The train left. The night then, exhausted
The stars then, were fast asleep
The train was hooting. Wake up, stars
Thousands of shimmering eyes sent the train off

Wake up, whoever is still alive
Witness this moment
The train left like a meteor shower
Stars spilling out like puffs of smoke through the stack

The mysterious scene in the dark
Unleashed dormant delusions
Safeguarding a few scattered lights
Less light and darker was the night

The harbour, the warehouse, the trees…
Said farewell before ever meeting again
A one time connection
So regret not for each other that wave of a hand

The cabin teamed with lost souls
The storm lights were blurry, not a single lucid form
I was exhausted looking for myself
There was barely half of me left

My fellow traveller probably couldn’t sleep either
Nothing to hinder it but it was loud.
Where will all this lead to?
Oh foreign land, reject me not!

In a foreign land, how do people survive?
In one’s heart are the moon and stars
The sadness of adversity
Does any breakdown deserve pity?

The train left in an episode of manic madness
The terrifying iron and metal banged against each other
Felt as though the era in me was stirred
Pushing it did against such raucous pain

Amongst the dust and droppings
Amidst the violent change
I turned into charcoal, a beast
Cut short was the human vernacular

I felt My body throb in devastation
The shattered bones rubbed against each other
I felt the grounding of my soul
Upon the rush of an ironclad history

I had burst into tears
The burning drops penetrated the gut, the liver, my spleen
Spilled from all the corners of my eyes
The wailing choked up, made not a sound

If only there was another puff of smoke
Even if it was stale
To wake this warm spirit
To upon these lips discern life

The flashbacks, the few photographs
Blurry like the memory of an old self
Life was so good then, gone in a flash
In a thousand dissolving sorrow

I became a prisoner in exile
Erased my life from the world
Thousands of miles from our ancestral home
Confused and lost like drifting clouds

The years of gut wrenching starvation
Drooling like an impoverished child
Oh, mum, I miss so much of my childhood
Miss the morsel of food you had scrounge for me

Will, there be another warm meal
By the light embracing my wife and children
Sharing the small bittersweetness of life
Delicious in each bland bite

The train drilled further into the steely night
The terrifying grinding, the skin scorching in each falling spark
History seemed to be in a rush
The train skipped so many stations

Oy, the old stations
It seemed like I had seen them before
Even now, the attendant stood at attention
The blurry storm lights swinging

The train crossed the delta basin
Dotted with distant village lights
Here the night was a quiet sadness
The sadness spreading on dark faces

On my dear thirteen year old daughter
The night has also dreamed of spring festivals
Has life ever cheated your mother
Can desire be truly hidden at the edge of everything?

Sometimes the train would cross these bridges
Rumbled in steady vibrations
Down below is the restless water
Undulating meadows of sad reeds beyond the eye

Sometimes the train would cross these towns
That night had wrapped up in silence
Crossing Europe was customary
So no one bothered even a peek

Gosh the sorrow in all shapes
Calling me back to the happy nights…
Where were the pearly brilliant lights
Crowded streets filled with laughter

Where was the dream garden in the cosmos
The banquets in the tree groves
Me pouring a glass of red wine for you, my dear in celebration…
Never mind, stop remembering, oh poor heart

Never mind, just swallow the unshed tears
Wake up, oh heart, see the wall
The era breaking away in chunks
Pumping in the clumps of constant smoke

My travelling companion was probably still awake
Hoping the train will head towards the end of the night
Listening to history miserably grinding
Lightening this corroding rusty life

Train please, be persistent with the horn
Allow the mournful sound to resound around the world
Stir the layers of mesmerising darkness…
Humanity, wake up, let us together wake up
—
(December 2021)

Tàu đêm

Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi

Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay

Cảnh vật mơ hồ trong bóng đêm
Dàn ra một ảo tượng im lìm
Ủ ê những ngọn đèn thưa thớt
Sáng ít làm đêm tối tối thêm

Bến cảng, nhà kho, những dạng cây…
Chưa quen mà đã giã từ ngay
Dẫu sao cũng một lần tan hợp
Chớ tiếc nhau vài cái vẫy tay

Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây

Người bạn đường kia chắc chẳng ngủ
Thành tàu sao chẳng vỗ mà ca?
Mai này xô giạt về đâu nữa?
Đất lạ ơi, đừng hắt hủi ta!

Đất lạ, người ta sống thế nào?
Trong lòng có sáng những trăng sao
Có buồn bã lúc mùa trăn trở
Có xót thương người qua biển dâu?

Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau

Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang

Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau

Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van

Giá ta có được một hơi thuốc
Dẫu chỉ là hơi thuốc mốc thôi
Để phả cho hồn ấm tỉnh lại
Để nghe còn sự sống trên môi

Ta nhớ dăm ba hình ảnh cũ
Lờ mờ như nhớ lại tiền thân
Đời ta khi trước vui vầy thế
Bỗng thảm thương nghìn nỗi ngói tan

Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi

Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu

Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon

Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua

Ô, những nhà ga rất cổ xưa
Dường như ta đã thấy bao giờ
Đến nay, người giữ ga còn đứng
Đèn bão đong đưa chút sáng mờ

Tàu qua những ruộng đồng châu thổ
Hiu hắt làng xa mấy chấm đèn
Đêm ở nơi đây buồn lặng lặng
Cái buồn trải nặng mặt bằng đen

Hỡi cô con gái trăng mười bốn
Đêm có nằm mơ những hội xuân
Đời có chăng lần cam dối mẹ
Nhớ thương nào giấu thấm vành khăn?

Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu

Có lúc tàu qua những thị trấn
Mà đêm đã gói lại im lìm
Tàu qua, âu cũng là thông lệ
Nên chẳng ai buồn hé cửa xem

Ôi những nỗi sầu vô dạng ấy
Gọi ta về với những đêm vui…
Ở đâu đèn sáng như châu ngọc
Đường phố người chen chúc nói cười

Ở đâu mộng ảo vườn sao tụ
Yến tiệc bày trong những khóm cây
Ta rót mừng em ly rượu đỏ…
Mà thôi, chớ nhớ nữa, lòng ơi

Mà thôi, hãy nuốt lệ còn nghẹn
Tỉnh thức, lòng ơi, nhìn tận tường
Thời đại đang đi từng mảng lớn
Rào rào những cụm khói miên man

Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han

Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối…
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau

1980

Nguồn: Tô Thùy Yên, Thơ tuyển, Minnesota, 1995