An epic poem in Vietnamese by Thái Hạo
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Art: Nguyễn Thị Phương Trâm
my mother gave birth to me one early morning by a scorching and dry Westerly wind
very same horizon
as the budding root vegetables under our bed
my father away in the rocky mountains
my mother alone with the potatoes and yams
and the mice digging their nest in our house
cries of a child thrown against the walls of Thanh Sơn
Tào Sơn, a rocky mountain
silvery blue mountain
climbing aroids and zoysia grass are no more
he’s scavenger for yams and potatoes in gloriously moonlight
digging his hands into abandoned buffalo’s footprints drinking wholly the summer night
I grew up under the shredded clouds, fields of thin harvests
skinny buffalos sneaking bites of rice at the edge of the field
very mean guards of the fields
drunk every day
took our buffalos as hostages
we followed them in tears through the bruising country at sundown
together with the screams of ravens over our heads
I grew up across windy fields
hot ember winds from the Sun
incinerate our naps beneath the trees
fields bleached white by dead fish
and the old
carried to be buried at the spine of the mountain
decimated by the tramplings of cows and buffalos
sandy soil tumulus void of green grass the entire summer
I grew up listening to my grandfather’s stories about Bác Hồ
I carried with me the stories of the saints, magical godfathers
adoration and fear
utopia
sweet golden fields at dusk
and my mother’s folklore
a winter field
chills to the bone
waiting ravens over our head
I wished for a hole like the homes for mice
to sleep out the whole winter
I craved for a nest full of hay
a sweet sweet
budding potato
I grew up
thick skinned
on my mother’s back the rice paddies sold for my books
I would cross the fields of sparse harvest
cross the mountain scattered with the ox trampled tumulus
cross the headless coconut trees decimated by lighting
cross the battered beaten wives chased by their drunk husbands
cross the corroded blackened thatched roofs
cross the stone homes for a decade without a roof
cross the glowering Sun igniting glowing amber the morning light
my return
the moon will be crystal clear at the bottom of the well
where I freed a perch once upon a time
thin and thirsty
nothing but a giant glorious head plopped on a tiny body
ravens for a while now are all gone
I grew up
left for a town far away
met the ravens of my childhood
they fly
over alleys
over college courtyards
over dark boarding houses
startling raven cries over textbook pages on dark rainy nights
raven’s cries by my window
sound in my sleep
sound through the years I dare not love her
ravens, scavengers in the streets
in their shiny shoes and long beaks
in their shimmering beaded feathers
standing there to watch the sun go down
sad and happy ravens
oblivious
hands in their pockets watching the water in the Hương Giang river
drifts away
void of a wave
returning floods in the street, days in the boarding house
drowned in red earth from the endlessly dead forest
endless forest void of shades of canopies
mice climbing out from the sewers
they stood on the offerings of wandering spirits
on the altar
damp
shivering
clasping their hands together by the ruby red led lights
mice climbing up the foot of the bed
chewing off the tips of the toes of a lad in college on campus
mice at night peeking at the students fornicating
in the dark gloomy boarding houses
tired starving mice in the rain period in Hue
no longer afraid of people
blatant on the walls
chewing on the spirit money
me moving along
beneath an illustrious Sun
followed by mice and ravens
I became a leader
few cool battles
imposing in the street
forceful wind that shook Vỹ Dạ bridge
ravens took to the sky from under the bridge
danced greeted the 21st century
brilliantly in light of a setting sun
Như Ý river as black as the night
splintered at the heart of the city
emanated the stench of time
racket of mice’s drummings resounding
in office
in glory
ravens mice and I
by the honourable Sun
by the majestic mausoleum declared
to uphold a kingdom for the king of mice
hail to the king
long live the king
once the big dream is erected
I can move on
return to the desolate red earth
to dig for budding root vegetables
as sweet as honey
bright white bloody sap of the rubber trees
upon the ground ooze profusely
by the prehistoric laterite
Mausoleums
mice invaded the graves
nest
make love
breed
dig tunnels without rest by the remains
watch men and women scraping
steal rubber sap
make lover under the rubber trees
souls forever in the thick shadows of ancient rubber forests
never seeing the Sun
skin as green as leaves
back and forth around prehistoric laterite tombs
mice with their hands clasped together standing on top of the tombs
bowing to the Sun
oblivious to
the falling dusk
I’m there composing poetry and thoughts of philosophy
by rubber sap consuming mice
by petty thievery of men and women
by the buildings and schools void of the sound of people
nothing but the scuttering sound of mice in the sewers trying to make a living
me lighting a cigarette in the afternoon
making clouds
quell my yearning of the mountains
deter the mosquitoes
mice cravings for a taste of the Sun
prayerful incantations in the shadows
ravens returned to the garbage dumps around town
left the mice behind
with their ears erect
listening to the forest rain in flickers of thunder
rips apart the southern sky
young and olde mice
prehistoric mice
same lineage as those vivid laterite tombs
losing their fur
display their muddy
wrinkly skin
wriggly maggots on their backs
searching for the Sun
thieving men and women
left the country
old villages abandoned
white reeds and water sedge across the land blinding
mice claiming they are kings
by the laterite tombs
festivals
dig up the abandoned fields search for roots of cogongrass
salty
try to grow back their malnourished fur in the shadows
mice organised an election for an emperor
to rule over the kingdom
peace on earth
viva la vida
people home in the mountains
in grass skirts
living in caves
digging for yams under a starry moonlit sky
love each other, lay eggs
against the cliffside ache for each other
I carry my books in an oxcart
in the rain
through abandoned fields
through giant rat caves
through a city in the dark
nothing but bright red massage parlours and mice standing on two feet over sewage covers
admiring the full moon
brilliant across the horizon
the forest storm never ceasing
my oxcart full of soggy books turning into muddy
shimmering
the accumulation of fallen stars
my cart through the sand dunes
illusions
precarious Sun
through stale dried up rivers
stinking mud
through a sea of blood
bleeding chemical
through men in muddy plastic sandals
chew bread by hot tar roads
rolling in sticky dust and muck
through flat chest girls hair coated with red dust
mice with their hands in their pockets
guard the garden of Eden
me moving along
my oxcart of muddy books
dripping onto the road
disintegrating
dissolved inside the howls of the people in grass skirts on the cliffside
antecedent
Garden of Eden
December 2020
_____
TRƯỜNG CA VỀ NHỮNG CON CHUỘT
[30.5.2020, Nhớ bài thơ cũ, một hoài thai đã sinh thành]
Mẹ tôi sinh tôi một sớm mùa hè gió lào
cùng với bầu trời này
Và những củ khoai mọc mầm dưới gầm giường
Bố đi vào rừng thồ đá
Mẹ một mình cùng với những củ khoai
Và lũ chuột đào hang trong nhà
Tiếng khóc chào đời văng vào núi đá
Tào Sơn
Núi xanh bạc phếch
Những cọng cỏ chân rết và cỏ lông lợn cũng đã hết
Người đi mót khoai dưới trăng lồng lộng
Và vục tay vào dấu chân trâu uống cạn đêm hè
Tôi lớn lên cùng những đám mây rách và cánh đồng lúa lép
Cùng những con trâu gầy ăn vụng lúa ven bờ
Có những ông bảo vệ đồng rất dữ tợn
Ngày nào cũng say
Và bắt trâu về hợp tác
Chúng tôi đi theo khóc bầm cả chiều quê
Cùng những con quạ liệng trên đầu
Tôi lớn lên trên đồng gió thổi
Những cơn gió thổi than đỏ từ mặt trời
Cháy tan giấc ngủ dưới bụi cây
Cá chết trắng đồng
Cùng những người già
Được khiêng đi chôn bên sườn núi
Trâu bò giẫm nát
Mộ đất cát suốt mùa hè không xanh cỏ
Tôi lớn lên nghe ông tôi kể chuyện bác Hồ
Làm tôi nhớ mãi những ông thánh ông tiên đầy phép lạ
Vừa yêu vừa sợ
Mơ hồ
Đồng chiều vàng vọt
Cùng những câu chuyện cổ tích của mẹ
Trên đồng mùa đông
Tím tái da thịt
Có những con quạ bay là là trên đầu
Tôi ước mình có một cái hang như những chuột kia
Để chui vào và ngủ hết mùa đông
Tôi thèm một cái ổ rơm
Và những củ khoai mọc mầm
Ngọt lịm
Tôi lớn lên
Da thịt chín dần
Mẹ bê thóc đi bán để mua sách cho tôi đi học
Tôi băng qua cánh đồng lúa lép
Băng qua triền núi lởm chởm những cái mả bị trâu dẫm nát
Băng qua những cây dừa bị sét đánh cụt đầu
Băng qua những người đàn bà bị chồng say rượu đuổi đánh khắp làng
Băng qua những căn nhà mái rạ mục đen
Băng qua những ngôi nhà xây bằng đá mười năm chưa lợp ngói
Băng qua mặt trời lừ lừ đốt đỏ ban mai
Tôi về
Trăng trong vắt dưới đáy giếng
Nơi con cá rô tôi thả năm xưa
Gầy khô
Chỉ có chiếc đầu là to vĩ đại gắn trên cái thân bé tí
Những con quạ đã đi đâu mất từ lâu
Tôi lớn
Đi về thành phố xa
Bỗng gặp những con quạ thủa trước
Chúng về đây
Bay trên nóc phố
Bay trên sân trường đại học
Bay trên dãy nhà trọ tối đen
Tiếng kêu làm giật mình những trang sách gió lật đêm mưa
Tiếng quạ trên cửa sổ
Kêu vào giấc ngủ
Kêu vào những năm không dám yêu em
Những con quạ đi lại trong thành phố
Với những đôi giày và những chiếc mỏ dài
Với bộ lông hạt cườm
Đứng ngắm hoàng hôn
Những con quạ buồn vui
Không biết
Xỏ tay túi quần nhìn nước Hương giang
Trôi
Không gợn sóng
Những ngày lũ về thành phố
Căn nhà trọ ngập đất đỏ từ đại ngàn đã chết
Đại ngàn không bóng cây
Những con chuột dưới cống leo lên
Đứng trong am cô hồn
Đứng trên bàn thờ
Ướt sũng
Run rẩy
Chắp tay bên bóng đèn quả nhót đỏ lòm
Những con chuột theo chân giường leo lên
Gậm nát đầu ngón chân cô bé sinh viên ở trọ
Những con chuột đêm đêm rình xem những sinh viên làm tình
Trong nhà trọ tối tăm
Những con chuột đói lả trong những tháng mưa Huế
Không còn sợ người
Ngồi thu lu trên những bức tường
Nhai những đồng tiền âm phủ
Tôi đi
Dưới mặt trời vĩ đại
Những con quạ và những con chuột cũng đi theo
Tôi thành thủ lĩnh
Có những chiến binh rất ngầu
Oai vệ xuống phố
Gió thổi rung cầu Vỹ Dạ
Những con quạ dưới gầm cầu bay vút lên
Vũ điệu chào mừng thế kỉ 21
Rực rỡ trong chiều
Sông Như Ý đen kịt
Nứt ra giữa lòng thành phố
Xông lên mùi thời đại
Những con chuột gõ trống rền vang
Nhậm chức
Huy hoàng
Tôi cùng những con quạ và những con chuột
Tuyên thệ dưới mặt trời vĩ đại
Bên những lăng tẩm uy nghi
Sẽ xây dựng vương quốc vua chuột
Muôn năm
Đời đời sống mãi
Mộng lớn xây rồi
Tôi lại ra đi
Về miền đất đỏ hoang vu
Để đào những củ khoai mọc mầm
Ngọt lịm
Máu cao su trắng toát
Chảy đầm đìa trên mặt đất
Bên những cái lăng đá ong
Tiền sử
Những con chuột đã chiếm lấy những ngôi mộ
Làm nhà
Làm tình
Sinh con
Đào địa đạo không ngừng bên những bộ hài cốt
Và nhìn những người đàn ông đàn bà cạo mủ
Vụng trộm
Làm tình bên gốc cao su
Những người suốt đời sống dưới bóng râm của rừng cao su cổ thụ
Không thấy mặt trời
Da xanh lẫn với mầu lá
Đi lại quanh những cái lăng đá ong tiền sử
Có những con chuột chắp 2 tay đứng trên nóc lăng
Vái mặt trời
Chiều rụng
Không biết
Tôi ngồi làm thơ và suy tưởng triết học
Bên những con chuột ăn mủ cao su
Bên những người đàn ông và đàn bà vụng trộm
Bên những tòa nhà và bên những trường học không bao giờ nghe thấy tiếng người
Chỉ rúc rích tiếng chuột kiếm ăn dưới cống
Tôi đốt một điếu thuốc trong chiều
Làm mây
Cho đỡ nhớ những ngọn núi
Cho muỗi đừng chích lên da
Những con chuột thèm nhai mặt trời
Đứng khấn trong bóng râm
Những con quạ đã bay về những bãi rác xung quanh thị xã
Bỏ lại những con chuột
Với đôi tai dựng đứng
nghe mưa rừng về gào trong những tia chớp
Xé nát bầu trời phương nam
Những con chuột con và những con chuột già
Những con chuột từ thời tiền sử
Cùng tuổi thọ với những cái lăng đá ong sẫm màu
Rụng lông
Phơi bộ da màu bùn
nhăn nheo
Có những con dòi lúc nhúc trên lưng
Đi tìm mặt trời
Những người đàn ông và những người đàn bà vụng trộm
Đã bỏ đi biệt xứ
Những ngôi làng cũ bỏ hoang
Lau trắng và cỏ bạc đầu bay mù xứ sở
Những con chuột xưng vương
Bên những lăng tẩm đá ong
Mở hội
Cày nát vườn hoang tìm rễ cỏ tranh
Mặn
Để nuôi lại bộ lông dưới bóng râm xanh xao
Chuột mở hội bầu thiên tử
Để trị vì vương quốc
Thái bình
Muôn năm
Người về trên triền núi
Mặc khố vỏ cây
Hang đá làm nhà
Đào củ mài dưới trăng sao
Yêu nhau và đẻ trứng
Gọi nhau buốt vào vách đá
Tôi chở sách trên chiếc xe bò
Đi dưới mưa
Băng qua cánh đồng hoang
Băng qua những cái hang chuột khổng lồ
Băng qua thị xã không có ánh đèn
Chỉ thấy những quán massage đỏ lừ có những con chuột lù lù đứng hai chân trên nắp cống
Ngắm trăng rằm
Lồng lộng đi qua bầu trời
Cơn mưa rừng không dứt
Xe bò sách của tôi nhão thành bùn
Sóng sánh
Đựng chi chít những vì sao rụng
Xe tôi đi qua những cồn cát
Ảo giác
Liêu xiêu mặt trời
Đi qua những dòng sông nằm chết thối
Trương sình
Đi qua vùng biển máu
Đỏ lừ hóa chất
Đi qua những người đàn ông có đôi dép nhựa sục bùn
ngồi nhai ổ bánh mì bên đường nhựa nóng
Hầm hập bụi cuốn
Đi qua những thiếu nữ tóc đỏ có bộ ngực phẳng lỳ
Những con chuột xỏ tay túi quần
Đứng canh gác xứ sở thiên đường
Tôi đi
Xe bò sách nhão bùn giấy
Chảy dài trên đường
Tan ra
hòa vào tiếng hú của những người đóng khố trên vách núi
Tiền sử
Thiên đường.
Thái Hạo
Tây Lạc Viên, 30.5.2020
Thái Hạo, the poet and journalist currently lives in Vietnam.
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet and translator, born 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
Nguyễn Thị Phương Trâm 