How could you love me you’re just a man like my father
the day I didn’t want to leave my mother’s womb my father had already rejected me
can’t you see open your eyes
I am a single rib bone from your chest at best I’m a part of you without you I’m nothing
how could you love me I am one woman out of the 24 women you adore
Adam and Eve a mere fairy tale written by a man just like you
yêu tôi ư anh khác gì cha tôi
ngày tôi lọt lòng mẹ cha nào thèm thừa nhận thêm một đứa con gái
mắt của anh đâu mở ra
tôi chỉ là một chiếc xương sườn từ lồng ngực của anh không có anh tôi là ai
anh yêu tôi ư tôi chỉ là một trong 24 người đàn bà của anh
A Đam và Ê Va chỉ là một truyện cổ tích được viết bởi một người đàn ông như anh
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
A poem in Vietnamese by Du Tử Lê Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm Art: Đinh Trường Chinh
A translation for my father.
I learned the poem through my father, as a teenager, I never fully grasped the profound yearning and sadness in Du Tử Lê’s poem. Until I had translated the very last line, I finally had a glimpse of my father’s pain and the pain of soldiers like him; “The eternal exile of my soul”.
I am sorry, I am sorry for your pain, I am sorry for your loss, I am sorry it has taken me so long, I am sorry it has taken an entire lifetime.
Trâm
Take me to the sea when I’m gone
a life exiled shall never fill a barrow nor the alien soil break down the flesh how could a stagnant soul return home
Take me to the sea when I’m gone the riptides shall take me on the other side of the sea is my homeland the bamboo groves evergreen through the ages
Take me to the sea when I’m gone but don’t be in a rush to close my eyes let my eyes set upon my homeland alas just in case my body never reaches its destination
Take me to the sea when I’m gone don’t hesitate ‘cause you’re worried about me so many were fish food not long ago another dried up corpse matters not
Take me to the sea when I’m gone so I may meet again my children so I may see the falling tears from eyes sadder than the dark
Take me to the sea when I’m gone sing the national anthem on the way so long since it’s been sung (the song is now a spectre)
When I’m gone the sadness too shall be gone the eternal exile of my soul.
[March 2021]
Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
đời lưu vong không cả một ngôi mồ vùi đất lạ thịt xương e khó rã hồn không đi sao trở lại quê nhà
Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển nước ngược dòng sẽ đẩy xác trôi đi bên kia biển là quê hương tôi đó rặng tre xưa muôn tuổi vẫn xanh rì
Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển và nhớ đừng vội vuốt mắt cho tôi cho tôi hướng vọng quê tôi lần cuối biết đâu chừng xác tôi chẳng đến nơi
Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển đừng ngập ngừng vì ái ngại cho tôi những năm trước bao người ngon miệng cá thì sá gì thêm một xác cong queo
Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển cho tôi về gặp lại các con tôi cho tôi về nhìn thấy lệ chúng rơi từ những mắt đã buồn hơn bóng tối Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển và trên đường hãy nhớ hát quốc ca ôi lâu quá không còn ai hát nữa (bài hát giờ cũng như một hồn ma)
Khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết đời lưu vong tận tuyệt với linh hồn.
Du Tử Lê, born 1942, Kim Bang, Ha Nam, Vietnam. The poet was the author of more than 70 publications. He graduated from Saigon University of Literature, and he was an intern at a newspaper in Indianapolis, Indiana (1969). The poet died in 2019, in Garden Grove, California, United States.
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
"St. Patrick's Miss Saigon 2013, trong những tấm ảnh tôi đã chụp hơn 10 năm. Con trai lớn của tôi trong vai một người lính Quân lực Việt Nam Cộng Hòa." Nguyễn Thị Phương Trâm
A poem in Vietnamese by Thanh Dang Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm Photography: Nguyễn Thị Phương Trâm
March that year He wondered how he might run to Saigon All the way to America And survived
To curse or praise the Communists If it weren’t for the helmeted invaders in sandals and Chinese AK in their hands cutting through Truong Son, would he be where he is today. The anguish without any tears left to shed A laughable sadness To rather die than live
March He needs to face all the tombstones So many tombstones On both sides They were young like him No choice In a battle A march towards the South Enthusiastic youths in a bloody game?
Hắn không biết nên chửi hay nên khen Cộng Sản một phát Nếu như không có các chú bộ đội chân mang dép râu, đầu đội nón cối, tay cầm AK Trung Cộng xẻ dọc Trường Sơn liệu hắn có được hôm nay Khóc không còn nước mắt Buồn quá thành vui Chết và sống lại
Tháng ba Hắn cần những mộ bia Rất nhiều những mộ bia Cho cả hai phía Những người tuổi trẻ như hắn Đã không thể làm gì khác hơn Bị thả vào chiến trường Bị đẩy xuôi Nam Bao nhiêu tuổi trẻ vui mừng bước đi trong trò chơi xương máu ấy ?
Tháng ba Biển khóc Biển khóc không chờ đến Tháng Tư đen…
Thanh Dang, the poet from Vietnam currently resides in Houston, Texas, U. S. A.
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
A poem in Vietnamese by Lê Vĩnh Tài Translation by Nguyễn Thị Phương Trâm
Khanh & Maria 1995
HUSBAND AND WIFE(HER SONG)
where are you, my love? I’ve got so much to offer if I were to find you oh the other half of my soul
you are one in a million and if there were a million people in a stadium a million heart my heart could still find you separate you from them
the invisible string which bind us only I am able to see I will wrap the string around one finger each finger wrap around each other
separate you from them like the way you will separate me we will not try to stop and ponder what’s right or wrong we will bleed…
like the blood spilled on our land we do not like war we like to read poetry if I were to give you my soul when you read the book of poems will you read all the pages?
will you spend time pasting the pages putting the ripped pages back together?
who will piece our souls back together our souls weeping, our souls ripping into bits because someone had sucked up all the oil ready and prepared to suck up all the blood…
BÀI THƠ VỢ CHỒNG
anh đang ở đâu vậy anh yêu? em có rất nhiều để hiến dâng nếu em tìm thấy anh ơi chàng tri kỷ
anh là một trong một triệu người nhưng nếu ngay cả trong sân vận động có một triệu người một triệu trái tim trái tim em vẫn có thể tìm ra trái tim anh và tách anh ra
sợi dây vô hình kết nối hai chúng ta chỉ em có thể nhìn thấy em quấn quanh ngón tay từng ngón sẽ quấn lấy nhau
em tách anh ra như sau này anh sẽ tách em chúng ta không ngừng ngang trái và chảy máu…
như đất nước đầy máu của chúng ta chúng ta không thích chiến tranh chúng ta chỉ đọc thơ khi anh đọc thơ nếu em cho anh linh hồn của em anh có đọc từng trang không?
anh có dành thời gian để dán các trang của em bị rách không?
ai có thể hàn gắn tâm hồn của chúng ta nó chảy nước mắt và bị xé toạc bởi một kẻ hút dầu rồi hút máu…
BÀI THƠ VỢ CHỒNG (2)
. 1. em bây giờ là quả táo trong miệng anh xưa em ở trên cành cao quá cả mặt trời và mặt trăng trong anh làm anh yêu em cho đến ngày anh chết
khi em đi trên bụng anh mà không đi giày em lấy những câu thơ làm thành bài hát em có điều gì để mất như anh không?
người duy nhất làm anh viết những bài thơ ngớ ngẩn trong máu của anh, em chảy tận trong xương
khi em uống rượu và gọi tên anh đốt cháy anh bằng một ngọn lửa đó là điều không ai có thể hiểu
nó dường như lớn lên mỗi ngày anh có thể chặt đứt từng bàn tay vẫn không thể buông tay
anh thức dậy đếm từng ngày vẫn không biết tháng năm đã qua và ngày sắp tới tình yêu không bao giờ có thể trôi đi
2. em xoa dịu những con quỷ của anh làm tan biến nỗi buồn hiểu nỗi đau khổ của một mình anh
3. em đang mặc cơn mưa và hương thơm của em là chiếc áo mưa làm đời anh kêu sột-soạt
4. anh thích cách em hát khi em nghĩ rằng anh say rượu và không nghe thật tuyệt vời khi chúng ta mang lại nụ cười ngay cả điều đơn giản nhất
hãy tiếp tục quản thúc trái tim anh trong trại cải tạo và tiến hành phiên tòa, anh sẽ không nhận tội
anh chỉ cảm thấy tội lỗi khi nghĩ đến em cả ngày và đêm không cần bồi thẩm đoàn vì từng đường nét cơ thể em sẽ là bản án cuối cùng anh đưa ra ánh sáng . – chúng ta chỉ là bạn, và những gì bạn làm với tôi bạn biến bầu trời thành màu xanh lam giữ cho mặt trời không lặn hoàng hôn không thể làm được gì nhưng tình yêu đích thực luôn kéo dài cơ thể chúng ta ra
– chúng ta chỉ là bạn, nhưng bạn là tất cả những gì tôi thấy
tôi muốn làm thơ cho bạn nhưng tôi quên cây bút của tôi không có giấy cho những ngón tay không có lưỡi để dán tem lên bì thư sau lần mệt lả cơ thể bạn thật hoàn hảo để tôi viết “I love you” thành từng dòng khoảng một trăm lần lặp đi lặp lại khiến bạn phải lắc lư và uốn éo
và trong khi thời gian đang trôi quá nhanh bạn có nhớ thời gian xa nhất với một người bạn của bạn là khi nào không?
những khoảng cách chỉ là con số nó trượt đi như chúng ta trượt trên đồi cát và để sửa chữa quá khứ chúng ta cần tương lai
– chúng ta chỉ là bạn, và những gì bạn làm với tôi bạn mang cho mỗi bàn chân một chiếc giày và bế tôi đi bộ
tôi đã chọn cách ở một mình hơn là làm kẻ giả mạo tình yêu với người khác
– chúng ta chỉ là bạn, khi em làm em một cách thật tự nhiên
5. con người bị mù bởi thị giác tình yêu của tôi bị mù vì cuộn tròn trong não của tôi để biết mình còn sống
chìm giữa những suy nghĩ tôi bị thuyết phục rằng bạn đã xây dựng nó như thể nó là một kim tự tháp vĩ đại
và suy nghĩ của tôi chỉ là một triệu bản sao từ ý nghĩ của bạn bạn bây giờ là hoạn nạn của đời tôi
HUSBAND AND WIFE(HIS SONG)
. 1. you’re like an apple in my mouth though long ago you were high up in the branches both the sun and moon within me makes me want to love you till the day I die
as you walk on my stomach in your bare feet you see the melodies in all the verses like me, what do you have to lose?
the only person who makes me write all those astounding verses you’re in my blood, you’re flowing within my marrow, my bone
when you’re tipsy and you utter my name I’m ignited in a single flame it’s something no one will ever understand
it feels as though it’s maturing day by day you could cut my hand one at a time and I would never let go
I would wake up and count one day at a time not noting the months or the passing years love will never wash away
2. you quiet all the demons inside me dissolving a sea of sadness understand alone my pain
3. you adorn the rain and the scent of you the rustling raincoat of my life
4. I like the way you sing when you think I’m drunk and not listening how wonderful it is to make someone smile in the simplest way
continue please to be the arrestment of my heart be the re-education camps proceed with the trial, I will plead not guilty
my only guilt is thinking of you day and night a jury will not be necessary since every line and curve on your body will be the last judgement I will bring into light . – we are only friends, and whatever we do together you turning my horizon into blue skies everlasting sunlight ties the hands of the setting sun but true love tends to stretch our body out(too thin)
– we are only friends, but you are the accumulation of all I could see
I want to compose poetry for you but I don’t have a pen no paper for my fingers no tongue to lick the stamps on the envelope beyond the exhaustion your body is perfect the perfect place to me to write sentences like “I love you” one hundred times over and over again until you are dizzy and wiggling
and while time passes by so quickly will you remember a friend of a friend when or ever at all?
the distances are but numbers it slips away the way we would slip down a sand dune and to heal the past we need the future
– we are only friends, and whatever we do together you would put your shoes on one at a time left then right, before you would carry me with you on your walks
I have learned how to be alone rather than pretend to love someone else
– we are only friends, when you are being naturally you
5. people are blind by their own sense of vision(their own sight) my love is blind because I’m curled up in my mind so I may know I’m alive
drowning in these thoughts I’m convinced that you have built it brick by brick a pyramid of greatness
and my thoughts are but a million copies of your mind you are the disaster of my life
Khanh & Maria 1995
HUSBAND AND WIFE(THE PAST)
when my father was drunk I could always hear him peeing behind the shower curtain
I would go and hide under the bed his slightly stale breathe I could never recognise the person who had thrown me into my room via clumps of my hair though he claimed he would never hurt me
when my mother was drunk she was so drunk to the point our neighbour he would climb the wall, came over as I carefully watched him through our keyhole
I will never be drunk as I grew up and got married I was black and blue I was bruised I was red like those bottles of red wine a husband without a sign of.. (a blank page)
we were playing my youngest counting to ten I was prepared and ready to hide
and my father asked me why suddenly was I crying….
BÀI THƠ VỢ CHỒNG (3)
khi bố say rượu tôi nghe tiếng ông đi tiểu từ phía sau bức màn tắm
tôi trốn dưới gầm giường mùi hơi thở hơi chua của ông không biết ai đã ném tôi vào phòng bằng tóc của tôi và nói sẽ không bao giờ làm tổn thương tôi
khi mẹ say rượu cho đến khi một người hàng xóm trèo qua tường tôi chăm chú nhìn qua lỗ khóa
tôi không bao giờ say khi lớn lên kết hôn tôi thâm tím đen, đỏ như màu của các chai rượu ông chồng không tì vết
chúng tôi đang chơi một trò chơi đứa con út của tôi đếm đến mười cho tôi chạy trốn
bố tôi đến bây giờ cứ hỏi: tại sao con khóc…
Lê Vĩnh Tài, the poet and translator born in 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands and a businessman in Buon Ma Thuot.
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
A poem in Vietnamese by Tô Thùy Yên Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm Art: Đinh Trường Chinh
Spring will be my homecoming By the roaring sea Earnest call of the trees
My homecoming will be across the highway A looming dark shadow shedding at the seams of my dress will be poetry Sudden panic and agony? A decade when the rocks could too feel the pain
Farewell to my dead gone ten years Sacred trees and solitude of a thousand autumn A trickling decade of regression A primate dangling from the trees On bent knees
My homecoming through the lagoons and deep troughs Against the East wind my furrowed brow Through the corrosion of time stunned by how Nothing had changed Nothing did I gain
And just like that. All is silent Nailed shut is a bloodless casket For ten years, the Earth witnessed The fading of the land O the land fading
My homecoming is the flitter of birdwings In the dark, rather rushed, rather late Ah, the last breeze of the season Who will wait for me beyond the sea of clouds Welcome what’s left of me Thinning grey hair, who will see
The sparse aspirations of a lifetime? Alluvial landslides easing into The tumult of the gone ten years Who will be the witness to My ancient history?
My homecoming will be humbling Discerning will be the intent of heaven and earth Thank you thank you for the flowers Solitariness blooms just for me
The open doors in our village in my mind see Horses crossing the river People like schools of fish marching to The quintuple beating of the drum
My homecoming will be as destined as the falling leaves in autumn By nightfall a fire within the hearth The warm embrace and sips of red wine Drowning out the trauma and injustice
Thank god for the blood pumping through my veins Harden is a heart that could still love Ten years against the formidable forces of nature Unreachable were those I love
My homecoming will be as a dewdrop on the grass Another small sad soul A baby, born to live to then die Gosh, not another life!
Another hike up a hill, the memories Ten years, will they remember me In a country not so small, people like ants The exchange of half-hearted rants
My homecoming is a beam of heavenly light A silky thread of fumbling sadness Who is calling whom at this deserted part of the road? Right, it’s the yellow rock cry for the vales and mountains?
Heavy is the inherited vow Unachievable since living is tough, and the smile is a growl Missing those beyond memory For ten years, I continued to be me
My homecoming will be like the scattered quatrains Within the spheres of oblivion and nothingness The old house, still whole is the roof, wall Spider web, smoke-stained, termite-ridden floors
Nothing is where it used to be It’s so hard to get used to it, this precarious life Fallen gates and toothless fences, pavements strewn with grass The old guests are no more, the new guests are few
My homecoming will be the dissolution of the sacred talisman Wake up, O wood and rocky remnants! Let go of the ten nightmarish years Speak of it just this once, and no more
The first afternoon, I will allow my feet to wander Visit each tree, each corner of the house, each pillar Pomelo blossoms and briar roses, have they bloomed? For ten years, did they ever miss me?
My homecoming will be as the prodigal son After losing everything through the months After ten years, my children are no longer children Let alone my parents, oil lamps drained of oil…
Mother, looking back at my life and remembering all my failures Of one hundred promises, I did not keep one Life passes by layers upon layers of disillusions and disappointment Like dewdrops were the silent changeable tears
My homecoming is like the echoes through the field Across the flowering embankments are the ripples Standing tall is my wife, for a thousand years as the sea Would for the river you would wait for me *
From behind the door where time had stopped I will beg to see the sound happiness in your eyes To feel the pure love pumping through my veins For so many lifetimes, thought to have lost each other
My homecoming will be without shoes Across the world barefoot I will look for you Because I know the pain I bear I bear not alone Through the sandy wilderness and harsh wind find the oasis within you
The way the pomelo tree long ago yearns for its white flowers The night is young, and yet so high was the moon! An old love is like the way old people never sleeps Each step stumbles on regret
My homecoming will be a fantasy Childhood staying up late A burnt soul blistered by a moon A lifetime of endless brilliant light
Baby, the old highs and lows Head on you must with oblivion live A cricket will always be a cricket As familiar as always, chirping in the grass *
My homecoming will be the return of an ancient spring Faded will be the Big Dipper after ten years How many of our loved ones will be gone? Emptier will life be compared to before
The dead will drag me with them into their graves The sad nights, by the pond Crying alone, for myself or for them Old age, when the days are shorter, and the nights are long
My homecoming will be that of a ghost Sulking in search of lost time Picking up every pitiful remnant of myself Each dead body part that will inevitably lose its name
Sit, feel the foundation, take in the smell of the old house Remember the old childish verses Remember the inner child, remember? A moon lamenting on its wandering days
My homecoming will be a ripe golden age of longing A fleeting lifetime, how could my life be so limiting I will never be able to reveal All my heart desires
Ta về
Tiếng biển lời rừng nao nức giục Ta về cho kịp độ xuân sang
Ta về một bóng trên đường lớn Thơ chẳng ai đề vạt áo phai… Sao bỗng nghe đau mềm phế phủ? Mười năm, đá cũng ngậm ngùi thay
Vĩnh biệt tamườinăm chết dấp Chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu Mười năm, mặt xạm soi khe nước Ta hoá thân thành vượn cổ sơ
Ta về qua những truông cùng phá Nếp trán nhăn đùa ngọn gió may Ta ngẩn ngơ trông trời đất cũ Nghe tàn cát bụi tháng năm bay
Chỉ có thế. Trời câm đất nín Đời im lìm đóng váng xanh xao Mười năm, thế giới già trông thấy Đất bạc màu đi, đất bạc màu…
Ta về như bóng chim qua trễ Cho vội vàng thêm gió cuối mùa Ai đứng trông vời mây nước đó Ngàn năm râu tóc bạc phơ phơ
Một đời được mấy điều mong ước? Núi lở sông bồi đã lắm khi… Lịch sử ngơi đi nhiều tiếng động Mười năm, cổ lục đã ai ghi?
Ta về cúi mái đầu sương điểm Nghe nặng từ tâm lượng đất trời Cảm ơn hoa đã vì ta nở Thế giới vui từ mỗi lẻ loi
Tưởng tượng nhà nhà đang mở cửa Làng ta, ngựa đá đã qua sông Người đi như cá theo con nước Trống ngũ liên nôn nả gióng mừng
Ta về như lá rơi về cội Bếp lửa nhân quần ấm tối nay Chút rượu hồng đây, xin rưới xuống Giải oan cho cuộc biển dâu này
Ta khóc tạ ơn đời máu chảy Ruột mềm như đá dưới chân ta Mười năm chớp bể mưa nguồn đó Người thức nghe buồn tận cõi xa
Ta về như hạt sương trên cỏ Kết tụ sầu nhân thế chuyển dời Bé bỏng cũng thì sinh, dị, diệt Tội tình chi lắm nữa, người ơi!
Quán dốc hơi thu lùa nỗi nhớ Mười năm, người tỏ mặt nhau đây Nước non ngàn dặm, bèo mây hỡi Đành uống lưng thôi bát nước mời
Ta về như sợi tơ trời trắng Chấp chới trôi buồn với nắng hanh Ai gọi ai đi ngoài quãng vắng? Phải, ôi vàng đá nhắn quan san?
Lời thề truyền kiếp còn mang nặng Nên mắc tình đời cởi chẳng ra Ta nhớ người xa ngoài nỗi nhớ Mười năm, ta vẫn cứ là ta
Ta về như tứ thơ xiêu tán Trong cõi hoang đường trắng lãng quên Nhà cũ, mừng còn nguyên mái, vách Nhện giăng, khói ám, mối xông nền
Mọi thứ không còn ngăn nắp cũ Nhà thương khó quá, sống thờ ơ Giậu nghiêng cổng đổ, thềm um cỏ Khách cũ không còn, khách mới thưa…
Ta về khai giải bùa thiêng yểm Thức dậy đi nào, gỗ đá ơi! Hãy kể lại mười năm mộng dữ Một lần kể lại để rồi thôi
Chiều nay, ta sẽ đi thơ thẩn Thăm hỏi từng cây những nỗi nhà Hoa bưởi, hoa tầm xuân có nở? Mười năm, cây có nhớ người xa?
Ta về như đứa con phung phá Khánh kiệt đời trong cuộc biển dâu Mười năm, con đã già như vậy Huống mẹ cha, đèn sắp cạn dầu…
Con gẫm lại đời con thất bát Hứa trăm điều, một chẳng làm nên Đời qua, lớp lớp tàn hư huyễn Hạt lệ sương thầm khóc biến thiên
Ta về như tiếng kêu đồng vọng Rau mác lên bờ đã trổ bông Cho dẫu ngàn năm, em vẫn đứng Chờ anh như biển vẫn chờ sông *
Ta gọi thời gian sau cánh cửa Nỗi mừng ràn rụa mắt ai sâu Ta nghe như máu ân tình chảy Tự kiếp xưa nào tưởng lạc nhau
Ta về dẫu phải đi chân đất Khắp thế gian này để gặp em Đau khổ riêng gì nơi gió cát… Hè nhà, bụi chuối thức thâu đêm
Cây bưởi xưa còn nhớ trắng hoa Đêm chưa khuya lắm, hỡi trăng tà! Tình xưa như tuổi già không ngủ Bước chạm khua từng nỗi xót xa
Ta về như giấc mơ thần bí Tuổi nhỏ đi tìm những tối vui Trăng sáng lưu hồn ta vết phỏng Trọn đời, nỗi nhớ sáng không nguôi
Bé ơi, này những vui buồn cũ Hãy sống, đương đầu với lãng quên Con dế vẫn là con dế ấy Hát rong bờ cỏ, giọng thân quen *
Ta về như nước tào khê chảy Tinh đẩu mười năm luống nhạt mờ Thân thích những ai giờ đã khuất? Cõi đời nghe trống trải hơn xưa
Người chết đưa ta cùng xuống mộ Đêm buồn, ai nữa đứng bờ ao Khóc người, ta khóc ta rơi rụng Tuổi hạc, ôi ngày một một hao
Ta về như bóng ma hờn tủi Lục lại thời gian, kiếm chính mình Ta nhặt mà thương từng phế liệu Như từng hài cốt sắp vô danh
Ngồi đây, nền cũ nhà hương hỏa Đọc lại bài thơ buổi thiếu thời Ai đó trong hồn ta thổn thức? Vầng trăng còn tiếc cuộc rong chơi
Ta về như hạc vàng thương nhớ Một thuở trần gian bay lướt qua Ta tiếc đời ta sao hữu hạn Đành không trải hết được lòng ta
71985
Nguồn: Tô Thuỳ Yên, Thơ tuyển, Minnesota, 1995
Tô Thuỳ Yên (1938-2019) real name was Đinh Thành Tiên, born in Go Vap, Gia Dinh, Vietnam, an alumnus at Petrus Ký and Đại học Văn khoa Sài Gòn. He was a teacher and journalist in Saigon, a Major in the Vietnam Army prior to 1975. After 1975 served 13 years in re-education camps, in 1993, he moved with his family to the United States as a former political prisoner.
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
[and the unmentioned faces imprinted in my heart; the mere passerby]
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
A poem in Vietnamese by Đinh Trường Chinh Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm
Source(the poet’s social media page)
April I’ve got nothing to lose no Saigon childhood no mornings sitting at Brodard nor La Pagode at dusk nor Đêm Màu Hồng nor Tự Do no longer are the cool shades along Duy Tân nor sugary lemonade sweetened via your lips
April there’s nothing I desire not a poem in my attache standing in front of Gia Long no Thái Thanh’s endless separation no Thanh Thuý’s the tears upon the dance floor no Bích Chiêu stretching out the boulevard no ngày-xưa-Hoàng-Thị no back and forth shouts of hey sweetie
April I have nothing besides a pair of broken thongs watching a battalion in green, metal helmets on a truck passing by our house singing hands waving flags in the three colours of red, yellow, and blue my morning watching thousand and thousands of books thrown into the fire in our backyard hundreds of my father’s paintings chopped into wood chip for the stove the floral áo dài my mother’s heels scattered across the floor
April noon I’m home from school the thrown open door greeting strangers in our lounge room at their feet, the banana peel they poured their tea from my grandmother’s antique pot served my parents thoughtlessly April besides a city lost of its name What do I have left to lose ?
April 2018 —
NB It took me three years to fully translate the poem, perhaps it was not within my vernacular, perhaps I had found it was difficult for me to bring back to the surface such personal pain I don’t truly know But, I often find the words choked up at the back of my throat, the pause The pause of three years April 2021 —-
30 tháng tư
tháng tư tôi không có gì để mất tôi không có tuổi trẻ thơ mộng ở Sài Gòn không có những sáng ngồi Brodard chiều La Pagode không Đêm Màu Hồng không cả Tự Do tôi không có chiều Duy Tân bóng mát không ly chanh đường uống ngọt môi em
tháng tư tôi không có gì để nuối không bài thơ nào trong cặp sách đứng trước Gia Long không Thái Thanh nghìn trùng xa cách không Thanh Thuý rơi lệ vũ trường không nghe Bích Chiêu nối dài đại lộ không ngày-xưa-Hoàng-Thị không có ai để gọi nhau bằng cưng
tháng tư tôi có gì đâu ngoài đôi dép nhựa đứt quai đứng nhìn đoàn người áo xanh nón cối hát ca trên chiếc xe tải đi qua nhà tay phất cao lá cờ ba màu đỏ, vàng, xanh tôi có một buổi sáng đứng nhìn ngàn ngàn cuốn sách bị ném trong đám lửa sau vườn vài trăm bức tranh của Bố chặt ra làm củi nấu cơm những chiếc áo dài hoa và nhiều đôi giày gót cao của Mẹ vất vãi đầy sàn
tháng tư tôi chỉ có một buổi trưa đi học về tông cửa chạy vào khựng thấy những người lạ mặt đang ngồi trong phòng khách nhà vỏ chuối vất dưới chân và họ rót chè bằng ấm trà cổ Bà Nội để lại mời Bố Mẹ tôi uống rất vô tư tháng tư ngoài một thành phố vừa mất tên tôi có gì để mất ?
Đinh Trường Chinh, the poet, and artist was born in 1970 in South Vietnam. The poet currently works in IT in Virginia, U. S. A.
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
A poem in Vietnamese by Tô Thùy Yên Translator: Nguyễn Thị Phương Trâm Art: Đinh Trường Chinh
Evaporated is the day on Tam Giang Lagoon (Proverb)
1. The surface of the water is the flying helicopter The flicker of a dream Tam Giang lagoon, Tam Giang lagoon The chaotic beaches, the bountiful streams The mesmerising sand, the tirelessly drifting waters Tender over the accidental footsteps The tiny soul, the enormity of water and sky Tam Giang lagoon, Tam Giang lagoon The memory of an ancient sad proverb Dusk brittle dissolving, in the cracks pooled sunlight fracturing The sky the scent of water, of trees, of hay The earnest scent of life The faces chafed by the whirlwind The bodily numbing whirlwind of sadness
We saw the boats huddled together Like kids huddling together frightened of ghosts We saw the mountain ash splintered and drooping Each tree was an ancient worry We saw the mangroves fencing in the waters Each row with its laborious task We saw the homes abandoned by their roofs Each home the agonising cries of the earth Why are you here? The starving communist with malarial fever Chained by the curse of being born in the North, to in the South die Why are we here? The grief, the weary body Beneath the eyes of a puppet soldier
Even if you shoot us down Like a cry Ripped nothingness into silence It will all be for nothing Even if you’re down Because bombs and bullets were not kind The bodies no one wants Not worth mention In the end, the end Whatever you do, whatever we do Altogether in the end Will there be much change on this land? You open your mouth and it’s nothing Tam Giang Lagoon, the day has yet dried up on Tam Giang Lagoon?
We laughed, we broke out with laughter As we imagine you and us meeting In an afterworld, you don’t believe in In jest ask one another: You and us who had truly made the sacrifice For Vietnam one country…? All that you’ve done You imagined it with much blood, sweat, and tears All that we’ve done We must admit, it was for nothing Hence you’re so keen on the madness, while we’re calm As we repeat day after day exactly the same thing
We have for ourselves ask why (As for you, have you ever asked yourself?) And accordingly, we answer (As for you, have you ever found the answer?) We’re no different from airplane propellers It must spin and spin Because it has to spin We hold dearly our cowardly weakness We hold dearly your naivety Hence we both accepted our dizzying fate Hence we both were stuck on the path of History Both are mad at the mother of the dirtiest whore
The dying light on Tam Giang festive with the sound of battle The dying light on Tam Giang dumbfounded in silent sympathy
2. The dying light on Tam Giang Lagoon My sudden yearning for you The endless yearning
The hour the stores were closing The street sweepers on the pavements cleaning The glass displays in the dark The hour the city ignites In moments dies (Saigon’s curfew extending Saigon has not the night) The hour perhaps has still light (Em)you left the library for a stroll Beneath the quietly lined boulevard The horizon framed in drifting pockets of jade
The nagging coming exam The apartments up high were yellow with light The open pages deep in the night Thinking about your forlorn mother, the annoying younger brother Thinking of the ordinary things Young women thought about Then to think of me, think of me Naturally and achingly At this hour it might raining You’re hasty beneath the dripping street awnings Watching the bubbles run along the footpath Like flowers blooming to quickly withdraw Then maybe you would drop at a familiar place Where we often were face-to-face Allowing your mind to ride the waves of turmoil Between the disconsolate clumps of tables and chairs
Think about me, think about me The thoughts never easing Like the rows of sudden involuntary tears Thought of, thought of something exceedingly serious What happens in an unclear war Thought of, thought of something exceedingly serious Something you’re afraid to think of The hour the city ignites
The dying light on Tam Giang Lagoon My sudden yearning for you The endless yearning
I love you, love your rueful twenty The brilliant gleaming ambitions and dreams As adorable as the baby Sun Fallen along the way upon the rise of the age Each morning noon and night I love you, love your rueful twenty A kind of fantastical trek Upon the vast wandering vale of the sky One can not hear one’s own voice I love you, love your rueful twenty Seen in the heart of life alone bloomed A plum branch in bloom twice Saw that love is like a game to the death Ripping us from the nightmares A man’s fantasy for the entirety of his youth
Gosh, love, the glorious evidence of failure!
3. The dying light on Tam Giang Lagoon Mate, you’re staring at the rapids Ripping through wordless landings Think of, think of the things you could achieve That you have given up on Think of the lifetimes cut short Through the murky paranoia Thought of your long-lost youth The remnants of bitterness and nostalgia Remember the secret gardens hidden trees, unseen grass A haunted house in the endless howling wind The futile peace of witless old age Like clumps of reeds in the wrinkles of the river In line with death Death as lengthy as unhurried wilting The self-inflicting infuriation The wind for thousands of years happened to blow only in circles So the trees(the bees and the birds) may in lifetimes change And yet you’re fearful of a force beyond the sunrise Because you mate, don’t have the guts to face the disappointing setbacks Like the mad clown making a living in the middle of a crowd Through all the petty dramas Blow a little more wind, blow wind blow The quicker the death, the quicker the rebirth of a lifetime Mate, no one gives a damn
The dying light on Tam Giang Lagoon The spine-chilling cold laughter of a mad clown Inflicting terror on even hoards of demons born in the name of history Shaky vigilance
[November 2021]
Chiều trên phá Tam Giang
Phá Tam Giang ngày rày đã cạn (Ca dao)
1. Chiếc trực thăng bay là mặt nước Như cơn mộng nhanh Phá Tam Giang, phá Tam Giang Bờ bãi hỗn mang, dòng bát ngát Cát hôn mê, nước miệt mài trôi Ngó xuống cảm thương người lỡ bước Trời nước mông mênh, thân nhỏ nhoi Phá Tam Giang, phá Tam Giang Nhớ câu ca dao sầu vạn cổ Chiều dòn tan, nắng đọng nứt ran ran Trời thơm nước, thơm cây, thơm xác rạ Thơm cả thiết tha đời Rào rào trận gió nhám mặt mũi Rào rào trận buồn ngây chân tay
Ta ngó thấy ghe thuyền quần tụ Từng đoàn như trẻ nhỏ ghê ma Ta ngó thấy thuỳ dương gãy rủ Từng cây như nỗi bất an già Ta ngó thấy rào chà cản nước Từng hàng như nỗ lực lao đao Ta ngó thấy nhà cửa trốc nóc Từng ngôi như mặt đất đang gào Vì sao ngươi tới đây? Hỡi gã cộng quân sốt rét, đói Xích lời nguyền sinh Bắc, tử Nam Vì sao ta tới đây? Lòng xót xa, thân xác mỏi mòn Dưới mắt người làm tên lính ngụy
Ví dầu ngươi bắn rụng ta Như tiếng hét Xé hư không bặt im Chuyện cũng thành vô ích Ví dầu ngươi gục Vì bom đạn bất dung Thi thể chẳng ai thâu Nào có chi đáng kể Nghĩ cho cùng, nghĩ cho cùng Ví dầu các việc ngươi làm, các việc ta làm Có cùng gom góp lại Mặt đất này đổi khác được bao nhiêu? Ngươi há chẳng thấy sao Phá Tam Giang, phá Tam Giang ngày rày đâu đã cạn?
Ta phá lên cười, ta phá lên cười Khi tưởng tượng ngươi cùng ta gặp gỡ Ở cõi âm nào ngươi vốn không tin Hỏi nhau chơi thoả chút tính bông đùa: Ngươi cùng ta ai thật sự hy sinh Cho tổ quốc Việt Nam một tổ quốc…? Các việc ngươi làm Ngươi tưởng chừng ghê gớm lắm Các việc ta làm Ta xét thấy chẳng ra chi Nên ngươi hăng điên, còn ta ảm đạm Khi cùng làm những việc như nhau
Ta tự hỏi vì sao (Còn ngươi, có bao giờ ngươi tự hỏi?) Và ta tự trả lời (Có bao giờ ngươi tự trả lời?) Chúng ta khác nào cánh quạt phi cơ Phải quạt, phải quạt Chỉ vì nó phải quạt Ta thương ta yếu hèn Ta thương ngươi khờ khạo Nên cả hai cùng cam phận quay cuồng Nên cả hai cùng mắc đường Lịch Sử Cùng mê sa một con đĩ thập thành
Chiều trên phá Tam Giang rộn ràng tiếng chiến trận Chiều trên phá Tam Giang im lìm âm cảm thông
2. Chiều trên phá Tam Giang Anh sực nhớ em Nhớ bất tận
Giờ này thương xá sắp đóng cửa Người lao công quét dọn hành lang Những tủ kính tối om Giờ này thành phố chợt bùng lên Để rồi tắt nghỉ sớm (Sài Gòn nới rộng giờ giới nghiêm Sài Gòn không còn buổi tối nữa) Giờ này có thể trời đang nắng Em rời thư viện đi rong chơi Dưới đôi vòm cây ủ yên tĩnh Viền dòng trời ngọc thạch len trôi
Nghĩ tới ngày thi tương lai thúc hối Căn phòng cao ốc vàng võ ánh đèn Quyển sách mở sâu đêm Nghĩ tới người mẹ đăm chiêu, đứa em quái quỷ Nghĩ tới đủ thứ chuyện tầm thường Mà cô gái nào cũng nghĩ tới Rồi nghĩ tới anh, nghĩ tới anh Một cách tự nhiên và khốn khổ Giờ này có thể trời đang mưa Em đi nép hàng hiên sướt mướt Nhìn bong bóng nước chạy trên hè Như những đóa hoa nở gấp rút Rồi có thể em vào một quán nước quen Nơi chúng ta thường hẹn gặp Buông tâm trí bập bềnh trên những đợt lao xao Giữa những đám ghế bàn quạnh quẽ
Nghĩ tới anh, nghĩ tới anh Cơn nghĩ tới không sao cầm giữ nổi Như dòng lệ nào bất giác rơi tuôn Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng Của chiến tranh mà em không biết rõ Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng Một điều em sợ phải nghĩ tới Giờ này thành phố chợt bùng lên
Chiều trên phá Tam Giang Anh sực nhớ em Nhớ bất tận
Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi Rực chiếu bao nhiêu giấc mộng đua đòi Như những mặt trời con thật dễ thương Sẽ rơi rụng dọc đường lên dốc tuổi Mỗi sáng trưa chiều tối đêm khuya Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi Coi chuyện đó như lần đi tuyệt tích Trong nước trời lãng đãng nghìn trùng Không nghe thấy cả tiếng mình độc thoại Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi Thấy trong lòng đời nở thật lẻ loi Một cành mai nhị độ Thấy tình yêu như vận hội tàn đời Để xé mình khỏi ác mộng Mà người đàn ông mê tưởng suốt thanh xuân
Ôi tình yêu, bằng chứng huy hoàng của thất bại!
3. Chiều trên phá Tam Giang Mày nhìn con nước xiết Chảy băng bờ bãi ngổn ngang câm Nghĩ tới, nghĩ tới những công trình mày có thể hoàn thành Mà rồi mày bỏ dở Nghĩ tới kiếp người đang lỡ độ đường Trên mịt mùng nghi hoặc Nghĩ tới thanh xuân mất tích tự đời nào Còn lưu hậu chua cay hoài vọng Nghĩ tới khu vườn ẩn cư cỏ cây khuất lấp Căn nhà ma ám chầy ngày gió thổi miên man Đụt tuổi già bình an vô tích sự Như lau lách bờm sờm trên mặt sông nhăn Cùng cái chết Cái chết lâu như nỗi héo hon dần Làm chính mình bực bội Gió muôn ngàn năm thổi lẽ tuần hoàn Cho cỏ cây thay đời đổi kiếp Và mày kinh sợ nghe nhắc điều vượt sức bình sinh Bởi mày không đủ dạn dày trình diễn tới lui cơn thất chí Như gã hề cuồng mưu sinh giữa chốn đông người Với từng ấy tấn tuồng bần tiện Rút ra từ lịch sử u mê Gió thổi thêm đi, gió thổi thêm đi Cho cỏ cây mau chết, mau hồi sinh Mày mặc kệ
Chiều trên phá Tam Giang Có gã hề cuồng buông tiếng cười lạnh rợn Khiến bầy ác thú mà lịch sử sanh cầm cũng chợt hãi hùng Dớn dác ngó
61972
Bài thơ này đã được nhạc sĩ Trần Thiện Thanh phổ nhạc thành bài hát cùng tên.
Nguồn: Tô Thuỳ Yên, Thơ tuyển, Minnesota, 1995
Tô Thuỳ Yên (1938-2019) real name was Đinh Thành Tiên, born in Go Vap, Gia Dinh, Vietnam, an alumnus at Petrus Ký and Đại học Văn khoa Sài Gòn. He was a teacher and journalist in Saigon, and a Major in the Vietnam Army before 1975. After 1975 served 13 years in re-education camps, in 1993, he moved with his family to the United States as a former political prisoner.
Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet, and translator, was born in 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.
Nguyễn Thị Phương Trâm 
