Can one write with a vacant mind? I’m not the only one confronted with this atypical dilemma. A wide and varied vernacular after a time could self-destruct. They, the vowel consonants, and all the accents dots, and commas presently are threatened with destruction.

In the ghoulish colour of dusk, the letters lay scattered inanimate like bones in a tragic national exhibit of famine. 

There are fewer people at this late hour in the afternoon, all the right words without a home, like derelict tombstones in a graveyard. The blood thirsting opportunist, enslaving the vernacular with tempers of swords and daggers.. 

But they, the meaningful words in the vernacular, are equipped with weak limbs!

Hence even in their echoing formidable pleading, undecidedly they die. The letters killed in mass graves of Cholera piled on top of each other. The letter A is on L, I with a busted head, accent “?” curled up, Y legs wide open, blood oozing between the thighs.

Crazy!

I picked up each letter soaked in blood, in the middle of my palm, and the sickly sweet stench of blood hit my nostrils. How can we save them, and help them regain their lively, inspirational grace? I’m not some warlock; I’m a country boy, an outsider to the realm of literature reserved for those more proficient. I was powerless, as the words were ripped apart and molested. 

I begged: Hey, wake up, don’t die!

I cried: Hey, please stop dying!

The letters still didn’t move. They were gone.

I was paralysed like some poor child powerless watching his doll pulled apart, legs, arms, head. I thought: if I had the voodoo to raise the dead! But the Gods, Buddha, and all the saints were long gone in blessing us with their presence on this tiny rude planet. My dreams never eventuate. The shadow of dusk fell silently on each grain of sand wrapped in death. Arduously I picked up each limb, piecing one at a time together. The moon rose without warning, its light exposing the extensive decay, like the flame from a lighthouse. I thought: Maybe wait till the moon is a bit higher, to light the land adequately, I will again try to revive them quietly.

Have you noticed the way TV presenters express themselves? Each word is pronounced with a subtle emphasis on surprise and excitement. Each sound curls up smoothly like rolls of exhaling cigarette smoke. The vernacular is like a dancer, swaying, strutting. They’re exploited by the ambitious and corrupt. The whole community swaying, along with those paid lips, made slavery of the words. Not only does society suffer, but the vernacular itself must endure!

In the meantime, new sufferance has brought down upon bullhead youths (trẻ trâu*), their nature from the get-go chewed up, gnawed, twisted out of shape to an unrecognisable state. Their free-form sentences, backward, without accents, mixed icons, tricks, and maiming literature, assaults the mind, and causes the death of many letters in every message, in each comment online, in every spelling exercise, and composition. My mother’s tongue is my first language, yet, reading their text over and over again, what they wanted to say was impossible to understand.

For example, “I’d like to pepper in the fact that *I* make myself uwu 🙂 i-i know face, but u no i don’t no name 🤧🤧🤧 U ejelous kk bye.”

Now, they lay like a mountain of skulls left behind after a genocide. The moonlight illuminate my forehead. I held each frozen body, lending my lips to pass warm air into them. Their chest began to rise and fall again. They’re still alive.

Sunlight dissipating the mask of the night gave back to the planet its lush shades of green. A bear glanced at us in passing, its eyes filled with love, and left a little sweet milk. A colony of bees stopped by to check on us and left an ounce of honey. An army of ants building their nest stopped running around, to make sure we could enjoy the creamy golden eggs they’ve left for us. The vernacular slowly woke up as I fed each word with the bear’s milk, honey, and eggs. They opened their mouths, swallowed, and tried all they could to pull themselves up. Just like that, one day after the other, then the day after that..

Now the words are doing better, healthier.  Y leading A, L is leaning on H, K with a cane, accents “?” learning to meditate, learning to walk, talk and laugh. Their echoing laughter bounced off, resounding in far-off horizons.

[Edited July 2022]

*Modern colloquial: young, stubborn/bullhead

[July 2018]

Bằng cách đó, tôi đã cứu được các con chữ

Làm sao viết được bằng một cái đầu trống rỗng? Câu hỏi kỳ quái này chắc chắn không chỉ mình tôi gặp phải lúc này, mà rất nhiều người khác nữa. Ngôn ngữ, sau một chặng đường dài phát triển, đã đến lúc suy tàn. Chúng, những nguyên âm phụ âm và các thanh các dấu có dấu hiệu cận kề cái chết.

Trong bóng chiều nhập nhoạng sắc màu ma mị chúng ngồi vạ vật như những bộ xương trưng bày trong bảo tàng về một nạn đói khủng khiếp nào đó của dân tộc…

Những người tử tế đã ít dần đi trong buổi xế chiều này, những con chữ tử tế cũng không còn chỗ trú ngụ, như những pho tượng nhà mồ chơ vơ trong nghĩa địa hoang vu. Những kẻ cơ hội và say máu khoác lên mình các ký tự một mớ trang sức gươm dao và bắt chúng khom lưng oằn mình chịu đựng. Mà chúng, bọn chữ nghĩa ấy thì chân yếu tay mềm!

Rồi chúng, những nỉ non, vang rền, hùng hồn, nhấm nhẳng…chết. Chúng chết hàng loạt như mắc phải vi rút dịch tả, và nằm đè lên nhau. Chữ A đè lên chữ L, chữ I bị sứt đầu, dấu ? nằm co quắp, chữ Y dạng chân ra, máu chảy giữa hai đùi…

Khủng khiếp!

Tôi nhặt những thi thể chữ đẫm máu, đặt lên giữa bàn tay, nghe mùi cái chết tanh xông lên mũi. Làm sao để chúng sống lại, vui đùa, hoan hỉ, dịu dàng như cũ? Không phải là một phù thủy tài ba, tôi chẳng qua là một gã nhà quê đứng bên ngoài cánh đồng văn chương vốn chỉ dành cho những tay chơi cự phách. Tôi ngậm ngùi bất lực khi chữ nghĩa bị phanh thây và cưỡng hiếp mà bất lực.

Tôi lay gọi: Này, dậy đi thôi, đừng chết!

Tôi khóc to: Này, thôi đừng chết nữa!

Lũ chữ vẫn không nhúc nhích. Chúng chết thật rồi…

Như cậu bé nhà nghèo ngồi nhìn những chú búp bê thân thương bị vặt tay bẻ cổ và giẫm bẹp dí, không biết làm sao. Tôi nghĩ: Ước gì mình có phép màu khiến cho người chết có thể sống lại! Nhưng Bụt, Phật và các thánh thần đã từ lâu không còn vãng lai cõi trần chật hẹp và hỗn láo. Điều ước mãi mãi không thành hiện thực. Chiều đổ bóng âm thầm trên nền đất cát còn vương vãi thịt da và hình bóng của cái chết. Tôi tẩn mẩn nhặt từng mẩu tay chân thịt da các ký tự ghép vào nhau. Trăng đột ngột hiện ra chiếu ánh hào quang xuống mặt đất hoang tàn, như một ngọn hải đăng rạng ngời trong mắt người đi biển. Tôi nghĩ: Hay chờ trăng lên cao chút nữa, soi thật sáng chỗ này, tôi sẽ âm thầm làm một cuộc cải tử hoàn sinh…

Bạn có khi nào để ý đến cách diễn đạt của những nhân vật mặt mày sáng láng trên các kênh truyền hình không? Những con chữ được nhả ra từ tốn, nhẹ nhàng, khi phấn khởi, lúc băn khoăn trăn trở, khi nhấn mạnh, khi kéo dài ra… Những âm vực uốn lượn lên bổng xuống trầm như khói thuốc. Lúc ấy, ngôn ngữ đang đóng vai những diễn viên múa, uốn éo, làm dáng. Chúng bị làm tình làm tội bởi con người, những con người đầy tham vọng bá quyền vào tráo trở. Cả cộng đồng uốn éo theo những bờ môi đĩ thõa khiến ngôn ngữ cũng bị đọa đày. Không chỉ có con người khổ, chữ nghĩa cũng khổ lây, thật đấy!

Trong khi đó, ở vào một hoàn cảnh khổ đau không kém, những ký tự thoát khỏi rào chắn răng lưỡi của lũ trẻ trâu, các ký tự lại bị nhai, bị cắn, bị vặn cho méo mó không còn ra hình dáng ban đầu. Chúng tha hồ hành hình chữ nghĩa, chúng viết lộn ngược, viết không dấu, viết tắt có chèn hình, làm đủ trò nhào lộn khiến cho chữ nghĩa bị què cụt, thậm chí là chấn thương sọ não, chết hàng đống trong các tin nhắn, các phản hồi trao đổi trên mạng, thậm chí trong các bài tập chính tả, làm văn ở trong lớp học. Đến nỗi, cùng sống chung một thời đại, cũng sử dụng tiếng mẹ đẻ làm ngôn ngữ chính, mà tôi, đọc đi đọc lại nhiều lần vẫn không tài nào hiểu được chúng muốn nói gì…

Ví dụ: cáj mắt ngu ngu hợhợ :-q smile

aj tkươq iem like + tkả heart đê.ránk tốj wua ckúc ngẩu nqon nèk hjhj tốj ấm nká cả nkà…

Bây giờ thì, chúng nằm đây, lăn lóc như sọ người sau nạn diệt chủng. Mà trăng thì vẫn sáng trên đầu. Tôi ôm lấy từng cơ thể lạnh ngắt, rồi ghé miệng truyền hơi ấm vào. Những vòm ngực bắt đầu phập phồng trở lại. Thì ra chúng vẫn còn thoi thóp, chưa chết hẳn.

Ánh mặt trời lột hết những mặt nạ đóng thế đêm qua, trả lại nguyên vẹn tươi xanh trên trái đất. Một chú gấu đi qua dừng lại nhìn chúng tôi, ánh mắt trìu mến chứa chan rồi bước đi, để lại một ít sữa ngọt ngào. Bầy ong mật bay qua, dừng lại hỏi han, trước khi bay tiếp đã để lại một ít mật ngọt lành. Bầy kiến đang xây tổ, dừng lại nhìn chúng tôi, và sau đó để lại những trứng kiến vàng ươm béo ngậy. Tôi lấy sữa gấu mật ong và trứng kiến bón cho lũ chữ vừa tỉnh lại. Chúng há miệng ra nuốt lấy và gắng gượng ngồi dậy. Cứ thế, ngày này, qua ngày khác, những tháng ngày bất tận.

Giờ thì lũ chữ đã khỏe hơn, chúng đang hồi phục từng ngày. Chữ Y dắt chữ A, chữ L tựa vào vai chữ H, chữ K chống gậy, dấu ? tập ngồi thiền… chúng đang tập đi, tập nói tập cười. Tiếng cười nói xôn xao cả một khoảng trời mênh mông…