TEARS OF THE DEEPEST GREEN | NƯỚC MẮT MÀU XANH THẪM | Nguyễn Văn Thiện [chapter FIVE]

Two faces is the forte of demons, everyone knows that, yet, fall still into their trap. Satiated, the demon makes up games for its own entertainment. It turns into a beautiful young woman, bright eyes like the morning Sun, graceful like a peacock, a phoenix, voice crisp and clear like a morning spring in the middle of the forest. It coaxed the young men into dancing. Capturing the soul of barely grown men, surrounds it, feet bouncing, eyes every sick of looking/staring. Pubescent girls yearned to have one of its shiny bangles. All are mesmerised by it but won’t realise in time, it doesn’t have breast. Its flat chest camouflage with colourful motives. My love, you whispered into my ear afraid, it wants to dispossess all breasts of pubescent girls! What for? I quietly asked. To make it more beautiful! To extract milk!

My love, you said with the people of Chu Mang, breasts are there to love, breasts are there to make one beautiful, more important than anything else they’re there for the nurture of children. Those who uphold the matriarch tradition worship breasts like a cultural symbol. And the demons knew, clearly knew. Demons do not follow patriarchy, nor does it like matriarchy tradition, the demons just want to turn everything upside down, mixing this into that like playing with clay/play dough. After that, the demons play with those clay figures. The demons teach the clay figures how to sing:

it’s very pretty here

it’s a lot of fun here

come play with us

here play with us

yeasty wine amazing

arms shall hold you tight

flowers in your hair

amazing amazing

high high high high

new new new new

thank you thank you…

The demons stole all the breasts, stored them in their cave, and stored them in boulders. Children born deprived of breasts, they consumed other stuffed animals full of poison. They grow up with poison in their body, eyes lines like a tiger, nose long like an elephant trunk, they forage poisonous flowers to consume from the forest. They’re high, take off their clothes and throw them away, and sleep outside on the verandah. At such a time, they were slaves of the demons. Here, go and turn the ladder upside down, don’t let visitors in!

You asked me my love, in Chu Mang, all the wooden ladders have been turned upside down, is this true? I laughed, now you’re making things up, that’s never happened… You exclaimed, your chest hurts… There seems to be someone biting…

Kroa’s cemetery is West of Mount Chu Mang, from the water trough walking would take half a day. Kroa people barely step foot into the cemetery, partly because it’s so far. Rarely, when someone in the ville returns to Atau ville, the land of the dead, then in those days, the villagers would then be there in the cemetery for burial ceremonies. Normal days, there’s not a soul in the cemetery. I’m also hardly ever anywhere near there. 

The green tears syndrome continued without any sign of resolve but was getting worse by the day. All people in the ville young and old, are now plagued by the condition. It doesn’t cause the loss of appetite or weaken them, but it’s day after day a tireless consuming silent terror. The villager’s life was visibly drained, especially after the ville chief Y Wen left. The doctors in the long white coats from town won’t be returning to check on the Kroa people, old Ma Noi took it upon himself packing rice for the journey to M’tha ville far away to find a shaman. After three days, Ma Noi returned, his face sad. Just up the ladder, saw me chasing a chameleon up a wall, he queried:

“Kra, Y Wen and H’Nhi, do you know where they are?”.

I turned and looked at him. In a blink, I saw a ray of golden like in his eyes, fast like a falling star across the sky to disappear into thick lashes. My instinct told me, something was wrong, possibly dangerous. I calmly stood up, looked into where the ray of light had just crossed.

“You’re human, not a monkey, correct?”.

“Kec kec…”.

“Unfortunate, very unfortunate…”.

“…”.

Ma Noi mumbled something else I couldn’t catch, then he stepped into the house, leaving me on the outside deck alone. What about being human, what about being a monkey? Or what the Kroa people have to bear right now has something to do with me. What did the shaman in M’tha say to Ma Noi? The following few days, not a word from old Ma Noi to explain what was the cause of the misfortunate. The wild flowers have already bloomed yellow beneath the water trough. I looked around, the entire mead was changing, ready for a new dry season. Permeating the air from the fields along the side of Mount Chư, the fragrance of coffee blooms. In a festival from the valley a kaleidoscope of white butterflies. Yet in the eyes of the Kroa people never diminishing was darkness. Seeing me, they diverted their gaze. I asked the butterflies:

“You guys know what’s going on?”.

“…”.

“Do you know where H’Nhi hone to?”.

Their big round eyes mirrored me laughing as they flew by. They don’t know, I don’t know. I asked Ma Noi:

“Kec, kec, why, why?”.

Ma Noi crying very loudly while he hugged me:

“The shaman said, you’re not a monkey, you’re human, Yang is punishing the Kroa people for allowing you to live with people in the fur of a monkey…:”.

“Kec, kec…”.

“Do you still not get it? You slept with H’Nhi, didn’t you?”.

Dear Yang, it’s unfair to think that of me! I hugged H’Nhi, kept her warm and comforted her when she was lonely and in pain. There’s no way I would dare cross the line into what’s forbidden, even if she’s the one I love most in this world? There’s no words to justify it, I cried and the tears poured. How strange, my tears were also green! Old Ma Noi let go of me, looked into my face overflowing with tears, him confirming over and over again:

“It’s true, it’s really true! The shaman claimed if your tears are also green then everything he claimed is the truth”.

Silently I wiped my salty tears, burning as it overflowed. I get it, I’m the cause of all the pain for the people in the ville. I get it, the reason for the dark look they’ve been giving me the last few days. Dear Yang Ae Die, heavenly lord of the people of Ede Dham, why would you place me in this situation? Ma Noi kindly:

“The kids in the village love you very much!”.

But I understood it as:

“You must leave the ville…”.

“Kec, kec, I’ll leave, I’ll leave…”.

“Where will you go?”.

“…”.

I didn’t know, but I must leave. My H’Nhi is now also gone, I have nothing left here to hold me back! That’s right, I’ll look for H’Nhi. No idea why but my feet told me to head for the road into the cemetery. Ma Noi said I’m not a monkey, but I’m not human. I’ve witnessed one noon the general promiscuity between H’Nhi and Y Wen under the hay shelter in the field. I hated it, aching for it, craving it and my throat burned dry. But I’m nothing but a hairy monkey. Yang should have no reason to punish the Kroa people when I’m near the person I love most?

Can’t remember the last time I was in the cemetery, it may have been more than five wet seasons. But already, the patch of land on this side of the hill was a collection of big and small tombs and tombstones fallen in desolate disarray. The pathetic faces of the carved tomb statues sunken lopsided in the mushy clay. Some were broken, some lost their head, left was a naked torso and its variegated black member. In the distance, the foliage was yellowing, ready for the fall. Somewhere the sound of chatter. Or was it the leaves? I climbed on top of a statue’s head, intently listening. It was someone talking, very familiar! A chill ran down my back, was it H’Nhi? I climbed onto a tall tree for a better view, H’Nhi can’t be here, this land is reserved for the dead? Is there no place left for H’Nhi? 

At the top of the teak, I surveyed the area. It turns out, Kroa’s cemetery was quite close to Serepok river, barely a part of the hill away, next to it is the imposing Mount Chu Mang. From here you could look down upon the endlessly green Basin. The fertile pieces of land in the Basin, it was the rubber plantation, I figured. There was a red earth road cutting across from the cemetery down to the rubber plantation. At this end of the road, a small distance from where I stood, there was a fairly new hay hut, the cogon grass still fresh. The sound of people came from there. After working out the direction, I slid down the tree slowly looking for the hut.

The hut has no door. The walls of cogon grass roughly weaved together simply.

Inside the hut there was a low wooden deck. On the deck a crying baby. It was actually the sound I heard wandering around in the cemetery. The kid lying on his back, saw me, he screamed louder. But strangely his voice sounded very familiar like someone I’ve known from long ago. Coming was the sound of rushing footsteps. I was about to turn and leave but bumped into H’Nhi across the doorway. She stared at me in wordless surprise. As it turned out, that was H’Nhi’s son. Mother and son have chosen this place to reside. I stepped aside so she could get to her son, my lips numb. I think I was crying.

The child, sucking on his mother’s breast, stopped crying. H’Nhi breastfeeding the child asked me:

“Kra where have you been ending up all the way here? How’s the ville, how’s old Ma Noi?”.

“Kec, kec…”.

“Why are you crying Kra?”.

I couldn’t answer, the tears rolling. How could H’Nhi know I was looking for her? H’Nhi cried out:

“Your tears are green too?”.

“…”. 

I wanted to tell H’Nhi everything but couldn’t come up with a single word. I wanted to tell her, H’Nhi dear, no one in Kroa believes I’m a monkey any more, the shaman said I’m human in the shell of a monkey, inflicting a curse  upon the village… The child, fully fed, turned to look at me, giggling. H’Nhi announced:

“Kra stay, have something to eat with H’Nhi and the baby yeah!!”.

I was silent, didn’t say yes nor did I say no. She placed the child on the raised deck and started to kindle a fire. Quickly, the baby crawled to the edge of the deck, I hopped to catch it. It grabbed hold of my neck, giggling. Strange, he was screaming and crying when he first saw me? I carried him, his face in mine, I studied his face. There’s familiarity in his eyes, including the smell of him. Maybe he’s someone close to me from the last life? No, I couldn’t know for sure.

I ate with H’Nhi and her child but my curiosity didn’t ease: H’Nhi and her child here, not a sign of Y Wen living with them, then when Y Wen abandoned the ville where did he go? How does H’Nhi make ends meet alone, and there’s no field? As though guessing the gist of my thoughts, she said:

“Kra eat, H’Nhi has enough food…”.

“Kec kec… where?”.

“Pass this part of the red clay road is the rubber plantation, there are people with money, you know money right Kra, you have money you can get food…”.

Money I know because of the days wandering around with the circus. I was curious about what H’Nhi does to make money, does she go there to sing? I wanted to know more but seeing H’Nhi dazed staring out at the cemetery so I stopped. Beneath her eyes, tired layers of skin bunched up together. The half lowered thick lashes sombre her gaze, desolate.

The days after that, when H’Nhi transpired the red road to the rubber plantation to make money, I stayed home to watch the little boy. He’s clean and a good kid, nicest is him expressing enthusiastically wanting to play with me. I piggybacked him around the house, or went for a wander outside. His hands holding on tightly to the clumps of hair on my neck, in loud crisp laughter. Before leaving to make money, H’Nhi always has ready a bowl of something, sometimes rice, sometimes congee for when the kid gets hungry. It hardly ever cries, unlike other children, tired after playing he would curl up and sleep, grabbing from the rice bowl to feed himself. Home each day, H’Nhi would praised:

“Woah, Kra is very good at taking care of children, no different from any mother…”.

“Woah, my little boy, no cuddles for mum any more, you only want to play with Kra…”.

The child laughed, H’Nhi laughed, I laughed. The happiness contagious in the tiny hut for a moment made me forget I was a monkey.

I thought Yang may have allowed me to be human in this life.

These days, H’Nhi was working more, and usually at night. I don’t know what you would do at night to make money. H’Nhi didn’t tell me either. Some nights coming home very late, smelling of alcohol! Dear Yang, when did my H’Nhi start drinking? The kid dead asleep, but I couldn’t sleep. I fed more wood into the stove, and a fire flared up. In the flickering light, a twisting shadow of H’Nhi on the wall. She laughed and said something in a language I couldn’t understand.

Seeing the blank look on my face, she said:

“What’s there to not understand Kra, H’Nhi is a whore now…”.

“Kec kec…”.

“You still don’t get it, so slow Kra, all those years in town and you still don’t know what a whore is?.

Dear Yang, how could I possibly know. I’m in town doing somersaults for money not learning how to be human how would I know! H’Nhi took her clothes off and stumbled outside to the left end of the house, scooped water from the barrel, and noisily poured it over and over again on herself. Suddenly, I felt my body shivering, freezing cold. The fire died, but on the wall was still an image of a pale curvaceous young woman. I sat quietly watching her dance. Somewhere an echo of a familiar voice singing, stuck in my throat is the song/ choked up are the verses/ stuck in my throat the moon/ stuck in my throat is the laughter… The singing grew clearer, overflowing, with laughter, the laughter barbaric like the water in Serepok river during the flooding seasons. Following the singing and haunting laughter, H’Nhi came back in. She said:

“Kra come, sleep with H’Nhi and the child, it’s cold, you’ll get the chills…”.

“…”.

“Kra come sleep with H’Nhi dear…”.

Many years as a monkey, I watched her from afar. Now, I get to be truly close to H’Nhi. Yang Die are you playing with me! H’Nhi voice distorted because of the cold:

“Kra, where are you, it’s cold…”.

I stepped onto the raised deck with H’Nhi and my chest was pounding like gun fire. My body was stiff like a carved statue, then soft like water, melting away any moment now. I don’t know if I was using my feet or my hands to move, in moments, I was by H’Nhi’s side, holding tight onto the soft shivering form. H’Nhi hugged me, pressing her head into my soft hair sinuous muscular chest. Came from nowhere engulfing us the beguiling smell of the forest, like the smell of love from the last life. I tightened my arms around H’Nhi, taking in a lung full of her familiar smell. As though my body was moulded from water and fire. My entire body steaming melting away in this wild ecstatic forest night filled with water falls hidden fire and exploding bullets. H’Nhi’s soft arms still tightly holding me. The whole world dissolving into water, gushing, flowing free in the chaos of stars and the moon of the last life, into this life and the next…

The scream of the child shook me awake. The sky is already clear and bright. A ray of golden light was aimed directly at his face. I jumped up, still catching a hint of the smell of the forest from last night. It felt like a gentle cool spring was flowing through my body. Remembering last night, a feeling of calmness mixed in with something choking stuck in my chest. I ran outside, dunked my head in the barrel of water. The cool water flapping around my head, consoling, soothing, teasing but encouraging. H’Nhi was doing something on the stove. Her voice still sweet as though nothing has took place:

“Young man, wake up, let’s have breakfast…”.

Not sure who she was talking to, probably the cheeky little boy. He hardly ever cries, and when he cries there’s no tears. The thought of tears made me think of the strange sickness the village in Kroa had to endure. They must truly hate me. A monkey causing trouble harming the village!

H’Nhi stayed in, many days after that, not going to the rubber plantation to make money. The clay road at the front of the house now dry, a bruising red. Both sides of the road, the cogon reeds yellowing and beginning to bow low. The dry season is easing by. As for me, of no consequence are the dry or wet seasons. Most important is being by H’Nhi side with a happiness I’ve never had. I jumped around dancing with the little boy. Giggling laughing he pulls at my fur carefree. H’Nhi laughing carefree. These days H’Nhi laughs more, but within her laughter a hint of something not quite right. It was like a strong wind passing through rustling the forest leaves , tired, in pain and alone. 

I asked:

“Kec kec?”.

“Dead, already dead…” – She laughed aloud

“Kec kec, why are you already dead?”.

H’Nhi laughed louder:

“Y Wen is dead so I have to marry you Kra, ha ha…”.

At this point I figured H’Nhi was mumbling rublish, or too many late nights out she’s been possessed by a ghost? A young man solid and robust  like a Konia tree in the field can’t die that easily, definitely not possible.

After half a week H’Nhi didn’t go to make money, one night, two strangers came down the blindly dusty red road in front looking for our little hut. It seemed like they knew H’Nhi. As for me, these were strangers I’ve never met. Instinctively, I snuck out the back and climbed up a tree. From the tree branch, I could hear H’Nhi talking and laughing, inviting them in. They laughed and joked with each other for a while. The night shadows surrounded the tiny hut, surrounding where I sat. Began flickering were far away stars in the familiar Chu Mang night sky. My eyes drooped with sleep. Inside the hut, the sound of laughter and chatter continued to rise and fall, I could catch some not all of the conversation.

“…that’s too much…”.

“It’s only money…”.

“…you’re so beautiful…”.

“With whom…”.

“A kiss,kiss…”.

Then there was the sound of someone moaning echoed in the wind. The sound of waves crashing into the rocky banks of the Serepok river. Me dreaming in flashes of a white war horse flying across a field in the flickering light of dusk. The person the horse severely injured, his whole body bloodied, heavy with the stench of blood. The horse continued to run until it fell off the top of Mount Chu Mang. I shuddered awake before it hit the ground. The sounds from before somehow were gone. When I entered the hut, the two strangers were also gone. In the corner of the hut, the fire in the stove still burns brightly, and then a spasmodic flare of light here and there. H’Nhi was lying face up on the deck, her clothes all messed up, next to her the kid was sucking his thumb giggling. Her lips trembled in a grin or she was crying. My heart tightened full of regret. Why did I leave her alone with these strangers? What did they do to her? I cried out full of pain:

“Kec kec…”.

Hearing me, H’Nhi shuddered, as though she suddenly came back from somewhere far away. She whispered:

“It’s okay Kra, H’Nhi was just being a whore to make money!”.

“…”.

“How could you understand Kra, those strangers have given H’Nhi money after…”.

I screamed pathetically, I got it, I understand. I hugged my head. There were these continuous explosions in my head. My head felt as though it was about to shatter. H’Nhi, why? Dear Yang, why? Mount Chu Mang gosh, why? No one answered. Mount Chu Mang standing quiet like a giant old man dumb pretending to be deaf. The echo of a shrieking wind came from somewhere very far signalling a coming storm. In the end spoke:

“Where does it hurt Kra, H’Nhi just got some money, what do you want to eat Kra?”.

Anything so I can die right so the thunder in my head can stop exploding in my head. But Yang does not want me to die yet, making me stay alive to bear each pain one after the other.

In the middle of me pulling out a section of painful gut at a time, Y Wen appeared. He was suddenly there in front of the entrance of the hut like a spectre in the patchy afternoon light. At first glance, I didn’t recognize him. The dry season was barely and he was a completely different person. His eyes are deeper and full of darkness. The prominent dark moustache of the ville chief now scruffy like mounts of wild grass. Just his voice was the same as always, or was it huskier than before.

“Where’s H’Nhi?”.

I think he was asking me, but I didn’t answer. He stepped all the way into the hut. The kid’s eyes wide open stared at the stranger. H’Nhi, busy blowing into the stove to kindle a fire to cook, at the sound of movement, she lifted her head, not sure if it was happy or sad, happy or frightened, barbarically she began to laugh. The laughter was like a whip aiming straight at Y Wen’s body, wavering, before quickly stepping right next to H’Nhi.

“H’Nhi, what’s wrong?”.

H’Nhi still laughing, answered:

“My Y Wen you’re home?”.

“What’s wrong H’Nhi?”.

“Nothing’s wrong”.

Y Wen leaned closer to look at H’Nhi. Eyeing her as though he was looking for something on her face. After a long look, as though he couldn’t find what he was looking for, Y Wen asked:

“H’Nhi are you sick?”.

At this point H’Nhi laughed even louder:

“No, H’Nhi is as good as ever my love. But where have you been for this entire dry season, a poisonous mouth said you’re dead Y Wen?”.

Y Wen didn’t answer, asked again:

“You’re in the middle of the forest with nothing, how are you going to survive H’Nhi?”.

H’Nhi stopped laughing, her answer completely dry:

“I live with my son, with Kra, I make money as a whore…”.

Unlike me, Y Wen got it straight away what it means to be a whore. The two syllables floored him(hit him hard). He stopped asking, no more words, sat silent. H’Nhi fed wood into the stove. The fire flared, lighting up clearly Y Wen’s sombre face. Tears soaking his entire face! I also saw a very big black hole in the middle of Y Wen’s chest, a completely hollow hole, but there was no blood, there was neither the smell of blood.

Y Wen stayed the night, but left early the next morning. H’Nhi said to me:

“That wasn’t Y Wen, Y Wen is dead”.

“…”.

“That was Y Wen’s ghost! Y Wen from a lifetime ago, long ago, since the time we’re in Nâm Nung ” – H’Nhi laughed out loud after uttering it.

Nâm Nung, that name, the mention of it, made me think of blood, smelling of blood very close. Where is Nâm Nung? Y Wen from the life before this one? I could only see a patch of orange sunlight like blood reflected on Y Wen’s holey shirt…

The days after that, now and then people crossed the road looking for H’Nhi. Then the long days after that, I was in constant pain, but couldn’t do anything. I wanted to kill all the strangers with H’Nhi but I didn’t have enough strength, they were stronger, and had weapons, sometimes machetes, sometimes guns. I’m a coward, too scared to jump out and poke the enemy’s eyes out, too scared to die. I accepted the idea of living with the pain, even so I was too scared to return to the forest. I hid behind the thick cogon grass by the road for a good look at those passing by doing nothing. H’Nhi’s barbaric moaning was like a knife through my gut. 

My endurance wasn’t bad. I endured it all playing out for an entire dry season in Kroa cemetery. The first rain began to pour into the mead. The red earth road began to bubble, with clayey thick mud. No one came looking for H’Nhi for several days. Nights listening to the rain falling on the cogon thatched roof, a feeling of utmost peace/contentment. Next to me, H’Nhi slept peacefully. The child sucking firmly on her breast, giggling. 

If in this life I were human, this would definitely be a happy family.

The entire week it rained and poured, and the sunlight appeared out of nowhere. The tip of Mount Chu Mang ripped wide opened the blanket of water laden dark black cloud, stretched out tall, endless deep lush green. I took the child to the back of the hut to play. The child was mesmerised with all the tiny earthworms wriggling around, clapping his hands cracking with laughter. Then there were sounds of people at the front of the hut. I jumped inside, it was the Juăn guy from the rubber plantation looking for H’Nhi. My heart tightened, all the blood pumped into my head. I wanted to jump on him and rip him apart but saw that there were two of them I stopped. H’Nhi was collecting water with the gùi from the other side of the cemetery, before she could put down her gùi one of the blokes rushed over. Without a word, he pushed H’Nhi into the hut. H”Nhi screamed out in pain. The scream felt like it had ruptured my eardrums. I saw sparks in my eyes. I dived in. The guy was pushing H’Nhi onto the raised deck. One arm holding her down the other taking off his pants. Some kind of lump rose to my throat and choked me, I let a soundless roar. I jumped to, grabbed the head bending over H’Nhi’s face and began to claw and scratch. There were all these speechless screaming all round. I heard a swing of a cane hitting something very hard. I might be the guy from outside the yard coming in to help. I was rolling around between the two head kicking, scratching.

“Out to the yard”.

“Try and lure it to the yard, the stupid monkey…”.

They were trying to work out how to kill me, I think. I swung myself through the door frame dodging a very hard hit from a cane. I rolled into the yard. The two guys regained their composure. One of them said, I’m not human if I can’t kill this stupid monkey. His face bloody, bright red. He waved his cane around threateningly as he spoke. The other guy came around behind me. So what if I die, I thought, I have enough of this life. Making me crazier was the sound of H’Nhi’s plaintive cries from inside the hut. Dodging the cane in front of me I swung around grabbing the neck of the guy behind me poking his eyes out. I felt a hard hit of the cane on my back. Letting go of his face, retreated backwards towards the direction of the cemetery. I need the cover of the forest. I bared my teeth threateningly as I backed away. Both of my enemies were out for blood. They’ve made up their mind to kill me. I retreated slowly, no hasty, hid myself behind the trees, moving slowly towards the cemetery. The sky darker and ashened hue. The carved statues sinking into the rustling cogon reeds. Compared to the enemy, I had more of an advantage.

I saw the two of them mumbling something to each other, one of them parted the reeds circling to the back of me. They want to surround and catch me. I grabbed a dry branch and jumped onto the roof of one of the tombs nearby. Both of them from both sides picked up rocks to throw at me. One rock hit me on the head. There was a lot of blood already. I felt it oozing down my eyes. In minutes, Mount Chu Mang was imposing vision under the bright moon dangling in front of my face. Then it became blurrier. I firmly held onto one of the pillars of the tomb to not fall over. Everything was swaying around me. I managed to slip in one single thought, now for sure I’m dead!

In the middle of falling into unconsciousness I heard clearly someone shouting. Not one voice but many voices. Coming from behind the tomb, a very familiar figure emerged. There were lots of swings in the moonlight. The two Juăn guys were rolling around all over the place on the ground. The people continued to fight, fighting and growling at the same time. I heard Y Wen! It was definitely Y Wen. I wanted to call out but couldn’t. The night was before me. I sank slowly into the deep darkness.

By the time I opened my eyes the moon was on top of my head. The wooden tomb sculptures aloof continued to watch. No one left around me. The enemy has run away and gone from the cemetery. Not a shadow of Y Wen. I was staggering. I think my leg was injured, very painful. I held onto the trees for support. Just leaving the entombed area I caught sight of waving torches. They’ve gone to get more people. Quickly, I forgot my pain, turned and hid in a thick brush. The people asking each other:

“How many of them were there?”.

“Two, maybe three, not sure, and there was a huge monkey”.

“They have guns?”.

“Were they *fulro(united front for the liberation of oppressed races)?”.

Whooshing sound of rocks flying. I lowered myself close to the ground, retreating all the way to the back of the cemetery, where it was thick with hanging vines. The people in racket scouting. In their rage, they broke the old ancient urns displayed on the tomb walls. In the light of the burning torches. I saw one of them standing on the roof of one of the tombs peeing. Cursing and swearing, as they couldn’t find any of their enemies. One of them lifted his rifle in a tirade of gun fire. The sound of the bullets hitting Mount Chu Mang came bouncing back, sounding like thunder at the beginning of the wet season.

Days after that, the strangers from the rubber plantation kept coming over to seek revenge. But, at the sound of other people I took myself to the cemetery to hide, as for Y Wen there was never a sight of him again. They threatened H’Nhi:

“Whore, you’re hiding those Fulro right?”.

“Whore, you better tell us, or we’ll kill you!”.

H’Nhi said nothing, blankly looked at them laughing. She didn’t wear a top, both of her breasts pointing up, clueless/dumbly laughing. A couple dozen pairs of eyes ogling them. One tall guy, who looked like their boss, threw his gun on the ground, lifted H’Nhi straight up from the ground and carried her into the hut. Hidden in the cemetery, I saw everything, heard everything but dare not go back. Watching for a while, both of my eyes darken, my head aching thumping. Dark clouds pulled across like a crockery lid covering the Basin. The cries, the screaming, the sound of H’Nhi gasping for breath also sank into those thick dense dark clouds. I rubbed my eyes several times, still it was dark like it was in the forest in the middle of the night.

I was blind!

I couldn’t see the road, so I crawled around looking for a path somewhere amongst the shrubs and trees to return to the wilderness. Staying with H’Nhi at a time like this is too dangerous. Those strangers won’t stop looking for me till I’m dead to quench their anger. What I didn’t understand was, they kept asking who and where the Fulro were. It was definite that they hated and really resented these Fulro guys for reacting like that.

Yang has blessed me with a healthy strong body when I came to Kroa, but now, leaving Kroa, I can no longer see my way around. As I walked I tried to listen for the rustling of the forest for direction. The spasmodic despairing call of the T’lang, may mean it’s the middle of the night. A fresh breeze from the forest came flooding in from all around. There was the sound of running water, the sound of falling water cheery to the ear becoming clearer. I let out a breath, I’ve returned to the forest, even if I die in the forest I’ll be at peace, better than being a target for strangers to hunt. I just managed that thought before I collapsed with exhaustion, into unconsciousness.

I wasn’t sure how long I was out, but the sound of falling water woke me up. The sound of running water was very familiar, it can’t be… My feelings couldn’t possibly have tricked me, clearly, I’ve made a mistake, this is no wilderness. This is Kroa’s water trough! The water running down the bamboo troughs now could be heard very clearly, it was impossible to mistake it. It turns out, I went the opposite way back to the village. Fine, if that’s what Yang wants, Yang Die has made me live in Kroa ville so I must die in Kroa ville of the Basin by Mount Chu Mang, there’s no other way! Remembering old Ma Noi’s eyes full of forbearance and sad voice the day he set me on my way from the village, I couldn’t stop worrying. Definitely someone will find out I’ve returned, definitely the village elder will call for a village meeting, and I will definitely be chased away… The thought up until here, I couldn’t hold back my tears. I was already blind, I couldn’t see my own tears, definitely, the tears are still green! Shuffling about, I looked for a brush to crawl into. Nothing would compare to now, I wanted to die, die quickly, can’t let the villagers catch me, can’t let the people chastise/admonish me, I won’t allow myself to endure old Ma Noi’s sad eyes. At the moment, living for me is a torture, torment.

Perhaps, it was late afternoon. There were noisy footsteps looking for the water bay. There were tired steps, there were worried steps, there were happy feet, all were looking for Kroa’s water trough after a long day. The laughter and chatter, gushing mixed in with the trickling water, these are the familiar sounds of the Kroa people no matter where they’ll be across the nine mountains, ten forests impossible to forget. I tried as much as I could to make myself smaller amongst a brush of yellow tithonia so no one could see me, or recognize me anymore. I will stop eating, stop drinking, won’t say a word, won’t complain, I shall die here, by this adored familiar water trough, I would have been content.

I don’t know if Yang Die was trying to test me or if it was a bad prank, but he wants me to endure all the torment before I may be reborn into another life. Because, I still had to live. The children in the ville had found me when they were looking for crickets in the bushes. They carried me back to the ville when I was still unconscious. Not until a rough callous warm hand was placed on my forehead, I began to wake up. Old Ma Noi! It was old Ma Noi or was it old Âng, I couldn’t tell the difference anymore, a laden tired voice:

“You monkey, what’s the matter, why did you have to hide in the bushes, no one in Kroa would do that?”.

There were a lot of whispering, footsteps all around, I guessed that I was in the village elder Ma Noi home, all familiar voices. I tried to open my eyes but could no longer see. There was another very familiar voice not sure whom:

“It’s that monkey Kra, people, that silly monkey!”.

“Kra, what’s the matter with you, you can’t see us?”.

“Kec…”.

“Dear Yang, Kra is blind people!”.

Ma Noi leaned closer to my face, his words choking:

“What happened to you Kra?”.

“Kec, kec… how would I know…”.

“That stupid monkey”.

“Beat him to death, he dares to ridicule all the Yang, he pissed on our traditional law!”.

“Beat him to death”.

The loud shouting, Ma Noi’s tired laden voice:

“You should go, run, up Mount Chu Mang Kra! Everything has fallen apart…”.

I was not afraid, on the contrary, I was strangely calm. I had thoughts of returning here to die, why would I run up anywhere? I stuck out my chest, inhaled till my chest was distended, a wind came from the valley, smells of fresh soil. I was very content, Yang Die dear. The shouting continued to surround me. Suddenly, I heard in the wind from afar, H’Nhi crying! I jumped up with all the strength I had left, I can’t die here, I have to go and rescue N’Nhi and her son! I ran, stumbling, rolling, running towards the cries. The shouting became quieter behind me. I kept at it moving forward not knowing how but I was at the summit of Mount Chu Mang.

I stopped at the touch of a gush of strong cold wind. The wind spilling across a section of ancient trees as though a storm was coming. I had taken the wrong direction following H’nhi’s cries, but here there’s no more evidence of it. In the end where can she be? Within this vast endless wind, within the endless sounds of clashing blades mixed up with the sound of the Đinh buôr pipes. The sound of rolling boulders, laughing children, the sombre sounds of the gong. Where hidden are those sounds, now rushing back all at once, crazy all mixed up. I can no longer see with my eyes, to know for sure where I was exactly. Then suddenly, there was a stench, like of a decomposing dead animal, or a smell of blood! Rolling logs, hoof prints all along the length of the vast mead, the sombre headless carved tomb statues, and H’Nhi quietly carrying her baby walking (away)…

The images, sounds and smells unclear tightened around me, drilled into my brain and heart. I couldn’t handle it anymore, I was too tired. Waiting for a strong wind to come by, I shall let go and jump off to end everything.

To my surprise, there was a flash of light, completely dry. A bright rainbow appeared in front of me, glaring, blinding. In that heavenly light, all the people I love were lined up, walking. Old Âng was at the front, coughing as he walked, his face all wrinkly, old Ma Noi behind him, head lowered/bent over thoughtful, Y Wen after that, a huge piece of his chest had been ripped out. H’Nhi carrying her baby in the middle, she was singing or crying, mouth gaped/wide open, hands wiping away tears, further behind were the villagers from Kroa, at the end was Y Đoan swaying… All were heading towards the mountain, on the other side of the mead, on the other side of the rainbow, on the other side of the wind, steadily they stepped on/walked. I quickly stepped onto the rainbow, head forward chased after Y Đoan, so I could catch up with everyone. The bright red rainbow surrounded me, my whole body immediately turned red as though on fire, emitting lines of aqua blue smoke.

Lines of smoke and the fragrance of herbs there began a new journey amidst the vast vast mead.

Epilogue

A beggar with a scarf on his head, loinclothed had roamed the mead for a long time. One day arriving at a vacant westerly plot sat resting under a Konia. Bright shiny hairy demons sat down, to tempt him:

“Hey, do you want to play a game of forest green!”.

“What kind of game is that?” – the beggar asked.

The demons said:

“The kids call it a game of coveting the heart, hide and seek!”.

“Looking for whom? Hiding from whom? Who’s looking?”.

“It’s like this: I’ll hide a statue in the thick bushes and with magic help it to hide, then you go and look for it, if you win you’ll get a bottle of precious wine, drinking it will cure you of evil, strength equal to all the Yang, stay young forever and never grow old”.

“What if I can’t find it?”.

“Then you’ll roam forever in the forest never finding a way home, agreed?”.

The beggar sat thinking it over for a while not sure to accept the challenge or not. The voice of temptation becomes sweeter by the moment, like a lullaby, a song. In the end, the man agreed to play a game of forest green with the demons.

The first time he won, the statue was placed in the hollow of a tree, in front of him. The second time was also in the hollow of the same tree. The third time, still the same place, but when he poked his hand in to grab it, it was gone. The statue moved, stood up and left the hollow of the tree heading directly for the forest. The demons jumped up and down laughing like crazy, they were screaming and shouting the forest down. The beggar abandoned his walking stick, quickly ran after the statue carved out from wood of the jackfruit tree. In moments, both of them had disappeared behind the deep dense foliage.

The beggar carried with him a natural desire, never objecting to an agreement to play a game with demons, with the knowledge that losing was inevitable. But it doesn’t matter, the prize at the end shall belong to those who have patience…

This magnificent journey of hide and seek shall be retold as ever ending folklore of the people in the Basin of Mount Chu Mang.

*Front Unifié pour la Libération des Races Opprimées (FULRO)

Thay hình đổi dạng là sở trường của quỷ, ai cũng biết điều đó, nhưng rồi có khi, vẫn bị quỷ lường gạt. Ăn uống no nê rồi, quỷ bày trò chơi bời để tiêu khiển. Nó biến thành thiếu nữ xinh đẹp, mắt sáng ngời như mặt trời buổi sáng, bước đi uyển chuyển như chim công chim phượng, giọng nói như tiếng nước suối ban mai giữa rừng. Nó rủ bọn thanh niên cùng nhảy múa. Những chàng trai mới lớn bị nó hớp hồn, vây quanh nó, chân nhún nhảy, mắt nhìn không biết chán. Những cô gái dậy thì ao ước có một chiếc vòng tay lấp lánh như nó. Mọi người bị vẻ về ngoài mê hoặc mà không kịp biết rằng, nó không có vú. Bộ ngực phẳng lì được ngụy trang bằng những hoa văn sặc sỡ. Mình thì thào bên tai ta với giọng sợ hãi, nó đang muốn chiếm đoạt các cặp vú của những cô gái dậy thì! Để làm gì? Ta thì thầm hỏi lại. Để làm đẹp cho nó! Để lấy sữa!

Mình nói rằng, với người Chư Mang, vú để yêu, vú để làm đẹp, quan trọng hơn cả là để nuôi con. Những người theo văn hóa mẫu hệ tôn sùng vú như một vật thể văn hóa. Và quỷ biết điều đó, biết rất rõ. Quỷ không theo phụ hệ, cũng không thích mẫu hệ, quỷ thích biến mọi chuyện thành một mớ hổ lốn, trộn lẫn thứ nọ vào thứ kia như một trò chơi nặn hình. Sau đó, quỷ đem những hình nặn đó ra chơi đùa. Quỷ  bày cho hình nặn hát:

ở đây thật đẹp

ở đây thật vui

lên đây chơi với chúng tôi

đến đây chơi với chúng tôi

men rượu ngất ngây

vòng tay ôm chặt

hoa cài trên tóc

say quên đường về

ngây ngây ngây ngây

say say say say

mới mới mới mới

cảm ơn cảm ơn…

Quỷ trộm các bầu vú, cất vào trong hang, cất vào trong các tảng đá. Những đứa trẻ sinh ra không được bú, chúng ăn những thứ khác chứa đầy chất độc. Chúng lớn lên với chất độc trong người, mắt vằn như mắt hổ, mũi dài như mũi voi, chúng vào rừng hái hoa độc để ăn, tìm quả độc để ăn. Rồi chúng say, cởi quần áo vứt đi, nằm ngủ lăn lóc ngoài hiên nhà, lúc đó, quỷ tha hồ sai khiến. Này, mày về lật ngược cái cầu thang lên, đừng cho khách đến nhà! 

Mình hỏi ta, ở Chư Mang, những cái cầu thang bằng gỗ đã bị lật ngược hết cả, đúng không? Ta cười, mình lại bịa chuyện rồi, làm gì có chuyện đó… Mình nói, mình thấy đau ở ngực… Hình như có ai đó đang cắn…

Nghĩa địa của buôn Kroa nằm về phía tây của núi Chư Mang, từ bến nước đi vào phải mất chừng nửa buổi. Người Kroa bình thường ít khi vào nghĩa địa, một phần cũng bởi vì đường xa. Thỉnh thoảng, khi trong buôn có một người về với buôn atâu, tức làng ma thì những ngày đó, người làng mới vào nghĩa địa để làm công việc tiễn đưa. Những ngày thường, nghĩa địa vắng hoe không một bóng người. Tôi cũng ít khi ghé vào đấy. 

Căn bệnh nước mắt màu xanh không thuyên giảm mà còn nặng hơn trước. Tất cả mọi người già trẻ trong buôn đều đã mang bệnh. Nó không làm cho người ta bỏ cơm hay nằm liệt một chỗ, nhưng lại là nỗi kinh hoàng âm ỉ thiêu đốt sức sống mòn mỏi từng ngày. Sinh lực của dân làng sút đi trông thấy, đặc biệt là sau khi buôn trưởng Y Wen bỏ ra đi. Những vị thầy thuốc áo trắng ngoài tỉnh chắc chắn không quay lại khám bệnh cho người Kroa nữa, đích thân già Ma Noi phải gói cơm đi qua bên buôn M’tha xa xôi để tìm thầy cúng. Sau ba ngày, Ma Noi về với vẻ mặt buồn bã. Vừa bước lên cầu thang, thấy tôi đang đuổi thằng tắc kè hoa bên vách nhà, già bảo:

“Kra, mày biết thằng Y Wen và con H’Nhi đi đâu không?”.

Tôi ngoảnh lại nhìn già. Trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, tôi thấy trong đôi mắt già nua của Ma Noi có một tia nắng màu vàng le lói, nhanh như chớp kéo xẹt qua rồi trốn mất hút dưới đôi lông mày rậm rạp. Linh tính mách báo cho tôi rằng, có chuyện gì đó không lành, thậm chí là nguy hiểm. Tôi bình tĩnh đứng thẳng lên, nhìn vào nơi tia chớp nắng vừa đi qua.

“Mày là người, không phải là khỉ, đúng không?”.

“Kéc kéc…”.

“Bất hạnh, bất hạnh…”.

“…”.

Ma Noi lẩm nhẩm câu gì nữa trong miệng mà tôi không kịp nghe rõ, rồi già bước vào nhà trong, bỏ tôi lại một mình. Là người thì sao, là khỉ thì sao? Hay là tôi có liên quan gì đến tai họa mà người Kroa đang phải gánh chịu. Lão thầy cúng bên M’tha đã nói gì với Ma Noi? Những ngày tiếp theo nữa, già Ma Noi cũng không hé răng cho tôi biết cái gì đã làm nên bất hạnh. Đám hoa dại đã nở vàng bên phía dưới ngòi nước. Tôi nhìn quanh, cả thảo nguyên đang chuyển sang mùa khô mới. Mùi hương hoa cà phê từ vạt rẫy bên núi Chư Mang thơm ngào ngạt. Đàn bướm trắng từ trong thung lũng bên sườn núi bay túa ra đông như đi hội. Thế mà những ánh mắt người Kroa vẫn không hết tối tăm. Gặp tôi, họ nhìn đi chỗ khác. Tôi hỏi lũ bướm:

“Tụi mày có biết vì sao không?”.

“…”.

“Chúng mày có biết H’Nhi đi đâu không?”.

Chúng giương những cặp mắt to nhìn tôi phá lên cười và bay qua. Chúng không biết, tôi không biết. Tôi hỏi già Ma Noi:

“Kéc, kéc, tại sao, tại sao?”.

Ma Noi ôm chầm lấy tôi và òa lên khóc thật to:

“Lão thầy cúng nói, mày không phải là khỉ, mày là người, Yàng đã phạt người Kroa vì tội để mày sống chung với người với một bộ lông khỉ…”.

“Kéc, kéc…”.

“Mày không hiểu thật ư? Chính mày đã ngủ với H’Nhi, đúng không?”.

Yàng ơi, oan cho tôi quá! Tôi đã ôm lấy H’Nhi, sưởi ấm cho nàng trong những lúc nàng cô đơn và đau đớn. Nhưng làm sao tôi lại có thể phạm điều gì cấm kị, dù đó là người mà tôi yêu nhất trên đời này? Không thể thanh minh bằng lời, nước mắt tôi giàn giụa. Kì lạ chưa, nước mắt của tôi cũng màu xanh! Già Ma Noi buông tôi ra, nhìn vào gương mặt tràn ngập nước mắt của tôi, miệng không ngớt lời:

“Đúng rồi, đúng thật rồi! Lão thầy cúng bảo nếu nước mắt mày cũng màu xanh thì tất cả mọi điều lão khẳng định đều là sự thật”. 

Tôi lặng lẽ chùi những giọt nước mắt mặn như muối, cay như ớt đang tràn ra. Tôi hiểu rồi, tôi chính là nguyên nhân của mọi nỗi khổ đau của bà con. Tôi hiểu rồi, những ánh nhìn tăm tối mà mọi người dành cho tôi những ngày qua chính là vì lẽ đó. Yàng Aê Diê ơi, đấng tối cao của người Êđê Dham ơi, sao lại đặt tôi vào tình cảnh này? Ma Noi nói:

“Lũ làng cũng thương mày lắm lắm!”.

Nhưng tôi hiểu câu ấy là:

“Mày phải đi khỏi buôn làng thôi…”.

“Kéc, kéc, sẽ đi, sẽ đi…”.

“Nhưng mày sẽ đi đâu?”.

“…”.

Tôi không biết, nhưng tôi phải đi. H’Nhi của tôi cũng đã đi rồi, tôi còn gì để vương vấn với ngòi nước Kroa nữa! Phải rồi, tôi sẽ đi tìm H’Nhi. Nhưng không biết ai xui khiến bước chân, tôi nhắm đường vào nghĩa địa mà đi. Già Ma Noi bảo tôi không phải là khỉ, nhưng tôi đâu phải là người. Tôi đã thấy cái công việc chung chạ ấy giữa H’Nhi và Y Wen trong cái chòi rẫy vào buổi trưa hôm ấy. Tôi đã ghen ghét, đã thèm muốn, đã cháy khát cổ họng. Nhưng tôi vẫn chỉ là một thằng khỉ lông lá mà thôi. Yàng lấy lẽ gì mà dám phạt người Kroa khi tôi gần gũi với người tôi yêu thương nhất? 

Đã bao nhiêu lâu tôi không ghé vào nghĩa địa, hình như lần cuối cùng đã cách đây năm mùa mưa. Thế mà giờ đây, vạt đất bên đồi với những nhà mồ nhỏ to đã hoang tàn quá thể. Những pho tượng nhà mồ lún chân vào trong đất nhão với bộ mặt nham nhở. Nhiều cái đã bị gãy, có pho tượng cụt mất đầu, chỉ còn lại thân mình trần truồng với dương vật màu đen loang lổ. Xa xa, mấy tán cây đã ngả màu vàng, chuẩn bị mùa rụng lá. Hình như có tiếng người. Hay là âm thanh của lá? Tôi trèo lên trên đầu một pho tượng, dỏng tai lên nghe. Tiếng người thật, rất quen! Một luồng nước lạnh chạy dọc sống lưng, hay là tiếng H’Nhi? Tôi trèo thẳng lên ngọn cây cao để tìm kiếm, không lẽ H’Nhi lại ở đây, trong khu đất dành cho người chết? Chẳng lẽ H’Nhi không còn chỗ nào trú ngụ nữa hay sao?

Từ trên ngọn cây gỗ tếch, tôi phóng tầm mắt ra xung quanh. Hóa ra, nghĩa địa buôn Kroa nằm khá gần với bờ sông Sêrêpốk, chỉ cách có một quãng đồi, bên cạnh là núi Chư Mang sừng sững. Từ đây có thể nhìn xuống vùng Lòng chảo bát ngát màu xanh. Những vạt đất tốt của vùng Lòng chảo, đó là nông trường cao su, tôi chắc mẩm. Có một con đường màu đỏ vắt ngang từ nghĩa địa đi qua rừng cao su. Ở đầu này con đường, cách chỗ tôi đứng một quãng, có một mái nhà bằng tranh vừa mới cất, màu cỏ tranh còn rất mới. Tiếng người phát ra từ mái tranh ấy. Định hướng xong, tôi tuột xuống chầm chậm tìm đến ngôi nhà.  

Nhà không có cửa. Mấy tấm vách bằng tranh đan vội che sơ sài. 

Trong nhà đặt một cái phản. Trên cái phản ấy, có một đứa bé đang khóc. Đó chính là âm thanh mà tôi nghe được khi còn lang thang trong nghĩa địa. Thằng bé nằm ngửa, thấy tôi, nó càng khóc dữ hơn. Nhưng lạ một điều là giọng nó nghe rất quen, như thể âm thanh của một người nào đó mà mình đã từng gặp trong cõi xa lắc xa lơ. Có tiếng bước chân hối hả đi tới. Tôi vừa quay ra cửa thì đụng phải H’Nhi đang bước vào. Nàng nhìn tôi bằng con mắt ngạc nhiên im lặng. Hóa ra là thế, đó là con trai của H’Nhi. Hai mẹ con nàng đã chọn nơi này làm nơi trú ngụ. Tôi tránh đường cho nàng bước đến với con, hai môi tê rần. Hình như nước mắt tôi đang chảy xuống. 

Đứa bé ngậm chặt vào vú mẹ, nín khóc. H’Nhi vừa cho con bú vừa hỏi tôi:

“Kra đi đâu mà vào đến tận đây? Buôn làng thế nào rồi, già Ma Noi có khỏe không?”.

“Kéc, kéc…”.

“Làm sao mà khóc thế Kra?”.

Tôi không trả lời được, nước mắt lại chảy vòng quanh. Làm sao mà H’Nhi biết được là tôi đi tìm nàng. H’Nhi lại kêu lên:

“Nước mắt Kra cũng màu xanh à?”.

“…”.

Tôi muốn kể hết mọi sự cho H’Nhi nghe mà không tài nào thốt nên lời. Tôi muốn nói với nàng rằng, H’Nhi ơi, người buôn Kroa không ai còn tin Kra là khỉ, thầy cúng bảo Kra là người đội lốt khỉ, gieo rắc tai họa cho buôn làng… Đứa bé bú no quay ra cười đùa. H’Nhi bảo:

“Kra ở lại ăn cơm với mẹ con H’Nhi nhé!”.

Tôi im lặng, không nói đồng ý cũng không nói chối từ. Nàng đặt đứa bé xuống phản và tất tả nhóm bếp. Rất nhanh, thằng bé bò ra mép phản, tôi nhảy phóc tới đỡ nó. Nó liền ôm chầm lấy cổ tôi, cười với tôi. Kì lạ quá, nó vừa khóc thét khi nhìn thấy tôi cơ mà? Tôi bế nó ngang mặt, nhìn kỹ vào mặt. Ánh mắt nó rất quen, cả mùi thơm của da thịt nó nữa, hay là nó là người thân quen của tôi từ kiếp trước? Không, tôi không dám chắc. 

Tôi ăn cơm cùng với mẹ con H’Nhi mà không nguôi thắc mắc: Mẹ con H’Nhi ở đây, không có dấu hiệu nào cho thấy là có Y Wen ở cùng, thế Y Wen bỏ buôn làng ra đi là đi đâu? H’Nhi làm gì để có cơm gạo ăn qua ngày trong khi nàng ở một mình, lại không có rẫy? Chừng như đoán được phần nào ý nghĩ của tôi, nàng bảo:

“Kra ăn đi thôi, H’Nhi kiếm đủ gạo mà…”.

“Kéc kéc… ở đâu?”.

“Qua đoạn đường đất đỏ này là đến nông trường cao su, ở đó có người nhiều tiền, Kra biết tiền rồi chứ, có tiền sẽ có cơm gạo…”.

Tiền thì tôi đã biết trong những ngày rong ruổi cùng đoàn xiếc. Tôi chỉ thắc mắc là H’Nhi làm việc gì để có tiền, hay nàng lại đi hát? Tôi định hỏi nữa nhưng thấy ánh mắt H’Nhi mênh mang nhìn ra ngoài nghĩa địa nên thôi. Dưới đôi mắt ấy, đã có những gợn da mệt mỏi xô nhau lại. Hai hàng mi vẫn che rợp khiến cho ánh nhìn thêm âm u, hoang vắng. 

   Những ngày sau đó, khi H’Nhi vượt qua con đường đất đỏ để sang bên nông trường cao su kiếm tiền, tôi ở nhà trông thằng bé con. Nó ngoan và sạch sẽ, dễ chịu nhất là nó tỏ ra thích thú khi chơi cùng với tôi. Tôi cõng nó sau lưng đi quanh nhà, đi ra ngoài đường tha thẩn dạo chơi. Hai tay nó nắm chặt vào cái bờm lông sau cổ tôi, cười khanh khách. Trước khi ra khỏi nhà đi kiếm tiền, thế nào H’Nhi cũng để sẵn một bát gì đó, lúc là cơm, lúc là cháo đề phòng lúc thằng bé đói. Nó ít khóc như những đứa trẻ khác, chơi chán nằm lăn ra ngủ, đói thì bốc cơm ăn. Mỗi lần đi làm về, H’Nhi thường khen:

“Chô cha, Kra giữ trẻ giỏi ghê, không khác gì một bà mẹ…”.

“Chô cha, thằng con trai của mẹ không cần ôm mẹ nữa rồi, nó chỉ chơi với Kra thôi à…”.

Thằng bé cười, H’Nhi cười, tôi cũng cười. Niềm vui lây lan rất nhanh trong căn lều bé nhỏ làm cho tôi trong phút chốc quên hẳn mình là khỉ. 

Tôi ngỡ Yàng đã cho tôi được trở lại với kiếp người. 

Dạo này, H’Nhi đi làm nhiều hơn, lại thường đi vào ban đêm. Tôi không biết là vào đêm tối thì người ta có thể làm được việc gì để kiếm ra tiền. H’Nhi cũng không nói với tôi. Có những đêm thật khuya nàng mới về, người nồng mùi rượu! Yàng ơi, H’Nhi của tôi biết uống rượu từ lúc nào? Thằng bé ngủ say, nhưng tôi không ngủ được. Tôi bỏ củi vào bếp cho ngọn lửa bùng lên. Trong ánh lửa chập chờn, bóng H’Nhi xiêu vẹo trên vách. Nàng cười và nói câu gì đó bằng thứ tiếng mà tôi không hiểu lắm. 

Thấy tôi nhìn ngơ ngác, nàng bảo:

“Có gì mà khó hiểu hả Kra, H’Nhi bây giờ là con đĩ mà…”.

“Kéc kéc…”.

“Vẫn không hiểu hả, Kra kém quá, mấy năm sống ở phố mà không biết con đĩ là cái gì à?”.

Yàng ơi, làm sao tôi hiểu hết được. Tôi ra phố là trò nhào lộn kiếm tiền chứ có phải đi học làm người đâu mà biết! H’Nhi cởi bỏ quần áo rồi ngật ngưỡng đi ra đầu chái múc nước từ trong thùng dội lên người ào ào. Tự dưng, tôi thấy người mình rét run, lạnh cóng. Lửa đã tắt, nhưng trên bức vách vẫn còn in hình người con gái trắng nõn nà. Tôi ngồi im nhìn bóng hình nàng nhảy múa. Văng vẳng đâu đây tiếng hát quen thuộc, nghẹn ngào tiếng hát/ nghẹn ngào lời ca/ nghẹn ngào vầng trăng/ nghẹn ngào tiếng cười…Tiếng hát rõ dần, tràn ngập, cả tiếng cười nữa, tiếng cười man dại như nước sông Sêrêpốk mùa lũ quét. Đi theo sau tiếng hát và tiếng cười ma mị ấy, H’Nhi trở vào. Nàng nói:

“Kra ơi, lên ngủ với mẹ con H’Nhi thôi, lạnh thế này, chết rét mất…”.

“…”.

“Ngủ với H’Nhi thôi Kra ơi…”.

Bao năm nay với kiếp khỉ, tôi đứng từ xa nhìn nàng, đến bây giờ, tôi mới được gần gũi H’Nhi thực sự. Người có đùa cợt không hở Yàng Diê! Giọng H’Nhi đã méo đi vì lạnh:

“Kra đâu rồi, lạnh lắm…”.

Tôi bước lên phản với H’Nhi mà tiếng gì đập trong ngực đùng đùng như súng bắn. Người tôi cứng như tượng gỗ, lại mềm nhũn như nước, có thể tan chảy ra bất cứ lúc nào. Tôi không biết là mình đã đi bằng chân hay bằng tay nữa, chỉ thoáng chốc, tôi đã nằm bên cạnh H’Nhi, ôm riết lấy tấm thân run rẩy mềm mại. H’Nhi cũng ôm chặt lấy tôi, dụi đầu vào bộ ngực lông lá mềm mại mà vạm vỡ của tôi. Mùi thơm cây rừng không biết từ đâu tỏa ra ngây ngất, như mùi yêu kiếp trước. Tôi ôm chặt H’Nhi, hít căng lồng ngực mùi thơm quen thuộc. Hình như thân thể tôi được nhào nặn từ nước và lửa. Toàn thân tôi bừng bừng tan chảy giữa mê man hoang dại đêm rừng đầy tiếng thác gầm lửa réo và súng nổ. Cánh tay mềm mại của H’Nhi vẫn ghì riết lấy tôi. Cả thế giới hình như cũng đang tan ra thành nước, chảy ào ạt, miên man trong hỗn độn trăng sao của kiếp trước, kiếp này và cả kiếp sau…

Tiếng khóc thét của thằng bé làm tôi giật mình tỉnh giấc. Trời đã sáng rõ. Một tia nắng vàng ươm chiếu thẳng vào mặt nó. Tôi nhảy phóc dậy, vẫn nghe mùi hương rừng đêm qua phảng phất. Hình như có một dòng suối thật hiền, thật mát đang chảy qua cơ thể tôi. Nhớ lại chuyện đêm qua, một cảm giác êm ái xen lẫn nghẹn ngào bóp nghẹt lồng ngực. Tôi chạy ra ngoài, nhúng đầu vào thùng nước. Nước mát vây quanh đầu, vỗ về an ủi, lại khiêu khích châm chọc. H’Nhi đang làm gì đó dưới bếp. Giọng nàng vẫn dịu ngọt như không có chuyện gì xảy ra:

“Chàng trai, dậy đi thôi, dậy ăn sáng nào…”.

Không biết nàng đang nói với ai, chắc là với thằng cu con kháu khỉnh. Nó ít khóc, mà khóc lại không hề chảy nước mắt. Nghĩ đến nước mắt, tôi lại nhớ đến căn bệnh kỳ quái mà dân làng Kroa đang phải chịu đựng. Chắc họ căm thù tôi lắm. Một thằng khỉ đột tự dưng gây chuyện xấu làm hại buôn làng! 

Liên tục mấy ngày sau đó, H’Nhi ở nhà, không đi qua bên nông trường cao su kiếm tiền nữa. Con đường đất đỏ trước nhà đã khô lại, đỏ bầm. Hai bên đường, cỏ tranh vàng óng bắt đầu ngã rạp xuống. Mùa khô đang thong thả đi qua. Với tôi lúc này, mùa khô hay mùa mưa có gì đâu là quan trọng. Quan trọng nhất là tôi vẫn đang được sống bên cạnh H’Nhi với niềm hạnh phúc dạt dào mà chưa bao giờ tôi có được. Tôi chạy nhảy và hét toáng lên với thằng bé con. Nó cầm lông tôi kéo và cười như nắc nẻ. H’Nhi cũng cười nắc nẻ. Dạo này H’Nhi hay cười hơn, nhưng trong tiếng cười của nàng có gì đó không được bình thường. Đó là tiếng lá rừng xào xạc khi một trận gió lốc vừa quét qua, mệt mỏi, đau thương và hoang dại.

Tôi hỏi:

“Kéc kéc?”.

“Chết rồi mà…” – Nàng cười khanh khách

“Kéc kéc, làm sao mà chết?”.

H’Nhi lại cười to hơn:

“Y Wen chết thì ta phải lấy Kra làm chồng thôi, ha ha…”.

Đến lúc này tôi càng tin rằng H’Nhi đang nói nhảm, hay là nàng đi đêm nhiều bị ma tà nhập vào người? Một thanh niên cường tráng như cây kơnia đầu rẫy thế mà chết dễ dàng thế ư, hẳn là không thể nào. 

Sau khoảng nửa tuần trăng H’Nhi không đi kiếm tiền, một buổi tối, có hai người khách lạ vượt qua con đường đất đỏ bụi mù trước mặt tìm đến căn lều nhỏ bé của chúng tôi. Hình như họ quen biết H’Nhi. Còn với tôi, đó là những người xa lạ chưa hề gặp. Như một phản xạ bản năng, tôi lỉnh ra sau nhà nhảy tót lên bụi cây. Từ trên cành cây, tôi nghe tiếng H’Nhi cười nói, mời họ vào nhà. Họ nói cười đùa giỡn với nhau rất lâu. Bóng đêm bao quanh căn lều cỏ, bao quanh chỗ tôi ngồi. Những ngôi sao xa xôi bắt đầu nhấp nháy trên bầu trời Chư Mang thân thuộc. Mắt tôi ríu lại vì buồn ngủ. Trong nhà, tiếng nói cười vẫn lúc to lúc nhỏ, tôi nghe khi được khi mất.

“… em nhiều quá…”.

“Tiền là cái gì…”.

“…đẹp thế này cơ mà…”.

“Với ai…”.

“Nhớ nhớ nhớ…”.

“Thương thương thương…”.

Rồi hình như có tiếng ai rên rỉ trong gió văng vẳng. Tiếng nước đang tràn qua vách đá ngoài sông Sêrêpốk. Tôi chập chờn mơ thấy những con chiến mã màu trắng lao nhanh trong bóng chiều chạng vạng. Người ngồi trên ngựa thương tích đầy mình, máu đỏ đầy thân, bốc lên mùi tanh. Con ngựa vẫn mải miết băng băng trước khi rơi thẳng từ trên núi Chư Mang xuống. Tôi giật mình tỉnh dậy trước khi rơi đến đất. Những âm thanh lúc nãy biến đi đâu mất. Tôi vào nhà, hai người khách lạ cũng đã đi rồi. Ở góc lều, bếp lửa vẫn âm ỉ cháy, thỉnh thoảng ngọn lửa lại bùng lên. H’Nhi đang nằm ngửa trên phản, váy áo xộc xệch buông tuồng, bên cạnh thằng con đang mút tay cười. Miệng nàng méo xệch không biết là đang cười hay đang khóc. Tim tôi đau thắt lại vì ân hận. Sao tôi lại bỏ nàng một mình với những người lạ mặt. Người ta đã làm gì nàng. Tôi kêu lên đầy đau khổ:

“Kẹc kẹc…”.

Nghe tiếng tôi, H’Nhi rùng mình, như thể nàng đang ở một cõi nào xa lắm vừa về lại. Nàng nói thầm thì:

“Không sao đâu Kra, H’Nhi vừa làm đĩ kiếm tiền đó mà!”.

“…”.

“Làm sao mà Kra hiểu được, những người đàn ông xa lạ kia đã đưa tiền cho H’Nhi sau khi…”.

Tôi gào lên thảm thiết, tôi hiểu rồi, hiểu hết rồi. Tôi ôm lấy đầu. Nhiều tiếng nổ đùng đoàng liên tiếp từ bên trong. Đầu tôi như muốn vỡ tung ra. H’Nhi ơi, vì sao? Yàng ơi, vì sao? Núi Chư Mang ơi, vì sao? Không ai trả lời. Núi Chư Mang đứng lặng im như một lão già khổng lồ giả câm giả điếc. Tiếng gió gào đâu đó từ rất xa vọng về như sắp bão. Cuối cũng thì H’Nhi lên tiếng:

“Kra đau ở đâu vậy, H’Nhi vừa có tiền đây, Kra muốn ăn gì?”.

Tôi chỉ muốn ăn một thứ gì đó để chết ngay bây giờ để những tiếng sấm sét thôi không nổ tung trong đầu nữa. Nhưng Yàng chưa muốn tôi chết, bắt tôi phải sống để chịu hết đau khổ này đến đau khổ khác. 

Giữa lúc tôi đang đứt từng khúc ruột vì đau khổ ấy, Y Wen xuất hiện. Hắn đột ngột đứng trước cửa lều như một bóng ma trong buổi chiều loang lổ nắng. Thoạt nhìn, tôi không còn nhận ra hắn. Mới chưa qua một mùa nắng mà hắn đã thành người khác. Đôi mắt trũng sâu đựng đầy bóng tối. Hàng ria mép xanh rì đầy quyền uy của ông buôn trưởng ngày trước bây giờ rập rạp như cỏ mọc gò hoang. Chỉ có giọng nói là vẫn như xưa, hoặc khàn hơn chút xíu. 

“H’Nhi đâu?”.

Hình như hắn hỏi tôi, nhưng tôi không trả lời. Hắn bước hẳn vào trong lều. Thằng bé con tròn mắt nhìn người lạ. H’Nhi đang ghé miệng thổi phù phù vào bếp lửa nấu cơm, nghe tiếng người, nàng ngẩng đầu lên, rồi không biết là vui hay buồn, mừng hay sợ, nàng bật lên một tràng cười man dại. Tiếng cười ấy như một ngọn roi vụt thẳng vào người Y Wen, hắn lảo đảo, rồi rất nhanh, bước đến cạnh H’Nhi.

“H’Nhi, làm sao vậy?”.

H’Nhi vẫn chưa dứt hết tiếng cười, trả lời:

“Y Wen của em về đó hả?”.

“H’Nhi bị làm sao?”.

“Không làm sao hết”.

Y Wen ghé mắt sát mặt H’Nhi để nhìn. Hắn đang muốn tìm cái gì trên khuôn mặt ấy. Nhìn một hồi lâu, chừng vẫn chưa tìm ra cái muốn tìm, Y Wen hỏi:

“H’Nhi bị bệnh rồi?”.

Đến lúc này thì H’Nhi càng cười to hơn:

“Không, H’Nhi vẫn khỏe thường người yêu của em ạ. Mà anh đi đâu suốt gần một mùa nắng nay, người độc mồm bảo Y Wen đã chết?”.

Y Wen không trả lời, hỏi lại:

“Trơ trọi giữa rừng, H’Nhi lấy gì để ăn để sống?”.

H’Nhi hết cười, trả lời ráo hoảnh:

“H’Nhi sống với con trai, với Kra, H’Nhi làm đĩ để kiếm tiền…”. 

Không phải như tôi, Y Wen hiểu rất nhanh hai từ làm đĩ. Hai tiếng ấy đã đánh gục hắn. Hắn không hỏi thêm gì, không nói thêm câu nào nữa, ngồi lặng lẽ. H’Nhi bỏ thêm củi vào bếp. Lửa bùng lên soi rõ khuôn mặt âm u của Y Wen. Nước mắt ướt đẫm cả gương mặt! Tôi còn nhìn thấy một lỗ thủng rất to màu đen trên ngực Y Wen, trống toang hoác, nhưng trong đấy không có máu, cũng không nghe mùi máu.  

Y Wen ở lại một đêm, sáng hôm sau đi sớm. H’Nhi nói với tôi:

“Đó không phải là Y Wen đâu, Y Wen chết rồi”.

“…”.

“Đó là hồn ma của Y Wen đó! Y Wen của kiếp trước, lâu lắm rồi, từ khi còn ở Nâm Nung” – H’Nhi nói vậy và lại phá lên cười. 

Nâm Nung, cái tên ấy, mỗi khi nhắc đến, tôi lại nghĩ đến máu, nghe thấy mùi máu rất gần. Nâm Nung ở đâu? Y Wen của kiếp trước? Tôi chỉ thấy một vạt nắng vàng như máu chiếu lên tấm áo thủng của Y Wen… 

Rồi những ngày dài sau đó, thỉnh thoảng lại có một vài người lạ vượt qua con đường đất đỏ đến tìm H’Nhi. Rồi những ngày dài sau đó, tôi lại đau đớn triền miên, nhưng không làm được gì. Tôi muốn giết những kẻ lạ mặt đến với H’Nhi nhưng không đủ sức, chúng khỏe mạnh hơn, và có cả vũ khí, có lúc là dao rựa, có khi mang theo cả súng. Tôi quá hèn, không dám nhảy ra móc mắt kẻ thù, lại không dám chết. Tôi chấp nhận sống trong đau khổ, cũng không dám về rừng. Tôi nấp trong lùm cỏ tranh ven đường để nhìn rõ mặt những kẻ đi qua nhưng cũng không để làm gì. Những tiếng rên rỉ man dại của H’Nhi như những mũi dao đâm vào gan ruột. 

Sức chịu đựng của tôi quả là không tồi. Tôi đã chịu đựng tất cả những cảnh ấy suốt một mùa khô ở nghĩa địa Kroa. Những cơn mưa đầu mùa bắt đầu đổ xuống thảo nguyên. Con đường đất đỏ trước nhà gặp nước sôi lên, bùn đặc quánh. Mấy ngày liền không có ai đến tìm H’Nhi. Đêm nằm nghe tiếng mưa rơi trên mái tranh, cảm giác vô cùng êm dịu. Bên cạnh tôi, H’Nhi vẫn ngủ ngon lành. Thằng bé con ngậm chặt vú nàng, vừa bú vừa cười. 

Nếu kiếp này tôi là người, chắc chắn đây là một gia đình hạnh phúc. 

Suốt một tuần lễ mưa dồn dập, trời hửng nắng. Đỉnh núi Chư Mang xé toạc chiếc chăn đen mọng nước, vươn thẳng dậy, xanh biếc. Tôi dắt thằng bé con ra sau nhà chơi. Thằng bé mải mê với những con giun đất vừa mới bò lên, nó vỗ tay cười khanh khách. Chợt nghe có tiếng người phía trước nhà. Tôi nhảy phóc vào, lại là những gã đàn ông người Juăn từ bên nông trước cao su đến tìm H’Nhi. Tim tôi thắt lại, máu dồn lên óc. Tôi muốn nhảy bổ vào mà cắn xé nhưng thấy chúng có đến hai đứa nên lại sợ. H’Nhi đi gùi nước phía bên kia nghĩa địa, vừa về đến nơi chưa kịp đặt gì xuống thì một trong hai tên kia đã sấn sổ chạy tới. Không nói không rằng, hắn bế xốc H’Nhi chạy vào trong lều. Tiếng H’Nhi hét lên đau đớn. Tiếng hét ấy như chọc thủng màng nhĩ tôi. Mắt tôi nổ đom đóm. Tôi lao vào. Gã đàn ông đang đè ngửa H’Nhi ra phản. Hắn vừa giữ H’Nhi vừa vòng tay ra sau tự cởi quần. Cục gì đó dâng lên chẹn lấy cổ họng tôi, tôi hét rất to nhưng hình như không thành tiếng. Tôi nhảy vào, vồ lấy cái đầu đang vục vào giữa mặt H’Nhi ấy và bắt đầu cào xé. Những tiếng la hét thất thanh xung quanh. Tôi nghe tiếng gậy vụt vào đâu đó rất mạnh. Hình như thằng đứng ngoài sân cũng đã lao vào trợ giúp. Tôi nhào lộn cào và đạp giữa hai cái đầu. 

“Chạy ra ngoài sân”.

“Dụ nó chạy ra ngoài sân, thằng khỉ đột…”.

Hình như chúng đang bàn cách giết tôi. Tôi đu mình lên cửa tránh một nhát gậy vụt rất mạnh. Tôi lăn tròn ra ngoài sân. Hai gã kia đã lấy lại được bình tĩnh. Một đứa nói, không giết chết con khỉ này tao không làm người. Mặt nó toe toét máu, đỏ lòm. Nó vừa nói vừa đưa cây gậy lên dứ dứ. Thằng kia vòng ra sau lưng tôi. Chết thì chết, tôi nghĩ, kiếp này thế là đủ rồi. Tiếng khóc ai oán của H’Nhi từ trong lều vọng ra càng làm tôi điên tiết. Tôi vừa nhảy tránh cú đánh từ đằng trước vừa quay lại đu vào cổ vật tên đằng sau xuống móc mắt. Lại một cú đánh rất mạnh vào lưng tôi. Tôi buông tay ra, chạy giật lùi ra phía nghĩa địa. Phải có cây rừng che chở thì mới được. Tôi vừa giật lùi vừa nhe răng đe dọa. Cả hai kẻ thù của tôi đều đang say máu. Chúng quyết giết tôi cho bằng được. Tôi vẫn lùi từ từ, không nao núng, vừa tránh sau các thân cây, vừa nhích ra phía nghĩa địa. Trời đã nhá nhem tối. Những pho tượng nhà mồ chìm lút trong cỏ tranh xào xạc. So với kẻ thù, tôi đã có thêm lợi thế.

 Chợt thấy hai gã kia nói thầm với nhau gì đó, rồi một đứa rẽ cỏ đi vòng ra phía sau tôi. Chúng định vây lại để bắt tôi cho bằng được. Tôi vớ lấy một cành cây khô rồi nhảy lên nóc một nhà mồ gần đó. Hai thằng từ hai phía nhặt đá ném vào tôi. Một cục đá to ném trúng đầu tôi. Hình như máu đã chảy nhiều. Tôi thấy nước nhòe trong mắt. Phút chốc, hình ảnh núi Chư Mang sừng sững với vầng trăng sáng rỡ treo trước mặt tôi. Rồi trăng nhòe dần. Tôi nắm chặt lấy cây cột nhà mồ khỏi ngã. Mọi thứ chao đảo xung quanh. Tôi chỉ còn kịp nghĩ, thế là chết chắc! 

Giữa lúc chuẩn bị chìm vào cõi mơ hồ tôi bỗng nghe một tiếng hét thất thanh. Không phải một tiếng mà hình như nhiều tiếng. Từ phía sau nhà mồ, một bóng người rất quen nhảy ra. Những cú vụt loang loáng dưới bóng trăng. Hai gã người Juăn lăn lộn dưới đất. Bóng người ấy vẫn tiếp tục đánh, vừa đánh vừa gầm gừ trong cổ họng. Tiếng của Y Wen! Đúng là giọng của Y Wen rồi. Tôi muốn gọi nhưng không gọi được. Đêm tối đã bủa vây trước mắt. Tôi chìm từ từ vào bóng đen thăm thẳm.

Khi tôi mở mắt ra thì trăng đã đứng ngang đỉnh đầu. Những pho tượng nhà mồ vẫn trầm mặc đứng nhìn. Không còn ai quanh mình nữa. Kẻ thù đã bỏ chạy khỏi nghĩa địa. Y Wen cũng không còn bóng dáng. Tôi tập tễnh bước đi. Hình như chân tôi đã bị thương, rất đau. Tôi vịn vào cây để lê bước. Vừa ra khỏi khu nhà mồ thì đã thấy đèn đuốc quét loang loáng. Chúng đã chạy về gọi thêm người. Rất nhanh, tôi quên hết đau đớn, quay lại lủi ngay vào đám bụi rậm. Tiếng người hỏi nhau:

“Chúng nó có mấy đứa?”.

“Hai hay ba cũng nên, không chắc, có một con khỉ đột rất to nữa”.

“Chúng nó có súng không?”.

“Nó là phun-rô phải không?”.

Tiếng gạch đá ném vào rào rào. Tôi bò rạp xuống, lủi nhanh vào cuối nghĩa địa, nơi có những lùm dây leo rậm rạp. Bọn người là vẫn sục sạo tìm. Trong cơn tức giận, chúng đập bể những chiếc ché cũ quanh vách nhà mồ. Trong ánh sáng của đèn, tôi thấy một đứa đứng trên nóc nhà mồ đái xuống. Không lần ra tung tích kẻ địch, chúng chửi rủa om sòm. Một tên trong bọn đưa súng lên bắn một tràng. Tiếng đạn vọng vào núi Chư Mang rồi dội trở ra, nghe như tiếng sấm đầu mùa. 

Những ngày sau đó, bọn người lạ bên nông trường cao su vẫn kéo qua lùng sục trả thù. Nhưng, hễ nghe tiếng người đến là tôi phóc ra ngoài nghĩa địa trốn biệt, còn Y Wen thì không thấy tăm hơi đâu hết. Chúng dọa dẫm H’Nhi:

“Con đĩ kia, mày giấu mấy thằng phun-rô phải không?”.

“Con đĩ kia, mày không khai ra, chúng tao giết!”.

H’Nhi không nói gì, ngơ ngác nhìn và cười ngớ ngẩn. Nàng không mặc áo, hai bầu vú cũng vểnh lên, cười ngớ ngẩn. Mấy chục cặp mắt đều nhìn chằm chằm vào đó. Một tên cao lớn, chừng như là ông chủ của những đứa kia, vứt khẩu súng xuống đất, bước lại bế xốc H’Nhi vào lều. Tôi nấp ngoài nghĩa địa, nhìn thấy hết, nghe thấy hết nhưng không dám mò về. Ngồi nhìn một lúc, hai mắt tôi tối sầm, đầu đau nhức. Mây đen kéo về như cái vung đậy kín vùng lòng chảo. Tiếng khóc tiếng thét, tiếng thở hổn hển của H’Nhi cũng chìm vào trong đám mây đen dày đặc đó. Tôi dụi mắt mấy lần, vẫn tối đen như rừng lúc nửa đêm.

Mắt tôi đã bị mù!

Không còn nhìn thấy đường, tôi dò dẫm tìm đường giữa lau lách cây cỏ để về với đại ngàn. Ở lại với H’Nhi lúc này với tôi quá nguy hiểm. Lũ người lạ kia sẽ tìm cách giết chết tôi cho hả giận. Không hiểu sao, bọn chúng cứ hỏi nhau lung tung rằng đứa nào là phun-rô. Chắc chắn chúng nó ghét và thù đứa phun-rô nào đó lắm nên mới có phản ứng như vậy.

Tôi đã đến với buôn làng Kroa với một thân hình lành lặn mà các Yàng ban phát, và bây giờ, khi tôi rời khỏi Kroa, đôi mắt đã không còn nhìn thấy đường đi nữa. Tôi vừa bước đi vừa cố lắng nghe tiếng xào xạc của rừng để tìm phương hướng. Tiếng con chim T’lang rúc lên từng hồi thảm thiết, hình như đang giữa đêm khuya. Gió từ rừng tràn về mát dịu mơn man quanh mình. Hình như có tiếng nước chảy, và rồi tiếng róc rách vui tai rõ dần. Tôi thở phào, thế là tôi về lại được với rừng, dù có chết trong rừng cũng cam lòng, còn hơn là làm mồi cho khẩu súng săn của bọn người lạ. Tôi chỉ kịp nghĩ thế trước khi chìm vào cơn mệt lả, ngất lịm.

Không biết đến bao lâu sau, tiếng nước róc rách ấy lại đánh thức tôi dậy. Tiếng nước chảy nghe quen thuộc quá, không lẽ… Cảm giác không đánh lừa được tôi, rõ ràng, lúc trước tôi đã nhầm tưởng, đây không phải là đại ngàn nào hết. Đây là ngòi nước buôn Kroa! Tiếng nước đổ vào máng lồ ô ấy bây giờ nghe đã rõ ràng, không thể nào nhầm được. Hóa ra, tôi đã ngược đường trở lại với buôn làng. Thôi, đó là ý Yàng vậy, Yàng Diê đã bắt tôi sống ở buôn Kroa và phải chết ở buôn Kroa vùng Lòng chảo bên núi Chư Mang, không thể nào làm khác được rồi! Nhớ lại giọng nói buồn thảm và ánh mắt cương nghị của già làng Ma Noi ngày tiễn tôi đi khỏi buôn, tôi không khỏi lo lắng. Chắc chắn sẽ có người trong buôn bắt gặp tôi trở về, chắc chắn già làng phải họp bà con trong buôn lại, và chắc chắn tôi lại bị đuổi đi… Nghĩ đến đấy, tôi không tài nào kìm được nước mắt. Đôi mắt của tôi đã mù, không nhìn thấy nước mắt của chính mình, chắc chắn, nước mắt vẫn màu xanh! Tôi dò dẫm tìm một bụi cây bên đường để chui vào. Chưa bao giờ như lúc này, tôi muốn chết, chết thật nhanh, đừng để dân làng bắt gặp, đừng để bà con ghẻ lạnh, đừng phải chịu đựng ánh mắt đau buồn của già làng Ma Noi. Với tôi bây giờ, sống là một cực hình, một sự đày đọa.

Có lẽ, chiều đã muộn. Tiếng bước chân từ các ngả đường rộn ràng tìm về bến nước. Có bước chân mỏi mệt, có bước chân lo âu, có bước chân vui vẻ, tất cả đều tìm đến ngòi nước Kroa sau một ngày dài. Tiếng cười nói, chuyện trò râm ran xen lẫn với tiếng nước đổ róc rách, đó là những âm thanh thân thuộc mà người Kroa dù đi đến chín núi mười rừng cũng không thể nào quên. Tôi cố thu mình thật gọn trong khóm dã quỳ để đừng ai nhìn thấy tôi, đừng ai nhận ra tôi nữa. Tôi sẽ nhịn đói, nhịn khát, không kêu la, không than thở, tôi sẽ chết ở đây, bên ngòi nước thân yêu này, thế là mãn nguyện. 

Nhưng Yàng Diê đang muốn thử thách hay muốn chơi khăm tôi, bắt tôi phải chịu thật nhiều đày đọa trước khi được đầu thai làm kiếp khác. Vì thế, tôi vẫn phải sống. Những đứa trẻ trong buôn đã phát hiện ra tôi khi chúng vạch bụi cây bắt dế. Chúng hè nhau khiêng tôi về trong lúc tôi vẫn chưa tỉnh. Chỉ đến khi một bàn tay sần sùi cứng cỏi mà ấm áp đặt lên trán, tôi mới bắt đầu tỉnh lại. Già Ma Noi! Tiếng nói của Ma Noi hay là tiếng nói già Âng, tôi không thể phân biệt được nữa, phều phào, nặng nhọc:

“Cái thằng khỉ này, mày về hồi nào, sao phải chui rúc vào bụi, người Kroa có ai lại làm vậy?”.

Có nhiều tiếng người xì xào, tiếng bước chân xung quanh, tôi đoán mình đang nằm trong nhà già làng Ma Noi, toàn bà con quen thuộc cả. Tôi cố mở mắt nhưng không nhìn thấy gì nữa. Những giọng nói khác cất lên rất quen không biết là của ai:

“Thằng khỉ Kra, lũ làng ơi, thằng khỉ đột!”.

“Kra ơi, mày làm sao thế, mày không nhìn thấy tụi tao à?”.

“Kéc…”.

“Yàng ơi, Kra mù mắt rồi lũ làng à!”.

Ma Noi ghé sát mặt tôi, hỏi nghẹn ngào:

“Mày bị làm sao hả thằng khỉ kia?”.

“Kéc, kéc… tôi làm sao biết được…”.

“Thằng khỉ Kra ”.

“Đánh chết nó đi, thằng nhạo báng các Yàng, thằng đái vào luật tục!”.

“Đánh chết nó đi”.

Tiếng hò hét inh ỏi, tiếng già Ma Noi nặng nhọc:

“Mày đi đi, chạy đi, lên núi Chư Mang ở đi Kra ơi! Tan rã hết rồi…”.

Tôi không sợ hãi, ngược lại, thấy bình thản lạ lùng. Tôi đã định quay về đây để chết, thì việc gì lại phải chạy đi đâu? Tôi ưỡn thẳng ngực ra, hít căng vào lồng ngực ngọn gió từ thung lũng thổi về, thơm mùi đất mới. Tôi mãn nguyện lắm, Yàng Diê ạ. Tiếng gào thét vẫn vây lấy tôi. Đột ngột, tôi nghe đâu đó trong cơn gió xa xăm thổi về, tiếng khóc của H’Nhi! Tôi vùng dậy với toàn bộ sức lực còn lại, không thể chết ở đây được, tôi phải vào cứu mẹ con H’Nhi! Tôi chạy, vừa chạy vừa ngã vừa lăn, cứ hướng tiếng khóc mà lao tới. Những tiếng hò hét nhỏ dần lại phía sau lưng. Tôi lao đi mãi mà không biết bằng cách nào tôi đã lên trên đỉnh núi Chư Mang. 

Tôi dừng lại khi chạm phải một cơn gió mạnh rất lạnh. Gió tràn qua những vạt cổ thụ như sắp bão. Tôi đã nhằm đường theo hướng có tiếng khóc của H’Nhi, nhưng đến đây thì lại không hề thấy dấu vết nữa. Cuối cùng thì nàng đang ở đâu? Trong gió ngàn vời vợi, có âm thanh của ngàn vạn dao kiếm chen nhau hòa lẫn với tiếng kèn Đinh buôr. Tiếng đá lăn, tiếng cười con trẻ, tiếng chinh chiêng rền rĩ. Những âm thanh ấy không biết đã trốn ở đâu, bây giờ cùng ùa về một lúc, điên loạn hòa vào nhau. Tôi không thể nhìn bằng mắt được nữa, để xác định chắc chắn mình đang đứng ở chỗ nào. Tự dưng, tôi ngửi thấy mùi tanh tanh, như mùi xác súc vật phân hủy, hoặc là mùi máu! Những khúc gỗ lao vun vút, vó ngựa sải dài trên thảo nguyên mênh mông, những tượng nhà mồ cụt đầu đứng buồn bã, và H’Nhi lặng lẽ địu con đi…

Những hình ảnh âm thanh và mùi vị không rõ ràng vây chặt lấy tôi, khoan thẳng vào tận tim óc. Tôi không thể nào chịu nổi nữa rồi, mệt quá rồi. Chờ một cơn gió thật mạnh vút qua, tôi sẽ buông tay nhảy xuống để kết thúc mọi thứ. 

Bất ngờ, ánh chớp lóe lên, khô khốc. Xuất hiện một chiếc cầu vồng rực rỡ trước mặt, chói lóa, mù lòa. Trên dòng ánh sáng thần tiên, những mặt người thân yêu của tôi xếp hàng dài, đang đi. Già Âng đi trước, vừa đi vừa ho sù sụ, gương mặt nhăn nheo, già Ma Noi đi sau, cúi đầu tư lự, Y Wen đi tiếp theo, ngực rách toang một miếng rộng, H’Nhi địu con đi giữa, nàng đang hát hoặc đang khóc, miệng mở rộng ra, với tay chùi nước mắt, sau nữa là lũ làng Kroa, cuối cùng là Y Đoan với bước chân xiêu vẹo… Tất cả hướng về bên kia núi, bên kia thảo nguyên, bên kia cầu vồng, bên kia cơn gió, đều đặn bước đi. Tôi vội vã bước lên cầu vồng, cắm đầu chạy theo sau Y Đoan, cho kịp mọi người. Cầu vồng đỏ ối vây lấy tôi, toàn thân tôi lập tức đỏ rực như đang cháy, bốc lên những sợi khói màu lam.

Những sợi khói thơm mùi thảo mộc bắt đầu một hành trình mới giữa thảo nguyên mênh mông.

Thay cho lời kết

Một người hành khất đầu quấn khăn, mình đóng khố lang bạt trên thảo nguyên đã lâu ngày. Một ngày nọ ông đến bãi đất trống phía tây ngồi nghỉ dưới bóng cây kơnia. Những gã quỷ mình mẩy sặc sỡ lông lá đến ngồi cạnh rủ rê:

 “Này, chơi trò rừng xanh đi!”.

 “Đó là trò gì?” – người hành khất hỏi. 

 Quỷ nói:

 “Trẻ con gọi là trò ú tim, trốn tìm!”.

 “Tìm ai? Ai trốn? Ai tìm?”.

 “Thì nhé: Tớ sẽ giấu một pho tượng vào bụi rậm rồi hóa phép cho nó biết trốn, còn cậu đi tìm, nếu tìm được sẽ thưởng một ghè rượu quý, uống vào trừ được tà ma, sức khỏe sánh ngang với các Yàng, trẻ mãi không già”.

 “Nếu không thì sao?”.

 “Thì cậu suốt đời lang thang phiêu bạt trong rừng không còn tìm được lối về, chịu không?”.

 Người hành khất ngồi nghĩ ngợi mãi vẫn không biết nên nhận lời hay từ chối. Giọng rủ rê bên lai mỗi lúc càng ngọt ngào thêm, như ru, như hát. Cuối cùng, ông đồng ý chơi trò rừng xanh với lũ quỷ.

Lần đầu, ông thắng, pho tượng được đặt trong hốc cây, trước mặt. Lần thứ hai, vẫn trong hốc cây. Lần thứ ba, vẫn chỗ cũ, nhưng khi ông đến thò tay vào thì không thấy nữa. Pho tượng đã cựa quậy, đứng dậy bước ra khỏi gốc cây và đi thẳng vào rừng. Lũ quỷ nhảy nhót cười như điên dại, chúng hò hét váng cả rừng. Người hành khất bỏ luôn cây gậy, vội vàng đuổi theo pho tượng bằng gỗ mít. Trong thoáng chốc, cả hai đã mất hút sau những vòm lá rậm rì.

Người hành khất, mang trong mình khát vọng chinh phục tự nhiên, đã không ngần ngại nhận lời chơi với quỷ, dù biết rằng, phần thua sẽ đến với mình ngay trước mắt. Nhưng có hề gì, phần thắng sau cùng sẽ thuộc về những ai có lòng kiên nhẫn… 

Cuộc trốn tìm vĩ đại ấy sau này sẽ được kể lại trong những câu chuyện dài bất tận của người vùng Lòng chảo núi Chư Mang.