ONE SIDE OF DEATH | Tạ Xuân Hải

A short story in Vietnamese by Tạ Xuân Hải
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

You are still here, in my heart. There’s no way I could ever be rid of you? Rid? All I want is for you to remain there forever, even though I am a loyal man. You are the lore in my heart, and our love is the yarn that binds us.

My wife wants to know everything about you. She wants me to invite you home every night. But it is not what I want. Because I know, she will be sad the moment she meets you.

It is inevitable in the end that I must call upon you. You come to me in the middle of the night. You are a mystery to my wife. She’s not angry. How could anyone be angry with such an intangible force? She insists on inviting you into our soft marital bed. You were shy. But you mustered what little bravery you had, finding your strength in my eyes. 

My wife is a considerate woman. She gave us space, she sat in a chair some distance from our bed, watching us. She told us that she wanted to tell us about an old love. We were all a bit uncomfortable then right? But after a few glasses of red wine in the flickering candle light, because of my wife’s sincerity and words of encouragement, we were more sure of ourselves. We looked back at the past. Our memories came rushing. You and me wrapped in the moment, we were lifted by the exhilaration of our emotional exchange. We told her about us and the mist.

I caught a flare of jealousy in my wife’s eyes as I looked up to meet her eyes, but it was gone as soon as it did appear. She was a child listening to a tale from folklore, full of unheard of mystery and wonder.

Before we knew it, we had completely forgotten that she was even there at all. We were complete, we were one. We destroyed what was lore and touched on what was real. Instinctively we looked for the mysteries we may have deliberately denied ourselves resolution. We were at the height of our passion.

We fell asleep exhausted. In sleep, the intensity of our passion continued unceasing. We see people and we find them boring beyond the point of boredom. We are sick of the mysteries that are no longer mysteries.

At such a point, in a moment like that, what do you think will happen? The point when we had turned around and faced each other on our bed, when we no longer cared for the chase, my wife appeared. She quietly slipped into the space between us. I could hear her soft words in my ear: now you are finally truly mine.

The sky was lighting up. A speck of dust was carried away through our bedroom window by the breeze. Was that you? I had asked myself when I could no longer see you anymore. My wife lay there right by my side, her beautiful eyes and a smile of innocence on her lips. 

July 2023

MỘT KHUÔN MẶT CỦA CÁI CHẾT

Em vẫn còn ở đây, trong trái tim anh. Anh không có cách nào để đuổi em đi  khỏi. Đuổi? Chính anh cũng ao ước em sẽ ở lại đó mãi mãi, dù anh là người đàn ông chung thủy. Em là huyền thoại của anh, tình yêu chúng mình là huyền thoại của nhau.

Vợ anh muốn biết tất cả về em. Đêm nào cô ấy cũng năn nỉ anh mang em đến. Anh đã từ chối. Bởi anh biết, nếu gặp em, cô ấy sẽ buồn.

Thế nhưng cuối cùng anh vẫn phải gọi em. Em về giữa đêm khuya. Vợ anh nhìn em một cách tò mò. Cô ấy không tức giận. Ai lại đi tức giận với một sức mạnh không hề hiện hữu? Cô ấy ân cần mời em ngồi xuống cái giường êm ái của vợ chồng anh. Em đã rụt rè. Nhưng vì có ánh mắt của anh, em mạnh dạn hơn một chút.

Vợ anh thật biết điều. Cô ấy ngồi trên một cái ghế ở đằng xa, ngắm nhìn em và anh. Cô ấy bảo chúng ta hãy kể cho cô ấy mối tình ngày cũ. Chúng ta đều đã do dự phải không em? Nhưng rồi một ly rượu vang và những ngọn nến, những lời động viên và hứa hẹn chân thành của vợ anh đã làm chúng ta quyết đoán. Chúng ta tìm lại ngày xưa. Ký ức ùa về mãnh liệt. Anh và em đã hào hứng, xúc động và thăng hoa biết bao. Chúng ta kể cho cô ấy nghe về anh và em và một màn sương mỏng.

Anh có gặp một chút ghen tuông lóe lên trong mắt vợ anh, nhưng rồi nó lại biến mất. Cô ấy là một đứa trẻ đang chăm chú nghe câu chuyện cổ, với những huyền thoại xa lạ mà mê hoặc vô cùng.

Rồi anh và em quên không nghĩ đến cô ấy nữa. Chúng ta sống trọn vẹn cho nhau. Chúng ta phá vỡ huyền thoại và chạm vào cõi thực. Chúng ta lao vào bản năng, để đi tìm một điều bí ẩn mà ngày xưa chúng ta không biết hay cố tình không biết. Chúng ta đi đến tận cùng đam mê.

Chúng ta lăn ra ngủ. Trong giấc mơ, chúng ta đã thôi không còn rực rỡ. Chúng ta chán ngấy nhau. Chúng ta chán ngấy những điều bí mật giờ đây không còn bí mật. 

Đúng lúc đó, ngay lúc đó, em biết không? Ngay lúc chúng ta quay lưng lại với nhau trên chiếc giường thôi không còn trò đuổi bắt, vợ anh đã xuất hiện trở lại. Cô ấy lặng lẽ chen vào giữa hai chúng ta. Anh nghe cô ấy thì thầm: giờ thì anh đã thuộc về em.

Hình như trời sắp sáng. Một chút bụi bị gió hất tung ra ngoài khung cửa. Phải em chăng? Anh tự hỏi khi không còn thấy em đâu nữa. Vợ anh nằm bên, đôi mắt đẹp và một nụ cười thơ trẻ trên môi.


Tạ Xuân Hải, the poet and  YouTuber is a native of Ma Thanh commune, Yen Thanh district, Nghe An province.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

FIRE | Tạ Xuân Hải

A short story in Vietnamese by Tạ Xuân Hải
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

Wearing my scyrte of fire in public, I expected the derogatory comments aimed at me. Besides the insults, time and again I was thrown into a lock up. They blamed me pretty much for all the fires in the city. But it’s not because of me. It’s all a lie.

I wore the flames, simply to add colour, not only that, I wanted to add a delirious amount of colour to this life.

There’s no reason to hate my scyrte of fire, while those in fur and leather were allowed to roam freely in the street. If I was the reason for the fire at the market two months back, then they were the vicious murderers two weeks back: A woman had her head bitten off and her body was riddled with claw marks.

 But there was no way of making them understand, because they refused to listen. I explained that fire is not always hot, or hot enough for the cremation of human flesh. It encourages us, embraces us. It turns us into a source of light. They threw buckets of dirty water at me. If I tried to say anything to defend myself, they would reply by picking up the receiver and calling the authorities. And that afternoon, “the trouble maker” would return home with a collection of black and blue bumps and bruises.

I have no intention of ever discarding my scyrte of fire. But for the shakes of prosperity, I would leave the house with a grey coat over my scyrte. The sun hid behind the scattered clouds. I dropped by Suri cafe, chose a table in the back corner, where a freshwater mangrove draped a carpet of fiery red blossoms on the concrete floor and ordered a cappuccino. I sat in the corner quietly sipping my coffee, discreetly opening the collar of my coat to light a cigarette. The flames were happily dancing without a sound. A guy from the West Highland sitting on the other side of the cafe would sometimes look up at me from the corner of his eyes. A few guys from Gin were playing cards at a table near the counter and they were openly hostile. They would now and then punch the wall angrily, they were ready if necessary to teach me a lesson with their fist. I ignored them, they had nothing to do with me, so I stuck to myself. I inhaled each breath of the cigarette deeply enjoying the warmth of the flames inside my grey coat. I thought about my unfinished short piece of fiction. I like sharing new ideas with my friends and colleagues. But from the moment I put on my scyrte, people began to avoid me. It seems strange, since I had believed that they too had nurtured and coveted these flames passionately, and yet now they avoid me. What’s worse, they say that I am the strange one. Miên, I thought was the most open minded person I knew, five days ago, had returned all the books he had borrowed from me. He was obsessed with these books, and he was always talking about them, and there he was throwing the books onto my bed with a look of disgust on his face. Before he proceeded to leave without saying goodbye.

The guy from the West Highland came over to ask me if I could light his cigarette. I gave him my half spent cigarette. After lighting his cigarette, he asked if he could have a word. I nodded. He pulled a plastic stool over and sat down. He said he also has a scyrte of fire. Where he lived, they all own one kind of scyrte or another. But people with white faces had turned up and did everything they could to stamp out the flames. He was the only person who had managed to escape alive, only because that particular day he was foraging in the forest, busy chasing after a rainbow coloured bird. I sat there sharing his pain and regret. He told me it is better to be careful. I nodded. He asked if he could see the scyrte. I unbuttoned my coat so he could take a peek inside. He took a long look at it, now and then he would lift his hands to almost touch the flames feeling their warmth, as though to see how hot the flames were he would hover his hands over them. He also gave me a look at his flames, the flames burned vigorously beneath his blue coat with exquisite embroidery. Before we were fully aware the blokes from Gin had surrounded us. One guy with protruding eyes emptied his glass of water on my face, the others were already on top of me kicking, stomping and punching whatever part of my body they could get to. Calmly the man from the West Highland grabbed a hold of each collar at a time, and he proceeded to punch each face on after the other. Once everything was settled. The West Highland guy helped me back to my place.

After the incident at Suri, there’s always someone hovering at the front of my house. They pretended as though they were doing nothing but they were keeping an eye on me. The guy from the West Highland (Y Thi) would drop in a couple of times a week. He gave those guys at the gate a look of bloody murder each time he stepped through the gate. We would sit at the front of the house under the awnings and talk about the fires, dissecting each flame, and discuss the books about these fires. Other times we would talk about my short pieces of fiction, anh the ones he was working on, Y Thi is an avid writer, having written many stories about his old home village. During those cold lonely days Y Thi was my sole confidant. Now and then we would take a ride to a nearby forest, and spend the entire day there. We would make camp, go fishing, and admire each other’s flames. Y thi sung a song that sounded like an offering to the gods. His voice would rise suddenly to then drop suddenly, scattered with blê bê mê blê hummed throughout the song. I didn’t understand the words but I could feel each haunting diction through Y Thi’s eyes. When the song picks up, he would stand up with all the flames flickering freely across his back and torso, he danced a dance which seems to me as though, even the sun may forget to descend over the mountain.

It was a wonderful time in my life, until the day Y thi was murdered. His chest was apparently ripped open at VẦNG HỒNG bar. I was fairly sure the culprits were the guys who were always hovering around the alley near my place. And the investigation of his death ceased mysteriously without an explanation. I knew then that there was nothing I could do more than what was already done. I rarely left my house after that, I spent my time sitting by the window watching the flames dancing on my body. I remembered the song Y Thi sang, and how he danced. I thought about his home, from the young to old, they all knew how to play with each flame and harness their fire. A tiny village halfway up an imposing mountain named Chư Kpô.

Y Thi passing left me truly sad. I was sad because Y Thi was gone, I was sad because gone were the Highlanders who had embraced fire. I felt sad for my own disposition, having to live here, amongst people who wanted to find all kinds of opportunities to quench my fire with their dirty water and sewage, and  where my fire had to be covered up with a grey coat. My fire, sometimes I thought, how I had to hide it, as though it was some kind of illegal contraband. The only thing I could do was to burn alone, burn through my writing, through my fictional creations, with the hope that one day, people might understand me. But no, each draft I sent to an editor, it was consistently sent back, missing not a word.

Every couple of weeks, I would get on my motorbike and head for the forest, after some hiking I would sit by the tiny stream. Hopeless and despondent, I missed Y Thi, the time of the day I missed him the most was when the sun began to settle out of reach, behind the mountain. I would take my grey coat off and dance like someone who was possessed, all the while the flames would dance all around me, and I would run across the grass, through the brushes and trees, howling loudly at heaven and earth. When the night came to a close, I put my coat on, like a cloak of sadness and headed back to town, back to my stepmother.

Then one morning, the postman delivered a parcel neatly wrapped and fastened carefully with cord. I opened it up to find a thin pad of paper, the first page had the title written in large print, heavy set but refined and polished: Fire. It was the short fiction Y Thi had often talked about. It seemed he had predicted his own demise, he was quite sure of his destiny.

***

The elder K’sê said: we all have scyrtes of fire. The scyrte renders us with the awareness of wild animals and is the source of warmth though the winter; the scyrte is our source of joy and lust for life. Y K’nông, the god of the wind never ceases to blow, continues to kindle these endless burning flames. Hey strangers from afar, you have turned up one afternoon. All you want to stamp out our fire. You want us to be in perpetual darkness, you want us to bow down and submit to the cold of the old forest. You refused to acknowledge the fire in our blood, the fire that continues to burn as it courses through our veins, and it continues to burn to the day we are born again after death.

***

I began to write every night, and then immediately set fire to what I just wrote. The flames falling across the tile floor danced, pulsating in time with the flames on my body. A strangely addictive satisfying sensation. Then the day came, a joyous moment, I saw Y Thi again, his body was flickering and he was on fire, he said he had been reunited with the people from the village. No matter where they are, they continue to passionately burn. 

Once a month, you can find them right by the spring, singing and dancing. Frightened, the shadows would retreat into the forest. The shadows pale with fear from the lack of sleep. Y Thi would often come and visit me after that. When he was in the mood, he would sing and dance. I would simply sit there with my eyes twinkling, swaying along with the rise and fall of Y Thi’s voice. I don’t know if those guys outside my gate could see Y Thi or not, but every time Y Thi turned up, in the middle of the night there would be a hail storm, bouncing off the tile roof and awning. Y Thi was upset every time this happened. Y Thi suggested that maybe he should stop turning up at my place, otherwise there won’t be a house left, and there’s the matter of my life being in danger. But I was insistent on Y Thi’s visits, because the truth is that he was the best thing that had ever happened to me, he was the joy of my life. Y Thi would then smile sadly.

One week, then a month passed by, and there was not a sign of Y Thi. Those idiots were still outside by the gate, and some nights, their howling was unbearable. How could I possibly continue to live like that, it was probably better to live in hell. My blood boiled and the flames grew bigger and bigger. I had wished that only these flames could burn them alive, into nothing but ashes. In moments like that, I couldn’t keep a hold of myself, I would run outside with my scyrte fully exposed to the world. I wanted to kill anyone who was in reach. This time I caught sight of them down the road. I picked up a brick, chased after them. They ran away screaming as soon as they saw me, waking up the whole town. Windows burst open, people stuck their half asleep uncombed head out the window, looking down into the street. The NEW ART store was on fire. Someone had set it on fire and blamed me for it. Then came the sound of police sirens.

I woke up to Y Thi holding my hand, as he guided me higher and higher into the night sky. The flames engulfed me, wrapped me up in its warmth, soothe the gaping open hole in my chest. The flames were also singing on Y Thi’s body. Beneath us, the streets were engulfed by darkness. Then we descended, we landed right by a tiny spring, where there were an uncountable number of flames dancing, celebrating.

We are life, the flames sang, their voices echoing into the night, those who love us will live forever, even after death.

July 2023

LỬA

Tất nhiên tôi sẽ nhận được những lời phỉ báng khi mặc chiếc áo lửa ra đường. Và không chỉ như vậy thôi đâu, nhiều lần tôi còn bị tóm cổ và dẫn về đồn. Người ta cho rằng tôi là nguyên nhân của hầu hết những vụ hỏa hoạn xảy ra trong thành phố. Nhưng có phải tôi đâu. Hoàn toàn không phải. 

Tôi mặc những ngọn lửa ấy, đơn giản chỉ vì muốn cuộc đời này có thêm một sắc màu, hơn nữa, một sắc màu cuồng liệt.

Tại sao ghét bỏ chiếc áo của tôi, trong khi lại tỏ ra sùng kính những kẻ khoác bộ da thú nghênh ngang đi lại ngoài đường? Nếu tôi là nguyên nhân của vụ cháy chợ cách đây hai tháng, thì hẳn bọn họ phải là hung thủ của vụ giết người hôm thứ hai tuần vừa rồi: Một người đàn bà bị gặm mất đầu và trên người đầy những dấu vết của móng vuốt.

Nhưng chẳng cách nào làm cho người ta hiểu, bởi họ không chịu lắng nghe. Tôi đã nói với họ rằng lửa không phải bao giờ cũng nóng, hay nó không nóng theo cái cách thiêu rụi người ta. Nó chỉ ôm ấp và làm ta phấn khích. Nó làm ta trở thành nguồn sáng. Họ hất những chiếc thùng đầy nước bẩn vào người tôi. Nếu tôi có gắng nói thêm điều gì đó, họ đáp lại bằng cách nhấc điện thoại và gọi cho cảnh sát. Chiều hôm ấy, “kẻ phá hoại” trở về nhà với vô số vết bầm tím trên người.

Tôi chẳng đời nào chịu cởi bỏ những ngọn lửa. Nhưng để cho yên chuyện, mấy ngày sau, tôi ra đường với một cái bành tô xám khoác bên ngoài. Mặt trời trốn sau những đám mây. Tôi ghé vào quán cà phê Suri, chọn một chiếc bàn phía trong góc, nơi có cây lộc vừng đang trải thảm hoa đỏ rực và gọi một ly capuchino. Tôi nhấp cà phê, kín đáo đưa tay vào bên trong chiếc áo bành tô để châm một điếu thuốc. Những ngọn lửa vẫn reo vui một cách âm thầm. Gã Tây Nguyên ngồi phía bên kia thỉnh thoảng liếc nhìn tôi. Mấy thằng người Kinh đang đánh bài gần quày thu tiền thì tỏ ra hằn học. Họ đấm vào tường một cách giận dữ, như thể sẵn sàng lao đến tôi bất cứ lúc nào. Mặc kệ, tôi chẳng làm gì động đến họ cả. Tôi rít thuốc và sưởi ấm một mình. Tôi nghĩ đến cái truyện đang viết dở. Tôi thích đem những ý tưởng mới chia sẻ với bạn bè. Nhưng từ khi tôi sở hữu chiếc áo bằng lửa ấy, chẳng ma nào dám lại gần tôi nữa. Kể cũng lạ lùng, những kẻ mà tôi tưởng họ đang cố gắng nhen nhóm và nuôi dưỡng những ngọn lửa, lại xa lánh tôi, tệ hơn, họ còn gọi tôi là quái vật. Miên, người tôi từng nghĩ là có đầu óc cởi mở nhất trong nhóm, cách đây năm ngày, đã mang trả lại tôi tất cả những cuốn sách mà trước đây hắn mượn. Những cuốn sách hắn từng say mê và ca tụng, giờ đây hắn vứt chúng lên giường tôi với vẻ mặt khinh bỉ. Rồi hắn cút thẳng, không chào tôi lấy một lời.

Gã Tây Nguyên bước lại bàn tôi, xin lửa mồi điếu thuốc. Tôi đưa điếu thuốc đang hút dở cho gã. Châm xong, gã ngỏ ý muốn được nói chuyện với tôi. Tôi gật đầu. Gã kéo chiếc ghế nhựa và ngồi xuống. Gã nói gã cũng có một chiếc áo lửa. Nơi gã ở, ai cũng có một chiếc áo lửa. Nhưng rồi bọn mặt trắng đã đến và tìm cách dập tắt những ngọn lửa ấy. Gã là người duy nhất thoát chết, vì hôm đó gã đang ở trong rừng, mải mê đuổi theo một con chim bảy màu. Tôi chia buồn cùng gã. Gã nói tôi nên cẩn thận thì hơn. Tôi gật đầu. Gã ngỏ ý muốn xem chiếc áo của tôi. Tôi mở hàng cúc của chiếc áo bành, hé tà cho gã ngó vào trong. Gã ngó rất chăm chú, thỉnh thoảng còn đưa tay rà quanh những ngọn lửa, như thể đo độ nóng. Gã cũng cho tôi xem những ngọn lửa của gã, những ngọn lửa khỏe mạnh bập bùng bên dưới lớp áo xanh có những đường thêu tinh xảo. Khi hai chúng tôi ngước lên thì thấy mấy thằng người Kinh đang vây xung quanh. Một thằng mắt lồi hất ly nước vào mặt tôi, mấy thằng còn lại lao vào đánh tôi loạn xạ. Bằng một hành động chậm rãi, gã Tây Nguyên tóm cổ từng thằng một, lôi chúng ra và tống một quả đấm vào giữa mặt. Mọi chuyện được thu xếp ổn thỏa. Gã Tây Nguyên đưa tôi về nhà.

Sau vụ ẩu đả ở quán Suri, luôn có mấy thằng lảng vảng trước cửa nhà tôi. Chúng giả bộ ngó trời khi tôi nhìn ra, nhưng tôi biết chúng đang theo dõi. Gã Tây Nguyên (tên gã là Y Thi) thì cứ cách dăm ba hôm lại đến thăm. Khi đi qua cổng, gã ném về phía mấy thằng kia một cái nhìn đầy tia máu. Chúng tôi thường ngồi trước hiên nhà và bàn luận về những ngọn lửa, về những quyển sách nói về lửa. Lúc khác thì nói về những truyện ngắn của tôi, và cả của Y Thi (gã cũng là một tay mê viết), lúc khác nữa thì nghe gã kể về ngôi làng trong quá khứ của gã. Trong những tháng ngày bị ghẻ lạnh ấy, Y Thi là người bạn duy nhất của tôi. Có hôm, chúng tôi đánh xe đến một cánh rừng và ở đó cả ngày. Chúng tôi cắm trại, câu cá, ngắm nhìn những ngọn lửa của nhau. Y Thi hát cho tôi nghe một bài hát có âm hưởng giống như một khúc nhạc tế thần. Giọng gã lên cao rồi đột ngột xuống thấp, chêm thêm những tiếng blê bê mê blê ở giữa câu. Tôi chẳng hiểu gì về ý nghĩa của nó, nhưng cảm nhận được sự say mê trong mắt Y Thi. Đến đoạn bài nhạc chuyển sang nhịp điệu nhanh, gã đứng dậy, với những ngọn lửa trên người, nhảy một vũ điệu mà theo tôi nghĩ, đến mặt trời cũng quên xuống núi. 

Đó là quãng thời gian tươi đẹp, cho đến khi Y Thi bị giết. Nghe đâu gã bị cào rách lồng ngực trong quán rượu VẦNG HỒNG. Tôi nghĩ thủ phạm là mấy thằng hay rập rình trước ngõ nhà tôi. Nhưng vụ điều tra bị ngừng lại một cách bí ẩn. Và tôi tự biết mình cũng chẳng thể làm gì hơn. Tôi hạn chế ra khỏi nhà, ngồi hàng giờ bên cửa sổ và nhìn những ngọn lửa nhảy múa trên thân thể. Tôi nhớ đến bài hát và điệu nhảy của Y Thi. Tôi nghĩ về quê hương của gã, một vùng đất mà từ trẻ con cho đến người già, ai cũng biết cách chơi cùng những ngọn lửa. Một ngôi làng nhỏ bé xinh đẹp nằm lơ lửng đâu đó trên sườn một ngọn núi cao hùng vĩ có tên gọi Chư Kpô. 

Từ khi Y Thi ra đi, tôi thực sự rất buồn. Tôi buồn cho cái chết của Y Thi, buồn cho cái chết của những con người yêu lửa trên cao nguyên ấy. Tôi buồn cho chính tôi, khi cứ phải sống mãi nơi đây, giữa những con người luôn tìm cách dập vùi ngọn lửa của tôi bằng những thùng nước rác, nơi mà chiếc áo đẹp đẽ của tôi phải cháy một cách chui lủi dưới lớp vải màu xám bạc. Những ngọn lửa của tôi, nhiều khi tôi nghĩ, cái cách mà tôi phải che đậy nó, cứ như thể nó là một món hàng quốc cấm vậy. Tôi chỉ còn biết cháy một mình, cháy trong những gì tôi viết, để hy vọng một ngày nào đó, người ta có thể hiểu tôi hơn. Nhưng không, những bản thảo đều đặn gửi đi rồi đều đặn bị trả về, không thiếu một từ. 

Khoảng vài tuần một lần, tôi đánh xe đến cánh rừng dạo trước và ngồi một mình bên dòng suối nhỏ. Tôi nhớ Y Thi khủng khiếp, nhất là những lúc mặt trời sắp lặn trên đỉnh núi xa. Tôi cởi bỏ chiếc áo choàng và nhảy múa loạn xạ cùng ngọn lửa, tôi chạy như điên trên bãi cỏ, luồn qua những thân cây, hú hét vang trời. Khi màn đêm buông xuống, mặc lại chiếc áo choàng, tôi buồn bã trở về thành phố, trở về với bà dì ghẻ của tôi.

Một buổi sáng nọ, người đưa thư đem đến cho tôi một gói đồ được buộc dây kỹ lưỡng. Tôi mở ra và thấy một tập giấy mỏng, trang đầu tiên có một dòng chữ lớn được viết gân guốc nhưng bay bướm: Chuyện của lửa. Đó là truyện ngắn mà Y Thi hay nói với tôi. Hẳn gã đã đoán trước được mọi sự. 

***

Già Y K’sê nói: mỗi người chúng ta đều có một chiếc áo lửa. Chiếc áo canh phòng thú dữ và sưởi ấm mùa đông; chiếc áo ban niềm vui và sự say mê cuộc sống. Ngọn gió của thần Y K’nông không ngừng thổi, và những ngọn lửa không ngừng nhảy múa, nhảy múa vĩnh cửu. Này những kẻ phương xa, các ngươi đã đến buôn ta vào một buổi chiều. Các ngươi muốn dập vùi ngọn lửa. Các ngươi muốn chúng ta chỉ còn bóng tối, và cúi đầu run sợ vì cái lạnh của rừng già. Nhưng các ngươi đâu biết rằng, lửa trong máu chúng ta, cháy mãi cháy mãi cho sự hồi sinh, ngay cả khi chúng ta đã chết.

***

Hằng đêm, tôi viết và sau đó đốt những gì tôi viết. Lửa reo trên sàn nhà và nhảy múa trên thân thể tôi. Một sự cộng hưởng kỳ lạ day dứt. Rồi một hôm, thực sự vui mừng, tôi được gặp lại Y Thi, vẫn những ngọn lửa trên người. Gã nói đã được đoàn tụ với tất cả dân làng. Họ vẫn là những ngọn lửa say mê cháy, dù ở bất cứ đâu. 

Mỗi tháng một lần, họ tụ tập nhau bên bờ suối, nhảy múa hát ca. Bóng tối hoảng sợ trốn vào những cánh rừng. Bóng tối xanh xao vì mất ngủ. Từ đó, cách dăm ba hôm Y Thi lại đến với tôi. Vào những lúc cao hứng, Y Thi lại hát và nhảy múa. Tôi ngồi trên thềm, đầu lắc lư và mắt long lanh. Chẳng rõ mấy kẻ ngoài kia có trông thấy Y Thi không, nhưng cứ mỗi lần Y Thi đến, thì y như rằng nửa đêm hôm ấy, một trận mưa gạch đá trút xuống mái nhà. Y Thi cảm thấy buồn vì điều đó. Y Thi ngỏ ý rằng gã không nên đến nữa thì hơn, kẻo ngôi nhà sẽ bị phá sập, và tính mạng của tôi cũng e không được bảo toàn. Tôi nằng nặc nói rằng Y Thi cứ đến, vì đối với tôi bây giờ mà nói, Y Thi là niềm vui to lớn nhất cuộc đời. Y Thi cười buồn. 

Một tuần, rồi một tháng trôi qua, không thấy bóng Y Thi. Những kẻ khốn nạn vẫn lởn vởn ngoài đường, và đêm đêm, tiếng hú của chúng làm tôi không chịu nổi. Sống như thế này, tôi nghĩ, thà xuống địa ngục còn hơn. Máu tôi sôi sục, những ngọn lửa bốc lên cao. Tôi ao ước những ngọn lửa này có thể thiêu rụi bọn chúng. Trong một lần như thế, với sự phẫn uất không thể kìm nén nổi, để nguyên chiếc áo lửa trên người, tôi chạy ra đường. Tôi nghĩ sẽ giết bất cứ kẻ nào mà tôi gặp mặt. Tôi thấy bóng chúng lấp ló ở hè phố đằng kia. Cầm một viên gạch trên tay, tôi đuổi theo chúng. Chúng nhìn thấy tôi và hò hét làm cả thành phố bừng tỉnh. Những khung cửa sổ bật mở, những khuôn mặt ngái ngủ với đầu tóc rối bù ngó xuống. Cửa hiệu quần áo NEW ART đang bốc cháy. Kẻ quái quỷ nào đó đã chơi xỏ tôi. Rồi tôi nghe tiếng hú còi của xe cảnh sát. 

Khi tỉnh dậy, tôi thấy Y Thi đang dìu tôi bay trên bầu trời đêm. Những ngọn lửa ôm ấp và xoa dịu vết thương nơi lồng ngực. Những ngọn lửa cũng reo ca trên thân thể Y Thi. Dưới kia, thành phố ngập ngụa trong bóng tối. Chúng tôi hạ cánh xuống bên một dòng suối nhỏ, nơi có vô số những ngọn lửa đang nhảy múa hân hoan.

Chúng ta là sự sống, những ngọn lửa hát vang, kẻ nào yêu chúng ta thì sống mãi, ngay cả khi đã chết đi rồi.


Tạ Xuân Hải, the poet and  YouTuber is a native of Ma Thanh commune, Yen Thanh district, Nghe An province.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Death is a kind master | Nguyễn Thị Phương Trâm

Nguyễn Thị Phương Trâm in toons

Thần Chết là một thân chủ luôn luôn tốt bụng
khi đạt đến đỉnh cao của sự khôn ngoan
chúng ta mới có thể chấp nhận và đối mặt với Chàng
và nhận ra Chàng là một người bạn đồng hành bất ngờ

Thần chết cũng có thể là Nàng với nụ cười ngượng ngùng
dụ dỗ chúng ta bằng giấc ngủ
bạn Bác sĩ thân yêu của tôi
hai bàn tay của bạn khác gì hai bàn tay của đấng tối cao
bạn phải lựa chọn giữa sự sống và sự chết.

Ah,
tôi xin bạn
hãy nhìn vào mắt của Đấng sáng tạo
mà đừng quên thở, bạn hãy thở thật lâu
hãy đầu hàng số phận của bạn với những quyết định không thể tránh khỏi, đã là sứ mệnh của bạn

Bạn sẽ ở bên tôi khi Thần Chết đến
bạn sẽ là nhân chứng của tôi
khi người tôi yêu
khi anh ấy sẽ trút bỏ hơi thở cuối cùng.

Death is a kind master
we yield to it upon the peak of our wisdom
we face Death and recognize an unexpected companion

Death and his or her awkward smile
beguile us with sleep
you are my dear Doctor, your Godly hands
must choose between life and death.

Ah,
say I
look into the eyes of the Creator and sigh
give in to a fate of inevitable decisions
your mission

You will be for me in death
you are my witness
when my love takes
his last breath.

Tặng anh Nguyen Dinh Nguyen, cheers to our budding friendship.


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

Nè cậu con trai | Nguyễn Thị Phương Trâm

Nè cậu con trai
cậu là con nhà ai 
mà dám yêu

Đời tôi là con sâu ngoài đồng
nhai hết lá non nhả ra lá vàng
yêu nào nỗi lòng của những chú ong
vườn hoa đã úa
còn đâu lúa 
chín và múa

Tôi là những giọt nước mắt của mẹ
những giọt máu hàng tháng của con
xương thịt của một người đàn ông

Ô kìa con trai
cậu là ai?


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

“Like star gazing, we can cloud browse!” Trần Minh Tâm

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

When I’m under | Nguyễn Thị Phương Trâm [78]

Tiêm thuốc mê và bóng tối

Anh là ký ức
Những giọt mồ hôi
Mặn và ánh nắng trên môi

Cánh cửa đóng
Em còn ngóng
Không nữa.

Anh
Đừng đi
Please

Ở lại với em
trong bóng tối.

When I’m under

The moment I’m in the darkness
The memory of you
The sunlight on my brows
The salt

I’m to come
to the closure of you
scents of the breeze
the ease
you
walking through
my door.

I must
must I
let you be
by me

In the dark.


Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

ON THE ROAD TO BÀ ĐANH TEMPLE | Đinh Thị Như Thuý

TRÊN ĐƯỜNG ĐẾN CHÙA BÀ ĐANH Đinh Thị Như Thuý PS: Bài thơ này đã in trên Văn Nghệ số 46 ra ngày 12.11.2022, với tên Trên đường đến hang rêu.

A poem in Vietnamese by Đinh Thị Như Thúy
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

even uninformed was the sunlight
moss ridden cracked walls
we were lost at Thi Sơn intersection
all paths lead to forbidden seas

Đáy River made the inevitable appearance
beyond the twists and turns
stagnant water hyacinth
beached human fate

as we asked each other again and again
what do you want
dawn is always out of sight beyond the fog
looked down from above
watched the leaves fell

Đáy River did not drift away
a face appeared amongst the gentle light
like a dream
ripe autumn persimmon
high up in the sky
plum and rosy in the canopy
the delight

January 2024

TRÊN ĐƯỜNG ĐẾN CHÙA BÀ ĐANH


cả nắng cũng bặt tin
rêu loang tường vỡ
chúng mình ngơ ngác giữa ngã tư Thi Sơn
đường nào cũng mang biển cấm

rồi sông Đáy cũng hiện ra
sau rất nhiều loanh quanh tìm kiếm
lục bình trên sông không trôi
phận người mắc cạn

chúng mình lại hỏi nhau
ta mong mỏi những gì
giữa trùng vây mù sương sớm mai
đứng trên tầng cao
nhìn lá rụng

sông Đáy không trôi
khuôn mặt người hiện ra
giữa dịu dàng nắng trong mơ
những trái hồng mùa thu
trên cành cao chín đỏ

Đinh Thị Như Thuý


Đinh Thị Như Thuý, born 16-9-1965 in Hue,Vietnam. The Vietnamese poet attended high school in Danang, and university in Dalat, then was a literature teacher in Krong Pac district, Dak Lak province. Currently, she works at the Union of Literature and Arts of Da Nang City. She also used the pseudonyms Như Thuý, Như Dã Quỳ.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

DIRT | Ái Điểu

A poem in Vietnamese by Ái Điểu
Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm

Why Vietnamese workers abroad don’t want to return home

ĐẤT

Sáng nay,
bác tôi , một lão nông ở phố
đi mua một bao đất.

Thành phố không còn đất để trồng cây khế
nên tuổi thơ quên có một quê hương
Những thần đồng nước Việt tha phương
bằng cách vượt biên theo đường lên đỉnh Olympia.

Mặt của đất bị trùm bao bê tông , hắc ín , đá dăm
không còn hơi thở.
cỏ non xanh chỉ còn trong sách vở
cánh diều ước mơ của tuổi thơ
treo cổ chết non trên đường dây cao thế.

Những đứa con của thành phố
chưa bao giờ đi chân trần dẫm trên đất cỏ
chưa một lần tắm truồng trong dòng sông
nên đất nước không ngấm vào hồn.

Đất
không chỉ có chất khoáng , chất hữu cơ
mà còn chứa máu xương , mồ hôi , nước mắt
sản sinh nỏ thần , cờ lau , tầm vông , chông cắm trên sông
đất dưỡng nuôi điệu chèo , bài vọng cổ , câu lục bát , hịch chống ngoại xâm.

Đất ,
bị bạc tình không còn chỗ dung thân
bị biệt thự , chung cư , khách sạn nhà hàng đuổi chạy khỏi ngoại ô về chân trời góc biển
bị resort , khu du lịch bức tử ở đồi cao , thác sâu.

bị truy lùng chiếm đoạt
đóng bao bán lẻ
đấu thầu bán sỉ
bị lãng quên lịch sử
thành hàng hoá trao đổi cho ngoại bang.

Đất ,
không nuôi cây , cây không cắm rễ
không nuôi người , người bỏ đất ra đi .

Biệt lập với xóm làng là thành phố mới
những tòa nhà cao như thành luỹ của một đất nước khác
không thấy đất.

Nơi, những người con gái thất học
chỉ có thể vào trong tư thế nằm ngửa của loài bò sát
nơi , những người nông dân mất đất
sống trong những khu nhà trọ tồi tàn
mưu sinh trên vỉa hè như thú hoang.

Những thiếu nữ không còn đất để bám chân
không có tuổi thơ , nhọc nhằn tuổi trẻ
quên tình yêu
bỏ đất mà đi tìm người chồng không cùng ngôn ngữ .
Em còn nhớ câu vọng cổ trong giấc mơ ?

Những “hiền tài là nguyên khí của
quốc gia” tiếp tục cuộc vượt biên
trong hành trang có thể mang theo nhúm đất hoang tàn
rồi bỏ quên trong tài khoản ngân hàng ?

Sáng nay,
bác tôi , dân ở phố
loài người , không còn nơi cắm rễ
mua một bao đất
vun thêm cho chậu mai cằn
đợi mùa xuân đến .

—————-
Ái Điểu

This morning,
my uncle, a farmer was in town
he bought a bag of dirt.

There is no land left in the city to plant a starfruit tree
home is now no longer a memory in our childhood
Vietnamese prodigies scattered across the world
passed beyond borders, heading for the top of Mount Olympia.

The earth surface covered in concrete, tar, gravel
choked up wheezy without a breath.
only in books could grass is found
dreams of our kite flying high, stuff of childhood
dying young hung up by the neck on a highway
high high in the sky.

Children born of the city
not once barefoot on the grass
nor to ever swim naked in a river
souls never to be instilled
with the dirt and soil of the land

Dirt
it is not only a source of mineral,
organic material
it is the accumulation of blood and bone, sweat, tears
yielding the crossbow of gods, Nulgar bamboo, sharpen spikes in the river
the beating of our oars, folklore, lục bát verses, defending against invaders

Dirt
betrayed and thrown out into the street
chased away by mansions, developments, hotels and fancy restaurants
scattered to the very end of the horizon, the sea
decimated by resorts, tourist destinations on mountains, sound waterfalls.

hunt down and appropriated
cut up, packed and packaged in plastic for retail
wholesale
cast aside by history
goods for foreign exchange.

Dirt
no good for trees, the trees will not plant its roots
no good for people, the people will leave.

Away from the villages is a new city
towering buildings like the ramparts of another country
without dirt.

It is where, girls never finish their education
writhing reptiles on their back is all they know
it is where farmers lose their land
ending up in run down hovels
surviving in the streets like wild animals.

Young women without land to land on
without a childhood, struggling to grow up
discard love
leave the dirt for a husband with a foreign tongue.
Will you remember the lyrics of our folklore in your dreams?

The “talents being the vitality of a country” continues to take handfuls of this desolate dirt beyond the border to then forget that they had left it in an account at a bank?

This morning,
my auntie, a city native
people, with no where for their roots
buy bags of dirt to
supplement their pots of blossoms
so they may welcome the spring.

February 2024


Ái Điểu, a poet currently living in Chaudok, An Giang, Vietnam

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.