo, không khí tổng hợp, thực phẩm tổng hợp, tình yêu tổng hợp, thơ ca tổng hợp, giấc ngủ trưa tổng hợp… Người ta đang sản xuất và chế tạo ra cuộc sống như em đang làm bánh mì. Chỉ khác là họ không cần giấu đi mùi của nó. Họ không dùng quá nhiều nước hoa. Họ không sợ. Không ai có thể so sánh mùi của một ông khi ở trong phòng ngủ với mùi của ông ta trong phòng họp. Mọi thứ di chuyển và để lại mùi của mình trong thế giới. Những người giấu được mùi như em đúng là một vị thần.”

Hơi thở của nàng đã trở nên nhịp nhàng, nàng bắt đầu từ đường nét trong mắt anh. Anh vốn thích nhìn ngắm hơn là ngửi mùi. Ngày hôm sau, trong khi anh lo sợ bị ngửi mùi, nàng đã đi nhặt các đám rong biển bị hất lên bờ lúc tối. Nàng ghét sự ẩm ướt và bốc mùi của chúng. Nàng biết thủy triều sẽ đưa nhiều thứ bốc mùi đến, và nàng cần an toàn.

Đêm, ánh sáng tắt từ mái vòm lung linh của bầu trời sau khi nàng bú ngón tay bị đau của mình. Sự sơ ý khi nhặt rong biển đã làm ngón tay nàng bị xước. Dấu vết trên ngón tay nàng sưng lên như một đám mây và nàng thấy có một ít ngôi sao vướng vào. Xung quanh nàng, những công nhân làm bánh mì của nàng bắt đầu đêm của họ, trong làn gió mà nàng hay nói xa xôi với họ rằng đã cuối mùa, mưa bắt đầu ấm.

Cuối cùng nàng cũng ngủ. 

Nàng mơ ước được đi dạo trong rừng, sau khi đã thỏa thuê ở biển. Họ leo lên một con dốc cao mà cả thế giới sẽ ở dưới tầm mắt, và với vẻ uy nghi của bà chủ, nàng sẽ hôn anh. Nàng nhận ra ngón tay bị đau của mình bây giờ đang bị chuột rút khi nàng cần lau rửa thật sạch mùi vào sáng hôm sau. Khi xong việc nàng ngân nga khi đi bộ trên con đường mòn trở lại xưởng bánh mì. Nàng sẽ chạy một đường vòng và xuất hiện ngay phía sau xưởng bánh mì, nơi cánh cổng phụ vẫn nổi lên trên bầu trời như cổng một ngôi đền cổ đại. Ngay cạnh cổng có một cây táo từ thời cha nàng trồng, thường rụng trái lên thảm cỏ nên không cần phải leo lên hái. Nàng cúi xuống chọn một quả táo, cắn một miếng và ném đi phần còn lại bị hỏng. Nước táo chảy trên lưỡi, nhưng nàng không thể cảm nhận hoặc ngửi thấy nó. Nàng thích khử mùi nên nàng bị mất mùi.

Anh biết, dù mùi thơm là một món quà đặc biệt còn hơn cả tiền thưởng, nhưng nàng hay nhắc anh phải cẩn thận, cần giảm thiểu những rủi ro không cần thiết. Từ đó, anh thích đánh hơi. Mọi thứ quanh nàng và quanh lò bánh mì, với những người làm bánh đẫm mùi mồ hôi đêm…

Nguyễn Thị Phương Trâm. Photography by Xuân Hồng

You live in the colour red and death is blue. Death. You think it’s not there, but it’s there.

When you were in school, your teachers enjoyed telling you about the algorithms of things. You could add endless zeroes to any number. Say for instance, you could add nine more zeroes to thirty five billion. Like presently, you could discuss anything in a forum over and over again nine or ten times before you’re sick of it.

You can touch the ten zeroes like the way you can rays of light, a ray of sunshine. Or you can touch a pen, sometimes it might be a pair of earrings for your wife, in 9999 carat gold.

But in the end there is never an answer. You can’t hear a thing. Nothing there, knowing nothing.

You reach out and try to touch it, the sudden death. And it opens up like a black hole. It is your entombment. You know that thirty five billion is nothing compared to someone else’s thousand million billion. Just the shedding of someone’s teardrop and it’s done. Like the blinding distance of light. You know that no one could ever discern a dewdrop, no one could ever see a person or a horse fall out and be overlooked out of a cage.

Death, it is the clarity of all things. It will blink when you want to adjust the light. It is never afraid. Never anxious. Because it had lent a hand to help one person out of the flood water.

You ask: Where is this place? Death, it has blue eyes. It tilts its head to the side to answer you, here.

You have waded through the water without any shoes, your toes sinking into the sand leaving their mark. The blue eyes tell you to move towards the part where the waves will carry you ashore, washing away the sand. As you walk you see your footprint being erased to be replaced by a new patch of sand, smooth and soft. The blue eyes tell you to go ashore.

This is your classroom for the day. Write everything down so you can revise it later.

After that, a wave will turn up to carry you away. It, death, ask: How is it? Smooth enough? You nod.

The lesson continues:

Somewhere in the ocean, there is a giant bird. Its gaze ignites burning in hundreds and hundreds of colours. Or thousands to be more exact. Perhaps the bird is upset, as it landed on your shoulders, the claws came out of nowhere. In the sunlight, its wings covered the whole beach. An explosion. A sky bursting with fireworks. It scares you.

The deadly thirty five billion and you, sitting with you there in the dark.

But the light finds you because a rainbow just dropped out from the wings of the bird, like a blood red umbrella. Then, as the bird bends its knees, flapping its feathery wings, spraying millions of tiny drops of shimmering colours over the sea before into the sun it would disappear.

One more lesson?

Everyone loves water like the way you love the sea, hence no one can close their eyes or stop asking questions about death. They want everything clarified. You watch the moon appear right next to the sun. Stars dangling from the clouds. The sun continues to cast its light across the darkness, a shimmering reflection on the water, forming the horizon. You raise your hand to cover yours and everyone else’s eyes – to retain the brilliance and colours. And now finally you understand.

The sea is not just a beach where all kinds of footprints are erased. The sea is revived amidst two waves. And we have enough time to write on the sand, time enough for people to read it before it is washed away.

We are the cracks amongst the colours. Each colour is a person. A colourless rainbow is no longer a rainbow. We can never fade away.

We are brilliant when we are creative and thoughtful. Regrets and second chances. We leave our mark behind and we must leave our footprints for everyone to see.

Death blinks – steadfast blue eyes. Once its eyes open up again, it is when you are back in the classroom. You stare at the administrators with their hair scattered with grey like stars across a dark sky like the one you just saw reflected on the water over the sea at night. You rub your eyes as you watch the colours filter through the numbers. No bird but the light illuminates everything in the room. You see that we are igniting. But your teacher deliberately made a spelling mistake, missing a letter “c” in “chết”, “hết” just means the end. But pausing only for a moment between two waves. As the waves washed everything away, your teacher had to rewrite it, you said: “I’m afraid I can’t keep up. I assure you I won’t be able to remember it. I can’t deny or confirm any of it. I’m totally paranoid. I’m sorry…”

You open your arms wider, to embrace the sun, pull all the stars down. The light returns a thousand times more brilliant in everyone’s eyes. You see them woven together like a poet who sees the grass woven together to form the horizon, bursting with a question: “I ask you, how does one person live with another person?” There is not a single reply from anyone.

Like grains of sand forever silent, in the blaring light of a bright red sun. you said: “I will,” you mumble nervously: “I will,” awkwardly again you say: “I will,” and everyone will be baffled: “You will?” Who, who will? Who? Who will never will?

You forget that, only when you die, that is when you will be as blue as death. You live in a country that is red, even the wind is red. She opens and closes the window each afternoon and knocks on a red door of a house. Outside, the sound of the traffic is also in red.

– I am made out of the colour red? You ask.

But it is a useless question. Here, even the rocks are red, like the moon and all the birds flying are red, like the sea is red and the waves are bubbling like blood. But you alone have been added to three stars, they have the colour of her undo hair.

Doesn’t matter what shade, they are all shades of red, she said: “You should hold everything forever in your heart. Only you can stop people from swallowing me whole down their throats. And their throats are just as red.”

(12) 

Bạn sống màu đỏ và cái chết màu xanh. Cái chết. Bạn biết nó không có ở đó, nhưng nó lại ở đó. 

Như ngày xưa đi học, các thầy giáo giải thích các thuật toán. Bạn có thể thêm các chữ số zero bất tận vào phía sau một con số nào đó. Nếu ba mươi lăm tỷ bạn sẽ thêm vào chín số zero. Như trên diễn đàn bây giờ bạn tha hồ bàn tán chín hay mười lần, sùi bọt mép. 

Bạn có thể chạm vào mười con số zero như chạm vào một tia nắng, một ánh mặt trời. Hay bạn chạm vào một cây bút, nhiều khi có thể là một chiếc hoa tai cho vợ, bằng vàng 9999.

Nhưng cuối cùng câu trả lời là không hề có. Bạn không nghe thấy gì. Không có gì không biết gì.

Bạn đưa tay ra để chạm vào nó, một cái chết đột ngột. Và nó mở ra như một cái lỗ đen. Nó là huyệt mộ của bạn. Bạn biết ba mươi lăm tỷ chả là gì so với ngàn triệu tỉ của mấy ông khác. Chỉ cần một giọt nước mắt ai đó nhỏ xuống là xong. Như một khoảng cách mịt mù của ánh sáng. Bạn biết không ai có thể nghe thấy hình ảnh giọt sương, không ai nhìn thấy một người hay con ngựa bị rơi ra và bỏ quên bên ngoài chuồng.

Cái chết, nó làm mọi thứ trở nên trong suốt. Nó chớp mắt của nó khi bạn muốn điều chỉnh ánh sáng. Nó không sợ. Không nao núng. Vì nó đã đưa tay ra kéo một người thoát khỏi vũng lầy.

Bạn hỏi: Nơi này là đâu? Cái chết, mắt của nó màu xanh. Nó nghiêng đầu trả lời bạn, ở đây.

Bạn đã lội chân trần, các ngón chân ngâm trong cát nên bạn để lại dấu vết. Mắt màu xanh ra hiệu cho bạn phải đến nơi mà những con sóng sẽ xô vào bờ, rửa sạch cát. Bạn đi ngang qua và nhìn dấu chân của bạn bị xóa, nhường chỗ cho một bãi cát mới, mịn màng. Mắt màu xanh chỉ bạn đi vào bờ.

Đây là lớp học của bạn ngày hôm nay. Ghi lại các bài học để nhớ.

Sau đó, một làn sóng cuốn lên và mang bạn đi. Nó, cái chết, hỏi: Được không? Êm chưa? Bạn gật đầu.

Bài học tiếp theo:

Từ một nơi nào đó trên biển, có một con chim khổng lồ. Ánh mắt của con chim lóa sáng và bùng nổ với hàng trăm màu sắc. Hay hàng ngàn mới đúng. Có lẽ con chim đang giận dữ, hạ cánh trên vai của bạn, móng vuốt bạn không thể biết là đến từ đâu. Trong ánh mặt trời, con chim phủ đôi cánh lên cả bãi biển. Một tiếng nổ. Một bầu trời phun trào như pháo hoa. Bạn thấy sợ.

Cái chết ba mươi lăm tỷ cùng với bạn ngồi im trong bóng tối. 

Nhưng bạn vẫn bị chiếu sáng bởi một cầu vồng mới vừa rơi xuống từ lông của con chim, như một chiếc dù màu máu. Sau đó, con chim nhún đôi chân, sột soạt đôi cánh, nó tung ra các màu sắc rực rỡ trên biển trước khi biến mất sau ánh mặt trời.

Một bài học nữa?

Ai cũng yêu nước như bạn đang yêu biển, nên không ai có thể nhắm mắt lại hay ngừng đặt ra các câu hỏi về cái chết. Họ luôn muốn mọi thứ rõ ràng. Bạn nhìn mặt trăng đã hiện ra bên cạnh mặt trời. Các ngôi sao treo lơ lửng từ các đám mây. Tia nắng vẫn chiếu trên nền màu đen, phản chiếu lấp lóa trên mặt nước, tạo ra đường chân trời. Bạn giơ tay để che mắt, của bạn và mọi người – để giữ cho tất cả các màu sắc mới xuất hiện vẫn rực rỡ. Và bây giờ bạn đã hiểu. 

Biển không phải chỉ là bãi cát bị sóng xóa mọi dấu chân. Biển sống lại ngay giữa hai lần sóng vỗ. Và chúng ta phải kịp viết một cái gì đó trên cát, đủ nhanh để mọi ngưởi kịp đọc trước khi bị xóa. 

Chúng ta là các vết nứt giữa màu sắc. Mỗi màu sắc là mỗi con người. Cầu vồng mà không có màu sắc thì không còn là một cầu vồng nữa. Chúng ta không thể phai mờ. 

Chúng ta chiếu sáng với những ý tưởng và suy nghĩ. Hối tiếc và sống lại. Chúng ta để lại dấu vết của chúng ta và chúng ta phải để lại một dấu chân để mọi người có thể nhìn thấy. 

Cái chết chớp mắt – con mắt vẫn màu xanh. Khi nó mở ra một lần nữa là lúc bạn sẽ trở lại lớp học. Nhìn chằm chằm vào ban giám hiệu với những mái tóc lốm đốm bạc như ánh sao trên nền đen u mê tăm tối mà bạn vừa thấy trên mặt biển đêm. Bạn dụi mắt nhìn màu sắc xuyên qua các con số. Không có con chim nhưng ánh sáng chiếu sáng tất cả mọi thứ trong phòng. Bạn biết chúng ta đang bốc cháy. Nhưng thầy giáo của bạn đã cố ý viết sai chính tả, thiếu chữ “c” nên chết thành ra hết. Nhưng chỉ trong một giây lúc tạm dừng giữa hai làn sóng. Khi sóng xóa đi, thầy giáo phải viết lại và sửa lại, bạn nói: “Tôi sợ rằng tôi đã không kịp hiểu. Tôi cam đoan là tôi không nhớ. Tôi không chối nhưng cũng không nhận. Tôi bị hoang tưởng. Tôi xin lỗi…”

Bạn mở vòng tay rộng hơn, ôm lấy mặt trời, kéo xuống các ngôi sao. Ánh sáng lung linh trở lại gấp hàng ngàn lần trong đôi mắt của mọi người. Bạn nhìn họ đan lại với nhau như một nhà thơ khi nhìn thấy cỏ đan vào với nhau tạo thành những chân trời, đã bật ra câu hỏi: “Tôi hỏi, người sống với người như thế nào?” Không ai trả lời bạn.

Như những hạt cát vô tận và im lặng mãi mãi, dù bị chiếu sáng dưới ông mặt trời đỏ rực. Bạn nói: “tôi sẽ,” bạn lắp bắp: “tôi sẽ,” bạn ngượng nghịu: “tôi sẽ,” và mọi người ngơ ngác: “Bạn sẽ?” Ai, ai sẽ? Ai? Ai sẽ không bao giờ sẽ?

Bạn quên mất chỉ khi chết đi, bạn mới có cái chết màu xanh. Bạn đang sống trong một đất nước màu đỏ, gió cũng màu đỏ. Nàng mở ra và đóng cửa sổ mỗi chiều và gõ lên cánh cửa màu đỏ của ngôi nhà. Bên ngoài, tiếng còi xe cũng màu đỏ.

– Tôi được làm bằng màu đỏ? Bạn hỏi. 

Nhưng đó là một câu hỏi vô ích. Ở đây ngay cả đá cũng màu đỏ, giống như mặt trăng và các loài chim đang bay màu đỏ, như biển cũng màu đỏ và sóng sôi như máu. Nhưng riêng bạn được thêm vào ba ngôi sao, nó có màu của nàng đang xõa mái tóc của mình. 

Màu gì cũng đỏ, nàng nói: “Chàng hãy giữ tất cả mãi mãi trong trái tim chàng. Chỉ có chàng, người ta mới không nuốt em vào trong cổ họng. Cũng màu đỏ.”

Once a day, the butterflies wander and play.
They fly from one flower to another.
To then sleep, they sleep so they may again tomorrow wander and play.

You and her were once on a small boat. A storm was brewing.

She was on the verge of tears: “Aren’t you afraid? Death means, you and I shall be two boulders. At the bottom of the deep, deep sea.”

You unsheathe the dagger on your hip. It gleamed. Sticking the blade at her throat. You asked: “Aren’t you afraid?” She laughed: “Why should I be afraid? I know you love me.”

You laughed: “Then why should we be afraid? They all love you, and the storm is merely the flutters of butterfly wings.”

.
In her youth, she liked to fly high, as high as the angels. But she forgets the sunlight is terrifying at that height, so close to the Sun. Hence now we all have these blistering sunburn scars on our face, like her long ago.

.
One day he gave her a dozen roses, and there was one plastic flower amongst them. He said:

I will love you until the day the last flower dies…

.
He is writing, and she reminds “it’s late, sleep”.

In death, in the land of the dead. Without her to remind him, he didn’t feel the need to write anymore. Even though she thinks he will never stop writing, write until it is dawn again, until he sees her again…

You write, and you ponder…

How will you do it? To weave the words together into a path that will help you avoid all the footprints of those who have gone before you. You surprise everyone while alone, you are terrified, because the path in front of you is covered with footprints…

You understand all of us hate plagiarism, the same old thing you force people to hear. Will you be able to force the echo into the vernacular, make people remember to then forget, to laugh to then be annoyed… you have to do everything, often mere hope, to hopelessness beyond your wife’s long sigh.

Write and ponder…

Most annoying is the plague of someone else’s thoughts in your mind, you keep thinking we are all here only for you. You turn into a thief, you bring home a gift that the Creator gave someone else. Sometimes because of it you are misjudged because you have no use for it. It’s just a birthday card, or a congratulation card “ngày thôi nôi” for someone’s baby, a gift from the Creator, reserved for them, alone…

Like the wind, sometimes the words have shifted…

You continue to write, and ponder…

Because you know that you’re not a thief, you always want to go, look and leave a mark on the path full of footprints like an echo. You will not wade through the swamps and fields like those who are afraid to leave their mark behind. The echo twisting and turning all over the page like your signature.

An echo like the sound of your weeping, a poet.

(13) 

Mỗi ngày một lần, mấy con bướm rong chơi.

Chúng bay từ cánh hoa này đến bông hoa khác.

Sau đó chúng ngủ, để sáng mai còn rong chơi tiếp.

Chỉ còn nàng và bạn trên con thuyền nhỏ. Cơn bão.

Nàng gần như khóc: “Chàng có sợ không? Cái chết, chàng và em sẽ là hai tảng đá. Mãi mãi nằm dưới đáy biển sâu.”

Bạn rút dao ra khỏi vỏ. Ánh chớp. Con dao kề ngay cổ nàng. Bạn hỏi: “Nàng có sợ không?” Nàng cười: “Tại sao em phải sợ? Em biết chàng yêu em.”

Bạn cười: “Vậy sao chúng ta lại sợ? Mọi người yêu em, và cơn bão chỉ là cánh vẫy của một con bướm.”

.

Ngày xưa nàng bay cao như một thiên thần. Nàng quên rằng khi bay cao thì sức nóng của ánh nắng thật khủng khiếp. Nên bây giờ ai cũng phải mang những vết sẹo bỏng trên gương mặt, như nàng ngày xưa ấy.

.

Một ngày chàng tặng cho nàng mười hai bông hồng, trong đó có một bông hoa nhựa. Chàng nói: 

Anh sẽ yêu em cho đến khi bông hoa cuối cùng tàn lụi…

.

Chàng viết, và nàng nhắc chàng “khuya rồi, đi ngủ”.

Khi chết, chàng xuống âm phủ. Dưới đó không có nàng, không có ai nhắc, nên chàng chẳng cần viết gì nữa. Nhưng nàng cứ nghĩ chàng sẽ viết mãi, viết mãi cho đến sáng mai, khi chàng gặp lại nàng…

Bạn viết, và bạn suy nghĩ…

Bạn sẽ làm như thế nào? Để có thể thêu dệt ngôn ngữ thành con đường nhưng vẫn luôn phải né tránh dấu chân của người đi trước. Bạn phải làm mọi người bất ngờ còn riêng bạn lại sợ hãi, vì con đường đã chi chít dấu chân… 

Bạn biết ai cũng ghét những trò đạo văn, những ý tưởng cũ rích bạn bắt họ phải nghe. Bạn làm thế nào để ngôn ngữ ngân vang, có thể làm cho mọi người nhớ và quên, vui cười rồi trách móc… Bạn phải làm tất cả, nhiều khi chỉ là hy vọng, rồi tuyệt vọng khi bạn chỉ nhận về tiếng thở dài trong đêm của vợ bạn. 

Viết và nghĩ…

Nhưng khổ nhất là khi ý nghĩ của ai đó bám víu vào tâm trí của bạn, bạn vẫn nghĩ chúng là riêng của bạn. Bạn thành kẻ trộm, bạn mang về nhà mình một món quà mà Thượng Đế đã ban cho người khác. Đôi khi bạn bị oan vì món quà ấy thực sự không cần thiết cho bạn. Nó chỉ là tấm thiệp mừng sinh nhật, hay ngày thôi nôi của một em bé nào đó của ai đó, mà Thượng Đế đã gửi, riêng cho họ…

Như cơn gió, đôi khi nó chỉ là những sáo ngữ…

Bạn vẫn viết, và nghĩ…

Vì bạn biết bạn không phải tên trộm, bạn luôn luôn muốn mình đi, tìm và để lại trên con đường những dấu chân như những âm vang. Bạn không lội vào đám ruộng sình như những kẻ không dám để lại dấu chân. Tiếng vang vòng vèo trên trang giấy như chữ ký của bạn.

Tiếng vang nghe như tiếng khóc của bạn, một nhà thơ.

——–

hình: lớp học làm thơ

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

These poems are the poems prepared to share the fate as the web pages without a future. Like the dead bodies swallowed whole by the earth. Leaving not a mark. Missing somewhere instead of dead. It is less painful than when there is no definite time of death.

And the reader is more sterile than the disinfected hands of a surgeon. Surgeons are not committed to any kind of explanation, to their patient, in the middle of an operation. 

The vernacular had turned into a dense cloud, the readers are like patients coming out of anaesthesia. Even though true to their heart, they are unsure if the fear of the operation will ever leave them. 

(14) 

Đó là những bài thơ chịu chung số phận với các trang web bị sập. Như những xác người bị mặt đất nuốt chửng. Không dấu vết. Cái chết đã thay bằng sự mất tích. Đỡ đau đớn hơn.

Và người đọc thì sạch sẽ còn hơn bàn tay vô trùng của một bác sĩ phẫu thuật. Ở phòng mổ bác sĩ có bao giờ phải giải thích về cuộc phẫu thuật với bệnh nhân.

Chữ nghĩa đã thành một đám mây mù, người đọc như vừa tình dậy sau một liều thuốc gây mê. Dù sự sợ hãi trong tâm hồn về cuộc phẫu thuật không biết bao giờ mới chấm dứt.

NYC, USA. photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

The four thousand year old poems, “literature and the humanities”, the current question in the reader’s mind: “Poetry is written for whom?”, quick we are to fall for the dark side, the truth can be as creative as we like, how could poetry ever be closer to the truth.

Poetry could never cross such a thin line. We can make the words fly, make it blow up, make it appear and disappear as fleetingly or just as hauntingly; as shitty and as crude as we make it. Men and women rolling around in the mud. Poetry could be like the belly ache at the end of each month, whinging and whining are better dispositions than any gynaecological examination.

As long as it doesn’t open up or touch the darkness like a mass grave.

Leave the reader in a state of darkness, lost and abandoned in their surroundings. Poetry is like the train of history speeding ahead and it’s derailed, fallen flat on its face and it still continues to brag about its extraordinary adventures.

(15) 

Những bài thơ bốn ngàn năm tuổi, “văn dĩ tải đạo”, bây giờ khi người đọc hỏi: “Thơ đang viết cho ai?”, đã mau chóng rơi vào bóng đêm, tha hồ sáng tạo ra sự thật, vì chúng không bao giờ chạm được vào sự thật.

Cái ranh giới mỏng manh ấy không bao giờ thơ có thể bước qua. Thôi thì tha hồ bóng bẩy tung bay, vụt hiện hay ám ảnh, cứt đái hay kặc lờ đều thoải mái. Tha hồ đàn ông đàn bà vật nhau. Thơ cũng bị đau bụng cuối tháng, kể lể rõ ràng còn hơn đi khám phụ khoa.

Miễn là đừng mở ra hay chạm vào cái bóng đêm như nấm mồ tập thể ấy.

Bỏ lại người đọc như những bóng đen, bơ vơ nhìn vào thế giới xung quanh. Thơ như đoàn tàu lịch sử đang lao nhanh bị trật bánh, chỏng bốn chân lên trời vẫn ba hoa về những cuộc phiêu lưu.

Chợ Lớn, Vietnam. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Enough. The trips. The homecomings. What was seen, heard, remembered…

Enough. Dreams, illusions, sunrises, sunsets, goodbyes, lives… all countless illusions.

The daily announcements on the public speakers, sad news, even poetry was read over the street speakers. Children’s laughter, lover’s whispers, the cries from burning homes… Enough is enough. Please return everything back to its original place. Even the torture of the public announcements are too mild. The pure love in poetry, the quietude of a poet, the bitterness of a dead end, the crudeness cleansed by fire.

Please allow it to end, so we can begin again. Gosh the verses one knows by heart: “Oh China dearest China / easing across the dying light / through the screams of Lỗ Tấn / a cannibals’ meal?” [*]

Perhaps long gone is the era of cannibals turned poets?

(16) 

Đủ rồi. Những chuyến đi. Những lần về. Những cái đã thấy, đã nghe, đã nhớ…

Đủ rồi. Những giấc mơ, những ảo ảnh, những bình minh, những hoàng hôn, những cuộc chia tay, những cuộc đời… đã hiện ra dưới muôn ngàn ảo ảnh.

Tiếng loa vẫn hàng ngày đọc bao nhiêu tin tức, có khi buồn, loa đọc cả thơ. Tiếng cười trẻ con, tiếng thì thầm tình nhân, tiếng kêu của người có nhà bị cháy… Mọi thứ đã quá đủ rồi. Hãy trả mọi thứ về nơi chốn cũ. Sự tra tấn của cái loa cũng quá nhẹ nhàng. Tình yêu tinh khiết của thơ, sự âm thầm của thi sĩ, sự đắng cay của khốn cùng, sự thô lỗ đã bị đốt cháy bằng lửa.

Đã chấm dứt, xin hãy bắt đầu. Ôi chao những câu thơ mà thơ vẫn nhớ: “Trung Hoa ơi Trung Hoa / đi trong buổi chiều tà / nghe Lỗ Tấn gào thét / ăn thịt người, còn a?” [*]

Cái thời của những kẻ ăn thịt người và làm thơ chỉ là ngày đó thôi ư?

_________

[*] thơ Tố Hữu.

NYC, USA. photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

In the poet’s dream, people hung him on a galvanised iron pole at a welcome gate. After hanging him up, they took turns stoning him. Some left because they thought he was dead. 

As he opened his eyes, he realises that he was still alive. He immediately turned on his computer to write down what happened in his dream, hoping that it might turn into a flash fiction for safe keeping just in case he fails to make it into the poetry circle he might still have a chance as a writer. 

“I know why they hung me up. Perhaps because I’m a poet. But why do you have to hang a poet up? But if you don’t hang the poet up then what is the point of having a welcome gate? It’s true that I do write poetry, since if I don’t write poetry then why would people waste their time and all that galvanised iron to make a welcome gate? But why hang a poet? But if you don’t hang the poet up then what is the point of having a welcome gate? People pretend to admire the gate, though in truth they are admiring me. But then again in truth they hung me up so they could admire the welcome gate. And if not me then I would hang myself up so I can look down and admire everyone in return. But if so then the story is no longer a flash fiction, more of a rash decision, a sad comedy…”

when you love a poet
cheers to you
their words will hurt more than
when she bites…


(17) 

Trong giấc mơ, nhà thơ thấy mình bị người ta treo lên mấy cái cổng chào vừa mới làm xong bằng mấy cây sắt mạ kẽm. Sau khi treo nhà thơ lên, mọi người nhắm vào đó thay nhau ném đá. Cũng có người bỏ về vì tưởng nhà thơ đã chết. 

Khi tỉnh dậy, nhà thơ thấy mình vẫn còn sống. Bèn mở máy tính viết lại giấc mơ, hy vọng thành một truyện cực ngắn để sau này không qua được cửa hội đồng thơ thì còn cửa hội đồng văn xuôi. 

“Tôi biết vì sao người ta treo tôi lên. Có lẽ vì tôi là nhà thơ. Nhưng tại sao phải treo nhà thơ lên? Nhưng nếu không treo nhà thơ lên thì người ta làm mấy cái cổng chào làm gì? Đúng là tôi có làm thơ, vì nếu tôi không làm thơ thì người ta làm mấy cái cổng chào làm gì cho tốn mấy cây sắt mạ kẽm? Nhưng tại sao phải treo nhà thơ lên? Nhưng nếu không treo nhà thơ lên thì người ta làm mấy cái cổng chào làm gì? Mọi người giả đò như thích ngắm cái cổng chào, trong khi thực tế lại muốn ngắm tôi. Nhưng thực ra họ không ngắm tôi mà treo tôi lên để họ ngắm cái cổng chào. Và nếu không tôi cũng tự treo tôi lên để ngồi đó ngắm lại mọi người. Nhưng như vậy câu chuyện lại quá dài, thành câu chuyện hài…”

khi bạn yêu một nhà thơ
chúc mừng bạn 
lời nói của họ còn đau hơn cả
khi nàng cắn…

Critic: Inra Sara

There was an unlucky poet who fell from the twelfth floor of his apartment block, but he was only mildly injured, a fellow reader sitting on the ground reading the poet’s poems broke his fall, and this person died immediately…

In court…

The poet was filled with remorse and was prepared to compensate the family for the unjustified death of their poetry loving child, the poet was prepared to hand over all the royalties he makes from his poetry from the present day for the rest of his life, to the end of his days. But the father of the deceased refused the arrangement, because money can not replace his precious child, the only fair verdict would be a life for a life…

Heated words were exchanged, before the judge handed down his final verdict:

In keeping with the deceased father’s wishes, the poet can not use his royalties as compensation, the accused must sit on the grounds of the apartment block, at the very spot the son of the accuser sat and wait for the deceased father to jump from the twelfth floor so the poet can break his fall the way the incident had taken place. 

The poet agreed, with one condition, that the critic must sit on the ground at the same spot next to him…

(18) 

Có một nhà thơ chẳng may bị rơi từ tầng 12 của chung cư xuống nhưng chỉ bị thương nhẹ, do ông rơi trúng một bạn đọc đang ngồi đọc thơ ở dưới đất, nhưng lại làm người nầy chết ngay tại chỗ…

Ra tòa…

Nhà thơ ân hận và đồng ý bồi thường thỏa đáng cho thân nhân của người yêu thơ oan sai ấy, bằng toàn bộ nhuận bút của nhà thơ từ giờ trở đi cho đến khi chết. Nhưng bố của nạn nhân không bằng lòng, vì tiền bạc không thể thay được người con yêu quý của ông, phải mắt đền mắt mạng đền mạng mới là công bằng…

Lời qua tiếng lại khá căng thẳng, sau cùng vị quan tòa phán:

Thể theo nguyện vọng của ông bố, nhà thơ không thể bồi thường bằng tiền nhuận bút, chàng phải ngồi ngay dưới chung cư chờ ông bố từ tầng 12 nhảy xuống và đè lên đúng như sự việc đã xảy ra.

Nhà thơ đồng ý, nhưng với điều kiện là phải có một nhà phê bình ngồi kề bên…

Trâm in the Sydney Botanical Garden, Australia. Photography by Xuân Hồng.

Once upon a time, a bunch of poets were playing a game of hitting the poetry button in the playing ground, a heavily bearded envoy from the capitol turned up, he came riding into town on horseback, blew on his trumpet, making a racket, as he announced loudly: “The king is on his way, he will pass through these parts, he will enact and concurrently write in real time.”

The playground in this small town was so dirty to the point that it was rather sad, scrap pieces of paper were everywhere on the ground, a litany of poetry without rhyme or rhythm. When a poem is useless, they are like unborn children in a maternity ward at a clinic in the highlands, very very small.

But the poets were not responsible for the filth. 

The poets ran home all at once, some brought along their hoe, their rake, one of them borrowed their wife’s wheelbarrow, she was a construction assistant. The poets laboured meticulously cleaning and tidying up each and every corner of the playground. They heard how much the King of Poetry detests filth.

After the garden was clean, the poets threw away the poems that they had held onto that did not rhyme as though they were discarding pots of Marigold after Tết. Once it was all done, the playground was so beautiful that the children just stood there clapping, dumbfounded by the excitement.  

The poets waited the whole day and the King did not show.

But as soon as the sun set, there he was, an old man in old clothes, tired and exhausted from being on the road, he stopped and looked at the playground:

– What a lovely place. My dear good fellows, I wonder if you can let me go in and rest my feet for a bit?

They invited him in and invited him to sit on a chair made out of an old carton of Larue beer, that they regularly used to perform their poetry. They draped an old red jumper over it so that it looks like a dias, and they were of course quite proud of their beautiful dias.

– This is our playground, they said. And we have tried our best to make it great to welcome the King, but the King did not turn up. Now we use it to welcome lost beggars like you, so please, feel free to rest your feet for as long as you like.

The old man attentively listened to the poets tell their stories about the five brown puppies on the grassy patch of the playground, the four blue eggs in the wood thrush’s hay nest, and a beach where seven mussel shells continue to drift out toward a distant sea. The old man nodded as though he understood everything they said.

Now and then the old man would swallow his saliva while listening to the poets go on and one, so he begged them for a glass of water.

And as the sun lit up the exhausted silvery hair of the old man, a young poet saw the golden gleam of the crown perched on the old man’s head.

(19) 

Một ngày nọ, các nhà thơ đang chơi thả thơ trong sân, bỗng một sứ thần có râu rậm từ kinh đô cưỡi ngựa vào thị trấn, thổi kèn vang rền và kêu to: “Đức Vua sẽ ngang qua con đường này, Ngài vừa vi hành vừa kết hợp đi thực tế sáng tác.” 

Những nhà thơ lập tức dừng cuộc chơi của mình, nhìn nhau ngơ ngác khi hay tin Vua Thơ sắp đến. 

Sân chơi của các nhà thơ trong thị trấn nhỏ này bẩn thỉu một cách đáng buồn, chỉ toàn giấy vụn và các bài thơ mất vần. Khi các bài thơ bị hỏng, chúng giống như các thai nhi không thể ra đời trong phòng sinh của một trạm xá vùng cao, nhỏ xíu. 

Nhưng sự bẩn thỉu đó không phải lỗi của các nhà thơ. 

Các nhà thơ liền chạy về nhà, người mang cuốc, người thì cái cào, và người thì tất tả chạy đi lấy chiếc xe rùa của vợ vốn là một phụ hồ. Các nhà thơ làm việc chăm chỉ cho đến khi khu vườn sạch sẽ và gọn gàng. Họ biết Vua Thơ ghét sự bẩn thỉu.

Sau đó các nhà thơ tiếp tục vứt các bài thơ mất vần đang cầm trên tay như người ta vẫn vứt các chậu hoa Vạn Thọ sau tết. Khi hoàn thành, sân chơi thơ đẹp đến mức lũ trẻ trong thị trấn đứng ngây ra nhìn và vỗ tay thích thú.

Các nhà thơ chờ đợi cả ngày cho sự xuất hiện của Đức Vua, nhưng Ngài không đến. 

Chỉ đến khi mặt trời lặn, một ông già mặc bộ quần áo cũ kỹ, mệt mỏi đi dọc theo con đường, dừng lại nhìn vào khoảng sân: 

– Thật là một nơi dễ chịu, không biết ta có thể vào và nghỉ ngơi được không, các con trai yêu quý?

Các nhà thơ mở cửa cho ông ta vào và đặt ông ngồi trên chiếc ghế mà họ làm từ mấy cái két bia Larue cũ, vốn vẫn dùng để trình diễn thơ. Họ phủ lên nó chiếc áo len cũ màu đỏ để cho nó giống như một chiếc ngai vàng, và dĩ nhiên họ thấy nó rất đẹp.

– Đây là sân chơi của chúng tôi, họ nói. Và chúng tôi đã làm nó thật đẹp để đón Nhà Vua, nhưng Ngài không đến. Bây giờ chúng tôi dùng nó cho những người ăn xin lạc đường như ông có chỗ nghỉ ngơi. 

Ông già ngồi nghe các nhà thơ kể cho ông ta về năm con chó con màu nâu trong góc vườn, cái ổ rơm của chim mía với bốn quả trứng màu xanh, và bờ biển nơi bảy chiếc vỏ hến màu vàng vẫn trôi tít xa xa. Ông già gật đầu ra vẻ hiểu tất cả.

Thi thoảng ông già nuốt nước miếng khi nghe các nhà thơ nói, và xin một ly nước lọc. 

Và khi mặt trời chiếu sáng lên mái tóc bạc ánh kim của ông già ăn xin mệt mỏi kia, một nhà thơ trẻ mới phát hiện ra, ánh nắng lóe lên như một chiếc vương miện bằng vàng, trên đầu ông lão.

——–

hình: các nhà thơ làm sắp đặt

Halong Bay, Vietnam. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

When the teacher got to the part about how the pearls were even more beautiful after the clams consumed the blood of Mỵ Châu, they have a brilliant glow. A student cried:

– disgusting

The teacher was surprised, so she asked why. The kid continued to cry: My mother said there are no pearls, only bullet shells. And my father’s blood across the seas..

The teacher was silenced.

After school was out, she went to see the child’s mother, to find that the child’s mother was overseas as an export labourer, the child lived with their grandmother. The child’s grandmother had lost her eyesight, she could barely see, so she always looked as though she had just stopped crying…

(20) 

Khi cô giáo giảng đến đoạn máu của Mỵ Châu làm cho các con Trai ăn vào thì ngọc càng sáng, đẹp một cách long lanh. Một em học sinh khóc:

– Khốn nạn…

Cô giáo ngạc nhiên, hỏi vặn lại. Nó vẫn còn khóc: Mẹ nói không có ngọc trai, chỉ toàn là vỏ đạn. Và máu của bố loang đầy trên biển…

Cô giáo lặng im. 

Tan học, cô tìm đến nhà để thăm mẹ em, thì mới biết mẹ em đang đi xuất khẩu lao động, em ở với bà. Mắt bà đã lòa, nên lúc nào nhìn cũng như vừa mới khóc…

Growing up, at one corner of the house was our father’s poem, a permanent fixture, from far away it looked like a walking stick.

The walking stick, besides using it to threaten us into behaving, now and then, our father would take it for a walk and leave it leaning against the front gate. He would dress the walking stick in his old clothes, a hat, hair and a beard, and it would stand there alone by the gate. When we lose interest in it, he would then remove it from the front gate and leave it leaning against the wall in the corner of the house. 

It was as silent as my father.

We grew up and left home, married and had children of our own. Each visit home, we would find our father dressing up his walking stick with old clothes and a hat, we would look at each other and our tears would flow. 

Our father was very sick, when we came home to see him, we found the hole he had dug. 

The walking stick was placed at the centre of the hole with all the medals and commendation certificates he had received over the years. The certificates and medals were scattered around the walking stick like talismans. Together with the electric bills, movie tickets, soccer tickets… that he had collected like memorabilia of his time in the military. It included a stick of lipstick my mother liked long ago. My father wanted a safe home for his walking stick.

That year, the autumn colour was a brilliant yellow, and it was cold.

When our father passed away, we sold our father’s home to a young couple in the neighbourhood. They covered the hole up and left our father’s walking stick on the curb of the road with the rest of their garbage on rubbish day.

(21) 

Tuổi thơ chúng tôi lớn lên với bài thơ của bố vẫn dựng ở góc nhà, nhìn xa như một cây gậy.

Cây gậy ấy, ngoài việc dùng đe nẹt khi anh em chúng tôi có lỗi, thi thoảng, bố lại lấy nó ra dựng trước cổng. Bố mặc vào cây gậy bộ quần áo cũ ngày xưa của bố, gắn thêm mũ mão râu tóc, và để cây gậy đứng đó một mình. Khi chúng tôi không còn tò mò thích thú nhìn ngắm nữa, bố lại mang nó dựng vào góc nhà.

Nó cũng lặng im như bố.

Chúng tôi lớn lên, rời khỏi nhà của bố, kết hôn và sinh con đẻ cái. Mỗi lần về thăm, thấy bố vẫn loay hoay với việc mặc áo quần và đội nón cho cây gậy, anh em tôi nhìn nhau chảy nước mắt.

Bố ốm nặng, khi về thăm chúng tôi thấy bố đã đào một cái hầm. 

Cây gậy được bố đặt xuống hầm lẫn với rất nhiều bằng khen huy chương huy hiệu ngày xưa của bố. Chúng nằm ngổn ngang quanh cây gậy như những lá bùa. Cùng với những phiếu thu tiền điện, vé xem phim, vé xem bóng đá… mà bố vẫn sưu tập như những kỷ vật của cuộc đời chinh chiến của mình. Có cả một thỏi son môi ngày xưa của mẹ. Bố muốn cây gậy cũng có nơi ẩn nấp an toàn. 

Mùa thu năm đó lá vàng rực, và lạnh.

Khi bố mất, chúng tôi bán ngôi nhà cho một cặp vợ chồng trẻ ở gần đấy. Họ lấp cái hầm và mang cây gậy của bố bỏ phía bên kia đường, vào ngày cả làng thu gom rác.

Sydney Botanical Garden, Australia. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm.

When there’s no one at home…

You lock the door. Just darkness and a crack on the ceiling. Silence.

Like those nightmares, when there’s no one at home, you often hear them say. They greet you and call on you, the gentle voice of someone who’s weak and not well. Here and there is the echo of their sporadic coughing.

All you have to do is to lightly touch the door and you can feel the emptiness inside, the metal doorknob is cold as though it was on ice. Darkness holds more than you had imagined. The house looked sick, and for a while now the sun had overlooked it.

Darkness is what you want now. Light is what you want only after you are dead. You thought the stairs are rather rickety, won’t sustain the journey, you are descending soundly, down into the depths, where night after night you can hear the echoes of pain.

You’re overwhelmed by the room. Submerged, you trace out the walls with your hands, you’re lost in a hall. Someone invites you to come up onto the podium to give a speech, since it is your first time amongst them. You resent them for not acknowledging your refinement. You want to come up with an excuse to explain why you are like this. You freely fall. You climb onto all fours up the steps. You crawl out the door. You crawl toward the rustling sound.

You hear people arguing: that whore…

You sit there in silence. You look up at the sky, and spell out the first few words of a poem you’re about to write down. Since no matter what, you have the heart of a poet. It’s no secret. This is your life, when there’s no one at home.

(22) 

Khi nhà không có ai… 

Bạn mở khoá cửa. Chỉ có bóng tối và có một vết nứt trên trần nhà. Im lặng. 

Giống như những cơn ác mộng, mỗi khi trong nhà không có ai, bạn thường lắng nghe họ nói. Họ chào và gọi bạn, giọng nói nhẹ của kẻ có vẻ như yếu đuối hay bệnh hoạn. Thi thoảng vang lên tiếng ho khúc khắc của họ. 

Chỉ cần chạm nhẹ vào cánh cửa là bạn cảm thấy sự vắng lặng, núm cửa bằng thép như được ướp lạnh. Hoá ra bóng tối có nhiều hơn những gì bạn đã nghĩ. Ngôi nhà như đang ốm đau, và lâu rồi mặt trời không toả sáng vào nó. 

Bạn muốn bóng tối. Bạn muốn khi chết đi mọi thứ mới được thắp sáng. Bạn thấy cầu thang thật ọp ẹp, không thể đi xa, bạn đang muốn bước xuống thật xa, thăm thẳm, nơi hàng đêm bạn vẫn nghe vọng về những âm thanh đau đớn. 

Bạn chìm vào căn phòng. Mò mẫm theo các bức tường, bạn lạc vào trong một hội trường. Có ai mời bạn lên phát biểu, vì đây là lần đầu tiên bạn đến. Bạn hơi giận khi không ai thấy bạn sang trọng. Bạn cũng muốn tìm một lý do vì sao bạn ra như thế này. Bạn rơi tự do. Bạn bò lên bậc cầu thang. Bạn bò ra cửa. Bạn bò đến chỗ nào có tiếng sột soẹt. 

Bạn nghe có tiếng ai đó đang cãi nhau: con đĩ… 

Bạn ngồi im lặng. Bạn nhìn lên bầu trời, và đánh vần những từ đầu tiên của bài thơ bạn sắp viết. Dù sao bạn vẫn phải là thi sĩ. Đó không phải là một bí mật. Đó là cuộc sống của bạn khi không có ai ở nhà.

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

On March third, according to the sky’s incantations, the rice flower’s whispers to the wind. The mentions of rain, blue skies and fluffy clouds, the land, things, so many things that were gone…

How often was the rice flower, swayed by the wind, hanging swinging from the stalk, as fragile as the willow. The rice flower, holding on like a dewdrop…

The rice flower, she misses her lover, wanting to go back. On her journey, now and then the rice flower would stop, with her hands on her hips. Her body, limbs aching from the heat of the sun, gently sticks out her chest, straightens her back, the rice flower inhales deeply. The rice flower gave off a dry scent because there was no rain, since through the course of life there were moments when she was wet.

Hesitantly, the rice flower leans her chest against his wrist.

Strands of hay knotted in the hair of the little boy in him, blown away by the wind. He was a little thin, and the rice flower preferred it . But the rice flower’s off hand remark would always be: “what use are you to me…” Such a thought hurts the rice flower, not unlike the way she had to face the blade of a sickle. “I’ve seen a doctor”, the rice flower said, trying to remain calm, she lowered her voice, “gosh, my back hurts…” The rice flower bending down carefully, straightening the creases in her jeans, using what was left of her courage said: “this will be my last summer.”

Because when winter comes, the rice flower will be fast asleep.

Quietly he cried, the way he had cried when his mother passed away. The moments winter drifts by, minute after minute, summer returns in long warm days, he knew the rice flower shall again be alive. As the harvest gets closer and closer, the rice flower would tell him not to worry. She’s aware of how he no longer wears a face mask to hurt, the way he had in the past denied the clouds in his mind. The rice bloom worried about how he might forget the harvest. “Do we still have time, dear love?” the rice flower asked.

He misses the rice flower so much. He wanted a new life, he wanted to begin again. He rubbed the rice flower between his palms, and her husk was whisked away by the wind. He sunk his teeth into the rice flower, and he knew that the rice grain would come spilling out like her milk, when he chewed on it. The rice flower stared at him, her round eyes startled by surprise, the sudden pain, but she didn’t mind, her eyes softened. For the first time in his life he didn’t want the harvest to end, even though most would have already finished their harvest then.

He said: “no, not yet!”

He’s worried about how the field might feel abandoned. His life with the rice flower was like a farmer and his land, like a soldier and his cherished blood. He is adamant that both he and she both still have a chance. Even in death, he hoped that his spirit would become one with the rice flower. He wants to sleep with the rice flower for the rest of his life, even in winter, the way she returns in dream.

Rice flower sighing as she straightened her back, said quietly: “I will look for you, even if you hide from me.” He could discern the heat of the sun. He listens earnestly, but he will never be able to hear anything again. The hurt the rice flower had to endure, he understood that he was late. He chased after her, made promises, he was hopeful… But the rice flower feared that the truth might hurt him more. But she would always cry and remained silent when he asked.

“Look around son,” his father said. “It’s not a rice flower. It is your first love and you, my son, like ashes, you thought it’s nothing. It is the tear of someone you love, in the return of the summer storms, often very late.” He understood that it was her lashes, when the rain was verging on a storm, like until death the soldier bled and was forgotten.

But all he could see was nothing else, but the rice flower. He could hear nothing else, but the wind. Like when they find his body, they will find him holding onto the rice flower, she will be curled up tightly in the palm of his hand, her lips quietly praying.

His father said: “look up at the sky, and take it home, son.”

His voice sounded like the rustling of the rice flower. He left quietly after that, and disappeared into the abandoned field. Letting go of the image of his father, he fell into the embrace of the rice flower. Unlike father, rice flower welcomed him. Though she would always cry and complain about the pain.

The morning his father was cremated, he was in the field alone. In his hand was a box, in the box was the ashes of a man. He tried to smile but instead he cried. Only the soil soaked up his tears. The rice flower, her head lowered, sighing as she looked at him. She consoled him until his sadness was washed away. “What was the point of me having you around?”, her voice rose innocently, an echo across the field.

He stared at the bare rice flower, naked, stripped of her hull, standing there quietly beneath an infinitely blue sky, he could hear his father’s voice in the rustling of her stalk, her leaves.

“I’m ready and prepared to go with you now, father…”, he said.

(23) 

Ngày 8.3, theo lời cầu nguyện của bầu trời, bông lúa sẽ thì thầm với gió. Nó nói về mưa, về mây xanh, về mặt đất, về nhiều thứ đã biến mất… 

Bông lúa, sau bao nhiêu lần lảo đảo vì gió, giờ nó đang đong đưa trên cành lá, mong manh như liễu. Bông lúa, nó đeo bám như một giọt sương…

Bông lúa nhớ anh, nó muốn quay về. Trên đường đi, bông lúa thỉnh thoảng dừng lại, chống tay lên eo của mình. Cơ thể nó đau nhức vì sức nóng của mặt trời, khẽ uốn cong lưng, bông lúa hít thở sâu. Bông lúa có mùi khô vì trời không mưa, dù ở đời nhiều lúc cũng cần ướt át.

Ngập ngừng, bông lúa chạm khẽ ngực lên khuỷu tay của anh. 

Gió đã rối tung những cọng rơm trên mái tóc như cậu bé của anh. Anh hơi gầy, và bông lúa thích điều đó. Nhưng bông lúa vẫn nói: “có chàng thì được gì đâu…” Ý nghĩ đó cắt ngang làm bông lúa đau như gặp một lưỡi liềm. “Em đã đến bác sĩ”, bông lúa nói, cố giữ cho giọng nói của mình dịu dàng, “ôi chao là cơn đau ở lưng của em…” Bông lúa khẽ cúi xuống, vuốt ve hai ống quần jeans, lấy hết can đảm nói: “đây sẽ là mùa hè cuối cùng của em.”

Vì đến mùa đông, bông lúa sẽ đi ngủ.

Anh khóc trong im lặng, như khi mẹ qua đời. Những lúc mùa đông trôi qua, từng phút từng phút, mùa hè quay lại với những ngày dài và ấm, anh biết bông lúa sẽ sống lại. Khi mùa thu hoạch đến gần, bông lúa nói với anh đừng lo lắng. Nó biết anh không còn đeo mặt nạ làm nỗi đau, như anh đã từ chối những đám mây trong tâm trí. Bông lúa sợ anh quên mất mùa thu hoạch. “Chúng ta có còn thời gian không, chàng ôi?” bông lúa hỏi.

Anh nhớ bông lúa biết bao. Anh muốn làm lại từ đầu. Anh vò nát bông lúa giữa hai bàn tay, gió thổi bay đi vỏ trấu. Anh cắn bông lúa, và anh biết những hạt gạo sẽ tứa ra như sữa của nàng, khi anh nhai. Bông lúa nhìn anh, đôi mắt mở to, đau đớn trong giây lát, rồi tha thứ. Lần đầu tiên trong đời, anh không muốn mùa thu hoạch kết thúc, dù nhiều người đã gặt xong. 

Anh nói: “còn quá sớm!” 

Anh sợ cánh đồng bỏ hoang. Cuộc sống của anh và bông lúa như người nông dân trên cánh đồng, như người lính yêu máu của mình. Anh nghĩ cả anh và nàng vẫn còn cơ hội. Cả khi chết, anh hy vọng linh hồn nhập vào bông lúa. Anh suốt đời chỉ muốn ngủ với bông lúa, kể cả mùa đông, như nàng vẫn quay về trong giấc mộng. 

Bông lúa thở dài và ưỡn cong thêm một lần nữa, thì thầm: “Em sẽ tìm chàng, dù chàng chạy trốn em.” Anh cảm thấy sức nóng của mặt trời. Anh cố gắng nghe bất cứ điều gì, nhưng sẽ không bao giờ anh còn có thể nghe thấy gì. Đau đớn như bông lúa, anh biết mình cũng bị muộn. Anh chạy theo, anh hứa, anh mong đợi… Nhưng bông lúa sợ sự thật sẽ làm tổn thương anh nhiều hơn. Như nàng hay lặng im khi anh hỏi, và khóc.

“Hãy nhìn quanh đi, con trai,” cha anh nói. “Đây không phải là bông lúa. Đó là tình đầu của con mà con cứ ngỡ là không có gì không có gì, như cát bụi. Đó là giọt nước mắt của người con yêu, khi những cơn mưa mùa hè quay lại, nhiều khi rất muộn.” Anh biết đó là lông mi của nàng, khi các cơn mưa đã cố gắng rơi, như người lính chảy máu đã bị người ta lãng quên, đến chết.

Nhưng tất cả những thứ anh thấy, chỉ là bông lúa. Tất cả những thứ anh nghe, chỉ là tiếng gió. Như sau này mọi người tìm thấy xác anh, vẫn cầm chặt bông lúa uốn cong trong tay, miệng thì thầm cầu nguyện.

Cha anh nói: “hãy nhìn lên vòm trời, và mang nó về nhà, con trai.” 

Giọng nói của ông nghe như tiếng sột soạt của bông lúa, sau đó ông bỏ đi lặng lẽ, tan vào cánh đồng hoang. Anh buông bỏ hình bóng của cha, lao vào vòng tay bông lúa. Không như cha, bông lúa đã sẵn sàng. Chỉ có điều nàng hay than đau và rơi nước mắt.

Vào buổi sáng khi anh hỏa táng cha, anh ra cánh đồng một mình. Trên tay anh, một cái hộp mà bên trong chỉ là tro tàn của một người đàn ông. Cố gắng mỉm cười nhưng anh lại khóc. Chỉ có đất uống nước mắt của anh. Bông lúa nhìn anh, thở dài, và cúi đầu. Nàng vuốt ve anh cho đến khi nỗi buồn của anh bị cuốn trôi. “Có anh thì làm được gì?”, câu hỏi ấy của nàng cứ vang lên ngơ ngác.

Anh nhìn chằm chằm lên bông lúa đã tách đôi vỏ trấu, đứng im lặng dưới bầu trời xanh vô hạn, anh nghe giọng nói của cha trong tiếng sột soạt của thân lúa và lá lúa.

“Con đã sẵn sàng đi theo người, cha ôi…”, anh nói.

Sydney Botanical Gardens, Australia. Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Language is my love. While you are merely a collection of fonts. Two different choices. We make ourselves sick trying to bury our words the way we try to bury all the old love affairs, headless lovers in your paintings.

We don’t have enough words to explain all the scars. All the poem wants to say is that it’s hurting. The ardent longing is an open wound, I never know how to stitch the cut together until the moment you leave me.

One way of stitching up the pain is to let time take its course. The way it will hurt the least if no one turns up. The ardent longing runs from one day to the next across the grass meadows where kisses are as sweet as honey is to flies.

Dear lord
the jealousy
because they understand the softness of the lamb that I
slept with that afternoon

we fill up the fleeting
the sunset

You asked, if the lamb I like is the one laughing, hair as soft as silk? “Hurry up so I can close the door so you can go outside and smoke.” In a dream, a lamb appeared, you said “at least now we can make love without the lambs in our bed.”

You shouldn’t bury yourself in a blanket when I’m smoking, until you forget to breathe.

(24) 

Ngôn ngữ, là tình yêu của tôi. Còn bạn chỉ là các phông chữ. Hai lựa chọn khác nhau. Chúng ta phát ốm vì phải chôn cất chữ nghĩa của mình như chôn cất những tình yêu cũ, những tình nhân bị mất đầu trong tranh của bạn. 

Chúng ta thiếu ngôn ngữ để mô tả vị trí vết thương. Tất cả những gì bài thơ muốn nói, là nó đang bị thương. Nỗi nhớ là một vết thương, tôi chưa bao giờ biết mình có thể khâu lại vết thương như thế nào cho đến khi bạn rời bỏ tôi. 

Một cách để khâu vết thương là cứ để cho năm tháng trôi qua. Cũng như cách rời đi không đau đớn nhất là cách không còn ai đến. Nỗi nhớ ngày này qua ngày khác trên đồng cỏ nơi những nụ hôn ngọt ngào như ruồi vớ được mật.  

Chúa ơi, sự

ghen tị

vì họ biết sự mềm mại của những con bê mà tôi đã

ngủ vào buổi chiều hôm đó 

chúng tôi lấp đầy cảnh hoàng hôn

ngắn ngủi 

Bạn hỏi, có phải con bê tôi thích là đứa đang cười, có mái tóc mềm như tơ? “Nhanh lên để tôi còn đóng cửa cho bạn ra ngoài hút thuốc.” Trong cơn mơ một con bê hiện ra, bạn nói “ít ra bây giờ chúng ta có thể âu yếm mà không có những con bê ở trên giường.”

Bạn đã trùm chăn khi tôi hút thuốc, cho đến khi bạn quên cả thở.

Nguyễn Thị Phương Trâm – toonart

The poem, curled up in layers of a cocoon of words. It feels safe because the layers of words protect it from the outside. It sucks on milk when the vernacular conceives to then give birth.

Warm and soft.

It’s oblivious to a meadow of flowers, birds and bees outside. It’s alive but it’s not living. Dead and yet alive.

Until the moment a blind person bends down, lifts the blinds of the vernacular and flirts with it…

Love is what? The poem asked the blind person. And it was already past ten in the evening, beside the poem there was just me, and yet I could hear the footsteps of three people. As it turned out it was the footsteps of a blind man. Eyes closed like a thick fog, his face was smoke rather than clouds, the smoke came from a giant tobacco pipe. The poem is always frightened of such faceless faces. She had in the past clawed at such a face before it disappeared. Was it gone or did she hid behind a wall, left behind an image of a door, the poem had then managed to shove a thought into her. She cried: it hurts.

What will happen, when the poem discerns people who seem to be alive, tried to read out loud a poem on the city’s official Day of Poetry. The city is getting a fever. When a poem falls out between two legs I could discern the desire. What will happen, she said again as she discerned the hesitation in the poem, she’s aware of the numerous number of elderly poets institutionalised because of illness. Time is unforgiving, it spares no one.

She asks then, is time sick? People are faceless when time is both deaf and dumb. Like that blind guy. Just smoke, since he continues to blow rising smoke from his giant tobacco pipe in place of his face. The poem understands that there are bodies without souls, like the blind guy without a face.

The poem wants to turn royalties into school funds for underprivileged children, hence all the letters of love continue to tap away at the top of its fingers, and its hands are full of eyes, in place of the face of the blind guy. Hands delivering dreams to everyone.

Left behind in the end was a door, the poem opened it and walked to the other side of the stage. The poem watched from the stage, people drifting, like a river drifting for forty centuries. Four thousand years washed away in a poem. We’re hugging each other to then let go to then hug each other again, the way the verses are wrapped around each other in heat upon a fire. The way she kicks and punches during the love affairs that took a hold of her as she stands on the stage to read out the poem. She said, in order to create and destroy.

The stage opens up like the hand of the Ancient Buddha, and her seventy Kabbalah will be enough to exhaust the poem. She laughed, did you know that the main heroes are those exhausted souls? I agreed, sure.

The centuries unravelled in the poem, and its moaning echo begged the blind guy to open his eyes, stop pretending that his eyes are closed. Soon something will take place.

Centuries against the blind guy like a house against a fire. Time passes by in death and centuries enduring the screams for blood. We have lost all the fights hence we need to win the final fight.

Poetry.

Its face is love, it is the pinning of flags in a vast hall. It is the blurred out background of a photographer’s masterpiece. It is her, as beautiful as the rebellion of the defeated. The poem is meaningless but your laughter is meaningful baby. It is the sea’s rising tide, it is the name of water. Even when the owner no longer wants to sell lemonade or milk tea. This is where all speech ends, beauty can not be read like a poem. It is The Emptiness.

The origin of darkness is at the point where light disappears. Where she stops is where the poem begins. The words need to pop out of the pages for anyone blind to see, but the words popping out of those pages do not want to be touched by blind people, since as soon as they touch it, you can hear her say, it hurts, just a bit.

Poetry.

(25) 

Bài thơ, nó cuộn tròn trong lớp kén của những con chữ. Nó biết mình an toàn vì chữ nghĩa luôn bao bọc bên ngoài. Nó bú sữa mỗi khi chữ nghĩa mang thai và sinh nở.

Ấm áp và mềm mại.

Nó chẳng biết gì đến đất trời hoa cỏ chim muông chung quanh. Nó sống mà như chết. Chết mà vờ như sống. 

Cho đến khi có một người mù cúi xuống, vén lớp màn của chữ nghĩa, để tỏ tình với nó…

Bài thơ hỏi người mù, tình yêu là gì nhỉ? Lúc đó đã hơn mười giờ đêm, ngoài bài thơ và tôi thì chẳng còn ai, nhưng tôi nghe như có tiếng bước chân của ba người. Hoá ra có thêm bước chân của một người mù. Với đôi mắt nhắm như sương mù, không phải gương mặt của đám mây mà ông ta có gương mặt của khói thuốc lá, tuôn ra từ chiếc tẩu khổng lồ. Bài thơ rất sợ những người không có khuôn mặt. Nàng từng cào xé gương mặt của nó trước khi biến mất. Biến mất, hay là nàng chỉ trốn sau một bức tường, hình ảnh còn lại là một cánh cửa, bài thơ đẩy nhẹ nhàng một ý nghĩ chui vào nàng. Nàng khẽ kêu lên: đau quá. 

Có điều gì đó sắp xảy ra, vì bài thơ thấy những người hình như vẫn đang còn sống, đang cố đọc to bài thơ cho ngày thơ của thành phố. Thành phố đang lên cơn sốt. Khi bài thơ rơi giữa hai chân thì tôi thấy thành phố mở ra một niềm khao khát. Có điều gì đó sắp xảy ra, nàng lại nói vì thấy bài thơ hơi do dự, nàng biết có nhiều nhà thơ già đã nhập viện vì đau ốm. Thời gian không tha một ai. 

Thời gian cũng bị bệnh ư, nàng hỏi? Khi thời gian bị bệnh câm điếc thì không ai còn gương mặt. Như gã mù. Chỉ là mây khói, vì gã người mù vẫn thả khói từ chiếc tẩu bay lên thay cho gương mặt ông ta. Bài thơ biết trên đời vẫn có những xác thân không có linh hồn, như gã người mù không có gương mặt. 

Bài thơ muốn biến tiền nhuận bút thành học phí cho trẻ em nghèo, nên những mẫu tự của tình yêu nó vẫn miệt mài gõ trên mỗi đầu ngón tay, và cả bàn tay của nó bây giờ đầy những con mắt, thay cho gương mặt của gã mù. Bàn tay sẽ trao cho mọi người giấc mơ. 

Cuối cùng vẫn còn cánh cửa, bài thơ mở ra và đi sang phía bên kia của sân khấu. Từ trên sân khấu, bài thơ nhìn xuống những người đang trôi đi, như dòng sông của bốn mươi thế kỷ. Bốn ngàn năm trôi đi trong bài thơ. Mọi người cùng ôm nhau rồi buông bỏ rồi lại ôm nhau, như những câu thơ quấn lấy nhau trong ngôn ngữ khi gặp lửa. Như nàng cố giãy dụa trong những mối tình quấn lấy nàng khi nàng đi đọc thơ. Nàng nói, đó là sự sáng tạo và huỷ diệt.

Sân khấu mở ra như một bàn tay của Phật Tổ, và bảy mươi hai phép thần thông của nàng đã làm cho bài thơ kiệt sức. Nàng cười, nhân kiệt chính là những người kiệt sức đó, chàng biết không? Tôi ừ. 

Những thế kỷ tiếp tục hiện ra trong bài thơ, và tiếng vọng vang rền của nó gọi gã mù hãy mở mắt ra, đừng giả vờ nhắm nữa. Có điều gì đó sắp xảy ra.

Những thế kỷ đang chống chọi lại gã mù như những ngôi nhà đang chống lại tên lửa. Những tháng năm chết chóc và những thế kỷ trong tiếng thét của máu. Chúng ta đã thua tất cả các trận đánh và chỉ cần thắng được một trận cuối cùng. 

Thơ. 

Gương mặt của nó là tình yêu, nó là quảng trường thênh thang đang cắm những lá cờ. Nó là phong cảnh bị nhấn chìm trong tác phẩm của một nghệ sĩ nhiếp ảnh. Nó là nàng, đẹp như một cuộc nổi loạn của người thất thế. Bài thơ vô nghĩa nhưng tiếng cười của em có nghĩa. Nó là biển lúc thuỷ triều lên, nó là tên gọi của nước. Cả khi ông chủ tiệm không còn bán nước chanh hay trà sữa. Nơi đây mọi diễn ngôn chấm dứt, cái đẹp không thể đọc được như bài thơ. Nó là Sự Trống Rỗng. 

Ở nơi ánh sáng tắt, bóng tối bắt đầu. Ở nơi nàng ngừng lại, bài thơ bắt đầu. Người mù luôn muốn chạm vào chữ nổi, nhưng chữ nổi lại không muốn cho người mù chạm vào, vì khi chạm vào, nàng sẽ nói, em hơi đau. 

Thơ.

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

Poetry left the house today. Where did Poetry go? Generally, poetry comes from another world, a world of dreams. Today Poetry welcomes reality, a world Poetry had never contemplated. The unconfirmed flights and taxi rides bothered Poetry. Objectives, allegories Poetry had obsessed over in the garden of the night. This is the moment Poetry steps into the light. The sardonic bitterness Poetry has to face. It is not a place where Poetry wants to be at all.

An actor in a mime, Poetry waving around, twisting and turning, trying to explain the meaning of a poet, what has to be done to create, the birth of a new poem is more painful than a mother giving birth to her child. Poetry is captivated by the act to the point of not being able to see that people are done with clapping and paying for a mime that had ended from the start.

A world full of words: Country, Citizen, Responsibility, Keep Up With The Times… ringing and buzzing in Poetry’s ear. Poetry on the stage endlessly smiling and bowing until the clapping makes Poetry disappear. People have turned everything into a product and the strategy of production has also changed, godless, loveless, what role will Poetry have on the stage?

Poetry just knows that Poetry is no longer alone. From this point on there’s a world behind Poetry and there are things that will turn into the ghosts of Poetry’s coming dreams. Poetry can’t understand why Poetry used to think that the world was so pathetic and sad. The absurdity. The world in truth is a stage full of light, shared meals, reserved adventures for Poetry, like how shiny bald head or overweight men let Poetry in the picture so they can upload them onto their blog as soon as they’re home.

The only difference is that, people now only look and admire Poetry, no one bothers to read Poetry anymore.

(26)

Hôm nay Thơ đi ra khỏi nhà. Thơ đi đâu? Thường thì Thơ vẫn hay đến từ một thế giới khác, thế giới của giấc mơ. Hôm nay Thơ bước vào đời thực, cái cuộc đời mà xưa kia Thơ chưa từng sống. Thơ lo lắng về những chuyến bay, những chuyến taxi mà Thơ chưa biết rõ lộ trình. Những ý tưởng, những ẩn dụ Thơ đã từng say đắm không biết bao nhiêu lần trong khu vườn của bóng tối. Bây giờ Thơ bước ra ánh sáng. Thơ cứ tưởng như ai cũng cay đắng hay mỉa mai khi nhìn Thơ. Thật sự Thơ không muốn xuất hiện ở nơi như thế tí nào.

Như một diễn viên kịch câm, Thơ bắt đầu uốn éo cho mọi người xem và hiểu thế nào là sự quan trọng của thi sĩ, thế nào là sự lao động sáng tạo, sự sinh nở đớn đau còn hơn người đàn bà đi đẻ. Thơ mê mải đến mức quên mất người ta đã vỗ tay và trả tiền cho diễn viên kịch câm từ lâu vì vở diễn đã kết thúc ngay từ đầu.

Cái thế giới đầy những từ ngữ: Đất Nước, Nhân Dân, Nhiệm vụ, Ngang Tầm Thời Đại… bắt đầu làm ù tai Thơ. Thơ đứng trên sân khấu, cười khóc và cúi chào mãi cho đến khi những tiếng vỗ tay làm Thơ biến mất. Người ta đã biến mọi thứ thành tư liệu sản xuất và phương thức sản xuất cũng thay đổi, không còn cả thần thánh, không còn tình yêu thì Thơ không biết mình sẽ diễn trên sân khấu vai gì?

Chỉ biết rằng Thơ không còn đơn độc. Từ nay Thơ biết có một thế giới sau lưng mình và nhiều thứ làm bóng ma cho những giấc mơ sắp tới của Thơ. Thơ thấy ngạc nhiên tại sao trước đây mình luôn thấy thế giới bi thảm và buồn. Thật là phi lý. Thế giới thật ra là một sân khấu với những ánh sáng, những bữa ăn, những chuyến đi dành cho Thơ, như nhiều gã mập hay đầu trọc bóng loáng cho Thơ chụp ảnh rồi về tải lên Blog.

Chỉ có điều là bây giờ người ta nhìn ngắm Thơ chứ chẳng ai còn đọc Thơ.

Chân dung nàng. Art by Đinh Trường Chinh

On the phone, he had a dream where he saw himself reading poetry through the night. From Facebook to TikTok. So many people captivated, one after the other welcomed his poetry in this dream.

Someone was rather curious asked:

– If we all dream like that then are all our dreams ruled by crazy people? People can’t buy or sell, say whatever they want online?

Someone else answered:

– Are you dreaming? There’s no one crazy here, it’s called freedom of speech.

The poet said:

– It’s a poet’s dream. People never truly die until the moment they give a voice to their song. We must go on, we must persist through all the tests and trials hiding in each turn, each corner. We must learn how to face the sun with all the emotions we can muster.

The first person respond to the poet said:

– What is the point of the freedom to dream, to forever read poetry? Why bother with dreams when poetry is never free? People are sick of having to listen to all those blokes go on and on about freedom. Pretending to be free.

The second person adds:

– Fantastic, I agree, it is exactly what the reader wants to read and any listener wants to hear. Something we can all relate to. We have been too blind and too deaf for too long…

just shut your mouth son
we have to go
they’re coming
they’re coming over now
from across the meadow
through the resounding sound
of sombre gongs

they want to destroy everything
we can’t stay
the heroic tales of our nation remain
persists still

we may be weak
but we will never die
because overflowing in our heart
is our bravery

we must protect those we love
so just shut up for now son
run

you are the future
all is oblivion
you will live
in silence

run son, run

(27)



Trong điện thoại, chàng mơ thấy mình đọc thơ, suốt đêm. Tràn từ facebook sang tiktok. Nhiều người cuồn cuộn hân hoan đón chào những bài thơ mê sảng trong giấc mơ của chàng.

Một người thắc mắc:

– Nếu ai cũng mơ đọc thơ cả đêm như vậy thì giấc mơ là đặc quyền của kẻ hoang tưởng a? Không cho ai bán hàng online hay chém gió gì a?

Một người đáp:

– Bạn đang mơ a? Đó không phải hoang tưởng, đó là sự tự do.

Chàng nói:

– Nó chỉ là giấc mơ của một người làm thơ. Người ta không bao giờ thực sự chết cho đến khi hát lên bài hát của mình. Chúng ta phải tiếp tục vì có những thử thách vẫn lẩn khuất quanh mỗi ngóc ngách. Chúng ta phải trở thành những người luôn biết cảm động trước ánh nhìn tàn khốc của mặt trời.

Người khác 1:

– Mơ tự do thì ở nhà tự lo, đọc thơ mãi làm gì? Thơ có bao giờ tự do đâu mà mơ? Toàn những gã điên chuyên diễn vai tha hồ tự do. Chỉ điếc tai người nghe.

Người khác 2:

– Hay đó chính là giấc mơ của người đọc và người nghe. Của chính chúng ta. Chúng ta bị mù và bị điếc lâu quá rồi mà…

im lặng đi con
đã đến lúc phải đi
họ đang đến
họ chạy qua
những cánh đồng đầy tiếng phèng la
ảm đạm

họ muốn phá hủy
chúng ta không được ở lại
những câu chuyện về sức mạnh của dân tộc chúng ta
vẫn tồn tại

chúng ta là những kẻ yếu đuối
nhưng không bao giờ chết
vì trái tim của chúng ta
tràn đầy lòng dũng cảm

chúng ta bảo vệ
những người chúng ta yêu thương
bây giờ im lặng đi con
chạy

bạn là tương lai
khi tất cả bị lãng quên
bạn sẽ sống
trong Im lặng

con hãy chạy đi

Art during the Covid Pandemic by Trần Băng Khuê

Evening.

For awhile now, no one talks to each other. No longer a pandemic but people continue to cough. Steam coming from their mouth. Smells like the beard of a god who composes poetry with a blocked nose. Resign to bending over, bowing low, she hide her cough by pretending to admire the tips of her fingers wrapped around a coffee mug, as hot as when she had a fever.

The cafe window damp with rain and traffic light, startled by a thought the words escaped her lips: fleeting they are whether it is the sunrise or sunset. Don’t wait for me she said over the phone, I won’t go home, stop counting the dead bodies. I’m not amongst them, she cried.

The kiss was a lie. It’s responsible for the poems about death, sometimes they don’t even get a chance to cough. And her coughing will come to and end as soon as the white linen tablecloth was placed over the table.

The poem written on the tablecloth, not her name but the names of the places in isolation. In such places a tablecloth was no different to a facemask, only white and blue. After 16 days staring at her phone, no guy with a beard called, just a screen flickering like the irises of insomniacs. They continue to count the dead bodies the way she counts the words to pay authors their royalties.

The air starts to smell like a rescue and the poem smells like the flights on a plane.

When I’m in my room, I would step into my mind as though it’s my room alone. And what’s left outside are the causes of my pain, because those close to me believe that I’m pacing around somewhere near the gate. The reason why I have never told my mother, and my mother informs the authorities that I prefer to be left alone, and it is the only thing I value. But in any situation, it is not possible to shutout everyone completely. You go back to your room knowing that it will be alot easier to be as stupid as you want, and you will discover the numbness inside your skull is no different to the desolation in the wild, when you want to run away, hide.

But you have nowhere to hide, there is not a place that could create that sound feeling that of both host and parasite. Once again, my fears runs beyond the refugee camp and I have been here with all the other present victims. My internal systems and organs no longer works.

I am the roots of a tree, but I don’t have any branches or leaves. My bark is too thin. I will lose moisture, I will dry up.

After that each time on a flight to a poetry lesson, she would whisper: gosh, I have never been in isolation…

(28) 

đêm 

tất cả mọi người đã lâu không còn nói chuyện. Hết mùa dịch nhưng mọi người vẫn đang ho. Môi ai cũng thở ra khói. Có mùi thơm của hàm râu xồm của một ông thần vừa làm thơ vừa bị nghẹt mũi. Đầu nàng cúi thấp xuống để che cơn ho, và chiêm ngưỡng những ngón tay đang vòng quanh một ly cà phê, nóng như nàng đang sốt. 

cửa sổ của quán đang ướt đẫm mưa và ánh đèn pha, nàng hoảng hốt thốt lên: bình minh hay hoàng hôn gì mà trôi qua nhanh quá. Đừng chờ đợi tôi, nàng nói vào điện thoại, tôi sẽ không về nhà, đừng đếm thêm những xác chết nữa. Không có tôi trong đó, nàng muốn khóc. 

nụ hôn không nói láo. Nó chịu trách nhiệm về những bài thơ bị chết, có khi chúng còn không kịp ho. Và cơn ho của nàng cũng kết thúc khi chiếc khăn ăn trắng muốt trải ra trên bàn. 

bài thơ viết lên chiếc khăn, đó không phải là tên của nàng mà tên của những khu cách ly. Ở trong đó khăn trải bàn cũng như khẩu trang, chỉ có màu xanh và trắng. Sau 16 ngày nàng nhìn vào điện thoại, không có ông râu xồm nào gọi, chỉ màn hình nhấp nháy như mắt những người cả đêm không ngủ. Họ cứ đếm xác chết như nàng vẫn đếm chữ trả nhuận bút. 

không gian bắt đầu có mùi của giải cứu và bài thơ có mùi của những chuyến bay. 

khi tôi ở trong phòng, tôi tự bước vào tâm trí mình như thể đó là một căn phòng riêng biệt. và những gì còn lại bên ngoài khiến tôi đau đớn, vì bạn bè cứ nghĩ tôi đang đi vòng quanh bên cánh cổng. nên tôi nói với mẹ, và mẹ nói với những người có thẩm quyền rằng tôi tự chọn ở một mình, đó là thứ duy nhất tôi sở hữu. nhưng ở bất kỳ không gian nào, bạn không thể không cảm thấy hình bóng của ai đó. bạn đi về phòng của mình và biết mọi thứ sẽ dễ dàng hơn để bạn trở nên ngu ngốc, và bạn khám phá ra sự tê liệt trong một hộp sọ cũng giống như trống rỗng của một không gian hoang dã, khi bạn chạy trốn. 

nhưng bạn không có nơi nào để trốn, không một nơi nào tạo ra sự đắm chìm cả vật chủ và ký sinh trùng. một lần nữa, những nỗi sợ hãi của tôi chạy theo trại tị nạn và tôi đã ở đây cùng với những nạn nhân của thực tại. bên trong tôi là một hệ thống các cơ quan nội tạng đã bị hỏng.

tôi là một gốc cây, nhưng tôi không còn cành và lá. vỏ cây của tôi quá mỏng. nên tôi sẽ khô.

sau này mỗi khi bay đi đọc thơ, nàng hay thì thầm: trời ơi tôi đã ở khu cách ly bao giờ đâu…

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

When a poem dies, a guy tries to push in, tries to get ahead of the line to mourn the poem. His teardrops fall like a hunter’s arrows.

He’s too busy crying to notice that the poem had turned into a blank page, done with another lifetime. It also knows how to mourn its death, like an army of ants attacking a fish out of water.

People cremate, they do not bury a poem when it dies.

This time is no exception, when they carry the poem from the line of fire, the poem continues to regenerate within the vernacular. The words never die within the cycle of reincarnation, they simply get carried away by the rising smoke. When they are ready, they will return to play and wander in a new adventure with the poets in the clouds.

Left behind are the scattered pieces of the guy who pushed in on the ground, there is no explanation for why he is ashes when he had never burned, flying around on the ground.

The poem, as always, upon nihilism and ashes sings.

(29) 

Khi bài thơ chết, có một ông cứ chen ngang, tiến lên hàng đầu để than khóc bài thơ. Những giọt nước mắt rơi nhọn hoắt như mũi tên thợ săn. 

Ông lo than khóc quá mà quên mất bài thơ đã hóa thân tờ giấy trắng, đã xong một kiếp. Nó cũng biết cách tự khóc mình khi nằm xuống, như một con cá ra khỏi nước đang bị đàn kiến làm thịt.

Người ta không chôn mà thiêu đốt các bài thơ khi chết. 

Lần này cũng vậy, khi mọi người khiêng được bài thơ ra khỏi lửa đạn, thân thể còn âm ấm của bài thơ tiếp tục tái sinh trong chữ. Theo luân hồi chữ không bao giờ chết, nó chỉ bay theo khói lên trời. Khi nào thích, nó sẽ quay lại rong chơi cùng nhà thơ trong những đám mây. 

Dưới mặt đất lúc này chỉ còn lại những mảnh vụn của cái ông chen ngang kia, không hiểu sao dù ông không cháy nhưng cũng hóa thành những tro tàn, bay tản mác trên mặt đất.

Bài thơ, như mọi khi, nó hát ca thánh thót trên hư vô và tro tàn.

There was a crazy place where the inflation was so bad, a driver working all day all night to barely make a million Dong, but all the new Pho places charge eight hundred thousand a bowl. The king decided to increase the price of everything to stop people from spending their money. Hence after that from gas petrol electricity speakers bread noodles took their turn increasing their prices.

One night, while the king was sleeping, a God appeared with an aura so cold it could give anyone the chills. But after some research, it turned out that he was not the God of the Chill of Winter but the God of Chilling Inflation. This God more than respected the King, felt that his level was no way near the King’s level, felt that he no longer deserved to be a God, he’s only here to hand his position over to the King. But the king is a humble man, so he didn’t accept it.

Still, when he died, the King was anointed God, the God of Chilling Inflation. It is something that lingers in the air in the dreams of God fearing citizens, like a joy no other nation is able to share or compare, because where they live there are two deputy Gods in charge of the inflation. One God will increase the price while the other one agrees to raise the price higher. That was how it was done. More effective than any Heavenly reincarnation. Citizens can pray and pay their respect as much as they want all year round. Perhaps this is why in such a place they have so many celebrations and days of offering in one year, more offerings than those of fanatics.

The reason why so many people have to work harder than before and yet still they don’t make enough to put food on the table. They’re tired, black yellow and blue from exhaustion, puffy in all kinds of colours. Sometimes their cough is so dry it’s ruthless and despicable.

And yet in such a place there are so many artists. Starving and sickly artists can’t look their best. So they have all these shows where they can dress up in as many bright colourful hues as possible to brighten their demeanour. Eyes lips cheeks buttocks are shiny and glistening.

But only the King has the power to allow such colourful bullshit.

As for the Mandarin, the bigshots? They’re too busy with the paperwork and red tape. They spend the day nit picking every single word, letter, detail on the application forms for all possible reasons applied by greedy citizens. Beyond that there is the matter of ratio and percentages of every signature, no wonder they’re so tired.

Each night they had to worry about stretching their left leg, lifting their right leg, wiggling this way and that way before they could fall asleep. As they gently fall into a dream, as their souls wander around in the dark these men never stop thinking about all sorts of stuff. Tucking things away here, hiding them over there, asking people to mind them, sharing with other places…

Hence all they do is compose poetry in their retirement.

– Since we’re on the topic of poetry.

There was a time in this land, music and literary festivals were a big thing. Literature bouncing along to the rhythm of the horse cart. Happy times filled with songs, while during the sad times they would call upon each other to rise up like a storm, against the blue sky. So many verses of poetry written like tears, “to have walked side by side with the people / poetry is no different / like the blood and tears of the people / if poetry is dead then our shirt will serve as its shroud…” (*)

It’s the reason why all the mandarin in the imperial city were not happy, they discussed how to rectify the situation.

One mandarin said: So much commotion, why don’t we just get rid of all these Literary groups. Another mandarin interjected: Not a good idea. If you get rid of them like that, there will be trouble, they will scream and shout, demand their right to write freely, like pigs, they’ll eat us alive. We should let them have their festivals, let them eat and drink all they want. When they are drunk they will shut up, none of them will have the guts to speak up, too busy fighting for a spot to relieve themselves after all the drinking. On top of that we’ll get fundings. Some of us might get more but at least we’ll get something. Some might not get anything at all. Some serious, some not so serious. They will eventually fight one way or another for a better share, and the mandarins no matter how high up the ladder will be involved in the mess. Greatness is shared amongst the people, not just us.

When the plan was executed, it went according to the plan. 

(*) from a verse by Phùng Quán

(30) 

Một xứ sở nọ quá điên đầu với tình trạng lạm phát, lương một phu xe vất vả đầu tắt mặt tối chưa tới bốn triệu đồng, mà những quán phở bảy tám trăm ngàn một tô đã xuất hiện. Ông Vua bèn ra lệnh tăng giá mọi thứ cho chúng dân chừa đi mà không dám chi tiêu. Thế là xăng dầu điện ga đài loa bánh bún thay nhau ào ạt tăng giá. Để tỏ lòng sùng kính, một vài đại quan còn tính toán tỷ lệ% (ý rằng việc này là nát óc và hợp lý). Chỉ đám đàn bà đi chợ là hò nhau kêu trời chứ không dám kêu tới tai Vua.

Một đêm, ông Vua đang ngủ, bỗng có một ông Thần hiện ra với cái nhìn lạnh lùng buốt giá. Nhưng khi hỏi kỹ thì đó không phải là ông Thần Buốt Giá mà là ông Thần Tăng Giá. Hoá ra ông Thần này quá phục ông Vua, thấy mình thua xa, không còn xứng đáng làm thần nữa, bèn xuất hiện để nhường danh vị thần thánh cho ông Vua. Nhưng vốn khiêm tốn, ông Vua không chịu.

Tuy nhiên, khi chết, ông Vua vẫn được phong thần, gọi là Thần Tăng Giá. Điều đó còn phơ phất bay mãi trong mộng tưởng của đám thần dân, như một thứ hạnh phúc mà không có một xứ sở nào có được, vì xứ này có tới hai ông Thần phụ trách về tăng giá. Một ông tăng xong sẽ có một ông tăng tiếp. Cứ thế. Còn hơn luân hồi của nhà Trời. Nhân dân tha hồ mà khấn vái quanh năm. Có lẽ vậy mà xứ ấy gần đây cúng lễ quanh năm, quá hơn là cuồng tín.

Vì vật giá cao như vậy nên có khá nhiều người làm mệt mỏi mà không đủ ăn. Mặt mày họ nâu xỉn xám đen vàng xanh thâm tím bủng beo thôi thì tha hồ màu sắc. Đôi khi họ ho khan thành những âm vang tàn nhẫn.

Tuy vậy xứ sở đó có rất nhiều nghệ sĩ. Nghệ sĩ mà ốm đói quá thì trông không thẩm mỹ. Vì thế người ta tổ chức rất nhiều cuộc trình diễn sắp đặt, quần áo loè loẹt. Đại loại là quần âu màu xanh két thì đi với áo vét đỏ choét. Mắt môi mông má chân tay đều lung linh long lanh lấp lánh.

Nhưng chỉ có ông Vua mới có quyền cho phép những trò pha màu này.

Còn những ông Quan? Họ rất bận bịu vì quá nhiều giấy tờ sổ sách. Suốt ngày họ phải đăm chiêu cân nhắc từng chữ để ký vào những đơn xin về đủ mọi thứ của đám dân chúng tham lam. Sau đó phải tính toán về tỷ lệ % của những chữ ký ấy, nên họ rất mau mệt mỏi.

Mỗi tối họ còn phải lo toan suy nghĩ về việc dang chân trái ra, giơ chân phải lên, chuyển qua xích lại vào ra rất khổ tâm rồi mới chìm được vào giấc ngủ. Khi dịu dàng chìm vào giấc mộng, hồn vía lang thang trong đêm vắng các ông vẫn lo nghĩ về mọi thứ. Cất chỗ này, giấu chỗ nọ, gửi chỗ kia, chia chỗ khác…

Cho nên về hưu rồi ông nào cũng làm thơ.

– Nhân nói về làm thơ 

Xứ ấy một thời tao đàn nhộn nhịp. Văn nhân dập dìu xe ngựa. Lúc an vui thì véo von ca hát, lúc lầm than thì lên tiếng gọi bầy, đánh động cả trời xanh. Nhiều câu thơ viết như nước mắt, “đã đi với nhân dân / thì thơ không thể khác / dân máu lệ khốn cùng / thơ chết áo đắp mặt…” (*) 

Vì thế nên các quan trong triều không vui, họp bàn cách xử lý.

Một ông nói: Ồn ào vậy, chi bằng ta dẹp quách các Tao đàn đi là xong. Một ông khác lên tiếng: Không nên. Dẹp vậy bọn chúng làm loạn, lại kêu gào đòi tự do cầm bút nữa, có mà ăn cám. Ta cứ cho ăn uống no say. Lúc say rồi thì bọn chúng tất nói bậy, nhiều khi còn tranh nhau cả chỗ đi tiểu tiện. Ta lại còn cho tiền tài trợ. Đứa nhiều đứa ít. Đứa có đứa không. Đứa nông đứa sâu. Thế nào bọn chúng cũng cãi nhau, tranh giành chí choé, kiện tụng cả lên quan. Thế nào cũng xong. Không phải chỉ chúng ta mà người dân cũng ớn.

Khi thi hành quả nhiên đúng y như vậy.

————————-

(*): thơ Phùng Quán

Photography by Nguyễn Thị Phương Trâm

My first memory was full of tears, tears for all the dead words.

My tears are now dry. The way blood has turned into unerasable marks on my body of work. The words are no longer alive, no longer in front of our face save for the colour of darkness and fear. One word after the other. Like murdered victims and murderers.

A dead word lies there in front of me, its empty eyes staring up at the stars. The poems are no longer burning, a crumbling pile of bloody ashes.

I’m alone. Until my sobbing is inseparable from the cries of the vernacular.

The words are as devastating as I am, naked and lost amongst the dead bodies. But as it turned out one word persisted, one word was still alive. We found each other, we hugged . My hand was shaking as though I was holding on to my lover. The word surviving last word curled up like a foetus.

I bit the thigh of the last word, it never reacted, it was not afraid.

I took a sip of the word, its sweetness lingered on my lips.

I was the poem.



The poem wakes up, screaming surrounded by a lingering sea of red in its head. The door of the room opened up to let the word in, the word’s hair was a mess, he pulled the poem into his arm and said “It’s okay. I’m here,” The word, he patted the poem on the back.

The poem thought the word was dead, her tears poured, wetting a dream that was not real.

“Do you want me to read you a story?” the poem shook her head. The poem closed her eyes, all was well if the vernacular was still alive.

A guest turned up.

The poem can’t remember the last time she and the word had any guests. This particular guest had very long hair in a loose ponytail like a girl. His shirt was more like a tunic and it reached his knees.

“What do you think you’re doing?” the guest shouted as soon as the poem stepped out to greet him. “Have you forgotten who I am?” the poem enraged. She was not afraid because the word was standing right next to her. The poem can’t understand how a guest can be so rude to her, perhaps his words were lost in the repeating wind, making him jealous of the poem. As it turned out the guest wanted to also destroy the last word of the poem, he was not merely trying to attain new words.

The poem retreated. She doesn’t know where the guest had hidden the clump of dirt. And when the guest wiped his mouth, the poem saw blood on his sleeve.

“What do you want with the dead bodies and my last word?” The poem asked.

The guest raised his arms again in an attempt to murder the word, but he stopped, he did not dare. “The truth is that I’m the one who should die,” the guest said laughing with the poem: “You believe the word saved you? It’s just his way of tearing you apart.”

“The word will never touch me in such a way.” The poem replied.

The poem saw the pain in the guest’s eyes. She didn’t know how to get rid of such looks the way she would flick away the biscuit crumbs on her dress. The word grabbed the poem’s hand and stared at the guest because he didn’t know what to do with this guest either. The poem was then startled by the screams coming from the clouds. As soon as the screaming stopped, the word loaded the poem on his back and ran.

The poem thought the word was dead. But the word continued to run, the colour red merged with the sound blue hues of the sea. Tired, the word tripped, rolled down the hill until the moment he felt the poem slammed into a black boulder. The word cried as he watched the poem hit her head on the rock. The guest was right behind them, his face crumpled up like an unpublished newspaper.

Echo of the screaming reached both of them as they looked up at the sky. The moon was yellow, black birds flew across the sky. The noise came from there and as time passed by it gradually sounded closer and closer until the moment the poem saw the noise. As it turned out, the noise did not come from birds, they were wolves wearing coats so long that it reached their feet like the one the guest always wears.

The word looked at the guest. But the guest was no longer a guest. Fur grew, covered up his whole face, he had turned into a wolf. The poem screamed, stumbled a few steps backward. But the look in the word’s eyes caused the poem to stop. The poem saw the familiar gorgeous blue in the word’s eyes as he carried her on his back as he ran across the meadow.

This time the word told the poem to run, but the poem couldn’t leave the last word behind. The stories poured out of the word like water down a waterfall. The wolves around them continued to scream. Something was wrong with the poem, it was unclear and bent out of shape. The poem remembered how the word was attacked once by creatures of the dark, and there was a pile of dead bodies left behind after that.

The word cried out for the last time: Run, these guests will kill the poem so they can take the words for themselves. Like the dead bodies the poem has seen in her nightmares.

The poem watched the word fight with the wolves. A blurr. A lump formed in the poem’s throat. The word laid there in a pool of blood.

In the white light were the spinning images in brown and black, the wolves screaming, the unreal dreams. The way the poem had seen all those dead bodies plopped around haphazardly everywhere, with their empty eyes looking up at the stars…

“You’ve killed them,” the poem shouted: “why did you spare me?”

The poem, still kneeling on the ground, tried to imagine a life without the last word next to her. Without the word, the poem swims in tears and blood, a world they had both shared. “They will not stop until we are dead,” the word whispered softly into the poem’s hair. The poem smiled and pulled the word closer, closing her eyes. Ignoring the uninvited guest, in each other’s arms they passed away.

In the light of the sea and blood.

(31) 

Kỉ niệm đầu tiên của tôi là khóc bên những chữ đã chết. 

Nước mắt tôi đã khô. Cũng như máu đã thành những vệt, bám quanh xác các con chữ. Các xác chữ đã chết nhưng gương mặt của chúng vẫn ẩn chứa màu bóng tối, của sự sợ hãi. Từng chữ từng chữ một. Như những kẻ bị giết và những kẻ giết người.

Một xác chữ nằm ngay trước mặt tôi, đôi mắt trống rỗng đang nhìn chằm chằm lên những vì sao. Những bài thơ không còn cháy nữa, thành đống đổ nát trên lớp tro bùn đỏ thẫm.

Tôi chỉ có một mình. Cho đến khi tiếng nức nở của tôi hòa với với tiếng khóc của chữ.

Chữ cũng tan nát như tôi, trần truồng và mất hút trong đống xác chết. Nhưng hóa ra vẫn còn một chữ chưa chết. Hai chúng tôi ôm lấy nhau. Tay tôi run lên như thể ôm được nàng vào lòng. Chữ cuộn tròn như lòng tôi như một bào thai. 

Tôi cắn vào đùi của chữ, chữ không hề nao núng. 

Tôi uống chữ, vị ngọt của chữ vẫn còn trên miệng. 

Tôi là bài thơ. 

Bài thơ tỉnh dậy, la hét khi bóng ma của biển màu đỏ vẫn còn lởn vởn trong đầu nó. Cánh cửa phòng mở ra và chữ bước vào, tóc tai bù xù và kéo bài thơ vào lòng “Không sao đâu. Giờ anh đang ở đây,” chữ vỗ về bài thơ. 

Bài thơ cứ tưởng chữ đã chết, nước mắt của nó tuôn rơi trong những giấc mơ không có thật. 

“Muốn anh đọc truyện cho em nghe không?” bài thơ lắc đầu. Bài thơ nhắm mắt lại, mọi thứ đều ổn khi chữ vẫn còn sống. 

Xuất hiện một vị khách.

Bài thơ không nhớ lần cuối cùng khi mình cùng với chữ tiếp khách là khi nào. Chỉ nhớ tóc vị khách rất dài và buộc hờ như con gái. Chiếc áo của anh ta dài đến đầu gối. 

“Mày nghĩ mày đang làm gì vậy?” vị khách gầm lên ngay khi bài thơ bước ra chào đón. “Anh đã quên mình là ai rồi sao?” bài thơ tức giận. Nó không sợ vì đã có chữ bên cạnh. Bài thơ không biết tại sao vị khách lại gọi bài thơ bằng “mày”, có lẽ chữ của chính anh ta đã bị mất trong những cơn gió làm anh ta ganh tỵ với bài thơ. Hóa ra vị khách muốn tiêu diệt cả con chữ cuối cùng còn sót của bài thơ, chứ không phải chỉ đi tìm những món đồ lưu niệm cho mình.

Bài thơ lùi lại. Nó thậm chí không biết nắm đấm của vị khách giấu ở đâu. Và khi vị khách lau miệng, bài thơ thấy có vết máu trên tay áo của anh ta. 

“Bạn muốn gì khi chơi trò xác chết đến chữ cuối cùng của tôi vậy?” Bài thơ hỏi.

Vị khách rướn lên như thể anh ta sắp giết chữ thêm một lần nữa, nhưng anh ta không dám. “Lẽ ra tôi phải chết,” vị khách cười với bài thơ: “Bạn nghĩ rằng chữ đã cứu bạn? Đó chỉ là cách mà trước khi nó xé toạc bạn.” 

“Chữ không bao giờ chạm vào ta theo cách đó.” Bài thơ trả lời.

Bài thơ thấy ánh mắt anh ta đau đớn. Nó chưa nghĩ ra cách có thể phủi ánh mắt ấy đi như phủi vụn bánh quy trên váy của nó. Chữ nắm lấy tay bài thơ và nhìn chằm chằm vào vị khách vì chữ cũng không biết phải làm gì với vị khách này. Bài thơ nghe thấy tiếng la hét từ những đám mây. Khi tiếng la hét ngừng, chữ cõng bài thơ trên lưng và chạy. 

Vị khách nghĩ rằng chữ đã chết. Nhưng chữ vẫn tiếp tục chạy, màu đỏ chạm vào cỏ xanh biếc. Mệt mỏi, chữ bị vấp ngã, lăn xuống đồi cho đến khi bài thơ đụng phải một tảng đá màu đen. Chữ đã khóc khi nhìn bài thơ va đầu vào đá. Vị khách vẫn ở ngay sau lưng, mặt nhăn nhúm như một tờ báo không phát hành. 

Tiếng la hét vang lại và cả hai đều nhìn lên trời. Mặt trăng màu vàng, những con chim màu đen bay ngang qua. Tiếng ồn phát ra từ đó và càng lúc càng gần hơn cho đến khi bài thơ có thể nhìn thấy tiếng ồn đó. Hóa ra tiếng ồn không phải là những con chim, chúng là những con sói với chiếc áo choàng dài đến chân giống như cái áo mà vị khách vẫn mặc.

Chữ nhìn vị khách. Nhưng anh ta không còn là vị khách nữa. Anh ta đã mọc lông tóc khắp trên mặt hóa thành con sói. Bài thơ hét lên, lùi lại vài bước. Nhưng ánh mắt của chữ đã làm bài thơ dừng lại. Bài thơ nhận ra màu xanh tuyệt đẹp đó của chữ khi chữ cõng bài thơ chạy trên đồng cỏ. 

Lúc này chữ bảo bài thơ chạy đi, nhưng bài thơ không thể bỏ chữ ở lại. Những lời nói của chữ tuôn ra khỏi bài thơ như thác đổ. Những con sói đang bay vẫn gào thét trong không gian. Có gì đó quay cuồng trong bài thơ, mù mờ và méo mó. Bài thơ nhớ đến nơi mà một đám quái vật bóng tối đã từng tấn công chữ, để lại một đống xác chết. 

Chữ kêu lên lần cuối: Chạy đi, những vị khách không có chữ này sẽ giết bài thơ để tìm những chữ cho mình. Như những xác chết mà bài thơ từng thấy trong cơn ác mộng. 

Bài thơ nhìn chữ đang chiến đấu với bầy sói. Một sự mờ ảo. Cổ họng bài thơ nghẹn lại. Chữ nằm trên vũng máu. 

Trong ánh sáng trắng là những hình thù quay cuồng của màu nâu và đen, những con chó sói đang la hét, những giấc mơ không có thật. Như bài thơ đã từng nhìn thấy khuôn mặt của những xác chết nằm rải rác, đôi mắt trống rỗng nhìn lên những vì sao…

“Ngươi đã giết họ,” bài thơ gào lên: “tại sao ngươi lại tha cho ta?”

Bài thơ vẫn quỳ trên mặt đất, tưởng tượng ra cuộc sống mà không có chữ ở bên mình. Không còn chữ, bài thơ bơi trong nước mắt và máu trên cái thế giới mà cả hai từng chia sẻ. “Họ sẽ không dừng lại cho đến khi chúng ta chết,” chữ thì thầm vào tóc bài thơ. Bài thơ mỉm cười và kéo chữ lại gần hơn, nhắm mắt lại. Cả hai cùng chết và bỏ mặc vị khách không mời. 

Trong ánh sáng của biển và máu.

những người đi lễ sáng chủ nhật minh hoạ ngày. Art by Đinh Trường Chinh

You’re washed away. Along with the past. You see a ghost in the dark. You thought it was so long ago so no one remembers.

A ghost of a husband. You thought you were rather considerate, you kept your mouth shut. The appearance. You explained everything was a blur. You consoled yourself with the fact that you got rid of all the evidence.

You are good with words. You know she has many admirers, that you deem part of a beautiful culture. You encourage people to learn more about their culture.

There are so many talented people in the world, hence your encouraging words are on point. No one has the right to monopolise the truth. You pity those who are not able to grasp something as simple as that, since you believe it will affect their “karma”.

You miss the sad little town in the highland, the girls staying up all night watching ancient Chinese martial arts on videotape, the girls you almost fell in love with back in your youth. You stay up all night drinking with other young poets and their impossible dreams.

But once you were down by the sea, you found out that the fishing villages were just as tattered. You remember the terrifying destruction of a land white with sand. You always find one way or another to pity other people.

You pity them because you think they are always jealous of you.

But you understand that there are many things not born out of pity or compassion, they come from tears and alcohol.

You can only guess because you were rather young and ignorant then, you believed that one day you will live like a king. Perhaps you were conned, but you were happy.

But such thoughts were far from the truth. Since in life there were so many things that were never tolerated, that must come to a conclusion. No one gets a piece of the action if they’re too afraid to fight in a jungle.

You had a dry cough when she called you. But she understands that she no longer has to care for you anymore. You hold her heart in the palm of your hand, and if you lose it again no one will help you find it again.

She’s not obligated to look for you either, she can simply conjure up the feeling of lying on her back, right next to her desk, as she fiddles with an email. She even compliments you on your humility. That guilty feeling had turned into something else hence she is (that’s her) trying to find a way to complain, to pin the mistake on you.

She (not her) crawls under the table, wraps herself around you, and you follow her, you crave the poison. It aches like a bite mark, and she pities your jealousy each time you look at her. She laughs, “all I need is to hear your voice, just call me. Don’t bother other people like you’re some big shot.” She also wants you to stop feeling sorry for yourself, wait for death like it’s some kind of miracle.

Okay, I’ll try my best, you said.

You’re bamboo bending, never breaking. You’re a book about a topic no one cares to judge. You’re a heart that no one cares to face. You lift the roof to check out the inside, while she only has enough courage to open the door to look at the house.

It is the content of a book. You lift the roof off before knocking on the door. You never judge the book by its cover.

You smell. So you wash and clean, clean and wash again and again.

You ebb and flow, drift away, like water…

(32) 

Bạn trôi xuống. Dọc theo quá khứ. Bạn đang nhìn thấy một bóng ma trong bóng tối. Bạn cứ tưởng đã ngày xưa thì không ai nhớ.

Bóng ma chồng mờ. Bạn từng khéo léo nghĩ mình biết cách im lặng. Để được xuất hiện. Bạn giải thích mọi thứ cứ nhập nhòa. Bạn an ủi, bạn xoá dấu vết. 

Bạn có nhiều chữ. Bạn biết nàng có nhiều người theo đuổi, và bạn cho rằng đó chính là nét đẹp văn hóa. Bạn luôn khuyên mọi người nên học thêm về văn hóa. 

Đời quá nhiều người giỏi, nên lời bạn khuyên rất đúng. Chả ai dám độc quyền chân lý. Những ai chưa thông thì bạn thấy thương hại, vì bạn cho rằng họ sẽ vướng vào “nghiệp”.

Bạn vẫn nhớ cuộc sống buồn tẻ của một thị trấn vùng núi cao, những cô em nằm xem kiếm hiệp ngày xưa bạn suýt yêu. Bạn uống rượu với những nhà thơ trẻ thức suốt đêm với nhiều giấc mơ hão huyền. 

Nhưng rồi khi xuống biển, bạn thấy ngay cả những làng chài ven biển cũng rách nát. Bạn nhớ sự thảm hại của một miền cát trắng. Lúc nào bạn cũng có cách để thấy tội nghiệp người khác.

Bạn thấy họ thảm hại vì suốt ngày bạn nghĩ họ ghen tị với bạn. 

Nhưng bạn biết nhiều thứ không sinh ra từ tội nghiệp hay thương hại, chúng làm bằng nước mắt và rượu.

Bạn cũng chỉ ước đoán vì lúc đó bạn còn quá ngây thơ, bạn tin tưởng rằng có thể một ngày nào đó bạn sẽ đăng quang. Có thể bạn bị ai đó lừa, nhưng bạn được hạnh phúc. 

Nhưng rồi đó là điều sai sự thật. Vì nhiều thứ trong cuộc đời này sẽ phải kết thúc mà không hề khoan nhượng. Không ai được chia phần nếu không dám lên rừng đi kháng chiến. 

Bạn ho khan trong điện thoại khi nàng gọi. Nhưng nàng biết là bạn không cần nàng phải chăm sóc nữa. Bạn đang cầm trái tim của nàng trong tay, và ai cũng biết là nếu bạn đánh mất một lần nữa thì chẳng ai có thể giúp bạn tìm lại được. 

Nàng cũng không cần tìm bạn, nàng chỉ tìm lại cái cảm giác nằm ngửa, cạnh bàn viết, loay hoay với một cái email. Nàng còn khen bạn quá khiêm tốn. Cảm giác tội lỗi đã tự suy đồi nên cô ấy (là nàng) đã tìm cách để trách bạn hay mách lẻo.

Nàng (không phải cô ấy) bò xuống dưới bàn, quấn quanh bạn, và bạn đi theo, thèm nọc độc. Nó nhức nhối như một vết cắn, và nàng thương hại sự ghen tị của bạn khi bạn nhìn cô ấy. Nàng cười, “chỉ cần một giọng nói, giọng của anh gọi em. Anh đừng bắt chước các ông quan mà quấy rối người ta.” Nàng cũng yêu cầu bạn đừng đau buồn, mà chờ đợi cái chết như một phép màu. 

Được rồi, tôi sẽ cố gắng, bạn nói. 

Bạn làm cây tre khi uốn cong không bao giờ gãy. Bạn làm cuốn sách không cần ai đánh giá nội dung. Bạn làm trái tim sẽ không cần ai đánh giá gương khuôn mặt. Bạn dở mái nhà để nhìn vào bên trong, còn nàng chỉ dám mở cửa để xem ngôi nhà.

Đó là nội dung của cuốn sách. Bạn dở mái nhà trước khi gõ cửa ngôi nhà. Bạn không bao giờ đánh giá cuốn sách qua cái bìa.

Bạn có mùi. Và bạn phải rửa đi giặt lại nhiều lần.

Bạn trôi như nước…

Night and the Falling Verses.. Photography by Nguyễn thị Phương Trâm

He flips through the pages of the history book, comes across the part about, how Lý Thái Tông rewarded Lê Phụng Hiểu with a trip up Mount Băng Sơn in Thanh Hoá and throw his dagger; wherever his dagger land, then that was where his land ends.

So he decides to write a piece of historical fiction, 200 pages, the story unravels over 200 nights, each night his writing strips him of his inhibition, he becomes hornier and hornier as he sheds more light on the tale. His wife’s face turns red as she reads it, she said, delete it, but he is adamant about finishing it. He pities her for not grasping the idea of postmodernism.

She cries: Gosh, you call that writing, your vernacular fumbling around in the dark. Your words, the ones you throw around, wherever they land, they will land on long draping shadows of hate…

(33) 

Chàng đọc trong sách sử thấy câu chuyện Vua Lý Thái Tông thưởng công Lê Phụng Hiểu bằng cách cho ông lên núi Băng Sơn ở Thanh Hoá ném đao; đao bay đến đâu đất của ông đến đó.

Thấy vậy, chàng bèn phóng tác một câu chuyện lịch sử, 200 trang, kể câu chuyện 200 đêm cởi đến đâu chàng nứng đến đó. Vợ chàng đọc xong đỏ mặt, bảo xóa đi, chàng quyết không chịu. Chàng còn tiếc là nàng chưa hiểu hậu hiện đại.

Nàng khóc: Ôi chao là viết văn, chàng ném chữ nghĩa vào cái thế giới tối tăm mù mịt của chàng. Chữ bay đến đâu, sự khốn nạn của chàng trải dài ra đến đó…

Nguyễn Thị Phương Trâm

After graduating from the forty-five days class on how to write poetry, the fee was one and a half million Dong, he found himself on the podium in the middle of delivering a speech, found himself singing on the stage, found himself as a clown at the circus, found himself as a monkey in a cage at the zoo, found himself at the park bathing in the rain because it was too hot, found himself as a fish on the chopping board, the fear was palpable at this point, breathlessly he tried to stay still,

Stay still, because if he moved they would hang him up on a hook, there will be no breathing then, no opening his mouth to yawn, let alone poetry,

The poetry teacher said, he knew how to compose poetry from the moment a fish learned to walk on land, turned reptile,

He’s crawling on land right now, with a framed valedictorian certificate for poetry, in red.

(34)

sau khi tốt nghiệp khoá học làm thơ bốn mươi lăm ngày, học phí một triệu rưỡi, hắn ngang qua một hội trường thấy mình đang phát biểu, ngang qua một sân khấu thấy mình là ca sĩ, ngang qua một rạp xiếc thấy mình là gã hề, ngang qua một sở thú thấy mình là con khỉ, ngang qua công viên thấy mình đang tắm mưa vì nóng quá, ngang qua chợ thấy mình là con cá đang nằm trên thớt, đến lúc này thì hắn biết sợ, hắn thở và nằm im, 

nằm im, vì nếu hắn cựa quậy sẽ bị người ta móc treo lên, hết thở, không còn làm thơ hay ngáp,  

thầy giáo lớp học làm thơ đã từng nói, hắn biết làm thơ từ khi con cá đầu tiên bò lên bờ, thành loài bò sát, 

bây giờ hắn vẫn đang bò trên mặt đất, với tấm bằng thủ khoa lớp làm thơ, màu đỏ.

THE WORKING CLASS

Everyone knows that the working class is a creation of every worker.

There was a worker who lived in a large town, with a large industrial park. He worked all-day into the night in a factory and slept there all at the same place. Poor people often don’t have a home hence they dream constantly of buying a home.

He was the same.

Not just one but many years passed by and he grew old.

And he still has the hope of owning his own home.

In the end, his wish came true, he bought a small pretty place where he was able to rest in peace in the middle of the town necropolis.
_
May 2020
*****

(35) GIAI CẤP CÔNG NHÂN



Ai cũng biết giai cấp công nhân được tạo ra từ mỗi một công nhân.

Có một công nhân sống trong một thị trấn lớn, có một khu công nghiệp. Anh ta làm việc cả ngày lẫn đêm trong một nhà máy và ngủ lại ở một nơi. Những người nghèo thường không có nhà nên họ luôn mơ ước sẽ mua một ngôi nhà cho mình.

Anh ta cũng vậy.

Không phải một mà nhiều năm trôi qua và anh ta trở nên già.

Nhưng anh vẫn hy vọng rằng mình sẽ mua nhà.

Rồi cuối cùng anh ta đã đạt được ước muốn của mình, mua được một nơi nghỉ ngơi nho nhỏ xinh xinh ở trong nghĩa địa của thị trấn.


Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

DU TỬ LÊ

Art by Đinh Trường Chinh

In Vietnamese by Du Tử Lê
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm


Du Tử Lê, born 1942, Kim Bang, Ha Nam, Vietnam. The poet was the author of more than 70 publications. He graduated from Saigon University of Literature, and he was an intern at a newspaper in Indianapolis, Indiana (1969). The poet died in 2019, in Garden Grove, California, United States.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.